بدون خلاصۀ ویرایش |
imported>زینب تاجیک بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
اصل و حکم اولیه در رابطه با فعالیت اجتماعی زنان، جواز آن است؛ البته حکم اولیه در صورت وجود شرایط ممکن است به حرمت یا وجوب تبدیل شود. اگر حضور اجتماعی زنان موجب مفسدهای برای آنها و جامعه باشد، نهتنها حضورشان جایز نیست بلکه حرام شرعی است؛ از طرفی در برخی موارد و مشاغل مانند پزشکی زنان که کسی غیر از آنان نباید حاضر باشد، حضور اجتماعی زنان واجب شرعی است.<ref>. هدایتنیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص74-77.</ref> در همین راستا امام خمینی حضور اجتماعی زنان را به اندازهای که اسلام اجازه داده است در همه عرصهها جایز و در برخی موارد همچون انتخابات واجب میداند.<ref>. خمینی، صحیفۀ امام مجموعه آثار امام خمینی، 1379ش، ص403.</ref> | اصل و حکم اولیه در رابطه با فعالیت اجتماعی زنان، جواز آن است؛ البته حکم اولیه در صورت وجود شرایط ممکن است به حرمت یا وجوب تبدیل شود. اگر حضور اجتماعی زنان موجب مفسدهای برای آنها و جامعه باشد، نهتنها حضورشان جایز نیست بلکه حرام شرعی است؛ از طرفی در برخی موارد و مشاغل مانند پزشکی زنان که کسی غیر از آنان نباید حاضر باشد، حضور اجتماعی زنان واجب شرعی است.<ref>. هدایتنیا، الگوی سوم؛ الگوی رفتاری زن در خانواده و جامعه، 1396ش، ص74-77.</ref> در همین راستا امام خمینی حضور اجتماعی زنان را به اندازهای که اسلام اجازه داده است در همه عرصهها جایز و در برخی موارد همچون انتخابات واجب میداند.<ref>. خمینی، صحیفۀ امام مجموعه آثار امام خمینی، 1379ش، ص403.</ref> | ||
== مبانی کلامی الگوی سوم زن انقلاب اسلامی== | |||
مسائل زنان در هر مکتبی نتیجه مبانی و اصول انسانشناسی، هستیشناسی، ارزششناسی و حتی معرفتشناسی آن مکتب است. الگوی سوم زن انقلاب اسلامی نیز نتیجه جهانبینی و انسانشناسی برگرفته از اصول اعتقادی کلام شیعی است که توسط امام خمینی و آیتالله خامنهای، تبیین شده است. | |||
=== عبودیت=== | |||
از منظر اندیشمندان مسلمان، از جمله مواردی که در تشخیص موقعیت انسان در هستی موثر است؛ خودآگاهی، خودشناسی و شناخت رابطه خود با جهان و خالق هستی است. در چارچوب انسانشناسی اسلامی، هویت انسان در ارتباط با خدا بهعنوان خالق هستی معنا میشود. این نوع نگاه به انسان بر خلاف رویکرد اومانیستی، تکامل زن را در سایه قرب الهی میبیند و انسان را عین ربط و نیاز و وابستگی به خالق خود میداند. در این نگاه لذتگرایی و سودگرایی جایی ندارد و تمام فعالیتهای زن چه در خانه و چه در تحصیل و چه در اجتماع، ذیل آن تعریف میشود. با این رویکرد، تمام فعالیتهای اجتماعی، زمینه بندگی زن در پیشگاه خالق را فراهم میکند.<ref>حسینی خامنهای، الگوی زن، 1390ش، ص13.</ref> | |||
=== تکلیفمحوری=== | |||
در الگوی سوم، تکلیف زن نسبت به خدا، اجتماع و خانواده بر اساس تفاوتهای جنسیتی و مسئولیتهای اجتماعی زن و مرد تعیین میشود. البته در بسیاری از موارد تکلیف زن و مرد یکسان و مشابه خواهد بود، اما در مواردی نیز با توجه به اختلافات، تکالیف متفاوت خواهد شد.<ref>وفایی صدر، استنباط الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص298.</ref> | |||
=== هدفمندی خلقت=== | |||
از منظر کلام اسلامی، جهان خلقت حاصل حکمت، قدرت و علم الهی بوده و هدفمند است. هدف از خلقت زن و مرد نیز در همین راستا تفسیر مییابد.<ref>طباطبایی، تفسیر المیزان، 1374ش، ج18، ص612-614.</ref> | |||
