| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۱ش، زنان خانهدار حدود ۶۲٪ از کل جمعیت زنان و حدود ۸۰٪ از زنان متأهل را تشکیل میدهند. این آمار معادل حدود ۲۱ میلیون زن خانهدار است که بیشترین تمرکز آنها در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال مشاهده میشود. همچنین، نزدیک به ۶٪ از این زنان هرگز ازدواج نکردهاند.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۴.]</ref> | بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در سال ۱۴۰۱ش، زنان خانهدار حدود ۶۲٪ از کل جمعیت زنان و حدود ۸۰٪ از زنان متأهل را تشکیل میدهند. این آمار معادل حدود ۲۱ میلیون زن خانهدار است که بیشترین تمرکز آنها در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال مشاهده میشود. همچنین، نزدیک به ۶٪ از این زنان هرگز ازدواج نکردهاند.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۴.]</ref> | ||
== '''کتابشناسی''' == | == '''کتابشناسی''' <ref group="دیدگاه">معرفی کتاب به این صورت شاید مناسب نباشد. از محتوای کتاب مثل موارد دیگر استفاده کنید. </ref> == | ||
کتاب «زن خانهدار» اثر ان اکلی از نخستین مطالعات جامعهشناختی در مورد کار خانگی محسوب میشود. این کتاب در بخش اول، مراحل تاریخی کار خانگی در بریتانیا را در سه مرحله بررسی میکند. بخش دوم به احساسات زنان نسبت به کار خانگی، مشکلات روانی و اقتصادی زنان خانهدار و همچنین تحلیل مادری و تقسیم کار جنسی بهعنوان پدیدههایی متأثر از اسطورههای فرهنگی میپردازد. ان اکلی در پایان نتیجه میگیرد که زنان نیازمند یک انقلاب ایدئولوژیک هستند و برای رهایی از پایگاه سنتی، باید نقش زن خانهدار، خانواده و نقشهای جنسیتی حذف شوند. اگرچه این کتاب بهعنوان یک مرجع شناخته میشود، نتیجهگیری پایانی آن نه تنها راهحل مناسبی برای نارضایتیهای مطرح شده در غرب ارائه نمیدهد، بلکه به دلیل تفاوتهای جامعه ایران با غرب، امکان طرح آن در این زمینه نیز وجود ندارد.<ref>[https://cwfs.ihu.ac.ir/article_201662.html بدریمنش و صادقی فسایی، «مطالعه تفسیری نقش خانهداری»، ۱۳۹۴ش، ص۶۱.]</ref> | کتاب «زن خانهدار» اثر ان اکلی از نخستین مطالعات جامعهشناختی در مورد کار خانگی محسوب میشود. این کتاب در بخش اول، مراحل تاریخی کار خانگی در بریتانیا را در سه مرحله بررسی میکند. بخش دوم به احساسات زنان نسبت به کار خانگی، مشکلات روانی و اقتصادی زنان خانهدار و همچنین تحلیل مادری و تقسیم کار جنسی بهعنوان پدیدههایی متأثر از اسطورههای فرهنگی میپردازد. ان اکلی در پایان نتیجه میگیرد که زنان نیازمند یک انقلاب ایدئولوژیک هستند و برای رهایی از پایگاه سنتی، باید نقش زن خانهدار، خانواده و نقشهای جنسیتی حذف شوند. اگرچه این کتاب بهعنوان یک مرجع شناخته میشود، نتیجهگیری پایانی آن نه تنها راهحل مناسبی برای نارضایتیهای مطرح شده در غرب ارائه نمیدهد، بلکه به دلیل تفاوتهای جامعه ایران با غرب، امکان طرح آن در این زمینه نیز وجود ندارد.<ref>[https://cwfs.ihu.ac.ir/article_201662.html بدریمنش و صادقی فسایی، «مطالعه تفسیری نقش خانهداری»، ۱۳۹۴ش، ص۶۱.]</ref> | ||
== '''خانهداری در اندیشه اسلامی''' == | == '''خانهداری در اندیشه اسلامی''' <ref group="دیدگاه">اندیشه اسلامی عام است. شامل فقه، کلام و اخلاق میشود. اما شما فقط فقه را بررسی کرده اید. پس عنوان هم محدود به فقه شود. ضمن اینکه در فقه هم فحص کامل نشده است</ref> == | ||
