بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|حشدالشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت. | '''{{درشت|حشدالشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت. | ||
گروههای مذهبی عراق برای مقابله با حزب بعث، تکفیریهای سوریه و عراق، اقدام به تشکیل یک ائتلاف نظامی کردند و با صدور فتوای آیتالله سیستانی، مرجعیت دینی کشور عراق، سازمانیافتهتر شده و با کسب منزلت اجتماعی و دستیابی به قدرت نظامی بهعنوان بخشی از محور مقاومت، از کیان اسلامی دفاع میکنند. حشدالشعبی در برابر مخالفتهای داخلی و بیرونی فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و پس از حمله جنایتکارانه آمریکایی صهیونی و شهادت امام خامنهای، ولی امر مسلمین، دوباره احیا شده و فعالیتهای نظامی خود را از سر گرفته است. | گروههای مذهبی عراق برای مقابله با حزب بعث، تکفیریهای سوریه و عراق، اقدام به تشکیل یک ائتلاف نظامی کردند و با صدور فتوای آیتالله سیستانی، مرجعیت دینی کشور عراق، سازمانیافتهتر شده و با کسب منزلت اجتماعی و دستیابی به قدرت نظامی بهعنوان بخشی از محور مقاومت، از کیان اسلامی دفاع میکنند. حشدالشعبی در برابر مخالفتهای داخلی و بیرونی فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و پس از حمله جنایتکارانه آمریکایی صهیونی و شهادت امام خامنهای، ولی امر مسلمین، دوباره احیا شده و فعالیتهای نظامی خود را از سر گرفته است. | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
«حشد» بهمعنای جماعت، گروه و جمعیت، «شعب» بهمعنای گروهی از مردم با ویژگیهای مشترک «شعبی» به معنای مردمی و «حشد الشعبی»، بهمعنای بسیج مردمی، عنوانی است که برای مجموعه نیروهای | «حشد» بهمعنای جماعت، گروه و جمعیت، «شعب» بهمعنای گروهی از مردم با ویژگیهای مشترک «شعبی» به معنای مردمی و «حشد الشعبی»، بهمعنای بسیج مردمی، عنوانی است که برای مجموعه نیروهای شبهنظامی داوطلب عراقی به کار میرود که به دنبال فتوای مرجعیت مذهبی عراق، سید علی سیستانی، برای مقابله با حملات داعش سازماندهی شدند.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص117.]</ref> این نیروی مردمی با عناوین دیگری مثل «کمیته بسیج مردمی»، «واحدهای بسیج مردمی» نیز شاخته میشود.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص573.]</ref> | ||
== تاریخچه حشدالشعبی | == تاریخچه حشدالشعبی == | ||
=== زمینهها === | === زمینهها === | ||
برخی بر این باروند که تأسیس حشدالشعبی پس از صدور فرمان مرجعیت مذهبی عراق، | برخی بر این باروند که تأسیس حشدالشعبی پس از صدور فرمان مرجعیت مذهبی عراق، سید علی سیستانی، در خصوص جهاد با تروریسم داعش در عراق در سال ۲۰۱4م (۱۳۹۳ش) و پس از درخواست رسمی دولت عراق از ایران صورت گرفت،<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%A2/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح.]</ref> در حالیکه ریشههای ظهور حشدالشعبی به حضور گروههای مقاومت عراق مدتها قبل از تاسیس حشدالشعبی باز میگردد. تاریخ شکلگیری گروههای مقاومت عراق بهطور کلی به چهار دوره قابل تقسیم است. سه دوره از آن شامل مقابله با رژیم بعث (پیش از ۲۰۰۳م)، مقابله با اشغالگری آمریکا (تا سال ۲۰۱۱م) و مقابله با تکفیریها در سوریه (از ژانویه ۲۰۱۳م)، پیش از صدور فتوای مرجعیت مذهبی عراق و مرحله چهارم، سازماندهی حشدالشعبی برای مقابله با تکفیریهای داعش در عراق (از ژوئن ۲۰۱۴م)، پس از آن بوده است.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص51.]</ref> | ||
برخی از گروههای تشکیلدهنده حشدالشعبی، در دوران رژیم بعث، در ایران سکونت داشتند.<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%A2/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح.]</ref> در سال 1982م، ابومهدی المهندس با همکاری دیگران و با اتحاد نیروهای سیاسی دینی مخالف رژیم بعث، مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را تاسیس کردند و به دنبال آن در دهه 90م، با همکاری مجاهدان عراقی مقیم ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گروهی نظامی به نام سپاه بدر را برای مقابله با رژیم صدام بنیان نهادند. سپاه بدر بعدها به تیپ و سرانجام با افزایش چشمگیر نیرو به لشکر ارتقا یافت. شهید اسماعیل دقایقی اولین فرمانده آن بود. ابومهدی المهندس نیز پس از ابوعلی بصری، در سال 2001م، فرمانده لشکر بدر شد.<ref>[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_183988_9224263f59de48fb82923e5227fd19ab.pdf حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص69.]</ref> | |||
