بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۰۴: | خط ۱۰۴: | ||
== ساختار اقتصادی ایران == | == ساختار اقتصادی ایران == | ||
رشد اقتصاد ایران باتوجه به عواملی از جمله ثبات سیاسی، تمرکزگرایی، ایجاد امنیت داخلی بهویژه امنیت راهها و کاروانسراها، توجه به تجارت خارجی، اهمیت کالای استراتژیک ابریشم، و استفاده از نیروی متخصص ارامنه در توسعة بازرگانی بود.<ref>یوسفنیا، «بررسی عوامل بالندگی اقتصادی ایران در عصر شاه عباس اول صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۴۱.</ref> | رشد اقتصاد ایران باتوجه به عواملی از جمله ثبات سیاسی، تمرکزگرایی، ایجاد امنیت داخلی بهویژه امنیت راهها و کاروانسراها، توجه به تجارت خارجی، اهمیت کالای استراتژیک ابریشم، و استفاده از نیروی متخصص ارامنه در توسعة بازرگانی بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/336396/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C یوسفنیا، «بررسی عوامل بالندگی اقتصادی ایران در عصر شاه عباس اول صفوی»، ۱۳۹۳ش، ص۱۴۱.]</ref> | ||
=== کشاورزی و زمینداری === | === کشاورزی و زمینداری === | ||
پایههای اقتصادی ایران در عصر صفوی عمدتاً براساس کشاورزی، زمینداری و دامداری استوار بود که دیگر فعالیتهای اقتصادی در مرتبة بعد قرار داشت. جهت تأمین آب از روشهایی مانند قنات و کاریز، پایاب، آب انبار و چاه استفاده میشد.<ref>بیاتی، «بررسی مسئله تامین آب و مالیات آن در عصر صفویه»، ۱۴۰۰ش، ص۳۴.</ref> در این میان، اراضی ایران به دستههایی مانند تیول، اراضی ممالک یا ایالات، خاصه یا خالصه یا سلطنتی، موقوفات، عامه مردم، سیورغال، موات، اربابی و رعیتی تقسیم شدند. براساس گزارشهای سفرنامهنویسان در مقایسه دهقانان ایرانی با دهقانان اروپایی، دهقانان ایرانی در همهجا زیورهای نقره و گاهی طلا بر خود میبستند، از لباسها و کفشهای خوب استفاده میکردند و وسایل و ظزوف منازلشان مناسب بود.<ref>نوایی و غفاریفرد، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگ ایران در دوران صفویه، ۱۳۸۱ش، ۲۹۱-۲۸۷.</ref> | پایههای اقتصادی ایران در عصر صفوی عمدتاً براساس کشاورزی، زمینداری و دامداری استوار بود که دیگر فعالیتهای اقتصادی در مرتبة بعد قرار داشت. جهت تأمین آب از روشهایی مانند قنات و کاریز، پایاب، آب انبار و چاه استفاده میشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1911255/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D9%87 بیاتی، «بررسی مسئله تامین آب و مالیات آن در عصر صفویه»، ۱۴۰۰ش، ص۳۴.]</ref> در این میان، اراضی ایران به دستههایی مانند تیول، اراضی ممالک یا ایالات، خاصه یا خالصه یا سلطنتی، موقوفات، عامه مردم، سیورغال، موات، اربابی و رعیتی تقسیم شدند. براساس گزارشهای سفرنامهنویسان در مقایسه دهقانان ایرانی با دهقانان اروپایی، دهقانان ایرانی در همهجا زیورهای نقره و گاهی طلا بر خود میبستند، از لباسها و کفشهای خوب استفاده میکردند و وسایل و ظزوف منازلشان مناسب بود.<ref>نوایی و غفاریفرد، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگ ایران در دوران صفویه، ۱۳۸۱ش، ۲۹۱-۲۸۷.</ref> | ||
=== مالیات زمین === | === مالیات زمین === | ||
هرچند در ایران در این دوره درباره میزان مالیات اراضی اطلاعات دقیقی در دسترس نیست اما از ناظران شاه از مردم مالیات میگرفتند.<ref>نوایی و غفاریفرد، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگ ایران در دوران صفویه، ۱۳۸۱ش، ۲۹۱-۲۹۰.</ref> سه نوع ماليات به نامهای مالوجهات، تسعير و طرح از روستائیان گرفته میشده که دولت دست به اضافه ستاني میزده است.<ref>جعفری و همکاران، «بررسی مالیات و تأثیر آن بر زندگی روستاییان در دوره صفویه»، ۱۳۹۷ش، ص۲۵۵.</ref> | هرچند در ایران در این دوره درباره میزان مالیات اراضی اطلاعات دقیقی در دسترس نیست اما از ناظران شاه از مردم مالیات میگرفتند.<ref>نوایی و غفاریفرد، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگ ایران در دوران صفویه، ۱۳۸۱ش، ۲۹۱-۲۹۰.</ref> سه نوع ماليات به نامهای مالوجهات، تسعير و طرح از روستائیان گرفته میشده که دولت دست به اضافه ستاني میزده است.<ref>[https://jhr.usb.ac.ir/article_5374.html جعفری و همکاران، «بررسی مالیات و تأثیر آن بر زندگی روستاییان در دوره صفویه»، ۱۳۹۷ش، ص۲۵۵.]</ref> | ||
