پیش‌نویس:ایران در دوران صفویه: تفاوت میان نسخه‌ها

== زیرساخت فرهنگ سیاسی ==

== ساختار و نظام سیاسی و حکومتی ایران ==

به‌لحاظ ساخت سیاسی، دولت در دوران صفویه از نوع پاتریمونیالیسم بوده است.<ref>[https://jhs.modares.ac.ir/article_22994.html دارا و طلوعی، «تحلیل ساخت سیاسی دولت در ‌ایران؛ مقایسۀ دوره‌های صفویه، قاجار»، ۱۴۰۱ش، ص۸۱.]</ref> در این دوره، شاه نقش‌آفرین اصلی و در رأس نظام حکومتی و ساختار سیاسی-اداری ایران قرار داشت. ایجاد و انحلال سازمان‌های اداری، تعیین حدود اختیارات و مسئولیت‌ها، تقسیمات کشوری و انتخاب کارکنان عالی‌رتبه، همه به ارادة شاه بود. نظام اداری این دوره، برگرفته و تلفیقی از نظام‌های اداری دوران حکومت عباسی، مغولان و تیموریان بود. با توجه به نقش قزلباشان نظام سیاسی-اداری ایران در آغاز به صورت غیرمتمرکز بود.<ref>[https://www.iisajournals.ir/article_166774.html فراهانی و همکاران، «نقش شاهان صفویه در ایجاد و تحول ساختار و نظام سیاسی - حکومتی در ایران»، ۱۴۰۱ش، ص۳۵۶.]</ref>  مشاغل دربار یک‌ساله بودند و چنانچه صاحب‌منصبان بر اثر خطا و اشتباه عزل می‌شدند، اموال و املاک‌شان به نفع دیوان ضبط می‌شد. در ایران نهادهای اداری شامل درگاه مُعّلی شاهی، مجالس مشورتی (شاهی) و امرای غیردولت‌خانه بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1821089/%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C میرمحمدصادق، «صفویان (نظام اداری)، ۱۴۰۰ش، ص۷۳۲.]</ref> با توجه به تغییر مذهب کشور، مهمترین تفاوت، جایگزینی قواعد فقه شیعه به جای فقه اهل‌سنت بود.<ref>[https://www.iisajournals.ir/article_166774.html فراهانی و همکاران، «نقش شاهان صفویه در ایجاد و تحول ساختار و نظام سیاسی - حکومتی در ایران»، ۱۴۰۱ش، ص۳۵۶.]</ref>   

== مذهب و ساختار دینی ==

# '''اضمحلال صفوی و تعصب دگرباره مذهبی:''' با آغاز پادشاهی حاکمان ضعیف تا انحطاط آنان، افزایش فشار و آزار رساندن به اقلیت‌های دینی و مذهبی گزارش شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1067796/%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D9%88%D9%87-%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B9-%D9%88-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C مسیحی و حق‌پرست، «مقایسه‌ی شیوه‌ی تعامل با اقلیت‌های دینی در حکومت امام علی(ع) و حاکمان صفوی»، ۱۳۹۴ش، ص۱۲۶-۱۱۹.]</ref>

==== '''سوگواری‌های مذهبی''' ====

آیین‌های سوگواری برای امامان، به‌ویژه در ماه محرم و ایام شهادت امام علی در بیست­ویکم رمضان، در این دوران به اوج خود رسید. روضه­خوانی یکی از مهم­ترین و اساسی­ترین بخش آیین­های سوگواری عاشورا بود که بخش‌هایی از کتاب‌‌هایی‌ مانند روضه الشهداء‌ تأليف‌ ملاحسين واعظ کاشفي سبزواري و مقتل‌نامه‌ها خوانده می‌شد. مراسم زنجیرزنی، پوشیدن لباس سیاه، سیاه کردن صورت، آذین­بندی معابر، کوچه­ها و خیابان­ها  با پارچه­های مشکی یا به اصطلاح سياه‌پوشى نیز در دوره‌هاى بعدى توسط اغلب سیاحان گزارش شده است. دسته‌‌های معمول عزاداری با ابزارها و آلات خاصی همانند عَلَم، کُتَل، توغ و بیرق زینت داده می‌شود. علاوه بر ابزار‌آلات جدید، آیین­های جدیدی در آیین‌های عزاداری مانند تیغ‌زنی، قفل‌زنی، سنگ‌زنی، قمه‌زنی، نخل‌گردانی، شمایل‌گردانی، نقاره‌زنى، ساخت حجله‌ به یاد قاسم بن حسن تثبیت شده و رواج یافته بود. همچنین علاوه‌ بر سقاخانه‌ها، هر دو مكان تكيه و حسينيه در دوره ميانه صفويه ساخته شد. حضور روسپیان در مجالس عزا، علاوه بر گستره وسیع و نفوذ بالای آیین عزاداری در ایران، نشانگر آن است که عزاداری از یک آئین مذهبی صرف خارج و به آئینی اجتماعی بدل شده است. دو تحول مهم ایران در آئین عزاداری یکی رسمی و حکومتی شدن مجالس سوگواری و دیگری، ابزارمندشدن و نیز تعریف آئین‌ها و رسوم جدید عزاداری بود.<ref>[https://www.shiitestudies.com/article_37031.html کشاورز و چلونگر، «تفسیر و تحلیل نقش آیین عزاداری عاشورا در فرایند تمدنی دولت شیعی صفویه»، ۱۳۹۷ش، ص۱۷۸-۱۷۰.]</ref>

=== '''ویژگی‌های اخلاقی ایرانیان''' ===

=== تجارت داخلی و خارجی ===

=== تجارت ابریشم ===

== آسیب‌های اقتصادی ایران ==

== نظام پولی ==

نظام پولی ایران بر پایه سکه‌های طلا، نقره و مس استوار بود. فلز مورد نیاز برای ضرب سکه عمدتاً از راه تجارت خارجی از طریق عثمانی و بازرگانان هندی و ارمنی و نه از معادن داخلی تأمین می‌شد. با افزایش واردات فلزات، نظام پولی قدرتمندتر می‌شد و این دگرگونی‌ها تا حد زیادی به قدرت شاهان و روابط اقتصادی با همسایگان بستگی داشت. در این دوران، ضرابخانه یکی از ارکان اصلی نظام پولی به شمار می‌رفت. مدیریت ضرابخانه، نظارت بر ضرب سکه و حفظ سلامت و ارزش آن بر عهده فرد مورد اعتماد پادشاه به نام معیرالممالک قرار داشت.<ref>فولادی، «بررسی نظام پولی ایران در عصر صفویه»، ۱۴۰۱ش، ص۱.</ref> تعداد ضرابخانه‌های ایران در دوره صفویه برای سکه‌های نقره، 58 ضرابخانه و برای سکه‌های طلا، 24 ضرابخانه بوده است.<ref>سیدموسوی، «بررسی ضرابخانه‌های ایران در دوره‌ی صفوی»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> ارزش پول در دوره صفویه تحت تأثیر چهار عامل اصلی کاهش یافت: