بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
گروههای مذهبی عراق برای مقابله با حزب بعث، تکفیریهای سوریه و عراق، اقدام به تشکیل یک ائتلاف نظامی کردند و با صدور فتوای سید علی سیستانی، مرجعیت دینی کشور عراق، سازمانیافتهتر شده و با کسب منزلت اجتماعی و دستیابی به قدرت نظامی بهعنوان بخشی از محور مقاومت، از کیان اسلامی دفاع میکنند. حشدالشعبی در برابر مخالفتهای داخلی و بیرونی فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و پس از حمله آمریکایی صهیونی و شهادت امام خامنهای، ولی امر مسلمین، دوباره احیا شده و فعالیتهای نظامی خود را از سر گرفته است. | گروههای مذهبی عراق برای مقابله با حزب بعث، تکفیریهای سوریه و عراق، اقدام به تشکیل یک ائتلاف نظامی کردند و با صدور فتوای سید علی سیستانی، مرجعیت دینی کشور عراق، سازمانیافتهتر شده و با کسب منزلت اجتماعی و دستیابی به قدرت نظامی بهعنوان بخشی از محور مقاومت، از کیان اسلامی دفاع میکنند. حشدالشعبی در برابر مخالفتهای داخلی و بیرونی فرازونشیبهای بسیاری را پشت سر گذاشته است و پس از حمله آمریکایی صهیونی و شهادت امام خامنهای، ولی امر مسلمین، دوباره احیا شده و فعالیتهای نظامی خود را از سر گرفته است. | ||
== معرفی == | |||
«حشد» بهمعنای جماعت، گروه و جمعیت، «شعب» بهمعنای گروهی از مردم با ویژگیهای مشترک «شعبی» به معنای مردمی و «حشد الشعبی»، بهمعنای بسیج مردمی، عنوانی است که برای مجموعه نیروهای شبهنظامی داوطلب عراقی به کار میرود که به دنبال فتوای مرجعیت مذهبی عراق، سید علی سیستانی، برای مقابله با حملات داعش سازماندهی شدند.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص117.]</ref> این نیروی مردمی با عناوین دیگری مثل کمیته بسیج مردمی و واحدهای بسیج مردمی نیز شاخته میشود.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص573.]</ref> | |||
== تاریخچه حشد الشعبی == | |||
'''پیشینه و ریشههای شکلگیری''' | |||
ریشههای شکلگیری حشد الشعبی به دههها پیش از ظهور داعش و فعالیت گروههای نظامی عراقی بازمیگردد؛ بهطوریکه پیشینه این نیروها در سه مقطع تاریخی پیش از سال ۲۰۱۴ شامل مبارزه با حکومت بعث (پیش از ۲۰۰۳م)، مقابله با حضور نظامی آمریکا (تا ۲۰۱۱م) و درگیری با گروههای افراطی در سوریه (از ۲۰۱۳م) جای میگیرد.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص51.]</ref> هستههای اولیه برخی از این گروهها نظیر سازمان بدر، در دوران حکومت صدام حسین توسط چهرههایی چون ابومهدی المهندس و با حمایت نهادهای نظامی ایران در خاک این کشور شکل گرفت.<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%A2/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح؛][https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_183988_9224263f59de48fb82923e5227fd19ab.pdf حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص69.]</ref> همچنین، گروههایی مانند کتائب حزبالله (تأسیس ۲۰۰۷م)<ref>[https://farhangziarat.hzrc.ac.ir/article_183988_9224263f59de48fb82923e5227fd19ab.pdf حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.]</ref> و بازوهای نظامی جریان صدر معروف به جیشالمهدی نیز در دوران پس از اشغال عراق فعال بودند.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص50.]</ref> در نهایت، با نفوذ داعش و ضعف نهادی، بیثباتی سیاسی و ناکارآمدی ارتش عراق، اتکا به این ساختارهای شبهنظامی را به عنوان یک گزینه گریزناپذیر مطرح کرد.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص578.]</ref> | |||
'''تأسیس رسمی (۲۰۱۴م)''' | |||