گروه کتائب حزبالله، قدرتمندترین گروه مسلح سازمانیافته در عراق و ستون اصلی حشدالشعبی در سال 2007م، توسط ابومهدی المهندس تشکیل شده بود.<ref>[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_183988_9224263f59de48fb82923e5227fd19ab.pdf حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.]</ref> جیشالمهدی بازوی نظامی جریان صدر نیز پس از اشغال عراق توسط آمریکا، علیه اشغالگری فعالیت میکرد و پس از انحلال، اعضای آن در قالب تیپ یوم الموعود و سرایا السلام، قبل از حضور داعش ادامه فعالیت میدادند.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص50.]</ref> | |||
نفوذ داعش و ریزش ارتش عراق، قابلیتهای محدود حکومت مرکزی، درجه بالای بیثباتی نهادی و استمرار و تعمیق تعارضات داخلی، توسل به گزینه شبهنظامیان را گریزناپذیر کرده بود.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص578.]</ref> | |||
نفوذ داعش و ریزش ارتش عراق، قابلیتهای محدود حکومت مرکزی، درجه بالای بیثباتی نهادی و استمرار و تعمیق تعارضات داخلی، توسل به گزینه | |||
=== تاسیس === | === تاسیس === | ||
پس از اینکه | پس از اینکه داعش، در 9 ژوئن ۲۰۱۴م (20 خرداد 1393ش)، از مرکز استقرار خود در سوریه، به عراق حمله کرد و به دنبال خیانت سران بعثی ارتش عراق و تسلیم پادگانها همراه با تجهیزات نظامی به داعش، موصل و بخشهای زیادی از استانهای دیگر را در مدت زمان کوتاهی تصرف کرد و تا نزدیکی بغداد پیش رفت؛ درماندگی دولت و ارتش عراق بر همگان روشن شد. در چنین شرایطی مرجعیت مذهبی عراق، سید علی سیستانی؛ با صدور فتوای وجوب جهاد، فرمان جهاد عمومی صادر کرد که با استقبال گسترده مردم و حمایت مسئولین سیاسی عراق، تشکیل گروه شبه نظامی حشدالشعبی، شامل 40 گروه داوطلب مسلح با حدود 118 هزار نیروی رزمنده را موجب شد.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص127.] </ref> | ||
نقش | نقش قاسم سلیمانی در منجر شدن این فتوا به یک تشکیلات توانمند نظامی جدی بود.<ref>علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص115.</ref> چراکه برای تحقق فتوای مذکور و مقابله عملی با داعش، نیاز به ساختار و سازمان، لجستیک، آموزش، اطلاعات، برنامهریزی و همفکری بود و تنها مجموعه تحت فرمان او از عهده آن برمیآمد.<ref>تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص78، 1404ش.</ref> | ||
=== رسمیت === | === رسمیت === | ||
دو روز بعد از فتوای جهاد، مشاور امنیت ملی عراق از تشکیل مدیریت حشد الشعبی برای سازماندهی انبوهی از نیروهای داوطلب که ذیل اختیارات نخستوزیر فعالیت خواهند کرد، خبر داد<ref>امیرحامد آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیبپذیریهای آن»، 1394ش، ص94.</ref> و بدین ترتیب، دولت عراق در سال ۲۰۱۴م، به دلیل ضعف ارتش عراق در مهار داعش، دستور سازماندهی و تأمین سلاح و ادوات نیروهای داوطلب برای حفظ امنیت عراق را صادر کرد.<ref>امیرحامد آزاد، «الگوی تشکیل و تحدید حشد الشعبی در عراق»، 1399ش، ص8.</ref> | دو روز بعد از فتوای جهاد، مشاور امنیت ملی عراق از تشکیل مدیریت حشد الشعبی برای سازماندهی انبوهی از نیروهای داوطلب که ذیل اختیارات نخستوزیر فعالیت خواهند کرد، خبر داد<ref>امیرحامد آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیبپذیریهای آن»، 1394ش، ص94.</ref> و بدین ترتیب، دولت عراق در سال ۲۰۱۴م، به دلیل ضعف ارتش عراق در مهار داعش، دستور سازماندهی و تأمین سلاح و ادوات نیروهای داوطلب برای حفظ امنیت عراق را صادر کرد.<ref>امیرحامد آزاد، «الگوی تشکیل و تحدید حشد الشعبی در عراق»، 1399ش، ص8.</ref> | ||
