آبانگاه: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 {{درشت|'''آبانگاه'''}}؛ جشن باستانی ایرانیان برای بزرگداشت آب در نخستین آبان‌روز هر سال.
-'''جشن آبانگاه'''، در ایران باستان و در دهمین روز از ایام [[نوروز]] برگزار می‌شد. این [[جشن]]، برای بزرگداشت باران و آب تدارک دیده شده و علاوه بر [[ایران]]، در برخی دیگر از نقاط جهان، از جمله هند نیز گرامی داشته می‌شود. جشن آبانگاه با جشن «آبانگان»، در ماه آبان متفاوت بوده و به جشنی اطلاق می‌شود که در نخستین آبان‌روز از سال برگزار شده و آغاز و نیایشی بر باران‌های سال جدید بوده است.
+جشن آبانگاه، در ایران باستان و در دهمین روز از ایام [[نوروز]] برگزار می‌شد. این [[جشن]]، برای بزرگداشت باران و آب تدارک دیده شده و علاوه بر [[ایران]]، در برخی دیگر از نقاط جهان، ازجمله هند نیز گرامی داشته می‌شود. جشن آبانگاه با جشن آبانگان، در ماه آبان متفاوت بوده و به جشنی اطلاق می‌شود که در نخستین آبان‌روز از سال برگزار شده و آغاز و نیایشی بر باران‌های سال جدید بوده است.
 == مفهوم‌شناسی آبانگاه ==
-آبان، جمع واژهٔ [[آب]]، در دوران ایران باستان به هشتمین ماه از سال و دهمین روز از هر ماه اطلاق می‌شده است. در روز دهم فروردین که اولین آبان از هر سال بوده، جشنی مخصوص به‌نام «آبانگاه» گرفته شده و در آن، به بزرگداشت آب و باران می‌پرداختند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref>
+آبان، جمع واژهٔ [[آب]]، در دوران ایران باستان به هشتمین ماه از سال و دهمین روز از هر ماه اطلاق می‌شده است. در روز دهم فروردین که اولین آبان از هر سال بوده، جشنی مخصوص به‌نام آبانگاه گرفته شده و در آن، به بزرگداشت آب و باران می‌پرداختند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref>
-== فلسفه و تاریخچه آبانگاه ==
+== فلسفه و تاریخچه ==
 ایرانیان، از دیرباز، نگاهی تقدس‌گرایانه به آب داشته و در دوران باستان، یکی از مهم‌ترین فرشته‌ها و ایزدبانوان، به‌نام آناهیتا را نگهبان آب دانسته و برای او احترام ویژه‌ای قائل بودند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> برخی بر این باورند که این جشن در ستایش ناهید یا [[آناهیتا]]، فرشتهٔ موکل آب بوده است. آنها معتقدند که ناهید در ابتدا سیاره بوده و پس از آن به ایزدبانوی نگهبان آب‌های روان و پاکیزگی آب‌ها تبدیل شده است. از آن جایی‌که در چنین روزی، این [[ایزدبانو]] به زمین آمده و موجب فراوانی آب شده، روز دهم فروردین را [[جشن]] گرفته و آب را گرامی می‌دارند.<ref>[https://boomneshin.com/جشن-باستانی-آبانگاه-در-دهم-فروردین-اهم/ «جشن باستانی آبانگاه در دهم فروردین/ اهمیت آب و الهه آن برای ایرانیان»، وب‌سایت بوم‌نشین.]</ref>
-== اهداف آبانگاه ==
+== اهداف ==
 ایرانیان باستان در طول سال، بیش از صد جشن برگزار می‌کردند که بیشتر آنها آیینی بوده و با هدف بزرگداشت برگزار می‌شده است. کارشناسان، هدف از برگزاری جشن آبانگاه در میان ایرانیان را نزدیک شدن افراد جامعه به یکدیگر، ایجاد همبستگی و همکاری و نیز بزرگداشت آب، از بزرگ‌ترین نعمت‌های خدا، می‌دانند.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آب‌پاشی از آیین‌های ایرانیان باستان»، وب‌سایت سفرگونه.]</ref>
-== آب در فرهنگ ایرانیان ==
-احترام مردم ایران به آب و شهرت تاریخی آن، مورد توجه مورخان غیرایرانی نیز بوده است؛ برای مثال، کریستنسن، ایران‌شناس دانمارکی معتقد است که ایرانیان، احترام به آب را بیش از هر چیز دیگری واجب می‌شمارند. هرودوت، مورخ یونانی نیز بیان کرده که ایرانیان در آب ادرار نمی‌کنند و برای آن احترام قائل هستند. در ایران پس از [[اسلام]] نیز ادرار کردن در آب، به‌ویژه آب راکد را مکروه می‌دانند.<ref name=":0">[https://fa.wikifeqh.ir/ادرار «ادرار»، ویکی فقه.]</ref> نویسندگان در دوران اسلامی نیز از تقدس آب، نزد ایرانیان سخن گفته و آن را همزاد میهن، زادگاه و آب‌وخاک می‌دانند.<ref>[https://www.iketab.com/blog/فولکلور%20_فرهنگ%20مردم%20_فرهنگ%20توده_ادبیات%20%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%8 «آب در فرهنگ ایرانیان»، وب‌سایت آی کتاب.]</ref>
