| خط ۶: | خط ۶: | ||
به باور پژوهشگران علوم سیاسی، واژه «جمهوری» در لغت بهمعنای حاکمیت توده مردم است<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1382ش، ج3، ص2187.</ref> و در اصطلاح، به حکومتی اطلاق میشود که در آن مردم بهصورت مستقیم یا از طریق نمایندگان خود، رییسکشور را برای مدتی معین انتخاب میکنند و مقام ریاستجمهوری جنبه ارثی ندارد.<ref>شکیبا، فرهنگ سیاسی، بیتا، ۱۸۶–۱۸۷؛ منصورنژاد، جمهوریت از نگاه امامخمینی، 1377ش، ص۶۵۱.</ref> در این نظام، واژۀ «جمهوری» بیانگر شکل حکومت و واژۀ«اسلامی» مشخصکنندۀ محتوا و چهارچوب ارزشی آن است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1388ش، ج24، ص229-230. | به باور پژوهشگران علوم سیاسی، واژه «جمهوری» در لغت بهمعنای حاکمیت توده مردم است<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1382ش، ج3، ص2187.</ref> و در اصطلاح، به حکومتی اطلاق میشود که در آن مردم بهصورت مستقیم یا از طریق نمایندگان خود، رییسکشور را برای مدتی معین انتخاب میکنند و مقام ریاستجمهوری جنبه ارثی ندارد.<ref>شکیبا، فرهنگ سیاسی، بیتا، ۱۸۶–۱۸۷؛ منصورنژاد، جمهوریت از نگاه امامخمینی، 1377ش، ص۶۵۱.</ref> در این نظام، واژۀ «جمهوری» بیانگر شکل حکومت و واژۀ«اسلامی» مشخصکنندۀ محتوا و چهارچوب ارزشی آن است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1388ش، ج24، ص229-230. | ||
</ref> بهگفتۀ تحلیلگران، جمهوری اسلامی با جمهوری دموکراتیک تفاوت اساسی دارد؛ زیرا افزون بر اتکا به آرای عمومی، مقید به اصول و احکام اسلام است.<ref>حسینی بهشتی، مشروح مذاکرات، 1364ش، ج1، ص37.8.</ref> از منظر صاحبنظران، اسلامیبودن حکومت با حاکمیت ملی منافاتی ندارد؛ چراکه دموکراسی بهطور الزامی بهمعنای نفی هرگونه ایدئولوژی و چهارچوب ارزشی برای جامعه نیست. بدین ترتیب، نظام جمهوری اسلامی بهعنوان الگویی تلفیقی از مردمسالاری و التزام به ارزشهای دینی تعریف میشود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1388ش، ج24، ص230-231.</ref> | </ref> بهگفتۀ تحلیلگران، جمهوری اسلامی با جمهوری دموکراتیک تفاوت اساسی دارد؛ زیرا افزون بر اتکا به آرای عمومی، مقید به اصول و احکام اسلام است.<ref>حسینی بهشتی، مشروح مذاکرات، 1364ش، ج1، ص37.8.</ref> از منظر صاحبنظران، اسلامیبودن حکومت با حاکمیت ملی منافاتی ندارد؛ چراکه دموکراسی بهطور الزامی بهمعنای نفی هرگونه ایدئولوژی و چهارچوب ارزشی برای جامعه نیست. بدین ترتیب، نظام جمهوری اسلامی بهعنوان الگویی تلفیقی از مردمسالاری و التزام به ارزشهای دینی تعریف میشود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1388ش، ج24، ص230-231.</ref><ref group="دیدگاه">ویکی پدیا به عنوان فرعی دارد به نام ماهیت حکومت. شما باید چنین عنوان طراحی کنید و این مباحث جمع اسلامیت و جمهوریت و رابطه را در آنجا توضیح دهید. یکی از محورهای اصلی بحث در اینجاست. در همین عنوان باید کارآمدی نظام بحث بشه اینکه آیا نظامی با مدل جمهوری اسلامی معنا دارد یا نه؟ کارآمد هست یا نه؟ میتونه موفق باشه یا نه؟ | ||
== تاریخچه == | البته اینکه عنوان ماهیت باشد یا چیزی دیگر را نمیدانم من فعلا میگویم ماهیت شما بررسی دقیقتری کنید</ref> | ||
== تاریخچه<ref group="دیدگاه">کل بند میتواند خلاصه و فشرده شود: | |||
نظام جمهوری اسلامی، ساختار سیاسی حاکم بر ایران است که پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ پایهگذاری شد. این نظام طی همهپرسی برگزارشده در ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸، با مشارکت 98.2% از واجدان شرایط و رأی موافق بیش از 97% از مجموع آرای مأخوذه (از کل 20,438,422 رأی)، به رسمیت شناخته شد. در پی اعلام نتایج، سید روحالله خمینی در ۱۲ فروردین، استقرار رسمی این نظام را اعلام کرد. | |||
پیشینهٔ طرح نظام جمهوری در ایران به دورههای پیشین (مانند عصر پهلوی اول و تحولات پیش از کودتای ۱۳۳۲) بازمیگردد، اما آن طرحها به دلایلی نظیر فقدان پایگاه اجتماعی و ناسازگاری با بستر مذهبی جامعه ناکام ماندند. در جریان انقلاب ۱۳۵۷، الگوی جمهوری اسلامی با هدف تلفیق مؤلفههای حاکمیت مردمی بر سرنوشت خویش و اجرای احکام اسلامی تبیین و تثبیت شد.</ref> == | |||
نظام جمهوری اسلامی، نظام سیاسی حاکم بر ایران است که پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در ۱۳۵۷ش شکل گرفت.<ref>عیوضی، درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۸.</ref> این نظام در همهپرسی برگزارشده در روزهای ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ش با مشارکت ۹۸/۲درصد از واجدین شرایط رأیدهی، به رسمیت شناخته شد.<ref>ملکافضلی اردکانی، مختصر حقوق اساسی و آشنایی با قانون اساسی، ۱۳۹۱ش، ص۳۱.</ref> از مجموع ۲۰ میلیون و ۴۳۸ هزار و ۴۲۲ رأی گرفتهشده، بیش از ۲۰ میلیون و ۸۳۴ هزار رأی (بیش از ۹۷درصد) موافق با استقرار جمهوری اسلامی و ۳۶۷ هزار و ۶۰۴ رأی مخالف بود.<ref>[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3723 «بررسی فرایند برگزاری همهپرسی نظام جمهوری اسلامی در فروردین 1358»، وبسایت مرکز بررسی اسناد تاریخی.]</ref> با اعلام این نتایج، [[سید روحالله خمینی]]، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در پیامی ۱۲ فروردین را روز حکومت الهی خواند و استقرار نظام جمهوری اسلامی را بهطور رسمی اعلام کرد.<ref>روزها و رویدادها، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۸۱.</ref> پیش از این، نظام جمهوری در مقاطع گوناگونی از جمله در دوران رضاخان و نیز میان دو کودتای ۱۳۳۲ش توسط ملیگرایان مطرح شده بود، اما هر دو طرح بهدلایلی چون ریشههای خارجی، عدم تطابق با فقه اسلامی، نبود بسترسازی مناسب و فقدان پایگاه اجتماعی گسترده، با شکست مواجه شدند. در جریان انقلاب اسلامی، امام خمینی با تبیین همهجانبۀ ابعاد جمهوری اسلامی و ارائه الگویی بومی که در آن مردم حاکم بر سرنوشت خود بوده و در عین حال احکام اسلام اجرا میشد، توانست این نظریه را با مقتضیات زمانه و فرهنگ ایرانی-اسلامی هماهنگ سازد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4261038/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «سیر تطور «جمهوری در تاریخ ایران/ چرایی برتری نظریه جمهوری اسلامی»، خبرگزاری مهر.] </ref> | نظام جمهوری اسلامی، نظام سیاسی حاکم بر ایران است که پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] در ۱۳۵۷ش شکل گرفت.