بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۶: خط ۱۶:


== نام‌های جزیره ==
== نام‌های جزیره ==
نام فارسی اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای کامل آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو (سبزه‌زار بزرگ) در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو» (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> نام ابوموسی نامی جدید است که سابقه آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد. این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی و ایرانیِ بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
نام فارسی اصلی جزیره ابوموسی، بوموسو است که از دو بخش بوم به‌معنای سرزمین و سو به‌معنای سبز تشکیل شده است که معنای کامل آن سرزمین سبز یا بوم سبز است. این جزیره در گذشته با نام‌هایی مانند گپ سبزو (سبزه‌زار بزرگ) در میان مردم منطقه شناخته می‌شد. در اسناد تاریخی نیز با نام‌هایی مانند بوموو (ترکیب بوم و اوو به‌معنای آب) ذکر شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1585095/%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر.]</ref> نام ابوموسی نامی جدید است که سابقه آن به حدود صد سال پیش بازمی‌گردد. این نام توسط یکی از ساکنان جزیره به نام ابوموسی رایج و جایگزین نام اصلی و ایرانیِ بوموسو شد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210301/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%8A-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%8A%D9%85 «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> غضنفر، بوم موسى، بوموف، باباموسى نیز از دیگر نام های این جزیره است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-62/3139301-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>


== شکل و مساحت ==
== شکل و مساحت ==
خط ۲۶: خط ۲۶:


== جمعیت‌شناسی ==
== جمعیت‌شناسی ==
معیشت ساکنان جزیره اغلب از طریق صید مروارید، ماهی‌گیری و کشاورزی تأمین می‌شود.<ref name=":0" /> بر پایۀ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395ش، جمعیت کل آن 4213 نفر شامل 857 خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص7.]</ref> از نظر جمعیتی، در جزیرهٔ ابوموسی دو جامعهٔ ساکن اصلی وجود دارد: گروه نخست، ایرانیان غیربومی هستند که عمدتاً برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. گروه دوم، ساکنان بومی سکونتگاه «ریبر» در کرانهٔ جنوب غربی جزیره هستند که اصالتی ایرانی دارند، اما خود را تبعهٔ کشور امارات متحده عربی می‌دانند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref>
معیشت ساکنان جزیره اغلب از طریق صید مروارید، ماهی‌گیری و کشاورزی تأمین می‌شود.<ref name=":0" /> بر پایۀ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395ش، جمعیت کل آن 4213 نفر شامل 857 خانوار گزارش شده است.<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> جمعیت ساکن در این جزیره ترکیبی از ایرانیان با اصالت بندر لنگه و عرب‌های عضو قبیله سودان در شارجه هستند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص7.]</ref> از نظر جمعیتی، در جزیرهٔ ابوموسی دو جامعهٔ ساکن اصلی وجود دارد: گروه نخست، ایرانیان غیربومی هستند که عمدتاً برای ارائهٔ خدمات نظامی، عمرانی و دولتی به این جزیره اعزام شده‌اند و در آن ساکن هستند. گروه دوم، ساکنان بومی سکونتگاه «ریبر» در کرانهٔ جنوب غربی جزیره هستند که اصالتی ایرانی دارند، اما خود را تبعهٔ کشور امارات متحده عربی می‌دانند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1735632765-6773a77d4c7d7-10173-14-5.pdf فرهمندزاده، «مروری بر حاکمیت بر جزایر سه‌گانه، ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک از منظر حقوق بین‌الملل»، 1401ش، ص212-213.]</ref> معیشت بیشتر مردم بومی جزیره از راه ماهی‌گیری و فعالیت‌های دریایی تأمین می‌شود و ابزارهای سنتی مانند تورهای ماهی‌گیری و قایق‌های چوبی کوچک، به‌عنوان نمادهایی از هویت و فرهنگ آنان حفظ شده‌اند. با توجه به تنوع قومی و حضور اقوام مختلف، فضای چندفرهنگی در جزیره شکل گرفته است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>
 
هرچند اکثر ساکنان ایرانی‌اند، اقلیتی از شهروندان امارات متحده عربی نیز در جزیره ابوموسی زندگی می‌کنند. مقامات شارجه در سال 2013م اعلام کرده بودند که حدود 300 اماراتی در این جزیره سکونت دارند. اما بر اساس سرشماری سال 2015م همین امارت، تعداد اماراتی‌های ساکن ابوموسی 41 نفر گزارش شده است.<ref>[http://igapg.khu.ac.ir/files/site1/user_files_0fbb30/m_ayyami-A-10-42-2-ff3cc62.pdf ایامی و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، 1404ش، ص358.]</ref>