-احترام به آب، چنان در دل و جان ایرانیان رسوخ کرده بود که آنها، در برخی موارد به آب سوگند یاد کرده و آب را مایهٔ روشنی می‌دانستند؛ برای مثال، بسیاری از مردم ایران، پشت سر مسافران خود آب می‌ریزند تا مسافران به سلامتی از سفر بازگردند؛<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref> از آن‌جایی‌که بسیاری سفر را نوعی مرگ و زایش دانسته و آب را نگهبان و نگهدارنده می‌دانستند، پشت سر مسافر، آب روان ریخته و برای او آرزوی سلامتی می‌کردند. این رسم، هنوز میان ایرانیان [[مسلمان|مسلمان،]] مرسوم است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-مردم ایران، پس از ظهور اسلام در ایران نیز آب را پاک‌کننده و یکی از تطهیرکنندگان دینی می‌شناسند. آنها، غسل و [[وضو]] را با آب انجام داده و این موضوع در بسیاری از آیات و روایات اسلامی، مورد تأکید بوده است؛<ref>[https://fa.wikishia.net/view/آب «آب»، ویکی شیعه.]</ref> برای مثال، در ۶۳ آیه از [[قرآن]] به آب اشاره شده و جایگاه بلند آن، به‌عنوان مایهٔ حیات یادآوری شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/97051608475/ریشه-تاریخی-آب-ریختن-پشت-سر-مسافر-چیست «ریشۀ تاریخی آب ریختن پشت سر مسافر چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-احترام و ارزش والای آب میان ایرانیان، در [[ضرب‌المثل]]‌های آنها نیز حضور پیدا کرده است؛ مانند «آب طلب نکرده مراد است» یا «آب نطلبیده مراد است».<ref>[https://www.daneshchi.ir/آب-نطلبیده-مراد-است/#:~:text=ضرب%20المثل%20آب%20نطلبیده%20%D9%85% «معنی ضرب‌المثل آب نطلبیده مراد است»، وب‌سایت دانشچی.]</ref>
 == آداب‌ورسوم جشن آبانگاه ==
@@ خط ۲۶: / خط ۱۷: @@
 جشن آبانگاه مانند نوروز، مهرگان، جشن‌های آتش، گاهنبارها، آبانگان و فروردگان، یک جشن مهم تلقی می‌شده است.<ref>[https://salamdonya.com/art/what-day-is-the-water-sprinkling-festival «جشن آبانگاه چه روزی است؛ آداب، رسوم و علت نام‌گذاری 10 فروردین به نام آبانگاه»، وب‌سایت دنیای من.]</ref> ایرانیان، برای برپایی این جشن، در روز دهم [[فروردین]]، به کنار آب‌های روان مانند رود، دریا و برکه‌های کوچک رفته و همزمان با [[شادی]] و مراسم ویژه، به [[نیایش]] و [[دعا]] می‌پرداختند. آنها، در این عید میان مهمانان، شیرینی و [[شربت]] نیز توزیع می‌کردند.<ref>[https://weblight.ir/جشن-آبانگاه-؛-جشنی-برای-باران،-جشنی-برا/ «جشن آبانگاه؛ جشنی برای باران، جشنی برای آب»، وب‌سایت مجلۀ فرهنگی وبلایت.]</ref>
-این جشن، امروزه کمرنگ شده و تنها در برخی نقاط ایران گرامی داشته می‌شود. از جمله آداب‌ورسوم این روز، آب‌پاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش باران در سال جدید به‌شمار می‌رود. آیین آب‌پاشی، امروزه، در برخی نقاط دیگر جهان از جمله ایتالیا و اسپانیا نیز مرسوم شده است.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آب‌پاشی از آیین‌های ایرانیان باستان»، وب‌سایت سفرگونه.]</ref>
+ازجمله آداب‌ورسوم این روز، آب‌پاشی است که به نوعی نوید و انتظار برای بارش باران در سال جدید به‌شمار می‌رود. آیین آب‌پاشی، امروزه، در برخی نقاط دیگر جهان ازجمله ایتالیا و اسپانیا نیز مرسوم شده است.<ref>[https://www.safaraneh.com/fa/blog/جشن-آبانگاه-چیست «جشن آبانگاه چیست؟ جشن آب‌پاشی از آیین‌های ایرانیان باستان»، وب‌سایت سفرگونه.]</ref>
 علاوه بر آن، ایرانیان باستان بر این باور بودند که اگر در این روز باران ببارد، آبانگاه مردان بوده و مردان باید به آب داخل شوند و در صورت عدم بارش باران، آن را آبانگاه زنان می‌دانستند که می‌بایست در آب داخل شوند. آنها این عمل را بر خود مبارک می‌دانستند.<ref>[https://www.irandeserts.com/article/جشن-آبانگاه/ «جشن آبانگاه»، وب‌سایت کویرها و بیابان‌های ایران.]</ref> ایرانیان، در این جشن از خداوند، [[برکت]]، رحمت و فراوانی و نگهداری آب را طلب می‌کردند.<ref>[https://www.kojaro.com/history-art-culture/192497-abangan-ancient-persian-celebration/ حکمت شعار، «جشن آبانگان/ آداب‌ورسوم+ تاریخ برگزاری»، وب‌سایت کجارو.]</ref>