پس از افول داعش در عراق، آمریکا تلاش زیادی کرد که نفوذ حشدالشعبی را کاهش دهد اما حاج قاسم، عراقیها را در پارلمان بسیج کرد تا حشدالشعبی را بهعنوان یک نیروی نظامی رسمی بهعنوان بخشی از نیروهای مسلح کشور عراق تثبیت کنند.<ref>علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص116.</ref> با وجود فشارهای زیاد، حشدالشعبی با قانونی که در 26 نوامبر 2016م، با اکثریت آرای مردم عراق، بهعنوان نیروی مستقل در کنار ارتش،<ref name=":0" /> به جایگاه قانونی رسید و از حقوق معادل پلیس یا ارتش برخوردار شد<ref>علی آقایی میبدی، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، پاییز 1403ش، ص120 | پس از افول داعش در عراق، آمریکا تلاش زیادی کرد که نفوذ حشدالشعبی را کاهش دهد اما حاج قاسم، عراقیها را در پارلمان بسیج کرد تا حشدالشعبی را بهعنوان یک نیروی نظامی رسمی بهعنوان بخشی از نیروهای مسلح کشور عراق تثبیت کنند.<ref>علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص116.</ref> با وجود فشارهای زیاد، حشدالشعبی با قانونی که در 26 نوامبر 2016م، با اکثریت آرای مردم عراق، بهعنوان نیروی مستقل در کنار ارتش،<ref name=":0" /> به جایگاه قانونی رسید و از حقوق معادل پلیس یا ارتش برخوردار شد<ref>علی آقایی میبدی، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، پاییز 1403ش، ص120.</ref> و حیدرالعبادی بهعنوان فرمانده کل نیروهای بسیج مردمی و ابومهدی المهندس بهعنوان معاون او و فرمانده میدانی این نیرو انتخاب شدند.<ref name=":0">سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.</ref> | ||
== گروههای تشکیل دهنده == | == گروههای تشکیل دهنده == | ||
حشدالشعبی بعد از تشکیل و رسمیتیافتن، شامل ۵۰ گروه مختلف و ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار نیروی نظامی شد. هرچند بدنه اصلی این گروه را شیعیان تشکیل دادهاند، اما سایر گروههای قومی و مذهبی از جمله کردها، ترکمنها، اهل سنت، مسیحیان و ایزدیها نیز در آن حضور دارند.<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص11. | حشدالشعبی بعد از تشکیل و رسمیتیافتن، شامل ۵۰ گروه مختلف و ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار نیروی نظامی شد. هرچند بدنه اصلی این گروه را شیعیان تشکیل دادهاند، اما سایر گروههای قومی و مذهبی از جمله کردها، ترکمنها، اهل سنت، مسیحیان و ایزدیها نیز در آن حضور دارند.<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص11. </ref> بهدنبال حکم جهاد آیتالله سیستانی، سازمان بدر، جریان صدر، عصائب اهل حق و جنبش نجباء از جمله گروههای سیاسی بودند که ظرفیت نظامی خود را در اختیار حشدالشعبی قرار دادند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48. </ref> | ||
شاخه شیعی حشدالشعبی شامل سپاه بدر و سرایاالسلام، وابسته به جریان صدر، آموزشدیدهترین، مجربترین و قدرتمندترین گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.</ref> گروه دیگری از شیعیان جنوب عراق از سوی عتبات مقدسه پشتیبانی میشوند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> گروههای مسلح کوچکتری که وابسته به عشایر هستند در اتحاد با گروههای بزرگتر یا ادغام در آنها بیشتر با هدف تأمین امنیت محدوده جغرافیایی خود سازماندهی شدهاند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> ترکمنها، شبکها، کردهای فیلی، ایزدیها و مسیحیان دارای واحدهای نظامی مستقل در حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> | شاخه شیعی حشدالشعبی شامل سپاه بدر و سرایاالسلام، وابسته به جریان صدر، آموزشدیدهترین، مجربترین و قدرتمندترین گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.</ref> گروه دیگری از شیعیان جنوب عراق از سوی عتبات مقدسه پشتیبانی میشوند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> گروههای مسلح کوچکتری که وابسته به عشایر هستند در اتحاد با گروههای بزرگتر یا ادغام در آنها بیشتر با هدف تأمین امنیت محدوده جغرافیایی خود سازماندهی شدهاند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> ترکمنها، شبکها، کردهای فیلی، ایزدیها و مسیحیان دارای واحدهای نظامی مستقل در حشدالشعبی هستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> | ||
گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی را در سه لایه میتوان دستهبندی کرد؛ | گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی را در سه لایه میتوان دستهبندی کرد؛ لایه اول، گروههای مرجع با دو ویژگی ابتکار عمل در جبهه جنگ و داشتن سازمان نظامی، شامل سازمان بدر، گردانهای امام علی، گردانهای سیدالشهدا و جندالامام؛ لایه دوم، حلقه پیرامونی که از حیث نظامی در رتبه بعدی قرار دارد و پیروی از ولایت فقیه را ترویج میکند، شامل گروههای سرایاالخراسانی، الوعدالصادق، جیش المختار و رسالیون و لایه سوم، گروههای وابسته به جریانهای سیاسی عراق، شامل شبابالرسالی، گردانهای غضب، امام حسین، سرایاالسلام، ترکمنها و سنیها هستند.<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص50. </ref> | ||
== اهداف حشدالشعبی == | == اهداف حشدالشعبی == | ||
منافع راهبردی بلند مدت مثل حفاظت از اسلام شیعی، اماکن مقدس، دفاع از ملت عراق فارغ از قومیت و نژاد و مقاومت در برابر نفوذ ایالات متحده، از جمله باورها و اهداف مهم حشد الشعبی است که به ایدئولوژی شیعه بسیار نزدیک است.<ref>ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.</ref> | منافع راهبردی بلند مدت مثل حفاظت از اسلام شیعی، اماکن مقدس، دفاع از ملت عراق فارغ از قومیت و نژاد و مقاومت در برابر نفوذ ایالات متحده، از جمله باورها و اهداف مهم حشد الشعبی است که به ایدئولوژی شیعه بسیار نزدیک است.<ref>ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.</ref> | ||
در مارس ۲۰۱۵م، سازمان حشدالشعبی اهداف پنجگانه زیر را به عنوان اهداف کلان خود مطرح کرد: | |||
در مارس ۲۰۱۵م، سازمان حشدالشعبی اهداف پنجگانه | |||
# آزادیسازی مردم عراق از خطر تروریسم؛ | # آزادیسازی مردم عراق از خطر تروریسم؛ | ||
# حفاظت از اماکن و بقاع متبرکه؛ | # حفاظت از اماکن و بقاع متبرکه؛ | ||
| خط ۶۷: | خط ۴۹: | ||
مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق وسیعی از خاک عراق از سیطره آن، ایجاد امنیت جادههای مهم بهویژه جادههای موازی مرز سوریه، تسهیلگری در بازسازی و احیای خط زمینی تهران _ بغداد _ دمشق، عقیمسازی طرح نفوذ کردها بر استان راهبردی کرکوک بهعنوان مقدمهای برای استقلال اقلیم کردستان،<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.</ref> و دهها عملیات علیه پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، از جمله فعالیتهای حشدالشعبی است<ref name=":2" /> که با روحیه ایثار و شهادتطلبی و تقدیم بیش از 400 شهید صورت گرفته است.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/5492158/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%B2-2019-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86 وبسایت شبکه العالم، 27 اسفند 1399ش.]</ref> | مبارزه با داعش و آزادسازی مناطق وسیعی از خاک عراق از سیطره آن، ایجاد امنیت جادههای مهم بهویژه جادههای موازی مرز سوریه، تسهیلگری در بازسازی و احیای خط زمینی تهران _ بغداد _ دمشق، عقیمسازی طرح نفوذ کردها بر استان راهبردی کرکوک بهعنوان مقدمهای برای استقلال اقلیم کردستان،<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.</ref> و دهها عملیات علیه پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، از جمله فعالیتهای حشدالشعبی است<ref name=":2" /> که با روحیه ایثار و شهادتطلبی و تقدیم بیش از 400 شهید صورت گرفته است.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/5492158/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A7%D8%B2-2019-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D9%86%D9%88%D9%86 وبسایت شبکه العالم، 27 اسفند 1399ش.]</ref> | ||
== مواجهه دولتهای عراق با حشدالشعبی == | == مواجهه دولتهای عراق با حشدالشعبی == | ||
