اشترانکوه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۳: / خط ۳: @@
 منطقة محافظت‌شدة اشترانکوه در استان لرستان و در جنوب و جنوب غربی شهرستان‌ دورود و بخش غربی ازنا و الیگودرز واقع شده و قله‌های بلند، رودهای زیبا و دره‌های عمیقی را در دل خود جای داده است. این منطقه، بلندترین نقطة استان لرستان محسوب ‌می‌شود و رشته‌کوه‌های بلند آن به به آلپ ایران معروف است. منطقة اشترانکوه در سال ۱۳۴۰ش به‌عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد، اما این قانون در سال ۱۳۴۹ش پایان یافت. در این سال‌ها سازمان شکاربانی، قرق اختصاصی تیان (تیون) را با الحاق ارتفاعات سفیدکوه بزرگ و کوچک، پریزکوه کوچک و بزرگ، گزرسون، سرسبز، تخت‌کالا، اسینه، بادی بزرگ و کوچک، گچه و گولک به‌عنوان منطقة حفاظت‌شدة اشترانکوه اعلام کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  اکنون اشترانکوه از جمله مناطق حفاظت‌شده ایران است.<ref>[https://lorestan.doe.ir/portal/home/?158301/مناطق-حفاظت-شده «مناطق حفاظت‌شده استان لرستان»، اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان.]</ref>  این منطقه، ۱۰۴ هزار هکتار وسعت دارد و دمای متوسط سالانة آن تا ۱۲ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. این منطقه اقلیم مدیترانه‌ای معتدل تا مرطوب و سرد دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>
 ==رشته‌کوه اشترانکوه==
-این رشته‌کوه که با نام‌های شتران‌کوه، شترکوه<ref>ناصرالدین شاه، سفرنامۀ عراق عجم (بلاد مرکزی ایران)، ۱۳۶۲ش، ص۶۸و۹۱.</ref>  و شترون‌کوه نیز شناخته می‌شود<ref>بیشاپ، از بیستون تا زردکوه بختیاری، ۱۳۷۵ش، ص۲۰۸.</ref>  بخشی از چین‌خوردگی زاگرس است.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳؛ فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور، ۱۳۷۹ش، ج۲، ص۱۹۶؛ مرگان، مطالعات جغرافیایی، ۱۳۳۹ش، ج۲، ص۱۶۶.</ref>  قله‌های این رشته‌کوه مانند کاروانی از شتر در ارتفاعات مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.] </ref>  این کوه در مدار جغرافیایی 33 درجه و 20 دقیقه و 29 ثانیه عرض شمالی و 49 درجه و 17 دقیقه و 21 ثانیه واقع شده است.<ref>[https://www.touristgah.com/Iran/City/Sightseeing/4721/دامنه-اشترانکوه «دامنه اشترانکوه»، سایت توریست‌گاه.]</ref>  جهت دسترسی به این رشته‌کوه باید از خرم‌آباد به سمت روستای تیان رفت؛ سپس از این روستا به سمت پناه‌گاه گل‌گل حرکت کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  پهنای این رشته‌کوه، میان ۲ تا ۱۱ کیلومتر متغیر است.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳.</ref>  این رشته‌کوه در معرض پدیده‌های ریزش و لغزش قرار داشته و فرآیندهای یخچالی و مجاور یخچالی در دره‌های آن اتفاق می‌افتد.<ref>علایی طالقانی، ژئومورفولوژی ایران، ۱۳۸۲ش، ص۱۴۸و۱۶۶و۱۷۷.</ref>  سن‌بران بلندترین قلة اشترانکوه است که حدود ۴۱۵۰ متر ارتفاع دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  از دیگر قله‌های این رشته‌کوه می‌توان به چال‌میشان، گل‌گل، گِلِ‌‌گَهَر، کوله‌لایو، میرزایی، فیالسون، لگه، سراب‌شاه‌تخت، پیاره کمندون، ازنادر و کوله‌جنو اشاره کرد.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳. </ref>  بر روی این رشته‌کوه در بسیاری از روزهای سال برف و باران باریده و معمولأ سفیدپوش است؛ اشترانکوه از کانون‌های آبگیری دائمی استان لرستان محسوب می‌شود و رودهای بسیاری از دامنة آن سرچشمه گرفته و به خلیج فارس و دریای عمان می‌ریزند. مهم‌ترین رودهای این رشته‌کوه سزار، ماربوره، کمندان، هندر و گهررود هستند.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۱۱۸و۲۹۸و۳۰۵و۳۱۰-۳۱۱و۳۱۴؛ مرگان، مطالعات جغرافیایی، ۱۳۳۹ش، ج۲، ص۱۸۸.</ref>