<ref>عیوضی، درآمدی تحلیلی بر انقلاب اسلامی ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۵۸.</ref> این نظام در همهپرسی برگزارشده در روزهای ۱۰ و ۱۱ فروردین ۱۳۵۸ش با مشارکت ۹۸/۲درصد از واجدین شرایط رأیدهی، به رسمیت شناخته شد.<ref>ملکافضلی اردکانی، مختصر حقوق اساسی و آشنایی با قانون اساسی، ۱۳۹۱ش، ص۳۱.</ref> از مجموع ۲۰ میلیون و ۴۳۸ هزار و ۴۲۲ رأی گرفتهشده، بیش از ۲۰ میلیون و ۸۳۴ هزار رأی (بیش از ۹۷درصد) موافق با استقرار جمهوری اسلامی و ۳۶۷ هزار و ۶۰۴ رأی مخالف بود.<ref>[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3723 «بررسی فرایند برگزاری همهپرسی نظام جمهوری اسلامی در فروردین 1358»، وبسایت مرکز بررسی اسناد تاریخی.]</ref> با اعلام این نتایج، [[سید روحالله خمینی]]، بنیانگذار جمهوری اسلامی، در پیامی ۱۲ فروردین را روز حکومت الهی خواند و استقرار نظام جمهوری اسلامی را بهطور رسمی اعلام کرد.<ref>روزها و رویدادها، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۸۱.</ref> پیش از این، نظام جمهوری در مقاطع گوناگونی از جمله در دوران رضاخان و نیز میان دو کودتای ۱۳۳۲ش توسط ملیگرایان مطرح شده بود، اما هر دو طرح بهدلایلی چون ریشههای خارجی، عدم تطابق با فقه اسلامی، نبود بسترسازی مناسب و فقدان پایگاه اجتماعی گسترده، با شکست مواجه شدند. در جریان انقلاب اسلامی، امام خمینی با تبیین همهجانبۀ ابعاد جمهوری اسلامی و ارائه الگویی بومی که در آن مردم حاکم بر سرنوشت خود بوده و در عین حال احکام اسلام اجرا میشد، توانست این نظریه را با مقتضیات زمانه و فرهنگ ایرانی-اسلامی هماهنگ سازد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4261038/%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C «سیر تطور «جمهوری در تاریخ ایران/ چرایی برتری نظریه جمهوری اسلامی»، خبرگزاری مهر.] </ref> | ||
| خط ۱۷: | خط ۲۳: | ||
!'''شرح مختصر''' | !'''شرح مختصر''' | ||
|- | |- | ||
|'''زمینههای خارجی''' | | rowspan="10" |'''زمینههای خارجی''' | ||
|مداخلات قدرتهای خارجی | |مداخلات قدرتهای خارجی | ||
|اشغال ایران در جنگهای جهانی اول و دوم با وجود اعلام بیطرفی، بهدلیل موقعیت راهبردی و منابع نفتی | |اشغال ایران در جنگهای جهانی اول و دوم با وجود اعلام بیطرفی، بهدلیل موقعیت راهبردی و منابع نفتی | ||
|- | |- | ||
|قراردادهای استعماری دوره قاجار | |قراردادهای استعماری دوره قاجار | ||
|قراردادهای ترکمنچای و گلستان (واگذاری بخشهایی از خاک ایران) و قرارداد ۱۹۱۹م (وثوق الدوله) برای تبدیل ایران به قیمومت انگلیس | |قراردادهای ترکمنچای و گلستان (واگذاری بخشهایی از خاک ایران) و قرارداد ۱۹۱۹م (وثوق الدوله) برای تبدیل ایران به قیمومت انگلیس | ||
|- | |- | ||
|جنگ سرد و رقابت بلوکهای غرب و شرق | |جنگ سرد و رقابت بلوکهای غرب و شرق | ||
|تبدیلشدن ایران به میدان رقابت شرق و غرب پس از جنگ جهانی دوم | |تبدیلشدن ایران به میدان رقابت شرق و غرب پس از جنگ جهانی دوم | ||
|- | |- | ||
|کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش | |کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش | ||
|طراحی و اجرای کودتا توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و انگلیس علیه دولت مصدق | |طراحی و اجرای کودتا توسط سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و انگلیس علیه دولت مصدق | ||
|- | |- | ||
|وابستگی رژیم پهلوی به غرب | |وابستگی رژیم پهلوی به غرب | ||
|افزایش وابستگی نظامی، اقتصادی و فرهنگی به ویژه به آمریکا در دوران محمدرضا پهلوی | |افزایش وابستگی نظامی، اقتصادی و فرهنگی به ویژه به آمریکا در دوران محمدرضا پهلوی | ||
|- | |- | ||
|کاپیتولاسیون (۱۳۴۲ش) | |کاپیتولاسیون (۱۳۴۲ش) | ||
|اعطای مصونیت قضایی به اتباع آمریکایی در ایران، از سوی مردم به عنوان تضعیف حاکمیت ملی تلقی شد | |اعطای مصونیت قضایی به اتباع آمریکایی در ایران، از سوی مردم به عنوان تضعیف حاکمیت ملی تلقی شد | ||
|- | |- | ||
|واگذاری بحرین (۱۳۴۹ش) | |واگذاری بحرین (۱۳۴۹ش) | ||
|جدایی بحرین از ایران در دوران پهلوی، نشانهای از تضعیف تمامیت ارضی از نگاه مردم ایران<ref name=":0">[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/86516/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 فقیه حقانی، موسی، «بررسی چرایی دشمنی استعمار با ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1404ش.]</ref> | |جدایی بحرین از ایران در دوران پهلوی، نشانهای از تضعیف تمامیت ارضی از نگاه مردم ایران<ref name=":0">[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/86516/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 فقیه حقانی، موسی، «بررسی چرایی دشمنی استعمار با ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 26 شهریور 1404ش.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|حضور نظامی مستشاران آمریکایی | |حضور نظامی مستشاران آمریکایی | ||
|استقرار هزاران مستشار نظامی آمریکایی در ایران برای سازماندهی ارتش و ساواک، تبدیل ایران به ژاندارمری منطقه | |استقرار هزاران مستشار نظامی آمریکایی در ایران برای سازماندهی ارتش و ساواک، تبدیل ایران به ژاندارمری منطقه | ||
|- | |- | ||
|حمایت غرب از سرکوب مخالفان | |حمایت غرب از سرکوب مخالفان | ||
|پشتیبانی سیاسی، مالی و تسلیحاتی آمریکا و انگلیس از رژیم پهلوی در سرکوب اعتراضات مردمی از جمله قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش | |پشتیبانی سیاسی، مالی و تسلیحاتی آمریکا و انگلیس از رژیم پهلوی در سرکوب اعتراضات مردمی از جمله قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ش | ||