نوری مالکی و حیدرالعبادی هر کدام در دوره نخستوزیری خود، پایهگذاری<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81.</ref> و رسمیت یافتن حشدالشعبی را در سال 2016م، پیگیری کردند.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53. | نوری مالکی و حیدرالعبادی هر کدام در دوره نخستوزیری خود، پایهگذاری<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81.</ref> و رسمیت یافتن حشدالشعبی را در سال 2016م، پیگیری کردند.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53. </ref> اما حیدرالعبادی در مارس ۲۰۱۷م، ضمن قدردانی از کمکهای حشدالشعبی، برخی از بخشهای آن را به جنایت، سرقت مسلحانه و آدمربایی متهم و بحث خلع سلاح آنها را مطرح<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.</ref> و تلاش میکرد مبنی بر فرمان اجرایی شماره ۹۱ در فوریه ۲۰۱۶م، حشدالشعبی را بهصورت یک تشکیلات نظامی مستقل و نهادی مشروع و قانونی در چارچوب شورای ملی عراق و تحت نظر مستقیم نخستوزیر درآورد. دولت کوتاه عادل عبدالمهدی نیز در سال ۲۰۱۹م، نیز فرمان ده مادهای صادر کرد که بهموجب آن حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق ادغام میشد.<ref>پیرمحمدی و نیاکوئی، 1400ش، ص20.</ref> وی همچنین سیاست کنترل و قانونی شدن حشدالشعبی<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> و کاهش نفوذ ابومهدی المهندس، نائبرئیس حشدالشعبی را در چند مصوبه جداگانه دنبال کرد که هرگز عملیاتی نشد. مقتدی صدر نیز مصوبه هیئت دولت در این زمینه را پذیرفت اما هیچ وقت آن را در مورد نیروهای تحت امر خود اجرایی نکرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.</ref> در دولت مصطفی الکاظمی، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس توسط آمریکا به شهادت رسیدند و در سال ۲۰۲۰م، لشکرهای حضرت عباس، امام علی، تیپهای علی اکبر و انصارالمرجعیه که به حشد مرجعیت یا حشد عتبات شهرت داشتند اعلام کردند از ساختار حشدالشعبی خارج و تابع تصمیمات دولت هستند. الکاظمی نیز دستوراتی مبنی بر بسته شدن دفاتر حشدالشعبی صادر کرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.</ref> حشد الشعبی بهرغم اعلام استقلال برخی از گروههای تشکیل دهنده آن همچنان پابرجا است و با ریاست فالح فیاض، به حیات خود ادامه میدهد.<ref name=":1" /> | ||
== مخالفان حشدالشعبی | == مخالفان حشدالشعبی == | ||
مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | ||
برخی از گروههای سنی و کرد در برابر حشدالشعبی احساس خطر میکنند. اهل سنت در زمان پاکسازی داعش مانع از ورود حشدالشعبی به مناطق سنی نشین شدند و کردها نیز حضور حشدالشعبی در مناطق تحت سیطره خود بهویژه منابع نفتی کرکوک را مانع دستیابی به اهداف خود میدانستند.<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، 1395ش، ص125 | برخی از گروههای سنی و کرد در برابر حشدالشعبی احساس خطر میکنند. اهل سنت در زمان پاکسازی داعش مانع از ورود حشدالشعبی به مناطق سنی نشین شدند و کردها نیز حضور حشدالشعبی در مناطق تحت سیطره خود بهویژه منابع نفتی کرکوک را مانع دستیابی به اهداف خود میدانستند.<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، 1395ش، ص125.</ref> | ||
عربستان با برجستهسازی نقش تشیع و برچسب فرقهگرایی تلاش میکند حشدالشعبی را تهدیدی برای اهل سنت و برقراری ثبات سیاسی در عراق و زمینهساز نفوذ ایران معرفی کند.<ref>مقدم گوهری و همکاران، «جایگاه حشد الشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانههای سعودی از آن»، 1397ش، ص12.</ref> | عربستان با برجستهسازی نقش تشیع و برچسب فرقهگرایی تلاش میکند حشدالشعبی را تهدیدی برای اهل سنت و برقراری ثبات سیاسی در عراق و زمینهساز نفوذ ایران معرفی کند.<ref>مقدم گوهری و همکاران، «جایگاه حشد الشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانههای سعودی از آن»، 1397ش، ص12.</ref> | ||
| خط ۷۹: | خط ۶۱: | ||