== پوشش گیاهی و جانوری ==
== پوشش گیاهی و جانوری ==
خط ۳۸: خط ۴۰:


در گذشته، مشکل اصلی این جزیره کمبود آب به‌ویژه آب آشامیدنی بود که از طریق حدود ۲۰ حلقه چاه و گاهی با تانکر تأمین می‌شد. به دلیل همین کمبود آب، کشاورزی و دامداری در آنجا چندان رونقی ندارد و فعالیت کشاورزی صرفاً به بهره‌برداری از نخلستان‌های کوچکی محدود است که در گوشه‌وکنار جزیره دیده می‌شوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
در گذشته، مشکل اصلی این جزیره کمبود آب به‌ویژه آب آشامیدنی بود که از طریق حدود ۲۰ حلقه چاه و گاهی با تانکر تأمین می‌شد. به دلیل همین کمبود آب، کشاورزی و دامداری در آنجا چندان رونقی ندارد و فعالیت کشاورزی صرفاً به بهره‌برداری از نخلستان‌های کوچکی محدود است که در گوشه‌وکنار جزیره دیده می‌شوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/225073/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C گنجی، «جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
== فرهنگ ==
گویش مردم محلی، لهجه بندری است. بیشتر مردم این شهر شیعه هستند و مراسم ملی و مذهبی با شکوه فراوان برگزار می‌شود؛ از جشن نوروز گرفته تا عزاداری‌های محرم، صفر، اربعین و ایام فاطمیه. خوراک محلی مردم - به دلایل نوع مسایل جغرافیایی و نبود وسایلی از قبیل یخچال در زمان قدیم برای نگهداری مواد غذایی -  انواع خوراک های دریایی است. پوشاک محلی مردم منطقه نیز به دلایل اقلیمی لباس های خنک و بلند به سبک مردم مناطق ساحل نشین کشور است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/210308/%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82%D9%87-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
== جاذبه‌های گردشگری ==
ساحل‌گردی، بازار محلی صنایع‌دستی و محصولات دریایی، بناهای تاریخی کوچک در مرکز جزیره و تفریحات آبی مانند قایق‌سواری، ماهی‌گیری و کایاک در آب‌های خلیج فارس از جاذبه‌های گردشگری ابوموسی است.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/696723-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>


== امکانات ==
== امکانات ==
خط ۴۶: خط ۵۴:
* «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1391ش.
* «ابوموسي را بهتر بشناسيم»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1391ش.
* امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
* امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
* ایامی، محمد و دیگران، «بررسی الگوهای توسعه شهری و اسکان در جزایر ایران (مورد مطالعه: جزیره بوموسی)»، همایش ملی توسعه پایدار از پنجره جزایر ایرانی خلیج فارس، 1404ش.
* «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1391ش.
* «بوموسو؛ نام اصلی جزیره ایرانی موسوم به ابوموسی است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 8 اردیبهشت 1391ش.
* «به این منطقه "جزایر آکواریومی" گفته می شود»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1391ش.
* جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
* جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
* «جزیره ابوموسی؛ گوهری ناشناخته در قلب خلیج فارس»، وب‌سایت اعتماد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 7 بهمن 1403ش.
* حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
* حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
* رضايي‌سرچقا، مجتبی، «دلايل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سه‌گانه خليج‌فارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارۀ چهارم، زمستان 1395ش و بهار 1396ش.
* رضايي‌سرچقا، مجتبی، «دلايل متقن و محکم در مورد حقانيت حاکميت ايران بر جزاير سه‌گانه خليج‌فارس»، فصلنامه مطالعات خلیج فارس، سال سوم، شمارۀ چهارم، زمستان 1395ش و بهار 1396ش.
خط ۵۳: خط ۶۴:
* گنجی، محمدحسن،«جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1399ش.
* گنجی، محمدحسن،«جزیره ابوموسی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 18 اردیبهشت 1399ش.
* مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
* مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
* میرسنجری، «روزی که تنب‌ها و ابوموسی دوباره ایرانی شد»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 13 آذر 1395ش.
* «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.


== پانویس ==
== پانویس ==