عفت: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:عفت.jpg|بندانگشتی]]

{{پانویس}}

ویکی جنسیت

عِفَّت، حالتی در وجود انسان است که او را از انجام محرمات بازمی‌دارد. [[عفت جنسی]]، عفت در گفتار، عفت مالی و عفت شکم از اقسام عفت است که آثاری مانند [[تحکیم خانواده|استحکام خانواده]]، آرامش روانی جامعه و آمرزش گناهان را در پی دارد.

«عفت» در [[زبان فارسی]] به‌معنای پارسایی، پرهیزگاری و پاکدامنی است<ref>عمید، فرهنگ فارسی عمید، 1360ش، ذیل واژهٔ عفت.</ref> و به حالتی در انسان اشاره دارد که به‌وسیله آن تن به‌خواسته‌های شهوانی نداده<ref>راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن‏، 1412ق، ذیل واژهٔ عف. ‏</ref> و از انجام محرمات دوری می‌کند.<ref>ابن‌منظور، لسان العرب‏، 1414ق، ذیل واژهٔ عف. ‏</ref> عفت، در معنای خاص به پرهیز از تمایلات افراطی جنسی معطوف است.<ref>راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن‏، 1412ق، ذیل واژهٔ عف.</ref> عفت نزد علمای [[اخلاق]]، از ارکان سجایای اخلاقی به‌شمار می‌رود<ref>شبر، اخلاق، 1378ش، ص33-34؛ امام خمینی، شرح حدیث «جنود عقل و جهل»، 1382ش، ص510-511.</ref> که تهذیب<ref>نراقی، معراج السعادة، 1378ش، ص49.</ref> و اعتدال نیروی شهوت<ref>شبر، اخلاق، 1378ش، ص33.</ref> و کنترل نفس را به‌دنبال دارد.<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، 1413ق، ص74.</ref>

اندیشمندان [[مسلمان]] با تکیه بر آموزه‌های [[اسلام]]، عفت را به انواع زیر تفکیک کرده‌اند:

در فرهنگ اسلامی برخلاف این دو نگاه، غریزهٔ جنسی اگر تحت فرمان عقل باشد<ref>خواجه نصیرالدین طوسی، اخلاق ناصری، 1413ق، ص74.</ref> یکی از لذت‌های بی‌بدیل،<ref>کلینی، کافی، 1407ق، ج5، ص321.</ref> سودمند<ref>رفیعی محمدی، «تأمین نیازهای جنسی در زندگی زناشویی»، وب‌سایت شورزندگی.[https://shoorezendegi-1.hozeh.org/niazhaye-jensi/]</ref> و موجب دلگرمی در [[زندگی]] است.<ref>امینی، اسلام و تعلیم و تربیت، ج2، ص61.</ref> یگانه راهی که [[اسلام]] برای ارضای این غریزه تعیین کرده ازدواج است.<ref>«تأمین نیاز جنسی به سبک غرب یا اسلام»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.[https://hawzah.net/fa/Article/View/116866/تامین-نیاز-جنسی-به-سبک-غرب-یا-اسلام]</ref> در نگاه قرآن مردان و زنان عفیف کسانی هستند که به همسران خویش بسنده می‌کنند.<ref>سورهٔ مؤمنون، آیهٔ 6؛ سورهٔ معارج، آیهٔ 30.</ref> [[قرآن]] اجتناب از گناهان مربوط به این غریزه را از نشانه‌های [[ایمان]] دانسته<ref>سورهٔ مؤمنون، آیهٔ 5</ref> و به‌کسانی که به‌دلیل فقر امکان ازدواج ندارند توصیه به‌عفت‌ورزی کرده تا زمانی که به فضل و رحمت خداوند امکان ازدواج پیدا کنند.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 33.</ref>

نگاه آلوده، غریزهٔ جنسی انسان را تحریک و او را دچار آشفتگی روحی می‌کند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13900724000152/آثار-و-پیامدهای-عفّت-از-دیدگاه-اسلام عارفی]، «آثار و پیامدهای عفّت از دیدگاه اسلام»، خبرگزاری فارس.</ref> در [[سبک زندگی]] مؤمنانه، مردان و زنان مؤمن مکلف هستند که شرمگاه خود را بپوشانند و چشمان خویش را بر نامحرمان بپوشانند.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 30-31.</ref> در نگاه [[امام علی]] بهترین روش مدیریت شهوت کنترل نگاه است و هیچ ورع و مروتی، بالاتر از عفت نگاه نیست.<ref>آقا جمال خوانساری، شرح آقا جمال‌الدین خوانساری بر غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ج7، ص385.</ref>