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مثل قطر، کویت، امارت و بحرین نیز به دلیل همسویی حشدالشعبی با محور مقاومت اسلامی با میلیشیا (گروه شبه نظامی) یا نسخه عراقی سپاه پاسداران ایران خواندن آن به تخریب این گروه با بهرهگیری از ابزار رسانه میپردازند.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص176.</ref> | کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مثل قطر، کویت، امارت و بحرین نیز به دلیل همسویی حشدالشعبی با محور مقاومت اسلامی با میلیشیا (گروه شبه نظامی) یا نسخه عراقی سپاه پاسداران ایران خواندن آن به تخریب این گروه با بهرهگیری از ابزار رسانه میپردازند.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص176.</ref> | ||
== چالشهای پیش روی حشدالشعبی | == چالشهای پیش روی حشدالشعبی == | ||
تشتت گروههای عضو، عدم سازماندهی مناسب، عدم برخورداری از جایگاه مستحکم قانونی، اختلاف نظر افراد تأثیرگذاری مثل مقتدی صدر و عمار حکیم در مورد وضعیت فعلی و آینده حشدالشعبی، تلاش دولت برای خلع سلاح آنها پس از رفع خطر داعش و احتمال انشعاب داخلی از جمله آسیبهای پیش روی حشدالشعبی است.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص169.</ref> | تشتت گروههای عضو، عدم سازماندهی مناسب، عدم برخورداری از جایگاه مستحکم قانونی، اختلاف نظر افراد تأثیرگذاری مثل مقتدی صدر و عمار حکیم در مورد وضعیت فعلی و آینده حشدالشعبی، تلاش دولت برای خلع سلاح آنها پس از رفع خطر داعش و احتمال انشعاب داخلی از جمله آسیبهای پیش روی حشدالشعبی است.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص169.</ref> | ||
انشعابات درونی حشدالشعبی از جمله چالشهای پیش روی آن است. تقسیم آن به دو جریان «عتبات» و «ولایی» از آن جمله است. حشد ولایی که از آن با نام «حشد ایران» نیز یاد میشود، هسته مرکزی حشد شعبی را تشکیل میدهد. این جریان قائل به نظریه ولایت فقیه در خوانش انقلابی آن است. اعضای سازمان بدر که پیوندهای ارگانیک عمیقی با ایران دارند، عمدتا در این دسته قرار میگیرند. حشد عتبات پیرو مواضع فقهی آیتالله سیستانی است. این جریان شامل چهار گروه است که عمدتا زیر نظر ائمه جمعه و علمای عراق اداره میشوند، انتساب این گروه به عتبات، به دلیل تاسیس و حمایت مالی آنها از طرف آستانهای مقدس است. حشد مرجعیت به لحاظ نظامی و اداری، زیر نظر مستقیم شخص نخستوزیر بهعنوان فرماندهی کل نیروهای مسلح قرار دارد. دست بالای حشد ولایی در تصمیمگیری شورای حشد به نارضایتی جریان عتبات دامن زده است. بهرغم اختلافات دیگر، حشد مرجعیت با ورود گروههای مورد حمایت ایران به جنگ داخلی سوریه مخالفت کرده و نسبت به تبدیل شدن عراق به میدان منازعه ایران و آمریکا ابراز نگرانی کرده است. از سویی عمده تلاش صدر معطوف به کسب قدرت و استقرار دولت تکنوکرات، هژمونی بر مسئله مرجعیت مذهبی (عربی) و نهادینه کردن روح ناسیونالیسم عربی و رهبری گفتمان ملیگرایی در عراق است.<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص587-588.</ref> | انشعابات درونی حشدالشعبی از جمله چالشهای پیش روی آن است. تقسیم آن به دو جریان «عتبات» و «ولایی» از آن جمله است. حشد ولایی که از آن با نام «حشد ایران» نیز یاد میشود، هسته مرکزی حشد شعبی را تشکیل میدهد. این جریان قائل به نظریه ولایت فقیه در خوانش انقلابی آن است. اعضای سازمان بدر که پیوندهای ارگانیک عمیقی با ایران دارند، عمدتا در این دسته قرار میگیرند. حشد عتبات پیرو مواضع فقهی آیتالله سیستانی است. این جریان شامل چهار گروه است که عمدتا زیر نظر ائمه جمعه و علمای عراق اداره میشوند، انتساب این گروه به عتبات، به دلیل تاسیس و حمایت مالی آنها از طرف آستانهای مقدس است. حشد مرجعیت به لحاظ نظامی و اداری، زیر نظر مستقیم شخص نخستوزیر بهعنوان فرماندهی کل نیروهای مسلح قرار دارد. دست بالای حشد ولایی در تصمیمگیری شورای حشد به نارضایتی جریان عتبات دامن زده است. بهرغم اختلافات دیگر، حشد مرجعیت با ورود گروههای مورد حمایت ایران به جنگ داخلی سوریه مخالفت کرده و نسبت به تبدیل شدن عراق به میدان منازعه ایران و آمریکا ابراز نگرانی کرده است. از سویی عمده تلاش صدر معطوف به کسب قدرت و استقرار دولت تکنوکرات، هژمونی بر مسئله مرجعیت مذهبی (عربی) و نهادینه کردن روح ناسیونالیسم عربی و رهبری گفتمان ملیگرایی در عراق است.<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص587-588.</ref> | ||