تأسیس رسمی حشد الشعبی در پی حمله گسترده داعش به عراق در 9 ژوئن ۲۰۱۴م (20 خرداد ۱۳۹۳ش) و سقوط سریع موصل در پی فروپاشی بخشهایی از ارتش عراق رقم خورد. در واکنش به این بحران، سید علی سیستانی، مرجع تقلید شیعیان، فتوای جهاد صادر کرد که با استقبال گسترده داوطلبان مواجه شد و به ایجاد حدود ۴۰ گروه مسلح با بیش از ۱۱۸ هزار نیرو انجامید.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تاثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبشهای اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص127.] </ref> دو روز پس از این فتوا، دولت عراق به منظور جبران ضعف ارتش، دستور تشکیل نهاد حشد الشعبی را برای سازماندهی و تسلیح این نیروها زیر نظر نخستوزیر صادر کرد.<ref>امیرحامد آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیبپذیریهای آن»، 1394ش، ص94.</ref> در روند تثبیت این سازمان، نیروی قدس ایران به فرماندهی قاسم سلیمانی، پس از درخواست رسمی دولت عراق،<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%88-%D8%A2/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بینالمللی مطالعات صلح.]</ref> نقش محوری در سازماندهی، آموزش و پشتیبانی لجستیک نیروهای مردمی ایفا کرد.<ref>علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص115؛ تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص78، 1404ش.</ref> | |||
'''تثبیت و جایگاه قانونی (۲۰۱۶م)''' | |||
پس از کاهش خطر داعش در عراق و با وجود تلاشهای ایالات متحده برای محدود کردن نفوذ حشد الشعبی،<ref>علی آقاییمیبدی، «برریس تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص116.</ref> پارلمان عراق در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶م با تصویب قانونی، این سازمان را به عنوان یک نیروی نظامی رسمی و مستقل در کنار ارتش به رسمیت شناخت.<ref>سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.</ref> بر اساس این مصوبه قانونی، نیروهای حشد الشعبی از حقوق و مزایای معادل نیروهای ارتش و پلیس عراق برخوردار شدند.<ref>علی آقایی میبدی، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، پاییز 1403ش، ص120.</ref> بدین ترتیب جایگاه حاکمیتی این سازمان تثبیت شد و حیدر العبادی (نخستوزیر وقت) به عنوان فرمانده کل و ابومهدی المهندس به عنوان معاون و فرمانده میدانی این نیروها تعیین شدند.<ref name=":0">سیدمجید حسن زاده، ابومهدی المهندس و تاسیس حشد الشعبی، 1398ش، ص72.</ref> | |||
== ترکیب و ساختار نیروها == | |||
حشد الشعبی پس از تأسیس رسمی، از حدود ۵۰ گروه و ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار نیروی نظامی تشکیل شد. اگرچه بدنه اصلی این سازمان را شیعیان تشکیل میدهند، اما سایر گروههای قومی و مذهبی نظیر اهلسنت، کردها، ترکمنها، مسیحیان و ایزدیها نیز در آن حضور دارند.<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص11. </ref> | |||
بهدنبال فتوای آیتالله سیستانی، جریانهای سیاسی-نظامی برجستهای چون سازمان بدر، جریان صدر، عصائب اهلحق و جنبش نجباء به این سازمان پیوستند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48. </ref> شاخه شیعی، بهویژه سپاه بدر و سرایا السلام (وابسته به جریان صدر)، آموزشدیدهترین و قدرتمندترین بخش حشدالشعبی بهشمار میروند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.</ref> در کنار آنها، گروههای تحت حمایت عتبات عالیات، شبهنظامیان عشایری با هدف تأمین امنیت محلی و یگانهای مستقل اقلیتها نیز فعالیت میکنند.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.</ref> | |||
ساختار تشکیلاتی حشد الشعبی در سه لایه دستهبندی شده است: | |||
* '''لایه اول (گروههای مرجع):''' دارای سازماندهی نظامی و ابتکار عمل میدانی (شامل سازمان بدر، گردانهای امام علی، سیدالشهدا و جندالامام). | |||
* '''لایه دوم (حلقه پیرامونی):''' دارای توان نظامی در رتبه بعدی و مروج ایدئولوژی ولایت فقیه (شامل سرایا الخراسانی، الوعد الصادق، جیش المختار و رسالیون). | |||
* '''لایه سوم (گروههای وابسته سیاسی):''' مرتبط با جریانهای سیاسی داخلی عراق (شامل شباب الرسالی، گردانهای غضب، امام حسین، سرایا السلام، و یگانهای ترکمن و سنی).<ref>امیرحامد آزاد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، 1395ش، ص50. </ref> | |||
== | == اهداف == | ||
اهداف راهبردی و بلندمدت حشد الشعبی با رویکردهای ایدئولوژیک شیعه همخوانی دارد.<ref>ژیلا احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.</ref> در مارس ۲۰۱۵، این سازمان اهداف کلان و عملیاتی خود را به شرح زیر اعلام کرد: | |||