در اندیشه اسلامی، تفکیک حوزه عمومی از خصوصی و رعایت حریم میان زن و مرد مبتنی بر ارزشهای انسانی و عفت اسلامی تأکید شده است. با این وجود، در فقه امامیه، انجام امور خانه بهعنوان وظیفهای خاص برای زنان در نظر گرفته نشده است. اسلام نه تنها خانهداری را تکلیف زنان ندانسته، بلکه برای آنها امکان دریافت اجرتالمثل در قبال کارهای خانگی را به رسمیت شناخته است.<ref>بجنوردی، القواعد الفقهیه، ۱۴۱۹ق، ص۱۶۷-۱۶۶.</ref> از این منظر، خانهداری فعالیتی است که قابل محاسبه، دارای اجرت و مزایا بوده و در جایگاه یک شغل تلقی میشود. در فقه، راههایی مانند حق دریافت مزد برای شیردهی، دریافت نفقه و امکان مطالبه اجرتالمثل برای کارهای انجامشده در خانه، بهعنوان سازوکارهای حمایت از زنان در نظر گرفته شدهاند.<ref>[https://cjd.razavi.ac.ir/article_131.html شریفی و همکاران، «عدالتسنجی «شغل خانهداری» زنان خانهدار»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> | در اندیشه اسلامی، تفکیک حوزه عمومی از خصوصی و رعایت حریم میان زن و مرد مبتنی بر ارزشهای انسانی و عفت اسلامی تأکید شده است. با این وجود، در فقه امامیه، انجام امور خانه بهعنوان وظیفهای خاص برای زنان در نظر گرفته نشده است. اسلام نه تنها خانهداری را تکلیف زنان ندانسته، بلکه برای آنها امکان دریافت اجرتالمثل در قبال کارهای خانگی را به رسمیت شناخته است.<ref>بجنوردی، القواعد الفقهیه، ۱۴۱۹ق، ص۱۶۷-۱۶۶.</ref> از این منظر، خانهداری فعالیتی است که قابل محاسبه، دارای اجرت و مزایا بوده و در جایگاه یک شغل تلقی میشود. در فقه، راههایی مانند حق دریافت مزد برای شیردهی، دریافت نفقه و امکان مطالبه اجرتالمثل برای کارهای انجامشده در خانه، بهعنوان سازوکارهای حمایت از زنان در نظر گرفته شدهاند.<ref>[https://cjd.razavi.ac.ir/article_131.html شریفی و همکاران، «عدالتسنجی «شغل خانهداری» زنان خانهدار»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> | ||
در مقایسه با رویکرد فمینیستی که ممکن است بر محاسبه مادی و قراردادی کردن روابط تأکید | در مقایسه با رویکرد فمینیستی که ممکن است بر محاسبه مادی و قراردادی کردن روابط تأکید کند،<ref>بر، جنیست و روانشناسی اجتماعی، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۵.</ref> نگرش دین اسلام بر انتخابآزادانه زن در انجام کار خانگی و قابلیت دریافت مزد در شرایط خاص تأکید دارد.<ref>[https://www.jrcp.ir/article_13024.html امینفر، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانه داری»، ۱۳۹۳ش، ص۱۳۱.]</ref> در فقه، کارهای خانه جزو وظایف مختص زن محسوب نمیشود و پیوند زناشویی بیش از آنکه یک قرارداد کاری تلقی شود، بر مبنای علقه محبتی و تشکیل کانون خانواده تعریف شده است.<ref>[https://cjd.razavi.ac.ir/article_131.html شریفی و همکاران، «عدالتسنجی «شغل خانهداری» زنان خانهدار»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> | ||
== '''خانهداری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران''' == | == '''خانهداری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران''' == | ||
در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، موضوع زنان در قانون اساسی هم به صورت کلی و هم خاص مورد توجه قرار گرفته است. مقدمه قانون اساسی، خانواده را واحد بنیادین جامعه دانسته و بر نقش مادری زن تأکید کرده است. اصولی مانند برابری و عدالت عموم در مقابل قانون (اصل ۳ بند ۹)، حق برخورداری از تأمین اجتماعی (اصل ۲۹)، حق کار و رفاه اجتماعی (بند ۱۲)، و برخورداری برابر از حقوق سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام (اصل ۲۰)، بدون تفکیک جنسیتی برای همه افراد (اصل ۱۴) در نظر گرفته شدهاند. در اصل ۲۱ نیز به صورت ویژه به حقوق زنان از جمله حمایت از مادران و بیمه زنان بیسرپرست پرداخته شده است. در کل، قانون اساسی در حوزه حق کار و دسترسی به خدمات رفاهی تفکیک جنسیتی قائل نشده و زنان را ملزم به انجام کار خانگی نکرده است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref> | در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، موضوع زنان در قانون اساسی هم به صورت کلی و هم خاص مورد توجه قرار گرفته است. مقدمه قانون