|- | |- | ||
|وابستگی اقتصادی به غرب | |وابستگی اقتصادی به غرب | ||
|سلطه شرکتهای خارجی بر نفت ایران پس از قرارداد ۱۳۳۳ش تبدیل ایران به بازار مصرف کالاهای غربی و خروج سرمایه | |سلطه شرکتهای خارجی بر نفت ایران پس از قرارداد ۱۳۳۳ش تبدیل ایران به بازار مصرف کالاهای غربی و خروج سرمایه | ||
|- | |- | ||
|'''زمینههای داخلی''' | | rowspan="8" |'''زمینههای داخلی''' | ||
|ساختار استبدادی حاکمیت | |ساختار استبدادی حاکمیت | ||
|سرکوب مخالفان، انحلال احزاب، کنترل شدید مطبوعات، عدم آزادی بیان و مشارکت سیاسی | |سرکوب مخالفان، انحلال احزاب، کنترل شدید مطبوعات، عدم آزادی بیان و مشارکت سیاسی | ||
|- | |- | ||
|سیاستهای ضد دینی پهلوی اول | |سیاستهای ضد دینی پهلوی اول | ||
|کشف حجاب اجباری در ۱۳۱۴ش، تغییر لباس مردان به کلاه شاپو، ترویج باستانگرایی، تضعیف نهاد روحانیت | |کشف حجاب اجباری در ۱۳۱۴ش، تغییر لباس مردان به کلاه شاپو، ترویج باستانگرایی، تضعیف نهاد روحانیت | ||
|- | |- | ||
|سیاستهای ضد دینی پهلوی دوم | |سیاستهای ضد دینی پهلوی دوم | ||
|ادامه اسلامزدایی، تحقیر شعائر مذهبی در رسانهها و مراکز آموزشی، ترویج فرهنگ غربی و مصرفگرایی | |ادامه اسلامزدایی، تحقیر شعائر مذهبی در رسانهها و مراکز آموزشی، ترویج فرهنگ غربی و مصرفگرایی | ||
|- | |- | ||
|عقبماندگی اقتصادی | |عقبماندگی اقتصادی | ||
|محدودیت اقتصاد به صادرات نفت و واردات کالاهای مصرفی، زوال کشاورزی و صنایع داخلی | |محدودیت اقتصاد به صادرات نفت و واردات کالاهای مصرفی، زوال کشاورزی و صنایع داخلی | ||
|- | |- | ||
|نهضت مشروطه | |نهضت مشروطه | ||
|تأسیس مجلس شورای ملی در 1285ش، اما ناکامی در ریشهکنی استبداد بهدلیل ضعف ساختاری | |تأسیس مجلس شورای ملی در 1285ش، اما ناکامی در ریشهکنی استبداد بهدلیل ضعف ساختاری | ||
|- | |- | ||
|ملیشدن نفت و کودتا | |ملیشدن نفت و کودتا | ||
|تلاش محمد مصدق برای استقلال اقتصادی در ۱۳۲۹ش، سرکوب آن با کودتای ۱۳۳۲ش و بازگشت شاه با قدرتی بیشتر | |تلاش محمد مصدق برای استقلال اقتصادی در ۱۳۲۹ش، سرکوب آن با کودتای ۱۳۳۲ش و بازگشت شاه با قدرتی بیشتر | ||
|- | |- | ||
|تحمیل غربگرایی فرهنگی | |تحمیل غربگرایی فرهنگی | ||
|تجمع نارضایتیهای داخلی و خارجی، مطالبه «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» | |تجمع نارضایتیهای داخلی و خارجی، مطالبه «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» | ||
|- | |- | ||
|نقش روحانیت و مرجعیت شیعه | |نقش روحانیت و مرجعیت شیعه | ||
|رهبری اعتراضات توسط روحانیونی نظیر آیتالله مدرس در مشروطه، آیتالله کاشانی در نهضت نفت و امام خمینی در انقلاب ۱۳۵۷ش، و شبکه مساجد و حسینیهها به عنوان کانون آگاهیبخشی<ref name=":1">مسعودی، «سایه استعمار و استبداد بر فرهنگ ایران عصر پهلوی»، 1387ش، ص60-67.</ref> | |رهبری اعتراضات توسط روحانیونی نظیر آیتالله<ref group="دیدگاه">فقط نام و نام خانوادگی درج شود</ref> مدرس در مشروطه، آیتالله کاشانی در نهضت نفت و امام خمینی در انقلاب ۱۳۵۷ش، و شبکه مساجد و حسینیهها به عنوان کانون آگاهیبخشی<ref name=":1">مسعودی، «سایه استعمار و استبداد بر فرهنگ ایران عصر پهلوی»، 1387ش، ص60-67.</ref> | ||
|} | |} | ||
== مبانی مشروعیت نظام جمهوری اسلامی == | == مبانی مشروعیت نظام جمهوری اسلامی == | ||
# '''عقلی: ب'''ه باور صاحبنظران اسلامی نظام جمهوری اسلامی بر پایه عقلانیتی استوار است که در چارچوب شرع تعریف میشود. از منظر فقیهانی چون بروجردی و امام خمینی، پذیرش اصل ولایت فقیه مبتنی بر استدلال عقلانی «لزوم اداره جامعه در زمان غیبت» و «بقای احکام الهی تا قیامت» است. به باور آنها، دین اسلام دینی سیاسی-اجتماعی است و احکام آن افزون بر عبادات، تدبیر اجتماع و تأمین سعادت دنیوی و اخروی را در بر دارد؛ از این رو، تشکیل حکومت برای پاسداری از قوانین الهی و جلوگیری از هرج و مرج، ضرورتی عقلی محسوب میشود. همچنین، عقل سلیم اقتضا میکند که حاکم جامعه اسلامی دارای علم به قانون (فقاهت)، عدالت و شایستگی رهبری باشد تا بتواند احکام و ارزشهای اسلامی را در جامعه پیاده و از تضییع حقوق مردم جلوگیری کند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/64461/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C مقیمی حاجی، «دلایل عقلی ولایت فقیه از نگاه آیتاللهالعظمی بروجردی و امام خمینی»، مجلۀ حضور، شمارۀ 54، 1384ش، در پرتال جامع علوم انسانی.]</ref> | # '''عقلی: ب'''ه باور صاحبنظران اسلامی نظام جمهوری اسلامی بر پایه عقلانیتی استوار است که در چارچوب شرع تعریف میشود. از منظر فقیهانی چون بروجردی<ref group="دیدگاه">اسامی کامل ذکر شود</ref> و امام خمینی، پذیرش اصل ولایت فقیه مبتنی بر استدلال عقلانی «لزوم اداره جامعه در زمان غیبت» و «بقای احکام الهی تا قیامت» است. به باور آنها، دین اسلام دینی سیاسی-اجتماعی است و احکام آن افزون بر عبادات، تدبیر اجتماع و تأمین سعادت دنیوی و اخروی را در بر دارد؛ از این رو، تشکیل حکومت برای پاسداری از قوانین الهی و جلوگیری از هرج و مرج، ضرورتی عقلی محسوب میشود. همچنین، عقل سلیم اقتضا میکند که حاکم جامعه اسلامی دارای علم به قانون (فقاهت)، عدالت و شایستگی رهبری باشد تا بتواند احکام و ارزشهای اسلامی را در جامعه پیاده و از تضییع حقوق مردم جلوگیری کند.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/64461/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%82%D9%84-%D9%88-%D8%B9%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%88-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C مقیمی حاجی، «دلایل عقلی ولایت فقیه از نگاه آیتاللهالعظمی بروجردی و امام خمینی»، مجلۀ حضور، شمارۀ 54، 1384ش، در پرتال جامع علوم انسانی.]