# مبارزه با تروریسم و آزادسازی شهروندان عراقی از تهدیدات آن؛ | |||
# نبرد با گروه داعش و اخراج کامل آنها از خاک عراق؛ | |||
# محافظت از اماکن و بقاع متبرکه؛ | |||
# دفاع از تمامیت ارضی کشور؛ | |||
# حمایت از شهروندانی که توانایی مشارکت در جنگ را ندارند.<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81.</ref> | |||
== | == فعالیتها == | ||
حشد الشعبی پس از تشکیل، بهعنوان یکی از بازیگران مهم در عرصه امنیتی عراق شناخته شد و در پر کردن بخشی از خلأهای موجود در ساختار نظامی این کشور مورد توجه قرار گرفت.<ref>تورج افشون، کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تاکید بر شکلگیری مقاومت مردم پایه»، ص82، 1404ش.</ref> از مهمترین فعالیتهای منتسب به حشد الشعبی میتوان به مشارکت در عملیات علیه داعش و بازپسگیری گسترهای از مناطق تحت کنترل این گروه، تأمین امنیت برخی محورهای مواصلاتی بهویژه در مسیرهای موازی مرز سوریه، نقش در تسهیل بازگشایی و فعالسازی مسیر زمینی تهران–بغداد–دمشق، تلاش برای جلوگیری از گسترش نفوذ احزاب و نیروهای کرد در استان کرکوک در بستر تحولات مرتبط با استقلال اقلیم کردستان<ref>سیدامیر نیاکوئی و سعید پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.</ref> و اجرای حملاتی علیه برخی پایگاههای آمریکایی در خاک عراق اشاره کرد.<ref>[https://www.mehrnews.com/tag/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA+%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C+%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 وبسایت خبرگزاری مهر، 13 اردیبهشت 1405ش.]</ref> | |||
=== اقدامات در جنگ رمضان === | |||
در پی حمله نظامی اسرائیل و ایالات متحده به ایران در اسفند ۱۴۰۴ش، فالح الفیاض، رئیس حشد الشعبی، در بیانیهای ترور آیتالله خامنهای را اقدامی تروریستی و نقض قوانین بینالمللی توصیف کرد.<ref name=":1">[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحان وبسایت خبرگزاری مهر، 10 اسفند 1404ش.]</ref> در همین چارچوب، گروههایی از حشد الشعبی عملیاتهایی علیه پایگاهها و مواضع ایالات متحده در عراق و گروهکهای تجزیه طلب در اقلیم کردستان انجام دادند. این حملات که گاه با نام گروههای عضو حشد الشعبی یا عنوان «مقاومت اسلامی در عراق» اعلام میشد،<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/tag/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA+%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C+%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 وبسایت خبرگزاری مهر، 13 اردیبهشت 1405ش.]</ref> با استفاده از پهپاد و موشک انجام گرفت و بنا بر گزارشها شماری از نیروهای آمریکایی در آن کشته یا زخمی شدند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6769478/عملیات-های-پرشمار-مقاومت-عراق-علیه-مواضع-آ وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref><ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/1792839/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%DB%B1%DB%B3-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DB%B2%DB%B9%DB%B1-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D وبسایت مشرق.]</ref> | |||
در مقابل، ایالات متحده و اسرائیل نیز حملاتی موشکی و هوایی علیه مواضع مرتبط با حشد الشعبی انجام دادند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6793165/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B5%D9%87%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D8%B2-%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C- وبسایت خبرگزاری مهر، ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.]</ref><ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/965463/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B6%D8%B9-%D8%AD%D8%B4%D8%AF% وبسایت تابناک، 13 اردیبهشت 1405ش.]</ref> وزارت خارجه آمریکا با عنوان «پاداش برای عدالت» جایزهای ۱۰ میلیون دلاری برای ارائه اطلاعات درباره محل حضور ابوآلاء الولائی، فرمانده کتائب سیدالشهدا، تعیین کرد.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/2257230/ وبسایت خبرگزاری بینالمللی شفقنا.]</ref> | |||