در سبک زندگی اسلامی، زنان مؤمن پوشش ویژه‌ای دارند که اصطلاحاً به آن [[حجاب]] می‌گویند. در اصطلاح قرآن، حجاب عبارت است از پوششی که زن در برابر نامحرمان باید استفاده کند و از عشوه‌گری و خودنمایی بپرهیزد.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 31.</ref> حجاب، یکی از احکام مشترک ادیان ابراهیمی و بنا به گواهی متون تاریخی، در بیشتر قریب به اتفاق ملت‌ها و آیین‌های جهان، مرسوم بوده است.<ref>علی‌مردی و علی‌مردی، «حجاب و پوشش در ادیان زرتشت، یهود و مسیحیت». معرفت ادیان، 1389ش، ص118.[http://ensani.ir/fa/article/306138/حجاب-و-پوشش-در-ادیان-زرتشت-یهود-و-مسیحیت]</ref> در اسلام، پوشش زن و مرد و مسئله محرم و [[نامحرم]] از ضروریات [[دین]] قلمداد شده است.<ref>انصاریان، عرفان اسلامی، 1386ش، ج4، ص57.</ref>

این گونه از عفت به‌معنای زیبا سخن گفتن با دیگران،<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 83.</ref> محکم و مطابق با واقع سخن گفتن<ref>سورهٔ احزاب، آیهٔ 70، سورهٔ نساء، آیهٔ 9.</ref> و پرهیز از توهین و ناسزا است.<ref>سورهٔ انعام، آیهٔ 108.</ref> استفاده از کنایه‌ها در فرهنگ مسلمانان، برای پاسداری از عفت در گفتار بوده و علاوه بر آن به آهنگ صدا، کیفیت القاء و درون‌مایه سخن نیز توجه می‌کنند.<ref>کانون نشر و ترویج فرهنگ اسلامی حسنات اصفهان، سیری در سپهر اخلاق، 1389ش، ج2، ص521.</ref> از این منظر، آهنگ بلند صدا شیوهٔ درازگوشان است و انسان عفیف مخاطبان خود را با آهنگ بلند مورد خطاب قرار نمی‌دهد.<ref>سورهٔ لقمان، آیهٔ 19.</ref> در این چارچوب به مسلمانان سفارش شده بود که آهنگ صدای‌شان بلندتر از آهنگ صدای [[حضرت محمد|پیامبر]]، نباشد<ref>سورهٔ حجرات، آیهٔ 10.</ref> و آهنگ صدای فرزندان نیز فروتر از صدای [[پدر]] و مادر باشد.<ref>مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج71، ص40.</ref> در فرهنگ اسلامی از زنان انتظار می‌رود که با نامحرمان به ناز و عشوه‌گری سخن نگویند؛<ref>سورهٔ احزاب، آیهٔ 32.</ref> مردان نیز از شوخی با زنان نامحرم<ref>ابن‌بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، 1406ق، ص283.</ref> و توصیف زیبایی‌های زنی برای مردان نامحرم<ref>دیلمی، أعلام الدین فی صفات المؤمنین، 1408ق، ص417.</ref> بپرهیزند.<ref>کانون نشر و ترویج فرهنگ اسلامی حسنات اصفهان، سیری در سپهر اخلاق، 1389ش، ج2، ص521.</ref>

این بعد از عفت، به‌معنای پرهیز از کسب حرام<ref>سورهٔ نساء، آیهٔ 6.</ref> و حفظ مناعت طبع و [[قناعت]] است.<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 273.</ref> عفت مالی در ادبیات فارسی با اصطلاح لقمه حرام آمده<ref>ابوسعید، سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر، 1350ش، رباعی614.</ref> و ناظر به درآمد نامشروع است.<ref>سبحانی‌نیا، «عفّت مالی و اقتصادی و درآمد نامشروع»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.[https://hawzah.net/fa/Article/View/95845/عفّت-مالی-و-اقتصادی-و-درآمد-نامشروع]</ref> در فرهنگ اسلامی در کنار سفارش به چگونگی نگهداری اموال یتیمان و سفهاء به پرهیز از تصرف شخصی در اموال آنان توجه شده است<ref>سورهٔ نساء، آیهٔ 6.</ref> و تصرف عدوانی در مال یتیم، به خوردن آتش تشبیه شده است.<ref>سورهٔ نساء، آیهٔ 10.</ref> از نظر قرآن عفّت مالی شامل پرهیز از هر درآمد نامشروع است.<ref>سورهٔ بقره، آیهٔ 188؛ سورهٔ مائده، آیهٔ 42؛ سورهٔ نساء، آیهٔ 29.</ref> از نظر قرآن انسان عفیف، به‌کار و تلاش خود تکیه دارد و از سربار شدن بر مردم و درخواست از آنان ابا دارد.<ref>سبحانی‌نیا، «عفّت مالی و اقتصادی و درآمد نامشروع»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.[https://hawzah.net/fa/Article/View/95845/عفّت-مالی-و-اقتصادی-و-درآمد-نامشروع]</ref>