</ref><ref group="دیدگاه">لینک و منبع تطابق ندارد. در لینک فعلی این مطلب نبود</ref> | ||
# '''دینی:''' از منظر پژوهشگران دینی، اساسیترین خاستگاه جمهوری اسلامی، قرآن و سنت است؛ اصولی چون اقامۀ قسط و عدل، اجتناب از طاغوت، امر به معروف و نهی از منکر، و تعیین «اولی الامر» از پایههای وحیانی این نظام به شمار میروند. به باور ایشان، روایات متعددی شرط تحقق حکومت دینی را رضایت و اقبال عمومی مردم دانسته و سیره معصومین نیز نشان میدهد که هرگز خود را بر مردم تحمیل نمیکردند. همچنین نظریه «ولایت فقیه» برگرفته از ادله نقلی (چون مقبوله عمر بن حنظله) و فقه شیعی است که به اعتقاد پژوهشگران، مشروعیت نظام را در عصر غیبت به فقیه جامعالشرایط بهعنوان امین شریعت واگذار میکند، مشروط به رضایت آگاهانۀ مردم.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=29335 «سه برهان برای اثبات دینی بودن «جمهوریت»»، وبسایت دیگران.]</ref> | # '''دینی:''' از منظر پژوهشگران دینی، اساسیترین خاستگاه جمهوری اسلامی، قرآن و سنت است؛ اصولی چون اقامۀ قسط و عدل، اجتناب از طاغوت، امر به معروف و نهی از منکر، و تعیین «اولی الامر» از پایههای وحیانی این نظام به شمار میروند. به باور ایشان، روایات متعددی شرط تحقق حکومت دینی را رضایت و اقبال عمومی مردم دانسته و سیره معصومین نیز نشان میدهد که هرگز خود را بر مردم تحمیل نمیکردند. همچنین نظریه «ولایت فقیه» برگرفته از ادله نقلی (چون مقبوله عمر بن حنظله) و فقه شیعی است که به اعتقاد پژوهشگران، مشروعیت نظام را در عصر غیبت به فقیه جامعالشرایط بهعنوان امین شریعت واگذار میکند، مشروط به رضایت آگاهانۀ مردم.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-dialog?id=29335 «سه برهان برای اثبات دینی بودن «جمهوریت»»، وبسایت دیگران.]</ref><ref group="دیدگاه">طبیعتا چنین مطلبی باید در منابع پژوهشی بررسی شده باشد؛ چرا به یک سایت ناشناخته ارجاع داده اید؟</ref> | ||
# '''سیاسی (قانونی و ساختاری):''' از منظر پژوهشگران، جمهوری اسلامی بر «تفکیک قوا» و «وحدت قوا در چارچوب رهبری» استوار است. قانون اساسی بهعنوان میثاق ملی، با تأکید بر اصل چهارم (حاکمیت موازین اسلامی بر همه قوانین) و اصل ششم (اداره امور کشور به اتکای آرای عمومی)، «مردمسالاری دینی» را الگوی حاکمیت معرفی کرده است. در این مدل، آزادیهای سیاسی و اجتماعی در چارچوب شرع و منافع ملی معنا مییابد و نهادهای نظارتی چون شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام برای ایجاد تعادل میان شرع و جمهوریت پیشبینی شد است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86873/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C?rcids=4109,49424,49458,5178 جوان آراسته، «مبانی حاکمیت در قانون اساسی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | # '''سیاسی (قانونی و ساختاری):''' از منظر پژوهشگران، جمهوری اسلامی بر «تفکیک قوا» و «وحدت قوا در چارچوب رهبری» استوار است. قانون اساسی بهعنوان میثاق ملی، با تأکید بر اصل چهارم (حاکمیت موازین اسلامی بر همه قوانین) و اصل ششم (اداره امور کشور به اتکای آرای عمومی)، «مردمسالاری دینی» را الگوی حاکمیت معرفی کرده است. در این مدل، آزادیهای سیاسی و اجتماعی در چارچوب شرع و منافع ملی معنا مییابد و نهادهای نظارتی چون شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام برای ایجاد تعادل میان شرع و جمهوریت پیشبینی شد است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86873/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C?rcids=4109,49424,49458,5178 جوان آراسته، «مبانی حاکمیت در قانون اساسی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref><ref group="دیدگاه">این مبنای مشروعیت نظام نیست.</ref> | ||
== پایههای اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">این موارد به تعبیر قانون اساسی است مواردی است که نظام با اعتقاد به آنها شکل گرفته است. چه نیازی به ذکر این موارد هست در حالی که در اهداف به اختصار گفته شده حکومت مبتنی بر ایمان و موازین اسلامی است؟ | |||
در عوض باید چیزی به نام اصول و مبانی داشته باشید</ref> == | |||
* ایمان به خدای یگانه و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او؛ | * ایمان به خدای یگانه و اختصاص حاکمیت و تشریع به او و لزوم تسلیم در برابر امر او؛ | ||
* ایمان به وحی الهی و بعثت انبیا و نقش بنیادین آن در بیان قوانین؛ | * ایمان به وحی الهی و بعثت انبیا و نقش بنیادین آن در بیان قوانین؛ | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۹۹: | ||
بر اساس اصول یک تا چهارده قانون اساسی، اهداف کلان نظام جمهوری اسلامی ایران عبارت است از: استقرار حکومتی مبتنی بر ایمان و موازین اسلامی؛ تحقق قسط، عدل، استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی همراه با همبستگی ملی؛ اداره امور کشور از طریق اتکاء به آرای عمومی، انتخابات و همهپرسی؛ تشکیل شوراها بهعنوان ارکان تصمیمگیری و اداره امور؛ نهادینهسازی امر به معروف و نهی از منکر به عنوان وظیفهای همگانی و متقابل؛ حفظ آزادی، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی بهصورت تفکیکناپذیر؛ پاسداری از قداست خانواده بهعنوان واحد بنیادی جامعه؛ تحقق وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام و رعایت اخلاق حسنه و قسط اسلامی نسبت به غیرمسلمانانی که بر ضد اسلام و نظام توطئه نکنند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133613 «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل اول: اصول کلی - اصل ۱ الی ۱۴»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | بر اساس اصول یک تا چهارده قانون اساسی، اهداف کلان نظام جمهوری اسلامی ایران عبارت است از: استقرار حکومتی مبتنی بر ایمان و موازین اسلامی؛ تحقق قسط، عدل، استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی همراه با همبستگی ملی؛ اداره امور کشور از طریق اتکاء به آرای عمومی، انتخابات و همهپرسی؛ تشکیل شوراها بهعنوان ارکان تصمیمگیری و اداره امور؛ نهادینهسازی امر به معروف و نهی از منکر به عنوان وظیفهای همگانی و متقابل؛ حفظ آزادی، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی بهصورت تفکیکناپذیر؛ پاسداری از قداست خانواده بهعنوان واحد بنیادی جامعه؛ تحقق وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام و رعایت اخلاق حسنه و قسط اسلامی نسبت به غیرمسلمانانی که بر ضد اسلام و نظام توطئه نکنند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/133613 «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران - فصل اول: اصول کلی - اصل ۱ الی ۱۴»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | ||