== | == مواجهه دولتهای عراق با حشد الشعبی == | ||
نوری المالکی و حیدر العبادی در دورههای نخستوزیری خود در روند شکلگیری و رسمیت یافتن حشد الشعبی نقش داشتند.<ref>محمد ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بیثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81.</ref><ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53. </ref> با این حال، العبادی در مارس ۲۰۱۷م ضمن قدردانی از نقش حشد الشعبی، برخی عناصر آن را به ارتکاب تخلفاتی مانند سرقت مسلحانه و آدمربایی متهم کرد و موضوع خلع سلاح آن را مطرح کرد.<ref>زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.</ref> وی همچنین بر اساس فرمان اجرایی شماره ۹۱ (فوریه ۲۰۱۶م) تلاش کرد حشد الشعبی را بهعنوان نهادی نظامی و قانونی در چارچوب ساختار رسمی دولت و تحت نظارت مستقیم نخستوزیر سامان دهد.<ref>پیرمحمدی و نیاکوئی، 1400ش، ص20.</ref> | |||
در | در سال ۲۰۱۹م، دولت عادل عبدالمهدی نیز با صدور دستورالعملی دهبندی، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق و ساماندهی ساختار آن را دنبال کرد و اقداماتی برای کنترل قانونی این نیرو<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> و کاهش نفوذ برخی فرماندهان آن، ازجمله ابومهدی المهندس، مطرح شد؛ اقداماتی که بهطور کامل اجرا نشد. مقتدی صدر نیز این مصوبه را پذیرفت، اما اجرای آن در میان نیروهای وابسته به وی بهطور کامل تحقق نیافت.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.</ref> | ||
در دوره نخستوزیری مصطفی الکاظمی، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در حمله ایالات متحده ترور و کشته شدند. در سال ۲۰۲۰م نیز چند یگان موسوم به «حشد مرجعیت» یا «حشد عتبات» اعلام کردند از ساختار حشد الشعبی جدا شده و مستقیماً از دولت عراق تبعیت خواهند کرد. الکاظمی همچنین دستوراتی برای محدودسازی برخی فعالیتها و دفاتر این نیرو صادر کرد.<ref>احمد زارعان، «رابطه دولت عراق و گروههای شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.</ref> با وجود این تحولات، حشدالشعبی همچنان به فعالیت خود ادامه داده و فالح الفیاض ریاست آن را بر عهده دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6762740/%D8%AD%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B0%D8%A8%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86 وبسایت خبرگزاری مهر، 10 اسفند 1404ش.]</ref> | |||
== مخالفان حشدالشعبی == | == مخالفان حشدالشعبی == | ||
مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | مسائل و انگیزههای داخلی، فشار بازیگرن منطقهای و استکبار جهانی، مخالفتهایی را با استقلال و قدرتمند شدن حشدالشعبی به دنبال داشته است.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، 20 اسفند 1404ش.]</ref> | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۸: | ||
به باور برخی هرگونه تقلیل جایگاه حشدالشعبی در شرایط امنیتی و پرتنش منطقه و ضعف و فساد در ارتش عراق، این کشور را از ظرفیت جهادی بسیج مردمی محروم میکند. همچنین ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق علاوه بر از بین بردن ابتکار و آزادی عمل در میدان توسط یک نیروی مردمی، تهدیدی برای محور مقاومت نیز محسوب میشود.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> | به باور برخی هرگونه تقلیل جایگاه حشدالشعبی در شرایط امنیتی و پرتنش منطقه و ضعف و فساد در ارتش عراق، این کشور را از ظرفیت جهادی بسیج مردمی محروم میکند. همچنین ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق علاوه بر از بین بردن ابتکار و آزادی عمل در میدان توسط یک نیروی مردمی، تهدیدی برای محور مقاومت نیز محسوب میشود.<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||
