بدون خلاصۀ ویرایش |
ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
دستگاه خراطی که کارکرد اصلی آن، چرخاندن قطعه کار است<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۲.</ref> با نامهای چرخ خراطی و کارگاه نیز شناخته میشود. از ابتداییترین و کهنترین انواع چرخهای خراطی، میتوان به چرخ خراطی کمانی اشاره کرد. این دستگاه با نیروی دست کار میکند. برخی از انواع دستگاه خراطی برای تامین نیروی محرکه چرخشی خود از نیروی آب استفاده میکنند. از این دستگاه برای ساخت ظروف چوبی استفاده میشود. بعدها دستگاههایی وارد بازار شد که برای تامین نیروی محرکه خود، از نیروی الکتریکی استفاده میکردند.<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۳-۴۰۴.</ref> در دستگاه خراطی، چوب در راستای محور افقی میان دو مرغک قرار میگیرد. خراط آن را چرخانده و با کشیدن قلمهای تراش روی چوب، شکل مورد نظر خود را بر روی آن ایجاد میکند.<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P91-92.</ref> | دستگاه خراطی که کارکرد اصلی آن، چرخاندن قطعه کار است<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۲.</ref> با نامهای چرخ خراطی و کارگاه نیز شناخته میشود. از ابتداییترین و کهنترین انواع چرخهای خراطی، میتوان به چرخ خراطی کمانی اشاره کرد. این دستگاه با نیروی دست کار میکند. برخی از انواع دستگاه خراطی برای تامین نیروی محرکه چرخشی خود از نیروی آب استفاده میکنند. از این دستگاه برای ساخت ظروف چوبی استفاده میشود. بعدها دستگاههایی وارد بازار شد که برای تامین نیروی محرکه خود، از نیروی الکتریکی استفاده میکردند.<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۳-۴۰۴.</ref> در دستگاه خراطی، چوب در راستای محور افقی میان دو مرغک قرار میگیرد. خراط آن را چرخانده و با کشیدن قلمهای تراش روی چوب، شکل مورد نظر خود را بر روی آن ایجاد میکند.<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P91-92.</ref> | ||
==محصولات خراطی== | ==محصولات خراطی== | ||
از جمله محصولات خراطی میتوان به چوب چپق، گوشتکوب، چوب ننو، گهواره، چوب رشتهبری، ستون نرده، پایههای میز، پایههای صندلی، پایههای کرسی،<ref>شهری، تاریخ اجتماعی ایران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۶۹.</ref> پایههای مبل، تختخواب، چهارپایه، فلکه دار ریسندگی، بدنه قلیان (از چوب ازگیل یا ساج)،<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P92.</ref> روروک کودک،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۵۲، حاشیه ۱۹۲.</ref> نورد چانهپهنکنی نانهای تافتون و لواش، دستهی هاون،<ref>شهری، تاریخ اجتماعی ایران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۷۲.</ref> مهرههای شطرنج، تخته نرد و چرخهای ریسندگی اشاره کرد. یکی از مهمترین محصولات خراطها در روستا، تهیه دوک دستی است که برای ریسیدن پشم کاربرد دارد. دوک برای کارکرد بهتر باید صاف باشد؛ به این دلیل، خراط پس از تولید دوکدستی، آن را در جای خشک نگهداری کرده و در صورت کج شدن، آن را روی آتش گرم کرده و با خمگیر صاف میکند.<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P92.</ref> | از جمله محصولات خراطی میتوان به چوب چپق، گوشتکوب، چوب ننو، گهواره، چوب رشتهبری، ستون نرده، پایههای میز، پایههای صندلی، پایههای کرسی،<ref>شهری، تاریخ اجتماعی ایران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۶۹.</ref> پایههای مبل، تختخواب، چهارپایه، فلکه دار ریسندگی، بدنه قلیان (از چوب ازگیل یا ساج)،<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P92.</ref> روروک کودک،<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۳، ص۱۵۲، حاشیه ۱۹۲.</ref> نورد چانهپهنکنی نانهای [[تافتون (نان)|تافتون]] و لواش، دستهی هاون،<ref>شهری، تاریخ اجتماعی ایران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۷۲.</ref> مهرههای شطرنج، تخته نرد و چرخهای ریسندگی اشاره کرد. یکی از مهمترین محصولات خراطها در روستا، تهیه دوک دستی است که برای ریسیدن پشم کاربرد دارد. دوک برای کارکرد بهتر باید صاف باشد؛ به این دلیل، خراط پس از تولید دوکدستی، آن را در جای خشک نگهداری کرده و در صورت کج شدن، آن را روی آتش گرم کرده و با خمگیر صاف میکند.<ref>Wulf, The Traditional Crafts Of Persia, 1966, P92.</ref> | ||
==چوبهای خراطی== | ==چوبهای خراطی== | ||
چوبهایی که اغلب در خراطی استفاده میشود عبارتاند از: گردو، فوفل، شمشاد، افرا، زیتون، نارون، زبانگنجشک، چنار و توت نرک.<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۵؛ عسکری خانقاه، روستای قاسمآباد گیلان، ۱۳۷۲ش، ص۱۱۰.</ref> | چوبهایی که اغلب در خراطی استفاده میشود عبارتاند از: گردو، فوفل، شمشاد، افرا، زیتون، نارون، زبانگنجشک، چنار و توت نرک.<ref>ملایی اونجی، «خراطی و بیانی نو»، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۴۰۵؛ عسکری خانقاه، روستای قاسمآباد گیلان، ۱۳۷۲ش، ص۱۱۰.</ref> | ||
