علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
ویکی سازی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''جنسیت از دیدگاه مرتضی مطهری؛'''}}شباهتها و تفاوتهای زن و مرد از منظر مرتضی مطهری. | {{درشت|'''جنسیت از دیدگاه مرتضی مطهری؛'''}}شباهتها و تفاوتهای زن و مرد از منظر مرتضی مطهری. | ||
دیدگاه مرتضی مطهری دربارهٔ | دیدگاه [[مرتضی مطهری]] دربارهٔ [[جنسیت]]، بر تمایز بنیادین میان «تشابه حقوقی» و «تساوی حقوقی» استوار است. وی با رد تلازمِ منطقی میان اشتراک در حیثیت انسانی و تشابه حقوق، بر پایه نظام فکری منسجم و با ارجاع به تفاوتهای طبیعی، روانشناختی و نقشهای تکوینی [[زن]] و [[مرد]]، استدلال میکند که [[عدالت]] نه در یکسانی حقوق، که در «برابری متناسب» تحقق مییابد. از نگاه او، [[اسلام]] با شناسایی این تفاوتها، حقوق مساوی اما متناسب با ویژگیهای هر [[جنس]] را وضع کرده است تا سعادت فردی، تعادل خانوادگی و آرامش اجتماعی تأمین شود. [[مرتضی مطهری|مطهری]] ضمن تأکید بر اشتراکات اساسی مانند استقلال شخصیت، برابری در [[قرب الهی]] و حقوق اولیه اجتماعی، تفاوتها را نه ناشی از تبعیض، بلکه برگرفته از حکمت آفرینش و مبنای تقسیم طبیعی وظایف میداند؛ تقسیمی که در نهاد [[خانواده]] به تقویت پیوند عاطفی میانجامد و در عرصه [[اجتماع]]، با حفظ [[حریم]] و [[عفت]]، از جایگاه انسانی زن صیانت میکند؛ بنابراین، راه رسیدن به [[عدالت جنسیتی]] از نظر وی، نه تقلید از الگوی تشابهمحور غربی، بلکه احقاق حقوق متناسب با [[فطرت]] و نقشهای تکمیلی هر جنس است. | ||
== دیدگاههای نظری == | == دیدگاههای نظری == | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== شباهتهای زن و مرد از منظر مرتضی مطهری == | == شباهتهای زن و مرد از منظر مرتضی مطهری == | ||
[[مرتضی مطهری]] با تأکید بر برابری زن و مرد در حقوق انسانی، معتقد است؛<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص137.</ref> زن و مرد هر دو مستقل خلق شدهاند و هرگز زن، طفیلی مرد نیست.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص134.</ref> زنان و مردان در احراز نقشهای اجتماعی، استفاده از مواهب خلقت، تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حق تملک و حق آزادی تفاوتی ندارند.<ref>مطهری، یادداشتها، 1378ش، ج3، ص242.</ref> هر دو جنس برای رسیدن به مقام قرب الهی از استعداد یکسان برخوردار هستند، پاداشهای اخروی نیز صرفاً نتیجه [[ایمان]] و عمل صالح است که هیچ ربطی به جنسیت افراد ندارد.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص132.</ref> زنان و مردان در حوزه [[اخلاق جنسی]] نیز بهطور یکسان موظف به حفظ [[عفت]] و اجتناب از [[چشمچرانی]] هستند.<ref>مطهری، مجموعه آثار (آشنایی با قرآن(1-5))، 1377ش، ج26، ص450.</ref> او با استناد به آیات [[قرآن]]، حقوق متقابل زن و شوهر را در این گزاره تلخیص میکند که هر دو [[زینت]] و [[پوشش]] یکدیگر هستند<ref>سوره بقره، آیه 187.</ref> و هر دو در تولید نسل انسانی سهم مشترک دارند.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص134.</ref> وی تفاوت زنان و مردان در قدرت یادگیری را با تردید مطرح کرده و معتقد است که این تفاوت فراگیر نیست.<ref>مطهری، مجموعه آثار (زن و مسائل قضایی و سیاسی)، 1377ش، ج29، ص412-411.</ref> | |||
== دلیل تفاوتهای زن و مرد == | == دلیل تفاوتهای زن و مرد == | ||
[[مرتضی مطهری]] عدم تشابه زن و مرد در پارهای از مسائل را لازمه عدالت و حقوق فطری انسانی و برآمدها از جهانها و طبیعت متفاوت زن و مرد میداند. <ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص139-137.</ref> زن و مرد متناسب با هدفی که برای آن آفریده شدهاند، دارای استعدادهای مناسب و نسبتاً متفاوتی هستند، هر استعداد طبیعی مبنای یک حق طبیعی است. ریشه تفاوتها را باید در طبیعت جستوجو کرد. لازمه استعدادهای متفاوت زن و مرد، تفاوت آنها در [[جنسیت و حقوق|حقوق]] و تکالیف است.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص159-158.</ref> تفاوت در نوع خلقت موجب تفاوت در وظایف،<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص167.</ref> تحرک، جذابیت و پیشرفت میشود.<ref>مطهری، یادداشتها، 1378ش، ج11، ص493.</ref> قانون خلقت این تفاوتها را برای این به وجود آورده است که [[روابط خانوادگی|پیوند خانوادگی]] زن و مرد را محکمتر کند.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص174-173.</ref> از این منظر، نهضت [[فمینیسم|فمینیستی]] زنان غربی، حرکتی عجولانه است که هرچند زمینهساز دستیابی زنان غربی به حقوق مشابه با مردان میشود، اما با توجه به جنسیت زنانه، هرگز حقوق مساوی با مرد پیدا نکردهاند. از منظر مرتضی مطهری، راه رسیدن زنان به سعادت و حقوق مساوی با مردان، منحصر در این است که مشابهت حقوقی را از میان بردارند و بر مبنای اصل [[عدالت جنسیتی]]، حقوقی متناسب با جنسیت خود را مطالبه کنند.<ref>مطهری، مجموعه آثار (نظام حقوق زن در اسلام)، 1377ش، ج19، ص138.</ref> | |||
== تفاوتهای جسمی زن و مرد == | == تفاوتهای جسمی زن و مرد == | ||
