آغوز: تفاوت میان نسخه‌ها

<big>'''آغوز؛'''</big> اولین شیر مادر که در روز‌های اولیه تولد نوزاد ترشح می‌شود.

آغوز شیر اولیه‌ای است که در سینه مادر در طول بارداری تولید می‌شود. این شیر هنگام تولد نوزاد و با مکیدن سینه مادر توسط نوزاد برای اولین بار ترشح می‌شود. نام دیگر آغوز، «كلستروم» یا «ماک» است. ساخت آغوز از ماه سوم یا چهارم بارداری آغاز می‌شود. از مهم‌ترین ویژگی‌های آغوز ترکیبات غنی و خاصیت آنتی‌بادی آن بوده که ایمنی بدن نوزاد را به‌ویژه در برابر زردی و پیشرفت یرقان، افزایش می‌دهد.

==جدول ارزش غذایی شیر آغوز مادر==

<big>ردیف ماده مغذی مقدار در 100 میلی لیتر</big>

# انرژی 6/53 کالری

# کربوهیدرات (لاکتوز اولیه) 6/5 گرم

# چربی 2/2 گرم

# پروتئین 5/2 گرم

# فاکتور‌های ایمنی شامل: لاکتوفرین، IgA، IgG، و IgM 37/719 میلی گرم<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت: توانی‌نو.]</ref>

==مدت زمان شیر آغوز مادر==

برخی پزشکان معتقدند آغوز در 7 روز اول تولد نوزاد ترشح می‌شود.<ref> [https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 . «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> برخی دیگر معتقدند مدت زمان ترشح این شیر اولیه از زمان تولد نوزاد تا روز 4 یا 5 است.<ref> [https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو.]</ref> برخی دیگر نیز مدت ترشح این شیر را 3 تا 7 روز دانسته‌اند.<ref> [https://drnahidjafari.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%9F/ . «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری فوق تخصص نوزادان.]</ref>

==خواص آغوز==  

شیر آغوز دارای حجم محدودی است که در هر نوبت شیر‌دهی بیش از یک یا دو قاشق مرباخوری ترشح نمی‌شود. <ref>  [https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 . «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref> این مقدار آغوز با وجود حجم کم؛<ref>  [https://drnahidjafari.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%9F/ . «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری  فوق تخصص نوزادان.]</ref>  اما مقوی بوده<ref>[https://madarsho.com/question/question-%d8%a2%d8%ba%d9%88%d8%b2-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f . «آغوز چیست»، وب‌سایت مادرشو.]</ref>  و نیاز نوزاد را تأمین می‌کند.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 . «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref>  برخی کارشناسان از آغوز یا کلستروم  به‌عنوان «شیر پرقدرت» یاد کرده‌اند. وجود آنتی‌بادی‌ و ایمونوگلوبین‌ در آغوز، سبب ایمنی نوزاد در برابر باکتری و ویروس‌ها می‌شود. <ref>  [https://madarsho.com/question/question-%d8%a2%d8%ba%d9%88%d8%b2-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f . «آغوز چیست»، وب‌سایت مادرشو.]</ref> همچنین وجود پروتئین و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی موجود در آغوز، مهم‌ترین عامل ایجاد ایمنی‌بخشی، مقاومت<ref>  [https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو]</ref>  و حفاظت نوزاد در برابر عفونت‌ها است.<ref>[https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 . «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref>  از دیگر خواص آغوز، اثر ملینی این شیر است که به نوزاد کمک می‌کند مدفوع قیرگون اولیه (مکونیوم) را راحت‌تر دفع کند.<ref>[https://madarsho.com/question/question-%d8%a2%d8%ba%d9%88%d8%b2-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f . «آغوز چیست»، وب‌سایت مادرشو.]</ref>

==اهمیت مصرف شیر آغوز==

تغذیه کودک در ساعات اولیه تولد با آغوز به اندازه‌ای دارای اهمیت است که سازمان بهداشت جهانی آن را به‌عنوان توفیق نوزاد در تغذیه با شیر مادر اعلام کرده است. <ref> [https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص17.]</ref> آغوز منبع غنی از مواد مختلف مانند پپتید‌های ضد میکروب (لاکتوفرین و لاکتوپراکسیداز) و فاکتورهای رشد است. این ترکیبات نقش مهمی در تغذیه کامل، رشد کافی و تکامل نوزاد دارند.<ref> [https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو.]</ref>   همچنین آغوز با افزایش سطح ایمنی بدن و سیستم گوارش نوزاد مانند یک واکسن عمل کرده و بدن نوزاد را در مقابل میکروب‌ها و عوامل بیماری‌زا مقاوم می‌کند.<ref> [https://drnahidjafari.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%9F/ . «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری فوق تخصص نوزادان.]</ref> همچنین مصرف این شیر اولیه به‌خصوص برای نوزادان زودرس (LBW) بسیار حیاتی است.<ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو.]</ref>

از جمله مهم‌ترین فواید آغوز عبارت‌اند از:

# پیشگیری از زردی نوزاد با خارج‌کردن بیلی‌روبین (گلبول‌های قرمز خراب شده و عامل زردی) موجود در خون و پیشگیری از یرقان؛<ref> [https://niniplus.com/post/2959-benefits-of-colostrum-for-the-baby . «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وب‌سایت نی نی پلاس.]</ref>  

# تأمین ویتامین A، آهن و تأمین انرژی بدن نوزاد؛ <ref>[https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو.]</ref>

# تقویت سیستم گوارشی، به دلیل هضم سریع آن سبب تقویت مخاط سیستم گوارشی می‌شود؛

# جایگزین‌کردن باکتری‌های مفید در سیستم گوارشی نوزاد؛<ref>[https://niniplus.com/post/2959-benefits-of-colostrum-for-the-baby . «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وب‌سایت نی نی پلاس.]</ref>  

# تأمین نیاز‌های تغذیه‌ای نوزاد برای مقابله با میکروارگانیسم‌ها و مواد شیمیایی<ref> [https://tavanino.com/Mother-s-colostrum-milk-has-benefits . «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت توانی‌نو.]</ref>  

# کاهش مرگ‌ومیر نوزادان.<ref> [https://www.sid.ir/paper/72904/fa . زاهد پاشا و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، ش1391، ص15.]</ref>

==پیامدهای مصرف نکردن آغوز==

امروزه برخی مادران به اشتباه، شیر اولیه یا کلستروم را دوشیده و دور می‌اندازند. کارشناسان معتقدند عدم مصرف آغوز، نوزاد را با خطرات جدی مواجه می‌کند.<ref>  [https://webdapg.hums.ac.ir/?pageid=442&newsview=18327 . «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان.]</ref>  آغوز در مقایسه با شیر رسیده که در ادامه فرآیند شیر‌دهی و پس از آغوز تولید می‌شود، دارای ویتامینA  و E  بیشتری است. این ویتامین‌ها نقش اساسی در محافظت از چشم‌های نوزاد وکاهش احتمال عفونت در آنها دارند. <ref>  [https://drnahidjafari.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%9F/ . «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری  فوق تخصص نوزادان.]</ref>

آغوز به‌دلیل خاصیت ملینی که دارد، دفع مدفوع در نوزاد را سرعت می‌بخشد تا گلبول‌های قرمز خراب شده که عامل اصلی زردی در نوزاد هستند، توسط سیستم گوارشی نوزاد دفع شوند. عدم مصرف کلستروم توسط نوزاد سبب کاهش دفع یا یبوست در نوزاد شده و روند دفع این مواد را به تأخیر می‌اندازد.<ref>  [https://niniplus.com/post/2959-benefits-of-colostrum-for-the-baby . «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وب‌سایت نی نی پلاس.]</ref>

همچنین عدم مصرف شیر اولیه توسط نوزاد مانع از ورود ایمنوگلوبولین‌ها در رودۀ نوزاد شده و میزان حفاظت روده و سیستم گوارشی کودک را کاهش می‌دهد. این امر سبب رشد میکروب‌های وارد شده به رودۀ نوزاد می‌شود.<ref> [https://drnahidjafari.com/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A2%D8%BA%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%9F/ . «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری فوق تخصص نوزادان.]</ref>

==راه‌های افزایش حجم آغوز==

==پانویس==

{{پانویس}}

* «آغوز چیست»، وب‌سایت مادرشو، تاریخ بازدید: 29 آبان 1401ش.

* «آیا به نوزادم آغوز بدهم؟»، وب‌سایت دکتر ناهید جعفری  فوق تخصص نوزادان، تاریخ بازدید: 29 آبان 1401ش.

* زاهد پاشا، یداله و همکاران، «اسلام و تغذیه با شیر مادر»، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی بابل، 1391ش.

* «شیر آغوز مادر تا چند روز است و چه فوایدی دارد؟»، وب‌سایت tavanino، تاریخ بازدید: 29 آبان 1401ش.

* «فواید آغوز یا کلستروم شیر مادر برای نوزاد چیست؟»، وب‌سایت niniplus، تاریخ بازدید: 29 آبان 1401ش.

* «مزایای زیست محیطی و فواید تغذیه با شیر مادر»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی هرمزگان، تاریخ درج مطلب: 6 مرداد 1399ش.