=== تجارت داخلی و خارجی === | === تجارت داخلی و خارجی === | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۱۹: | ||
== آسیبهای اقتصادی ایران == | == آسیبهای اقتصادی ایران == | ||
اقتصاد ایران با برخورداری از پیوستگی به نظام جهانی و ظرفیت حرکت به سمت مکانیزهشدن، فرصت بینظیری برای تحول داشت، اما سلطه و دخالت حاکمیت مانع همسوسازی با شرایط جدید شد. با ظهور قدرتهای جدید اروپایی و روابط نابرابر با نظام سرمایهداری، ایران از بازارهای طبیعی خود محروم شد و مازاد اقتصادی خُرد را به نفع دیگران از دست داد.<ref>سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.</ref> | اقتصاد ایران با برخورداری از پیوستگی به نظام جهانی و ظرفیت حرکت به سمت مکانیزهشدن، فرصت بینظیری برای تحول داشت، اما سلطه و دخالت حاکمیت مانع همسوسازی با شرایط جدید شد. با ظهور قدرتهای جدید اروپایی و روابط نابرابر با نظام سرمایهداری، ایران از بازارهای طبیعی خود محروم شد و مازاد اقتصادی خُرد را به نفع دیگران از دست داد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_70328.html سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.]</ref> | ||
=== عوامل داخلی === | === عوامل داخلی === | ||
انحصارگرایی دولتی، بیتوجهی به بهینهسازی کشاورزی و شبکۀ آبیاري و عمران کشور، مشکلات حاصل از جنگ، حوادث طبیعی و شیوع طاعون و قحطی، استبداد در جامعه، افزایش مالیاتها بر مردم، ناامنی راهها، ارزش معامله نداشتن ثروت و احتکار.<ref>اخضری و کجباف، «نگرشی بر آسیب های اقتصادی ایران عصر صفوی»، ۱۳۹۲ش، ص۳۵؛ سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.</ref> | انحصارگرایی دولتی، بیتوجهی به بهینهسازی کشاورزی و شبکۀ آبیاري و عمران کشور، مشکلات حاصل از جنگ، حوادث طبیعی و شیوع طاعون و قحطی، استبداد در جامعه، افزایش مالیاتها بر مردم، ناامنی راهها، ارزش معامله نداشتن ثروت و احتکار.<ref>[https://2.189.160.148/fa/article/323237/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C اخضری و کجباف، «نگرشی بر آسیب های اقتصادی ایران عصر صفوی»، ۱۳۹۲ش، ص۳۵؛] [https://jhss.ut.ac.ir/article_70328.html سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.]</ref> | ||
=== عوامل خارجی === | === عوامل خارجی === | ||
بروز جنگهاي فراوان خارجی، کاهش عواید ترانزیت کالا، ناهمگونی توان تجارت خارجی، افزایش توان مالی و تجاری رقیبان خارجی و آسیبهای ناشی از تحدید نظارت و تهدید مرزها، بیارزش بودن پول در معاملات که پول بیشتر ارزش مصرفی داشت.<ref>اخضری و کجباف، «نگرشی بر آسیب های اقتصادی ایران عصر صفوی»، ۱۳۹۲ش، ص۳۵؛ سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.</ref> | بروز جنگهاي فراوان خارجی، کاهش عواید ترانزیت کالا، ناهمگونی توان تجارت خارجی، افزایش توان مالی و تجاری رقیبان خارجی و آسیبهای ناشی از تحدید نظارت و تهدید مرزها، بیارزش بودن پول در معاملات که پول بیشتر ارزش مصرفی داشت.<ref>[https://2.189.160.148/fa/article/323237/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C اخضری و کجباف، «نگرشی بر آسیب های اقتصادی ایران عصر صفوی»، ۱۳۹۲ش، ص۳۵؛] [https://jhss.ut.ac.ir/article_70328.html سلیم، «سیاست اقتصادی صفویه و تأثیر آن بر سقوط دولت»، ۱۳۹۷ش، ص۱۱۴.]</ref> | ||
== نظام پولی == | == نظام پولی == | ||