اساسی، خانواده را واحد بنیادین جامعه دانسته و بر نقش مادری زن تأکید کرده است. اصولی مانند برابری و عدالت عموم در مقابل قانون (اصل ۳ بند ۹)<ref group="دیدگاه">داخل متن آدرس ندهید. تمام موارد اصلاح شود</ref>، حق برخورداری از تأمین اجتماعی (اصل ۲۹)، حق کار و رفاه اجتماعی (بند ۱۲)، و برخورداری برابر از حقوق سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام (اصل ۲۰)، بدون تفکیک جنسیتی برای همه افراد (اصل ۱۴) در نظر گرفته شدهاند. در اصل ۲۱ نیز به صورت ویژه به حقوق زنان از جمله حمایت از مادران و بیمه زنان بیسرپرست پرداخته شده است. در کل، قانون اساسی در حوزه حق کار و دسترسی به خدمات رفاهی تفکیک جنسیتی قائل نشده و زنان را ملزم به انجام کار خانگی نکرده است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref> | ||
در قوانین عادی نیز موازین فقهی مربوط به حقوق زنان خانهدار انعکاس یافته است. قانون مدنی با استناد به فقه امامیه، حقوقی مانند حق دریافت اجرت برای شیردهی (ماده ۱۱۷۶)، حق برخورداری از نفقه (مواد ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷) و حق مالکیت مستقل زن بر اموال خود (مواد ۱۰۸۲ و ۱۱۱۸)، را به رسمیت شناخته و برای آنها ضمانت اجرا قرار داده است. در قانون کار مصوب ۱۳۶۹ش مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در ماده ۶، انتخاب آزادانه شغل را برای همه افراد یکسان دانسته است. با این وجود، در این قانون، خانهداری بهعنوان یک شغل تعریف نشده و مزایای خاصی برای آن پیشبینی نکرده است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref> | در قوانین عادی نیز موازین فقهی مربوط به حقوق زنان خانهدار انعکاس یافته است. قانون مدنی با استناد به فقه امامیه، حقوقی مانند حق دریافت اجرت برای شیردهی<ref group="دیدگاه">شیردهی کار است؟</ref> (ماده ۱۱۷۶)، حق برخورداری از نفقه (مواد ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷) و حق مالکیت مستقل زن بر اموال خود (مواد ۱۰۸۲ و ۱۱۱۸)<ref group="دیدگاه">این سه حق است و نه کار. چه نسبتی با خانه داری دارد؟</ref>، را به رسمیت شناخته و برای آنها ضمانت اجرا قرار داده است. در قانون کار مصوب ۱۳۶۹ش مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در ماده ۶، انتخاب آزادانه شغل را برای همه افراد یکسان دانسته است. با این وجود، در این قانون، خانهداری بهعنوان یک شغل تعریف نشده و مزایای خاصی برای آن پیشبینی نکرده است<ref group="دیدگاه">به نظرم این مطالب اضافی است. فقط مطالبی را بیارید که ارتباط مستقیم با خانه داری دارد. </ref>.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref> | ||
== '''پیشنهادهای سیاستی حمایت از خانهداری''' == | == '''پیشنهادهای سیاستی حمایت از خانهداری''' <ref group="دیدگاه">عنوان تجویزی است و متناسب با ویکی نیست</ref> == | ||
پیشنهادهای سیاستی برای بازتعریف و حمایت از خانهداری بهعنوان شغل شامل شش محور اصلی است. محور اول، شناسایی قانونی خانهداری بهعنوان شغل است. این کار مستلزم تدوین یک بند مستقل در قوانین کار یا تأمین اجتماعی است که خانهداری را بهعنوان شغلی غیررسمی اما مولد به رسمیت بشناسد. در این بند باید تعاریف روشنی از مسئولیتها، ارزش افزوده و ارتباط آن با سایر فعالیتهای اقتصادی ارائه شود. محور دوم، ایجاد نظام بیمهای ویژه برای زنان خانهدار است. این نظام شامل طراحی و اجرای سازوکار حمایتی در قالب بیمه بازنشستگی، درمان و ازکارافتادگی میشود که میتواند از طریق مشارکت دولت، نهادهای حمایتی یا همسران آنان تأمین مالی شود. این اقدام به کاهش آسیبپذیری اقتصادی زنان در دوران سالمندی و در صورت بروز بحرانهای خانوادگی کمک خواهد کرد.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.]