+این رشته‌کوه که با نام‌های شتران‌کوه، شترکوه<ref>ناصرالدین شاه، سفرنامۀ عراق عجم (بلاد مرکزی ایران)، ۱۳۶۲ش، ص۶۸و۹۱.</ref>  و شترون‌کوه نیز شناخته می‌شود<ref>بیشاپ، از بیستون تا زردکوه بختیاری، ۱۳۷۵ش، ص۲۰۸.</ref>  بخشی از چین‌خوردگی زاگرس است.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳؛ فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور، ۱۳۷۹ش، ج۲، ص۱۹۶؛ مرگان، مطالعات جغرافیایی، ۱۳۳۹ش، ج۲، ص۱۶۶.</ref>  قله‌های این رشته‌کوه مانند کاروانی از شتر در ارتفاعات مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.] </ref>  این کوه در مدار جغرافیایی 33 درجه و 20 دقیقه و 29 ثانیه عرض شمالی و 49 درجه و 17 دقیقه و 21 ثانیه واقع شده است.<ref>[https://www.touristgah.com/Iran/City/Sightseeing/4721/دامنه-اشترانکوه «دامنه اشترانکوه»، سایت توریست‌گاه.]</ref>  جهت دسترسی به این رشته‌کوه باید از خرم‌آباد به سمت روستای تیان رفت؛ سپس از این روستا به سمت پناه‌گاه گل‌گل حرکت کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  پهنای این رشته‌کوه، میان ۲ تا ۱۱ کیلومتر متغیر است.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳.</ref>  این رشته‌کوه در معرض پدیده‌های ریزش و لغزش قرار داشته و فرآیندهای یخچالی و مجاور یخچالی در دره‌های آن اتفاق می‌افتد.<ref>علایی طالقانی، ژئومورفولوژی ایران، ۱۳۸۲ش، ص۱۴۸و۱۶۶و۱۷۷.</ref>  سن‌بران بلندترین قلة اشترانکوه است که حدود ۴۱۵۰ متر ارتفاع دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  از دیگر قله‌های این رشته‌کوه می‌توان به چال‌میشان، گل‌گل، گِلِ‌‌گَهَر، کوله‌لایو، میرزایی، فیالسون، لگه، سراب‌شاه‌تخت، پیاره کمندون، ازنادر و کوله‌جنو اشاره کرد.<ref>جعفری، کوه‌ها و کوه‌نامۀ ایران، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۶۳. </ref>  بر روی این رشته‌کوه در بسیاری از روزهای سال برف و باران باریده و معمولأ سفیدپوش است؛ اشترانکوه از کانون‌های آبگیری دائمی استان لرستان محسوب می‌شود و رودهای بسیاری از دامنة آن سرچشمه گرفته و به [[خلیج فارس]] و دریای عمان می‌ریزند. مهم‌ترین رودهای این رشته‌کوه سزار، ماربوره، کمندان، هندر و گهررود هستند.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۱۱۸و۲۹۸و۳۰۵و۳۱۰-۳۱۱و۳۱۴؛ مرگان، مطالعات جغرافیایی، ۱۳۳۹ش، ج۲، ص۱۸۸.</ref>
 ==دریاچة گهر==
 در دامنة جنوبی این رشته‌کوه، دریاچة آب شیرین گهر قرار دارد<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۳۱۴؛ جغرافیای کامل ایران، ۱۳۶۶ش، ج۲، ص۱۰۶۹و۱۰۷۱؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (خرم‌آباد)، ۱۳۷۳ش، ج۵۸، ص۳۴۱.</ref>  که ایرن نیز نامیده می‌شود.<ref>گابریل، تحقیقات جغرافیایی راجع به ایران، ۱۳۴۸ش، ص۲۷۷و۳۳۵.</ref>  این دریاچه در ارتفاع ۲۳۶۰ متری<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.] </ref>  و در ۲۵ کیلومتری جنوب غربی الیگودرز قرار داشته و از دو بخش گهر بالا و گهر پایین تشکیل شده است. ریزش کوه و انسداد مسیر رودخانة گهر سبب ایجاد این دریاچة زیبا شده است. با لبریز شدن دریاچة گهر بالا، آب آن به دریاچة گهر پایین ریخته و دوباره آب‌ها در مسیر رودخانة گهر قرار می‌گیرد.<ref>افشین، رودخانه‌های ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۳۱۴؛ جغرافیای کامل ایران، ۱۳۶۶ش، ج۲، ص۱۰۶۹و۱۰۷۱؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (خرم‌آباد)، ۱۳۷۳ش، ج۵۸، ص۳۴۱.</ref>  این دریاچه به‌عنوان نگین اشترانکوه و زاگرس شناخته می‌شود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/24489-اشترانکوه/ شکوری، «منطقة حفاظت‌شده اشترانکوه»، سایت کجارو.]</ref>  یک زمین‌شناس اتریشی در سال ۱۸۸۸م نام خود را به‌عنوان کاشف دریاچة گهر ثبت کرده است. همچنین یک بانوی جهانگرد انگلیسی در سال ۱۸۹۰م به مدت ۳ ماه در این منطقه تحقیق کرده و ۱۰۰۰ کیلومتر راه پیموده است. جهانگردان به‌واسطة کار او، این دریاچه را با نام ایرن می‌شناسند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/01/08/2687602/سفری-جذاب-به-آلپ-ایران-در-دل-اشترانکوه-دریاچه-گهر-لرستان-بهشت-گمشده-ایران-فیلم «سفری جذاب به آلپ ایران در دل اشترانکوه؛ «دریاچه گهر» لرستان بهشت گم‌شده ایران»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>  این رشته‌کوه از گذشته، محل ییلاق و قشلاق عشایری مانند زلقی، حاجی‌وند و عیسی‌وند بوده است.<ref>مرگان، مطالعات جغرافیایی، ۱۳۳۹ش، ج۲، ص۲۰۲.</ref>  در اطراف دریاچة گهر امکانات رفاهی از جمله سرویس بهداشتی، کمپ محیط زیست و پاسگاه نیروی انتظامی وجود دارد.<ref>[https://www.sarpoosh.com/tourism/touristattractions/gahar-lake-32.html «آشنایی با امکانات و تفریحات مهیج در دریاچه گهر»، سایت سرپوش گردشگری.]</ref>