در آیات قرآن برای بیان اختلافات جنسیتی از واژه خلق استفاده شده است؛ استفاده از واژه خلق در آیه «وَ مَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى»<ref>. سوره لیل، آیه 3.</ref> بهجای واژه «جعل»، نشانه ذاتی و تکوینی بودن این اختلافات است و انگارۀ برساختیبودن اختلافات جنسیتی را به چالش میکشد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref> | |||
=== عدم برتری جنسیتی=== | |||
با توجه به مبانی کلام امامیه اختلافات زن و مرد به هیج عنوان جنبه ارزشی نداشته و باعث برتری یک جنس بر جنس دیگر نخواهد شد. تمام هویتهای زنانه و مردانه از همین اختلافات نشأت گرفته است. حکیمانه بودن این اختلافات باعث شده است که خالق هستی، استعدادهای متناسب با زنانگی را به زن و استعداد متناسب با مردانگی را به مرد بدهد.<ref>مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، 1371ش، ذیل واژه خلق و جعل.</ref> | |||
=== اشتراک زن و مرد در انسانیت=== | |||
زن در انسانیت با مرد اشتراک دارد و موجودی ناقص، نماد وسوسهگری و اغواکننده تلقی نمیشود. جامعه و تقسیم کار جنسیتی نیز باید به ظهور و بروز هویت زنانه کمک کند، نه اینکه باعث فاصله گرفتن زن از این ذات زنانه شود.<ref>مهریزی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، 1382ش، ص100-200.</ref> | |||
=== تکوینی و فرامادی بودن منشأ جنسیت=== | |||
براساس حکمت اسلامی، انسان موجودی صرفاً مادی نیست و نفس یا ترکیب نفس و بدن حقیقت و هویت انسان را تشکیل میدهند. جنسیت از این منظر، در تکوین متفاوت زن و مرد ریشه دارد.<ref>تاجیک، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، 1400ش، ص95.</ref> | |||
همچنین جایگاه اختلافات جنسیتی فقط بدن مادی و عنصری نبوده و حقیقت وجود انسانها با خصوصیات جنسیتی، آمیخته است. عامل جنسیت میتواند در بعضی زمینههای اجتماعی، فرهنگی و دینی لحاظ شود.<ref>تاجیک، «امکانسنجی جنسیتپذیری تربیت اخلاقی در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی»، 1402ش، ص180.</ref> | |||
=== تعادل اجتماعی=== | |||
اختلافات زن و مرد در کنار نقش مکملی که بنا بر اصل زوجیت نسبت به یکدیگر دارند، جامعه را به تعادل میرساند.<ref>وفایی صدر، استنباط مبانی الگوی اجتماعی زن مسلمان، 1395ش، ص273.</ref> | |||
== موانع تحقق الگوی سوم زن== | == موانع تحقق الگوی سوم زن== | ||
| خط ۳۶: | خط ۷۲: | ||
* تاجیک، زینب، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، فصلنامه آکادمیا، سال دوم، شماره سوم، 1401ش. | * تاجیک، زینب، «جنسیت در اندیشه علامه طباطبایی»، فصلنامه آکادمیا، سال دوم، شماره سوم، 1401ش. | ||
* | * | ||
* حسینی | * حسینی خامنهای، سیدعلی، «بیانات در اجتماع زنان خوزستان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 20 اسفند 1375ش. | ||
* | * | ||
* حسینی | * حسینی خامنهای، سیدعلی، «بیانات در سومین نشست اندیشههای راهبردی؛ مسئولیتهای اجتماعی زنان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 14 دی 1390ش. | ||
* | * | ||
* حسینی خامنهای، سیدعلی، «پیام به کنگرۀ هفتهزار زن شهید کشور»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 16 اسفند 1391ش. | * حسینی خامنهای، سیدعلی، «پیام به کنگرۀ هفتهزار زن شهید کشور»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای، تاریخ سخنرانی: 16 اسفند 1391ش. | ||