جریان صدر به دلیل اقتدارگرایی مقتدی صدر، اختلاف نظر او با دیگر جریانهای شیعی، تمایل به تعامل با آل سعود، همگرایی همهجانبه با اهل سنت به منظور جلب آراء آنها، ناسیونالیسم افراطی مقتدی صدر،<ref>عبدالرضا عالیشاهی و همکاران، «ویژگیهای پانشیعیسم جریان صدر در عراق پساداعش»، ۱۳۹۸ش، ص205. | جریان صدر به دلیل اقتدارگرایی مقتدی صدر، اختلاف نظر او با دیگر جریانهای شیعی، تمایل به تعامل با آل سعود، همگرایی همهجانبه با اهل سنت به منظور جلب آراء آنها، ناسیونالیسم افراطی مقتدی صدر،<ref>عبدالرضا عالیشاهی و همکاران، «ویژگیهای پانشیعیسم جریان صدر در عراق پساداعش»، ۱۳۹۸ش، ص205.</ref> شکاف ایدئولوژیکی عمیق صدر با حشدالشعبی در مسئله ولایتپذیری به بهانه غیر عراقی بودن مراجع اخیر عراق و نگاه انتقادی صدر به هم پیمانی حشدالشعبی با ایران، از جمله دلایل انتقادهای او است.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص172.</ref> | ||
حشدالشعبی از سویی به دلیل دریافت حقوق کارکنان آن، دولتی تلقی میشود و از سوی دیگر بهدلیل عدم پاسخگویی به دولت مرکزی و عدم هماهنگی فعالیتهای خود با دولت، غیررسمی است. این وضعیت در بلند مدت چالشهایی را به دنبال خواهد داشت.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص173.</ref> | حشدالشعبی از سویی به دلیل دریافت حقوق کارکنان آن، دولتی تلقی میشود و از سوی دیگر بهدلیل عدم پاسخگویی به دولت مرکزی و عدم هماهنگی فعالیتهای خود با دولت، غیررسمی است. این وضعیت در بلند مدت چالشهایی را به دنبال خواهد داشت.<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص173.</ref> | ||
== آینده حشدالشعبی == | == آینده حشدالشعبی == | ||
سه سناریوی ادغام در نیروهای مسلح، انحلال و تقویت و توسعه، پیش روی حشدالشعبی است. تا قبل از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در دیماه ۱۴۰۴ش، برخی، سناریوی ادغام را به دلیل برخورداری از بیشترین مدافع، محتملترین سناریو میشمردند<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص185. | سه سناریوی ادغام در نیروهای مسلح، انحلال و تقویت و توسعه، پیش روی حشدالشعبی است. تا قبل از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در دیماه ۱۴۰۴ش، برخی، سناریوی ادغام را به دلیل برخورداری از بیشترین مدافع، محتملترین سناریو میشمردند<ref>محسن بیوک، «سناریوی پیش روی آینده حشد الشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، 1403ش، ص185.</ref> | ||
دولت عراق، حزب الدعوه که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸م، محور تشکیل دولت در عراق بود، نوری المالکی در دور اول نخستوزیری خود(۲۰۱۰–۲۰۰۶)، برخی از گروههای سنی که خود بخشی از حشدالشعبی هستند، جریان صدریون، برخی از دولتمردان که خود در حشدالشعبی نماینده ندارند، آمریکاییها و برخی از کشورهای منطقه، با انگیزههای متفاوتی مثل برقراری موازنه قدرت و تقلیل قدرت شیعه و نه لزوماً مخالفت با اصل حشدالشعبی، خواهان محدود کردن حشدالشعبی هستند. | دولت عراق، حزب الدعوه که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۸م، محور تشکیل دولت در عراق بود، نوری المالکی در دور اول نخستوزیری خود(۲۰۱۰–۲۰۰۶)، برخی از گروههای سنی که خود بخشی از حشدالشعبی هستند، جریان صدریون، برخی از دولتمردان که خود در حشدالشعبی نماینده ندارند، آمریکاییها و برخی از کشورهای منطقه، با انگیزههای متفاوتی مثل برقراری موازنه قدرت و تقلیل قدرت شیعه و نه لزوماً مخالفت با اصل حشدالشعبی، خواهان محدود کردن حشدالشعبی هستند. اما نگاه رایج در داخل عراق به حشدالشعبی تفصیلی است و به رغم انتقاد به برخی از شاخههای آن، حشدالشعبی بهطور کل یک سازمان مقدس و قابل اعتماد و اتکا شمرده میشود.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص59-62.</ref> حشدالشعبی در اوج محبوبیت خود در سال ۲۰۱۶م، از حمایت ۹۶درصدی مردمی برخوردار بود.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> | ||