== وظايف كلى نظام جمهورى اسلامى ايران == | == وظايف كلى نظام جمهورى اسلامى ايران<ref group="دیدگاه">ذکر این موارد به تفصیل چه ضرورتی دارد؟ همان اجمال مذکور در اهداف کافی است. مگر اینکه یک نوآوری فراتر از متن اصل قانونی اساسی آورده شود</ref> == | ||
اصل سوم قانون اساسی، برای دستیابی به اهداف تعیینشده، وظایفی را بر عهده نظام جمهوری اسلامی ایران قرار داده است: | اصل سوم قانون اساسی، برای دستیابی به اهداف تعیینشده، وظایفی را بر عهده نظام جمهوری اسلامی ایران قرار داده است: | ||
| خط ۱۲۷: | خط ۱۱۹: | ||
* تنظیم سیاست خارجی بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت از مستضعفان جهان.<ref>جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص78. </ref> | * تنظیم سیاست خارجی بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت از مستضعفان جهان.<ref>جمعی از نویسندگان، آشنایی با انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، ۱۳۷۸ش، ج1، ص78. </ref> | ||
== قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی == | == قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">اگر بعد از مبانی مشروعیت بیاد، بهتر نیست؟</ref> == | ||
قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران، مجموعه قوانین و مقرراتی است که ساختار، اهداف، آرمانها و اصول حاکم بر نظام را مشخص میسازد. این قانون که با آموزههای تشیع آمیخته و مبتنی بر رأی مردم است، در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ش توسط مجلس خبرگان تدوین و در آذر همان سال با همهپرسی به تصویب رسید و در ۱۳۶۸ش بازنگری شد. قانون اساسی ایران از چهارده فصل و ۱۷۷ اصل تشکیل | قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران، مجموعه قوانین و مقرراتی است که ساختار، اهداف، آرمانها و اصول حاکم بر نظام را مشخص میسازد. این قانون که با آموزههای تشیع آمیخته و مبتنی بر رأی مردم است، در ۲۴ آبان ۱۳۵۸ش توسط مجلس خبرگان قانون اساسی تدوین و در آذر همان سال با همهپرسی به تصویب رسید و در ۱۳۶۸ش بازنگری شد. قانون اساسی ایران از چهارده فصل و ۱۷۷ اصل تشکیل شده؛ در فصل نخست آن به مبانی و اصول کلی ازجمله جمهوری اسلامی بودن حکومت، مبتنیبودن نظام بر باورهای اسلامی و شیعی و تعیین ولی فقیه بهعنوان رهبری جامعه اشاره شده است.<ref>نظرپور، آشنایی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۱ش، ص9-20.</ref> این متن به زبانهای متعددی ترجمه شده<ref>متن کامل قانون اساسی، ۱۳۸۸ش، مقدمه ناشر، ص۱۱.</ref> و شرحهای گوناگونی بر آن نگاشته شده است.<ref>[https://www.gisoom.com/book/1738353/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران» وبسایت گیسوم؛] [https://www.gisoom.com/book/11761242/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «آشنایی با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت گیسوم.]</ref><ref group="دیدگاه">این نکته در هیچ کدام از دو منبع شما یافت نشد</ref> | ||
== مذهب رسمی و حقوق اقلیتهای دینی == | == مذهب رسمی و حقوق اقلیتهای دینی<ref group="دیدگاه">شاید بهتر باشه عنوان عام تری بیارید و حقوق و آزادی ها به طور کلی گزارش بشه</ref> == | ||
به استناد اصل ۱۲ قانون اساسی، دین رسمی ایران اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری بوده و این اصل الی الابد غیرقابل تغییر است. مذاهب دیگر اسلامی از جمله حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کامل هستند و پیروان آنها در انجام مراسم مذهبی طبق فقه خود آزادند و در احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاهها رسمیت دارند. بر اساس اصل ۱۳، ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیتهای دینی شناخته میشوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل میکنند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> به حکم اصل ۱۴، دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند، مشروط بر اینکه بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران۱۳۷۴ش، ج۱، ص۱۶۱-۱۶۶.</ref> | به استناد اصل ۱۲ قانون اساسی، دین رسمی ایران<ref group="دیدگاه">محوریت ادبیات و واژه پردازی ها را روی نظام ببرید نه ایران</ref> اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری بوده و این اصل الی الابد غیرقابل تغییر است. مذاهب دیگر اسلامی از جمله حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی و زیدی دارای احترام کامل هستند و پیروان آنها در انجام مراسم مذهبی طبق فقه خود آزادند و در احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آن در دادگاهها رسمیت دارند. بر اساس اصل ۱۳، ایرانیان زرتشتی، کلیمی و مسیحی تنها اقلیتهای دینی شناخته میشوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل میکنند<ref group="دیدگاه">تکرار دارد</ref>.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> به حکم اصل ۱۴، دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت کنند، مشروط بر اینکه بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نکنند.<ref>هاشمی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران۱۳۷۴ش، ج۱، ص۱۶۱-۱۶۶.</ref> | ||