این گونه از عفت، ناظر به آن است که انسان غذای حرام و شبهه‌ناک نخورد و در جهت تأمین غذا، مرتکب حرام نشود.<ref>پاک‌نژاد، «عفت شکم»، پایگاه اطلاع‌رسانی سیدمحسن پاک‌نژاد.[http://andishehbanan.ir/عفت-شکم/]</ref> در نگاه امام علی خداوند کم‌خوردن، کم‌خفتن و کم‌گفتن را دوست دارد و هرگاه خداوند خیر و صلاح بنده‌اش را بخواهد شکم او را از طعام حرام پاکیزه می‌کند.<ref>لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، 1376ش، ص132.</ref> حکما معتقدند کسی که شکمش را از غذا پر می‌کند، حکمت در قلبش داخل نشده و به ملکوت آسمان‌ها راهی ندارد.<ref>تویسرکانی، لئالی الأخبار، 1413ق، ج1، ص145.</ref> بر اساس روایات، [[روزه]] گرفتن، گرسنگی‌کشیدن و کم‌خوری‏، بدن را از بیماری‌ها و دل را از طغیان در امان می‌دارد.<ref>فیض کاشانی، راه روشن، 1372ش، ج5، ص220.</ref>

از نگاه حکما، عفت ثمرات زیادی در [[زندگی]] دارد، مانند:

# استحکام بنیان خانواده: کسانی که زندگی عفیفانه دارند همسران شان به سلامت [[زیست اخلاقی|اخلاقی]] آنها اطمینان داشته و با خاطری آسوده به انجام وظایف خانوادگی می‌پردازند.<ref>«پاکدامنی و عفت در خانواده و آثار آن»، وب‌سایت راسخون.[https://rasekhoon.net/article/show/1455816/پاکدامنی-و-عفت-در-خانواده-و-آثار-آن]</ref> در مقابل، همسران بی‌بندوبار به‌یکدیگر بدبین‌اند و در زندگی آنها، مهر پایدار حاکم نیست.<ref>اکبری، «عفت و پاکدامنی در اسلام»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.[https://hawzah.net/fa/Article/View/111281/فواید-و-برکات-عفاف]</ref>

# آرامش روانی: در نگاه امام علی کسی که چشم از حرام فرو می‌بندد، اندوهش کاهش یافته و روانش آسایش می‌یابد.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ص260.</ref> عفت، نیاز فطری انسان است و کسانی که زندگی عفیفانه دارند از آرامش روانی برخوردارند. در مقابل انسان‌های بی‌عفت مملو از احساس گناه و تنفر از خود هستند.<ref>«آثار و برکات عفت و پاکدامنی»، وب‌سایت مدرسهٔ علمیهٔ زینبیهٔ کرج. [https://karaj-s2.kowsarblog.ir/آثار-و-برکات-عفت-و-پاکدامنی]</ref>

# حفظ حرمت اشخاص: بی‌عفّتی، بی‌آبرویی در پی دارد و عفّت‌پیشگی افراد عفیف را نیک‌نام و به آن‌ها شخصیّت و احترام می‌بخشد.<ref>عارفی، «آثار و پیامدهای عفّت از دیدگاه اسلام»، خبرگزاری فارس.</ref>

# آمرزش گناهان: خداوند عفت مردان و زنان را عاملی مهم برای بهره‌مندی شخص از مغفرت خداوند برمی‌شمارد.<ref>سورهٔ نور، آیهٔ 26؛ سورهٔ احزاب، آیهٔ 35.</ref>

# پایداری جمال و زیبایی: بی‌بندوباری در امور جنسی، پیری زودرس و ناتوانی زودهنگام جنسی را پدیدمی‌آورد و امکان ابتلا به بیماری‌های مقاربتی را افزایش داده و سلامت و نشاط انسان را به‌خطر می‌اندازد. در مقابل عفّت‌پیشگی شادابی و [[زیبایی]] انسان را پایدارتر می‌سازد.<ref>عارفی، «آثار و پیامدهای عفّت از دیدگاه اسلام»، خبرگزاری فارس.[https://farsnews.ir/news/13900724000152/آثار-و-پیامدهای-عفّت-از-دیدگاه-اسلام]</ref>

{{پانویس}}

{{آغاز منابع}}

* ابن‌بابویه، محمد بن علی، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، قم، دار الشریف الرضی، ۱۴۰۶ق.

{{زن}}