یه باور برخی هرگونه تقلیل جایگاه حشدالشعبی در شرایط امنیتی و پرتنش منطقه و ضعف و فساد در ارتش عراق، این کشور را از ظرفیت جهادی بسیج مردمی محروم میکند. همچنین ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق علاوه بر از بین بردن ابتکار و آزادی عمل در میدان توسط یک نیروی مردمی، تهدیدی برای محور مقاومت نیز محسوب میشود.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.] | یه باور برخی هرگونه تقلیل جایگاه حشدالشعبی در شرایط امنیتی و پرتنش منطقه و ضعف و فساد در ارتش عراق، این کشور را از ظرفیت جهادی بسیج مردمی محروم میکند. همچنین ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق علاوه بر از بین بردن ابتکار و آزادی عمل در میدان توسط یک نیروی مردمی، تهدیدی برای محور مقاومت نیز محسوب میشود.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> | ||
== حشدالشعبی پس از جنگ رمضان == | == حشدالشعبی پس از جنگ رمضان == | ||
در پی حمله وحشیانه اسرائیل خبیث و آمریکای جنایتکار در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش، به ایران، فالح فیاض، رئیس حشدالشعبی، با صدور بیانیهای، شهادت آیتالله خامنهای را جنایت تروریستی، نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاش مذبوحانهای برای خاموش کردن صدای مقاومت خواند.<ref name=":1">[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحان وبسایت خبرگزاری مهر، 10 اسفند 1404ش.]</ref> | در پی حمله وحشیانه اسرائیل خبیث و آمریکای جنایتکار در ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش، به ایران، فالح فیاض، رئیس حشدالشعبی، با صدور بیانیهای، شهادت آیتالله خامنهای را جنایت تروریستی، نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاش مذبوحانهای برای خاموش کردن صدای مقاومت خواند.<ref name=":1">[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحان وبسایت خبرگزاری مهر، 10 اسفند 1404ش.]</ref> | ||
در جنگ رمضان، حشدالشعبی عملیاتهای نظامی متنوعی علیه مواضع و پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، در هماهنگی کامل با ایران و سایر بخشهای مقاومت در کشورهای دیگر انجام داده است که معمولا با نام گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی یا عنوان عام نیروی مقاومت عراق، خبررسانی میشد.<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/tag/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA+%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C+%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 وبسایت خبرگزاری مهر، 13 اردیبهشت 1405ش.]</ref> این نیروها | در جنگ رمضان، حشدالشعبی عملیاتهای نظامی متنوعی علیه مواضع و پایگاههای آمریکایی در خاک عراق، در هماهنگی کامل با ایران و سایر بخشهای مقاومت در کشورهای دیگر انجام داده است که معمولا با نام گروههای تشکیل دهنده حشدالشعبی یا عنوان عام نیروی مقاومت عراق، خبررسانی میشد.<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/tag/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA+%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C+%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 وبسایت خبرگزاری مهر، 13 اردیبهشت 1405ش.]</ref> این نیروها در حمایت از ایران در برابر حملات آمرکایی صهیونی، با استفاده از دهها پهپاد و موشک، پایگاههای آمریکایی<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6769478/عملیات-های-پرشمار-مقاومت-عراق-علیه-مواضع-آ وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref> و گروهکهای تجزیه طلب در اقلیم کردستان را مورد هدف قرار دادند. در پی این حملات که تا اعلام آتشبس، در طی 40 روز جنگ ادامه یافت، دهها آمریکایی کشته و زخمی شدند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1792839/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%DB%B1%DB%B3-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DB%B2%DB%B9%DB%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D وبسایت مشرق.]</ref><ref group="دیدگاه">آدرسها در این بند طبق شیوه نامه نیست. لطفاً اصلاح شود. | ||
در فهرست منابع نیز اطلاعات این دو مورد ناقص است.</ref> | در فهرست منابع نیز اطلاعات این دو مورد ناقص است.</ref> | ||