== مشخصات نظام جمهوری اسلامی ایران == | == مشخصات نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">قطعا نمیتوان گفت این موارد مشخصات نظام هستند. این موارد به حدی خرد و فرعی هستند که نمیتواند به طور شاخص ذکر شوند</ref> == | ||
* بر اساس فصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چهار مشخصه اصلی جمهوری اسلامی ایران عبارت است از زبان، خط، تاریخ و پرچم: | * بر اساس فصل دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، چهار مشخصه اصلی جمهوری اسلامی ایران عبارت است از زبان، خط، تاریخ و پرچم: | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۳۲: | ||
* پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به رنگهای سبز، سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار «الله اکبر» در وسط پرچم است.<ref>مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص62-67.</ref> | * پرچم رسمی جمهوری اسلامی ایران به رنگهای سبز، سفید و سرخ با علامت مخصوص جمهوری اسلامی و شعار «الله اکبر» در وسط پرچم است.<ref>مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص62-67.</ref> | ||
== ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران == | == ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">درسته که در این قسمت ارکان ساختار گفته شد و به تعبیری کثرت ها گفته شد ولی حیث اتصالی و ارتباطی بین این اجزاء روشن نشده است، استقلال قوا و بحث رهبری که رأس هرم و نقش نظارتی و راهبری را دارد خوب تبیین نشده است | ||
در واقع این موارد ارکان هستند نه ساختار سیاسی</ref> == | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''رکن''' | !'''رکن''' | ||
| خط ۲۰۹: | خط ۲۰۳: | ||
|} | |} | ||
== انتخابات در نظام جمهوری اسلامی == | == انتخابات در نظام جمهوری اسلامی<ref group="دیدگاه">عنوان عام حقوق و آزادی ها را که درست کردید، رأی را به عنوان یکی از حقوق ملت گزارش کنید. این جزئیات ضرورتی ندارد. خیلی مختصر کوتاه بگویید: | ||
'''انتخابات و نقش مردم''' | |||
در جمهوری اسلامی ایران، چهار انتخابات اصلی شامل ریاستجمهوری، مجلس شورای اسلامی، شوراهای شهر و روستا (هر چهار سال) و مجلس خبرگان رهبری (هر هشت سال) با آرای عمومی برگزار میشود. ورود به رقابتها نیازمند احراز صلاحیت نامزدها توسط نهادهای نظارتی است. | |||
پژوهشگران نقش مردم در این نظام سیاسی را در سه سطح خلاصه میکنند: | |||
'''تأسیسی:''' نقش عمومی در پایهگذاری و استقرار نظام. | |||
'''قانونگذاری:''' مشارکت مستقیم (همهپرسی) و غیرمستقیم (مجلس شورای اسلامی). | |||
'''نظارتی:''' نظارت مستمر بر حاکمیت بهصورت مستقیم (انتخابات و شکایت از عملکرد قوا) و غیرمستقیم (نمایندگان مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی)</ref> == | |||
=== انواع و ضوابط === | === انواع و ضوابط === | ||
| خط ۲۲۳: | خط ۲۲۹: | ||
'''نقش نظارتی:''' به استناد اصل ۵۶ و اصل ۸ (امر به معروف و نهی از منکر)، مردم حق نظارت بر حاکمیت را دارند. این نظارت به دو شیوه مستقیم (انتخابات و شکایت از عملکرد قوا) و غیرمستقیم (نمایندگان مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی) انجام میپذیرد و در طول دوران مسئولیت نیز استمرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2301547/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 نوری و مرتضوینژاد، «نقش حقوقی مردم در حاکمیت جمهوری اسلامی ایران»، 1404ش، ص232-233.]</ref> | '''نقش نظارتی:''' به استناد اصل ۵۶ و اصل ۸ (امر به معروف و نهی از منکر)، مردم حق نظارت بر حاکمیت را دارند. این نظارت به دو شیوه مستقیم (انتخابات و شکایت از عملکرد قوا) و غیرمستقیم (نمایندگان مجلس خبرگان و مجلس شورای اسلامی) انجام میپذیرد و در طول دوران مسئولیت نیز استمرار دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2301547/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 نوری و مرتضوینژاد، «نقش حقوقی مردم در حاکمیت جمهوری اسلامی ایران»، 1404ش، ص232-233.]</ref> | ||
== احزاب و گروههای سیاسی در نظام جمهوری اسلامی == | == احزاب و گروههای سیاسی در نظام جمهوری اسلامی<ref group="دیدگاه">این نیز ذیل حقوق و آزادی هاست</ref> == | ||
در نظام جمهوری اسلامی ایران، احزاب و گروههای سیاسی دارای پروانه فعالیت معتبر، موظف به برگزاری مجامع عمومی و تشکیل ارکان خود بر اساس اساسنامه و نصاب قانونی هستند. بر اساس آخرین اعلام ستاد انتخابات کشور، فهرست احزاب و گروههای سیاسی قانونی و فعال شامل ۷۴ حزب ملی، ۳۱ حزب استانی و ۲۱ جبهه و ائتلاف سیاسی میشود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85393420/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF «فهرست احزاب و گروههای سیاسی قانونی اعلام شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در این میان، سه جریان اصلی اصولگرایان (با زیرشاخههایی نظیر سنتیها، نواصولگرایان، جبهه پیشرفت و رفاه و جبهۀ پایداری)، اصلاحطلبان (مشتمل بر سه طیف در شورای عالی جبهه اصلاحطلبان) و مستقلین/اعتدالگرایان حضور | در نظام جمهوری اسلامی ایران، احزاب و گروههای سیاسی دارای پروانه فعالیت معتبر، موظف به برگزاری مجامع عمومی و تشکیل ارکان خود بر اساس اساسنامه و نصاب قانونی هستند. بر اساس آخرین اعلام ستاد انتخابات کشور، فهرست احزاب و گروههای سیاسی قانونی و فعال شامل ۷۴ حزب ملی، ۳۱ حزب استانی و ۲۱ جبهه و ائتلاف سیاسی میشود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85393420/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%AD%D8%B2%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF «فهرست احزاب و گروههای سیاسی قانونی اعلام شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در این میان، سه جریان اصلی اصولگرایان (با زیرشاخههایی نظیر سنتیها، نواصولگرایان، جبهه پیشرفت و رفاه و جبهۀ پایداری)، اصلاحطلبان (مشتمل بر سه طیف در شورای عالی جبهه اصلاحطلبان) و مستقلین/اعتدالگرایان حضور و اثرگذاری در عرصۀ سیاسی و انتخابات داشته و کاندیداهای خود را معرفی میکنند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/469385/-%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B3%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 « طبقهبندی سه جریان سیاسی کشور»، خبرگزاری آنا.]</ref> | ||
== سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران = | == سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">نقش رهبری چیست؟ شما فقط خلاصه اصول قانون اساسی را آورده اید. سیاست خارجی در ویکی شیعه را ملاحظه کنید و | ||
== تفاوت نظام جمهوری اسلامی با لیبرال دموکراسی == | https://frqjournal.csr.ir/article_123484_3456ef0a8f909217d6f33ff67642a233.pdf</ref> == | ||
به استناد فصل دهم قانون اساسی (اصول ۱۵۲ تا ۱۵۵)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر پایۀ اصول ثابت استوار است که از جایگاه آموزههای دینی به این موضوع نگریسته شده است. بر اساس اصل ۱۵۴، سعادت انسان در کل جامعه بشری آرمان جمهوری اسلامی معرفی شده و استقلال، آزادی و حکومت حق و عدل، حق همه مردم جهان شناخته شده است. از مهمترین اصول سیاست خارجی میتوان به نفی هرگونه سلطهجویی و سلطهپذیری، حفظ استقلال همهجانبه و تمامیت ارضی کشور و استقرار روابط صلحآمیز متقابل با دولتهای غیرمحارب اشاره کرد. قانون اساسی همچنین دولت را موظف به اتخاذ سیاست خارجی در جهت وحدت ملل اسلامی و کوشش برای تحقق وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام نموده است. هرگونه قرارداد که موجب سلطۀ بیگانه بر منابع طبیعی، اقتصادی، فرهنگ یا ارتش کشور شود ممنوع است. جمهوری اسلامی ضمن خودداری کامل از دخالت در امور داخلی ملتهای دیگر، از مبارزۀ حقطلبانۀ مستضعفان در برابر مستکبران حمایت میکند. اعطای پناهندگی سیاسی به افرادی که درخواست کنند، مگر آن که بر اساس قوانین ایران خائن یا تبهکار شناخته شوند، از دیگر اصول پیشبینیشده در اصول سیاست خارجی نظام جمهوری اسلامی است.<ref>مدنی، قانون اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران، 1389ش، ص340-345.</ref><ref group="دیدگاه">لینک ندارد؟</ref> | |||
== تفاوت نظام جمهوری اسلامی با لیبرال دموکراسی<ref group="دیدگاه">ماهیت حکومت را که بحث کنید این بحث از فروعات آن خواهد شد | |||
وقتی ابتدا ماهیت جمهوری اسلامی را بگویید بعدا مقایسه کنید به مراتب دقیقتر و راحت تر نقطه تفاوت و برتری مشخص خواهد شد</ref><ref group="دیدگاه">فکر میکنم جدول برخی ملاحظات در این جدول رعایت نشده | |||
وقتی دو نظام به این شکل در معرض مقایسه میاد مخاطب خاکستری قطعا لیبرال رو ترجیح میده. لذا این مقایسه در جدول به نظر ضد شناختی میاد</ref> == | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''حوزه مقایسه''' | !'''حوزه مقایسه''' | ||
| خط ۲۷۸: | خط ۲۹۰: | ||
|} | |} | ||
= تفاوت با سایر جمهوریهای اسلامی = | = تفاوت با سایر جمهوریهای اسلامی<ref group="دیدگاه">ذیل بحث ماهیت که برود، خیلی راحت تر و خلاصه تر میتواند مقایسه را انجام دهید</ref> = | ||
در حالحاضر به غیر از ایران، دو کشور پاکستان و موریتانی نیز عنوان رسمی «جمهوری اسلامی» را در نام خود دارند. هر سه کشور اسلام را دین رسمی و شریعت را منبع قانون معرفی کردهاند، اما از نظر ساختار سیاسی، مذهب غالب و نظام حکومتی تفاوتهای اساسی دارند. ایران نظامی مبتنی بر ولایت فقیه دارد و رهبر بهعنوان عالیترین مقام سیاسی، نظارت بر قوای سهگانه را بر عهده دارد و شورای نگهبان انطباق قوانین با شرع را تضمین میکند. مذهب رسمی ایران شیعه اثنیعشری است. پاکستان دارای نظام جمهوری پارلمانی فدرال است و رییسجمهور در آن نقش تشریفاتی دارد. «شورای عقاید و احکام اسلامی» قوانین را با شریعت تطبیق میدهد و مذهب غالب آن سنی است. موریتانی دارای نظام جمهوری نیمهریاستی بوده و فاقد نهاد نظارت شرعی مشابه شورای نگهبان یا اصل ولایت فقیه میباشد و مذهب سنی مالکی در آن حاکم است. جمهوری اسلامی افغانستان نیز از 2001م (پس از سقوط طالبان) تا اوت ۲۰۲۱ (بازگشت طالبان) این عنوان را داشت، اما با تغییر نظام به «امارت اسلامی»، دیگر در زمره جمهوریهای اسلامی محسوب نمیشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1308116/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85 «چند جمهوری اسلامی در دنیا داریم؟»، وبسایت تابناک؛] [https://www.titrebartar.com/fa/news/332851/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7 «نظام حکومتی چند کشور جهان جمهوری اسلامی است؟+ تفاوت ها»، وبسایت تتر برتر.]</ref> | در حالحاضر به غیر از ایران، دو کشور پاکستان و موریتانی نیز عنوان رسمی «جمهوری اسلامی» را در نام خود دارند. هر سه کشور اسلام را دین رسمی و شریعت را منبع قانون معرفی کردهاند، اما از نظر ساختار سیاسی، مذهب غالب و نظام حکومتی تفاوتهای اساسی دارند. ایران نظامی مبتنی بر ولایت فقیه دارد و رهبر بهعنوان عالیترین مقام سیاسی، نظارت بر قوای سهگانه را بر عهده دارد و شورای نگهبان انطباق قوانین با شرع را تضمین میکند. مذهب رسمی ایران شیعه اثنیعشری است. پاکستان دارای نظام جمهوری پارلمانی فدرال است و رییسجمهور در آن نقش تشریفاتی دارد. «شورای عقاید و احکام اسلامی» قوانین را با شریعت تطبیق میدهد و مذهب غالب آن سنی است. موریتانی دارای نظام جمهوری نیمهریاستی بوده و فاقد نهاد نظارت شرعی مشابه شورای نگهبان یا اصل ولایت فقیه میباشد و مذهب سنی مالکی در آن حاکم است. جمهوری اسلامی افغانستان نیز از 2001م (پس از سقوط طالبان) تا اوت ۲۰۲۱ (بازگشت طالبان) این عنوان را داشت، اما با تغییر نظام به «امارت اسلامی»، دیگر در زمره جمهوریهای اسلامی محسوب نمیشود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1308116/%DA%86%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85 «چند جمهوری اسلامی در دنیا داریم؟»، وبسایت تابناک؛] [https://www.titrebartar.com/fa/news/332851/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%AF-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7 «نظام حکومتی چند کشور جهان جمهوری اسلامی است؟+ تفاوت ها»، وبسایت تتر برتر.]</ref><ref group="دیدگاه">افغانستان ضرورتی ندارد گفته شود و اگر گفته شد باید دو یا سه کشور دیگر که جمهوری اسلامی دارند را نیز بگویید | ||
