بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جزیره آریانا؛'''</big> جزیرهٔ ایرانی اشغال شده توسط امارات متحدهٔ عربی در جنوب خلیج فارس. | <big>'''جزیره آریانا؛'''</big> جزیرهٔ ایرانی اشغال شده توسط امارات متحدهٔ عربی در جنوب خلیج فارس. | ||
جزیره آریانا | جزیره آریانا از [[جزایر ایرانی خلیج فارس]]، با پیشینۀ تاریخی مالکیت ایران، هماکنون تحت حاکمیت امارات متحدۀ عربی است. این جزیره بهعنوان منطقۀ حفاظتشدۀ کنوانسیون رامسر و میراث جهانی یونسکو و اهمیت راهبردی و منابع نفتی شناخته میشود. ایران بر اساس اسناد تاریخی، نقشهها و حقوق دریاها ادعای مالکیت دارد و اقدامات دیپلماتیک و کارزارهای مردمی برای بازپسگیری آن انجام داده است. امارات نیز با توسعۀ زیرساخت و سرمایهگذاری سعی در تثبیت حاکمیت خود در این جزیره دارد. | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
=== موقعیت جغرافیایی === | === موقعیت جغرافیایی === | ||
جزیرهٔ آریانا به مساحت 12 کیلومترمربع<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> در جنوب خلیجفارس و در فاصلهٔ حدود ۱۵۰ کیلومتری جنوب جزیرهٔ کیش<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و حدود ۸۰ کیلومتری جزیرۀ سیری قرار دارد و به همان میزان تا شهر ابوظبی فاصله دارد.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپسگیری جزایر آریانا و زرکوه»، وبسایت اقتصاد سرآمد.]</ref> این جزیره فاقد سکنهٔ بومی است و تنها عدهای محدود در تأسیسات نفتی موجود در آن مشغول به کار هستند. جزیره آریانا در کنوانسیون رامسر بهعنوان یک منطقهٔ حفاظتشده به ثبت رسیده و ادارهٔ آن در حال حاضر بر عهدهٔ شیخنشین شارجه امارات متحده عربی است؛ اما از نظر تاریخی، مالکیت این جزیره متعلق به ایران بوده است. پس از تصرف توسط امارات نام این جزیره به «صیر ابونُعَیر» تغییر یافت.<ref name=":0">[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | جزیرهٔ آریانا به مساحت 12 کیلومترمربع<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> در جنوب خلیجفارس و در فاصلهٔ حدود ۱۵۰ کیلومتری جنوب [[جزیره کیش|جزیرهٔ کیش]]<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و حدود ۸۰ کیلومتری جزیرۀ سیری قرار دارد و به همان میزان تا شهر ابوظبی فاصله دارد.<ref>[https://eghtesadsaramad.ir/Newspaper/item/159514 «کارزار بازپسگیری جزایر آریانا و زرکوه»، وبسایت اقتصاد سرآمد.]</ref> این جزیره فاقد سکنهٔ بومی است و تنها عدهای محدود در تأسیسات نفتی موجود در آن مشغول به کار هستند. جزیره آریانا در کنوانسیون رامسر بهعنوان یک منطقهٔ حفاظتشده به ثبت رسیده و ادارهٔ آن در حال حاضر بر عهدهٔ شیخنشین شارجه امارات متحده عربی است؛ اما از نظر تاریخی، مالکیت این جزیره متعلق به ایران بوده است. پس از تصرف توسط امارات نام این جزیره به «صیر ابونُعَیر» تغییر یافت.<ref name=":0">[https://www.imna.ir/news/272165/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%8A%D9%8A-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%B3-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «دادخواست قضايي ایران برای باز پس گیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
=== کاربری === | === کاربری === | ||
جزیرۀ آریانا در ابتدا بهصورت موقت بهعنوان محلی برای پهلوگیری قایقهای ماهیگیری و اقامت کوتاه غواصان استفاده میشد؛ اما بهتدریج با کشفیاتی که در آن صورت گرفت، اهمیتش افزایش یافت و جاذبههای گردشگری بیشتری پیدا کرد.<ref>[https://yjcnews.ir/fa/news/6131577/%D8%A7%D8%AF%D8%B9%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87 «ادعای جدید امارات در جزایر ایرانی «آریانا» و «زرکوه»»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |||
=== ثبت در یونسکو === | === ثبت در یونسکو === | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
== ظرفیتهای ژئوپولیتیکی == | == ظرفیتهای ژئوپولیتیکی == | ||
جزیرۀ آریانا بههمراه [[جزیره زرکوه]] در مجاورت خطوط ترانزیت دریایی واقع شده و از دو بعد ژئواستراتژیک و اقتصاد انرژی دارای اهمیت است. موقعیت جغرافیایی این جزیره، امکان نظارت بر تردد ناوگان تجاری و نفتکشها، کنترل مسیرهای تأمین انرژی و ایجاد بازدارندگی منطقهای را فراهم کرده و نقش مهمی در جلوگیری از خلأهای امنیتی ایفا میکند؛ علاوه بر این، برخورداری از ذخایر نفتی، ظرفیت بالقوهای برای تولید و صادرات انرژی محسوب میشود که میتواند در افزایش درآمدهای ملی، توسعه زیرساختها و ارتقای جایگاه دیپلماسی انرژی تأثیرگذار باشد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> | |||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
