زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''نان ساجی'''</big>؛ نان پخته شده روی ساج. | <big>'''نان ساجی'''</big>؛ نان پخته شده روی ساج. | ||
| خط ۶: | خط ۵: | ||
در برخی منابع مربوط به سدة ۴ قمری به نان ساجی اشاره شده است. اصطخری در مسالک الممالک<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۳۴۶ق، ص۲۱۲.</ref> و ابنحوقل در صوره الارض دربارة نان ساجی مطالبی بیان کردهاند.<ref>ابنحوقل، صورة الارض، ۱۳۹۹ق، ص۳۲۳.</ref> همچنین در کتاب حدود العالم نیز به نان ساجی اشاره شده است.<ref>حدود العالم، ۱۳۶۲ش، ص۱۵۰.</ref> جرجانی در ذخیرة خوارزمشاهی (در سدة ۶ قمری) نوشته است که نان ساجی را نمیپسندید.<ref>جرجانی، ذخیره خوارزمشاهی، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۴۷.</ref> | در برخی منابع مربوط به سدة ۴ قمری به نان ساجی اشاره شده است. اصطخری در مسالک الممالک<ref>اصطخری، مسالک الممالک، ۱۳۴۶ق، ص۲۱۲.</ref> و ابنحوقل در صوره الارض دربارة نان ساجی مطالبی بیان کردهاند.<ref>ابنحوقل، صورة الارض، ۱۳۹۹ق، ص۳۲۳.</ref> همچنین در کتاب حدود العالم نیز به نان ساجی اشاره شده است.<ref>حدود العالم، ۱۳۶۲ش، ص۱۵۰.</ref> جرجانی در ذخیرة خوارزمشاهی (در سدة ۶ قمری) نوشته است که نان ساجی را نمیپسندید.<ref>جرجانی، ذخیره خوارزمشاهی، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۴۷.</ref> | ||
==پخت نان ساجی== | ==پخت نان ساجی== | ||
در [[میبد]] (در استان یزد) نوعی نان ساجی با نام «نان لتیر» پخت میشود که در آن از خمیرمایه استفاده نمیشود. آنها خمیر را روی ساج پهن میکنند که بلافاصله زیر نان میپزد. سپس نان را روی ساج زیر و رو کرده تا روی دیگر آن نیز پخته شود.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴.</ref> آنها نوعی نان ساجی دیگر با نام «چپاتی» نیز میپزند. جهت پخت این نان ساج را کاملأ داغ میکنند. سپس دست را در آب زده و بعد خمیر را روی ساج پهن میکنند. آنها پس از پخت یکطرف از نان ساج را از روی آتش برمیدارند تا طرف دیگر با حرارت مستقیم آتش بپزد.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۳. </ref> مردمان میبد، نوعی نان ساجی گرد کوچک نیز با خمیرهای اضافی میپزند که «نان سورک» یا «نان سورگک» نام دارد.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۶. </ref> مردم جهت مصرف این نان، روی آن پیه یا دنبه ریخته و بهصورت داغ میل میکنند.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴. </ref> مردم یزد جهت نچسبیدن نان به ساج مقداری مغز گردو بر سطح ساج میمالند.<ref> دانش، «انواع نان در یزد»، ۱۳۸۸ش، ص۱۴۸.</ref> | در [[میبد]] (در استان یزد) نوعی نان ساجی با نام «نان لتیر» پخت میشود که در آن از خمیرمایه استفاده نمیشود. آنها خمیر را روی ساج پهن میکنند که بلافاصله زیر نان میپزد. سپس نان را روی ساج زیر و رو کرده تا روی دیگر آن نیز پخته شود.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴.</ref> آنها نوعی نان ساجی دیگر با نام «چپاتی» نیز میپزند. جهت پخت این نان ساج را کاملأ داغ میکنند. سپس دست را در آب زده و بعد خمیر را روی ساج پهن میکنند. آنها پس از پخت یکطرف از نان ساج را از روی آتش برمیدارند تا طرف دیگر با حرارت مستقیم آتش بپزد.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۳. </ref> مردمان میبد، نوعی نان ساجی گرد کوچک نیز با خمیرهای اضافی میپزند که «نان سورک» یا «نان سورگک» نام دارد.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۶. </ref> مردم جهت مصرف این نان، روی آن پیه یا دنبه ریخته و بهصورت داغ میل میکنند.<ref>جانباللهی، چهل گفتار در مردمشناسی میبد، ۱۳۸۵ش، ص۵۴. </ref> مردم یزد جهت نچسبیدن نان به ساج مقداری مغز گردو بر سطح ساج میمالند.<ref> دانش، «انواع نان در یزد»، ۱۳۸۸ش، ص۱۴۸.</ref> | ||
در گیلان و آذربایجان، ساج را در میان یک سهپایه یا سه قطعه سنگ روشن روی آتش قرار میدهند.<ref>بازن، گیلان و آذربایجان شرقی، ۱۳۶۵ش، ص۱۶۵.</ref> آنها نوعی نان ساجی با نام «بُپوتِکلاسو» برای نوروز میپزند. جهت تهیة این نان، آرد برنج با نمک، زردچوبه، زیره و آب خمیر میشود. سپس از خمیر چانه گرفته و در آب جوش میپزند. پس از پخت به نان آرد گندم اضافه کرده تا شیرین شود. خمیر بار دیگر در آب جوش پخته میشود. سپس به خمیر اجازه میدهند تا ور بیاید. در انتها آن را روی ساج میپزند تا نانی ترد و خوشمزه حاصل شود.<ref>عباسی، آیینهای سنتی نوروز در گیلان، ۱۳۹۲ش، ص۵۹.</ref> در استهبان فارس، نوعی نان مانند نان لواش روی ساج میپزند. آنها خمیر را بسیار نازک کرده و سهتاسهتا روی ساج میاندازند تا پخت شود. نان جو نیز از جمله نانهایی است که روی ساج پخته میشود. خمیر این نان از آرد جو و بسیار شل است که به آن نان شُلشُلی نیز میگویند.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۷۶.</ref> | در گیلان و آذربایجان، ساج را در میان یک سهپایه یا سه قطعه سنگ روشن روی آتش قرار میدهند.<ref>بازن، گیلان و آذربایجان شرقی، ۱۳۶۵ش، ص۱۶۵.</ref> آنها نوعی نان ساجی با نام «بُپوتِکلاسو» برای نوروز میپزند. جهت تهیة این نان، آرد برنج با نمک، زردچوبه، زیره و آب خمیر میشود. سپس از خمیر چانه گرفته و در آب جوش میپزند. پس از پخت به نان آرد گندم اضافه کرده تا شیرین شود. خمیر بار دیگر در آب جوش پخته میشود. سپس به خمیر اجازه میدهند تا ور بیاید. در انتها آن را روی ساج میپزند تا نانی ترد و خوشمزه حاصل شود.<ref>عباسی، آیینهای سنتی نوروز در گیلان، ۱۳۹۲ش، ص۵۹.</ref> در استهبان فارس، نوعی نان مانند نان لواش روی ساج میپزند. آنها خمیر را بسیار نازک کرده و سهتاسهتا روی ساج میاندازند تا پخت شود. نان جو نیز از جمله نانهایی است که روی ساج پخته میشود. خمیر این نان از آرد جو و بسیار شل است که به آن نان شُلشُلی نیز میگویند.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۰ش، ج۱، ص۱۷۶.</ref> | ||