</ref> | پیشنهادهای سیاستی برای بازتعریف و حمایت از خانهداری بهعنوان شغل شامل شش محور اصلی است. محور اول، شناسایی قانونی خانهداری بهعنوان شغل است. این کار مستلزم تدوین یک بند مستقل در قوانین کار یا تأمین اجتماعی است که خانهداری را بهعنوان شغلی غیررسمی اما مولد به رسمیت بشناسد. در این بند باید تعاریف روشنی از مسئولیتها، ارزش افزوده و ارتباط آن با سایر فعالیتهای اقتصادی ارائه شود. محور دوم، ایجاد نظام بیمهای ویژه برای زنان خانهدار است. این نظام شامل طراحی و اجرای سازوکار حمایتی در قالب بیمه بازنشستگی، درمان و ازکارافتادگی میشود که میتواند از طریق مشارکت دولت، نهادهای حمایتی یا همسران آنان تأمین مالی شود. این اقدام به کاهش آسیبپذیری اقتصادی زنان در دوران سالمندی و در صورت بروز بحرانهای خانوادگی کمک خواهد کرد<ref group="دیدگاه">عبارت ها با بیان تجویزی نگارش شده است</ref>.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.]</ref> | ||
محور سوم، تشویق به پرداخت اجرتالمثل در زندگی زناشویی است. این محور بر گسترش آگاهی عمومی و ترویج فرهنگی برای شناسایی حقوق مالی زنان در قبال انجام کارهای خانه، از جمله اجرتالمثل ایام زوجیت، تأکید دارد. نهادهایی مانند صداوسیما، آموزش و | محور سوم، تشویق به پرداخت اجرتالمثل در زندگی زناشویی است. این محور بر گسترش آگاهی عمومی و ترویج فرهنگی برای شناسایی حقوق مالی زنان در قبال انجام کارهای خانه، از جمله اجرتالمثل ایام زوجیت، تأکید دارد. نهادهایی مانند صداوسیما، آموزش و پرورش و وزارت ار<ref group="دیدگاه">وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. اسامی نهادها را کامل بنویسید</ref>شاد میتوانند با تهیه محتوای آموزشی و رسانهای، به مشروعیت بخشیدن به این مطالبه در بستر اجتماعی کمک کنند. محور چهارم، افزایش حمایتهای مالیاتی و یارانهای برای خانوادههای دارای زنان خانهدار است. این حمایتها شامل ایجاد معافیتهای مالیاتی، اختصاص یارانههای هدفمند، یا بستههای حمایتی ویژه برای خانوادههایی است که نقش مراقبتی، تربیتی و حمایتی توسط زن خانهدار انجام میشود. هدف این است که مشارکت غیرمستقیم آنان در رفاه اجتماعی جبران شود.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۶-۷۵.]</ref> | ||
محور پنجم، درج فعالیتهای خانگی در نظام آماری رسمی کشور است. این کار نیازمند اصلاح نظام آماری مرکز آمار ایران برای گنجاندن فعالیتهای خانهداری در حسابهای ملی و محاسبه ارزش اقتصادی آن در تولید ناخالص داخلی است. هدف از این اقدام، بازتاب اهمیت واقعی این فعالیت در ساختار اقتصادی کشور است. محور ششم، ایجاد مراکز مهارتافزایی و توانمندسازی زنان خانهدار است. این محور شامل راهاندازی دورهها و مراکز آموزشی برای ارتقای مهارتهای مدیریتی، مراقبتی، سواد رسانهای و سلامت روان برای زنان خانهدار میشود. رویکرد این مراکز باید به گونهای باشد که نقش آنان در توسعه اجتماعی و تربیت نسل آینده را تقویت کند.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۶.]</ref> | محور پنجم، درج فعالیتهای خانگی در نظام آماری رسمی کشور است. این کار نیازمند اصلاح نظام آماری مرکز آمار ایران برای گنجاندن فعالیتهای خانهداری<ref group="دیدگاه">خانهداری</ref> در حسابهای ملی و محاسبه ارزش اقتصادی آن در تولید ناخالص داخلی است. هدف از این اقدام، بازتاب اهمیت واقعی این فعالیت در ساختار اقتصادی کشور است. محور ششم، ایجاد مراکز مهارتافزایی و توانمندسازی زنان خانهدار است. این محور شامل راهاندازی دورهها و مراکز آموزشی برای ارتقای مهارتهای مدیریتی، مراقبتی، سواد رسانهای و سلامت روان برای زنان خانهدار میشود. رویکرد این مراکز باید به گونهای باشد که نقش آنان در توسعه اجتماعی و تربیت نسل آینده را تقویت کند.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۶.]</ref> | ||
== '''پانویs''' == | == '''پانویs''' == | ||