اگرچه در منابع تاریخی، تعلق جزایر خلیج فارس به قلمرو ایران تا پیش از دوران معاصر ذکر شده است،<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وبسایت آپارات.]</ref> اما روند خروج جزایر آریانا از کنترل ایران طی سدههای نوزدهم و بیستم میلادی و همزمان با گسترش حضور بریتانیا در منطقه رقم خورد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> در سال ۱۹۰۸م، همزمان با استقرار نیروهای بریتانیایی در | اگرچه در منابع تاریخی، تعلق جزایر خلیج فارس به قلمرو ایران تا پیش از دوران معاصر ذکر شده است،<ref>[https://www.aparat.com/v/Z387y «آریانا و زرکوه: جزایر «ایرانی» که در اِشغال «امارات» هستند»، وبسایت آپارات.]</ref> اما روند خروج جزایر آریانا از کنترل ایران طی سدههای نوزدهم و بیستم میلادی و همزمان با گسترش حضور بریتانیا در منطقه رقم خورد.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> در سال ۱۹۰۸م، همزمان با استقرار نیروهای بریتانیایی در جزایر سهگانه خلیج فارس، این جزایر نیز تحت کنترل آنها درآمد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1205928/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D9%BE%D8%B3-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%85 ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> بریتانیا از طریق انعقاد پیمانهای تحتالحمایگی با حاکمان محلی و ترسیم مرزهای دریایی، پیش از خروج از خلیج فارس در دهه ۱۹۷۰م، کنترل عملی این جزایر را به شیخنشینهای تازهتأسیس واگذار کرد؛<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> روندی که در نهایت به تسلط امارات متحده عربی بر این جزایر در سال ۱۳۵۲ش انجامید.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1205928/آریانا-و-زرکوه-را-پس-بگیریم ««آریانا» و «زرکوه» را پس بگیریم»، وبسایت جوان آنلاین.]</ref> | ||
از منظر حقوقی و دیپلماتیک، انتقال کنترل این جزایر به امارات بدون انعقاد معاهدات رسمی واگذاری حاکمیت صورت پذیرفت. در آن مقطع، کاهش نظارت عملی دولت وقت ایران بر قلمروهای دورافتاده و اتکای بریتانیا به تفاسیر یکجانبه از موافقتنامههای مرزی، وضعیت حقوقی جزایر را دگرگون ساخت. فقدان کنشگری مؤثر دیپلماتیک و ناکامی تهران در جلب حمایتهای بینالمللی برای اعمال حاکمیت، منجر به بروز یک خلأ حقوقی شد؛ وضعیتی که با غیبت فیزیکی نهادهای حاکمیتی ایران، زمینه را برای ادامهدار شدن ادعاهای مالکیت از جانب امارات فراهم ساخت.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> | از منظر حقوقی و دیپلماتیک، انتقال کنترل این جزایر به امارات بدون انعقاد معاهدات رسمی واگذاری حاکمیت صورت پذیرفت. در آن مقطع، کاهش نظارت عملی دولت وقت ایران بر قلمروهای دورافتاده و اتکای بریتانیا به تفاسیر یکجانبه از موافقتنامههای مرزی، وضعیت حقوقی جزایر را دگرگون ساخت. فقدان کنشگری مؤثر دیپلماتیک و ناکامی تهران در جلب حمایتهای بینالمللی برای اعمال حاکمیت، منجر به بروز یک خلأ حقوقی شد؛ وضعیتی که با غیبت فیزیکی نهادهای حاکمیتی ایران، زمینه را برای ادامهدار شدن ادعاهای مالکیت از جانب امارات فراهم ساخت.<ref>[https://civilica.com/note/19146/ فاخری، «آریانا و زرکوه؛ دو جزیره ایرانی، ۵۵۰ هزار بشکه نفت در اختیار همسایه»، 1404ش.]</ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
مستندات ارائهشده در خصوص حاکمیت ایران بر جزیرهٔ آریانا بر سه محور اصلی استوار است: | مستندات ارائهشده در خصوص حاکمیت ایران بر جزیرهٔ آریانا بر سه محور اصلی استوار است: | ||
# پیشینهٔ تاریخی: شامل ارجاع به کتیبهٔ بیستون مبنی بر تعلق جزیره به ایالت پارس و شواهد اعمال حاکمیت در دورهٔ افشاریه توسط لطیفخان دشتستانی؛<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وبسایت آپارات.]</ref> | # پیشینهٔ تاریخی: شامل ارجاع به [[کتیبه بیستون|کتیبهٔ بیستون]] مبنی بر تعلق جزیره به ایالت پارس و شواهد اعمال حاکمیت در دورهٔ افشاریه توسط لطیفخان دشتستانی؛<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وبسایت آپارات.]</ref> | ||
# اسناد نقشهنگاری: ازجمله نقشههای رسمی سدههای ۱۹ و ۲۰م بریتانیا (نظیر اسناد وزارت جنگ و نقشههای لرد کرزن) که این جزیره را در قلمرو ایران ترسیم کردهاند؛<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیرههای-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیرههای ایرانی که در اشغال امارت است»، صراطنیوز.]