</ref> | |||
== دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">وقتی دستآورد میگویید پس باید چالش و معضلات و ... را نیز بگویید تا مقاله یک طرفه نشود. | |||
شما ویکی پدیا را ببیند چقدر سیاه نوشته است. شما در نقطه مقابل کاملا سفید نوشته اید. جوری ننویسید که برای هر مخاطبی سؤال برانگیز باشد مثلا امنیت یا اقتصاد یا ورزش و... باید گزارش بی طرفانه و با رعایت همه جوانب باشد نه سیاه نمایی و نه شستشوی مطلق | |||
شاید بهتر باشد عنووان رو ارزیابی عملکرد بگذارید و قوت و ضعف رو در هر مؤلفه گزارش کنید.</ref> == | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''ردیف''' | !'''ردیف''' | ||
| خط ۳۲۸: | خط ۳۴۶: | ||
|} | |} | ||
== روز جمهوری اسلامی == | == روز جمهوری اسلامی == | ||
۱۲ فروردین بهدلیل برگزاری همهپرسی تعیینکنندۀ نوع حکومت پس از پیروزی انقلاب اسلامی و رأی قاطع مردم ایران به نظام جمهوری اسلامی، بهعنوان «روز جمهوری اسلامی ایران» نامگذاری شده است. دربارۀ این روز، آثار مکتوب و تصویری متعددی تولید شده است؛ از جمله کتابهای «انتخاب صالحان» اثر سید علی خامنهای، «با چشم باز: ۱۲ فروردین» اثر سعید زاهدی، «صعود چهل ساله» اثر جمعی از نویسندگان، «آینده انقلاب اسلامی ایران» توسط مرتضی مطهری و نیز فیلمهایی با موضوع رفراندوم ۱۲ فروردین، معنای این روز به روایت آیتالله خامنهای و رأیدادن امام خمینی در این همهپرسی.<ref>[https://www.jahannews.com/news/758741/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DB%B1%DB%B2-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9%DB%8C «علت نامگذاری روز ۱۲ فروردین به عنوان روز جمهوری اسلامی چیست؟/ هدف مردم از شعار جمهوری اسلامی چه بود؟/ نظر امام خمینی(ره) درباره رفراندوم ۱۲ فروردین + معرفی کتاب، ویدئو و آثار گرافیکی»، وبسایت جهان نیوز.]</ref> | ۱۲ فروردین بهدلیل برگزاری همهپرسی تعیینکنندۀ نوع حکومت پس از پیروزی انقلاب اسلامی و رأی قاطع مردم ایران به نظام جمهوری اسلامی، بهعنوان «روز جمهوری اسلامی ایران» نامگذاری شده است. دربارۀ این روز، آثار مکتوب و تصویری متعددی تولید شده است؛ از جمله کتابهای «انتخاب صالحان» اثر سید علی خامنهای، «با چشم باز: ۱۲ فروردین» اثر سعید زاهدی، «صعود چهل ساله»<ref group="دیدگاه">این کتاب درباره روز جمهوری اسلامی نیست</ref> اثر جمعی از نویسندگان، «آینده انقلاب اسلامی ایران»<ref group="دیدگاه">این کتاب درباره روز جمهوری اسلامی نیست</ref> توسط مرتضی مطهری و نیز فیلمهایی با موضوع رفراندوم ۱۲ فروردین، معنای این روز به روایت آیتالله خامنهای و رأیدادن امام خمینی در این همهپرسی<ref group="دیدگاه">«معنای این روز به روایت آیتالله خامنهای و رأیدادن امام خمینی در این همهپرسی» اسم فیلمه یا ...؟ مبهم و گویا جمله ناقصه</ref>.<ref>[https://www.jahannews.com/news/758741/%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%DB%B1%DB%B2-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D8%AF%D9%81-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%88%DB%8C%D8%AF%D8%A6%D9%88-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9%DB%8C «علت نامگذاری روز ۱۲ فروردین به عنوان روز جمهوری اسلامی چیست؟/ هدف مردم از شعار جمهوری اسلامی چه بود؟/ نظر امام خمینی(ره) درباره رفراندوم ۱۲ فروردین + معرفی کتاب، ویدئو و آثار گرافیکی»، وبسایت جهان نیوز.]</ref> | ||
== پژوهش درباره نظام جمهوری اسلامی == | == پژوهش درباره نظام جمهوری اسلامی == | ||
| خط ۳۳۹: | خط ۳۵۷: | ||
* مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، عباسعلی عمیدزنجانی، انتشارات مجد، 1392ش.<ref>[https://www.iranketab.ir/book/128035-constitutional-law «کتاب مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت ایران کتاب.]</ref> | * مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، عباسعلی عمیدزنجانی، انتشارات مجد، 1392ش.<ref>[https://www.iranketab.ir/book/128035-constitutional-law «کتاب مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت ایران کتاب.]</ref> | ||
* مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، عباس کعبی، تهران، انتشارات پژواک عدالت، 1395ش.<ref>[https://taaghche.com/book/20353/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کتاب مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت طاقچه.]</ref> | * مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، عباس کعبی، تهران، انتشارات پژواک عدالت، 1395ش.<ref>[https://taaghche.com/book/20353/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «کتاب مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت طاقچه.]</ref> | ||
* ''نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران''، محمدجواد ارسطا، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.<ref>[https://www.gisoom.com/book/11146608/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت گیسوم.]</ref> | * ''نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران''، محمدجواد ارسطا، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.<ref>[https://www.gisoom.com/book/11146608/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت گیسوم.]</ref><ref group="دیدگاه">چالشها و مشکلات موانع | ||
دشمنان و مخالفان | |||
دوستان و هوادران | |||
مغول مانده است.</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