</ref> | # اسناد نقشهنگاری: ازجمله نقشههای رسمی سدههای ۱۹ و ۲۰م بریتانیا (نظیر اسناد وزارت جنگ و نقشههای لرد کرزن) که این جزیره را در قلمرو ایران ترسیم کردهاند؛<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیرههای-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیرههای ایرانی که در اشغال امارت است»، صراطنیوز.]</ref> | ||
# حقوق بینالملل دریاها که بر فاصلهٔ بیش از ۲۴ مایل دریایی این جزیره از سواحل امارات متحدهٔ عربی و قرارگیری آن در خارج از محدودهٔ آبهای سرزمینی این کشور تأکید دارد.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیرههای-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیرههای ایرانی که در اشغال امارت است»، صراطنیوز.]</ref> | # حقوق بینالملل دریاها که بر فاصلهٔ بیش از ۲۴ مایل دریایی این جزیره از سواحل امارات متحدهٔ عربی و قرارگیری آن در خارج از محدودهٔ آبهای سرزمینی این کشور تأکید دارد.<ref>[https://www.seratnews.com/fa/news/411038/آریانا-و-زرکوه-جزیرههای-ایرانی-که-در-اشغال-امارت-است ««آریانا» و «زرکوه»؛ جزیرههای ایرانی که در اشغال امارت است»، صراطنیوز.]</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
=== اقدامات دولتی === | === اقدامات دولتی === | ||
در اسفندماه سال ۱۳۹۵ش، عضو وقت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر پایۀ اسناد حقوقی، آشکار و تردیدناپذیر است و وزارت امور خارجه نیز پیگیریهای حقوقی و دیپلماتیک لازم را در این زمینه انجام میدهد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/893012/ایران-۲-جزیره-دیگر-هم-در-خلیج-فارس-دارد-وقت-اقامه-دعوی-بین-المللی «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بینالمللی دربارهٔ بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> همچنین ایران برای احقاق حقوق حاکمیتی خود، دادخواستی را در مراجع قضایی بینالمللی بهمنظور اثبات مالکیت این جزایر و رد ادعاهای امارات متحده عربی ارائه کرده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/دادخواست-قضايي-ایران-برای-باز-پس-گیری-آریانا-و-زرکوه «دادخواست قضایی ایران برای باز پسگیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | در اسفندماه سال ۱۳۹۵ش، عضو وقت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی اعلام کرد که مالکیت ایران بر جزایر آریانا و زرکوه بر پایۀ اسناد حقوقی، آشکار و تردیدناپذیر است و وزارت امور خارجه اسلامی ایران نیز پیگیریهای حقوقی و دیپلماتیک لازم را در این زمینه انجام میدهد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/893012/ایران-۲-جزیره-دیگر-هم-در-خلیج-فارس-دارد-وقت-اقامه-دعوی-بین-المللی «ایران ۲ جزیره دیگر هم در خلیج فارس دارد | وقت اقامه دعوی بینالمللی دربارهٔ بخشی از خاک ایران نرسیده است؟»، وبسایت همشهری آنلاین.]</ref> همچنین ایران برای احقاق حقوق حاکمیتی خود، دادخواستی را در مراجع قضایی بینالمللی بهمنظور اثبات مالکیت این جزایر و رد ادعاهای امارات متحده عربی ارائه کرده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/272165/دادخواست-قضايي-ایران-برای-باز-پس-گیری-آریانا-و-زرکوه «دادخواست قضایی ایران برای باز پسگیری آریانا و زرکوه»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
=== پویشهای مردمی === | === پویشهای مردمی === | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
== اقدامات امارات برای تثبیت حاکمیت == | == اقدامات امارات برای تثبیت حاکمیت == | ||
در سالهای اخیر، امارات متحده عربی با اجرای راهبردهایی ازجمله احداث شهرکها، توسعۀ زیرساختهای گردشگری و اقتصادی و جذب سرمایهگذاریهای خارجی در جزیرۀ آریانا و زرکوه در تلاش است تا حضور و ادعاهای خود در این مناطق را تحکیم کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وبسایت آپارات.]</ref> | در سالهای اخیر، امارات متحده عربی با اجرای راهبردهایی ازجمله احداث شهرکها، توسعۀ زیرساختهای [[گردشگری]] و اقتصادی و جذب سرمایهگذاریهای خارجی در جزیرۀ آریانا و زرکوه در تلاش است تا حضور و ادعاهای خود در این مناطق را تحکیم کند.<ref>[https://www.aparat.com/v/e64788w «آیا با دو جزیره ایرانی (آریانا) و زرکوه که در اشغال امارات هستند آشنا هستید؟»، وبسایت آپارات.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
