| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
===دینداری و باورهای مذهبی=== | ===دینداری و باورهای مذهبی=== | ||
نقش دین در احساس امنیت از دو منظر قابل بررسی است؛ | نقش دین در احساس امنیت از دو منظر قابل بررسی است؛ | ||
# نخست از منظر آموزههای دینی که بر اساس متون وحیانی، یاد خدا (ذکر الله) را عامل اصلی آرامش، اطمینان قلب و تسکین اضطراب معرفی میکند،<ref>سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> | # نخست از منظر آموزههای دینی که بر اساس متون وحیانی، یاد خدا (ذکر الله) را عامل اصلی آرامش، اطمینان قلب و تسکین اضطراب معرفی میکند،<ref>سورۀ رعد، آیۀ 28.</ref> بهگونهایکه رویگردانی از آن منشأ ناآرامی شمرده میشود.<ref>[https://rjqk.atu.ac.ir/article%205607.html فتحی، «رابطۀ احساس امنیت و بهداشت روانی در قرآن کریم»، 1391ش، ص110-112.]</ref> | ||
# دوم از منظر مطالعات جامعهشناختی که نشان میدهد تأثیر دینداری بر احساس امنیت، علاوه بر جنبههای درونی مانند توکل، به میزان هماهنگی ساختارهای اجتماعی با ارزشهای مذهبی نیز وابسته است؛ بهگونهای که در صورت نبود ساختارهای مساعد (مانند حاشیۀ شهرها)، افراد پایبند به اصول شرعی ممکن است بهدلیل حساسیتهای هنجاری، بیش از دیگران نسبت به ناهنجاریهای پیرامونی احساس ناامنی کنند.<ref>[https://ssi.journals.umz.ac.ir/article%201395.html شاطریان و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیۀ شهرستان کاشان»، 1395ش، ص143.]</ref> | # دوم از منظر مطالعات جامعهشناختی که نشان میدهد تأثیر دینداری بر احساس امنیت، علاوه بر جنبههای درونی مانند توکل، به میزان هماهنگی ساختارهای اجتماعی با ارزشهای مذهبی نیز وابسته است؛ بهگونهای که در صورت نبود ساختارهای مساعد (مانند حاشیۀ شهرها)، افراد پایبند به اصول شرعی ممکن است بهدلیل حساسیتهای هنجاری، بیش از دیگران نسبت به ناهنجاریهای پیرامونی احساس ناامنی کنند.<ref>[https://ssi.journals.umz.ac.ir/article%201395.html شاطریان و دیگران، «نهاد دین و امنیت، بررسی و سنجش ارتباط میان میزان دینداری و احساس امنیت اجتماعی در میان ساکنین مناطق حاشیۀ شهرستان کاشان»، 1395ش، ص143.]</ref> | ||
==احساس امنیت در گروههای خاص== | ==احساس امنیت در گروههای خاص== | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
==تهدیدات و موانع احساس امنیت== | ==تهدیدات و موانع احساس امنیت== | ||
موانع و تهدیداتِ احساس امنیت در جوامع، ابعاد سایبری، روانی و اقتصادی متعددی را در بر میگیرد. احساس امنیت در شبکههای اجتماعی بهمعنای توانایی ادامۀ فعالیت بدون مزاحمت و تهدید است.<ref>بیات، جامعهشناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.</ref> با وجود گسترش تبادلات مالی و ارتباطی، عواملی نظیر شایعهپراکنی، آزارهای آنلاین (بهویژه علیه زنان) و رفتارهای هنجارشکنانه، احساس امنیت کاربران را مختل میکنند.<ref> [https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکههای اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> در سطح کلان، تهدیدات نرم و اقدامات سازمانیافتهٔ برونمرزی با هدف تخریب اعتماد عمومی، احساس امنیت در جامعه را هدف قرار میدهند. | موانع و تهدیداتِ احساس امنیت در جوامع، ابعاد سایبری، روانی و اقتصادی متعددی را در بر میگیرد. احساس امنیت در شبکههای اجتماعی بهمعنای توانایی ادامۀ فعالیت بدون مزاحمت و تهدید است.<ref>بیات، جامعهشناسی احساس امنیت، 1388ش، ص108.</ref> با وجود گسترش تبادلات مالی و ارتباطی، عواملی نظیر شایعهپراکنی، آزارهای آنلاین (بهویژه علیه زنان) و رفتارهای هنجارشکنانه، احساس امنیت کاربران را مختل میکنند.<ref> [https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%2010472.html محمدی و نعمتی، «مطالعۀ راهکارهای افزایش احساس امنیت زنان در شبکههای اجتماعی براساس تجربۀ زیستۀ زنان فعال»، 1404ش، ص205.]</ref> در سطح کلان، تهدیدات نرم و اقدامات سازمانیافتهٔ برونمرزی با هدف تخریب اعتماد عمومی، احساس امنیت در جامعه را هدف قرار میدهند.<ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=51109 خامنهای، «بیانات در مراسم مشترک دانشآموختگی دانشجویان دانشگاههای افسری نیروهای مسلح»، پایگاه حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> از منظر روانشناسی اجتماعی، بروز درماندگی آموختهشدهٔ جمعی به معنای باور عمومی به خارج از کنترل بودن رویدادها، با ایجاد بدبینی و حس بیقدرتی، رابطهٔ معکوسی با احساس امنیت دارد و عبور از آن نیازمند تقویت انگیزش و خودباوری ملی است.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
علاوه بر این، متغیرهای اقتصادی شامل نوسانات ارزی، چالشهای اشتغال و فشار بر زیرساختها، به بروز اضطراب اجتماعی منجر شدهاند. کارشناسان معتقدند که دستیابی به احساس امنیت پایدار در کشورهایی ازجمله ایران، مستلزم پیوند میان ثبات اقتصادی و اقتدار نظامی، ترمیم پیوندهای اجتماعی و توسعهٔ مشارکتهای عمومی است.<ref>[https://hourgan.ir/fa/news/21225/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-92-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان؛] [https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در این دیدگاه، تجلی قدرت دفاعی و دیپلماتیک در تراز قدرتهای جهانی، منجر به تقویت پِرِستیژ بینالمللی و خودباوری ملی شده و بهعنوان زیرساختی روانی برای عبور از یأس اجتماعی و تقویت احساس امنیت عمل میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | علاوه بر این، متغیرهای اقتصادی شامل نوسانات ارزی، چالشهای اشتغال و فشار بر زیرساختها، به بروز اضطراب اجتماعی منجر شدهاند. کارشناسان معتقدند که دستیابی به احساس امنیت پایدار در کشورهایی ازجمله ایران، مستلزم پیوند میان ثبات اقتصادی و اقتدار نظامی، ترمیم پیوندهای اجتماعی و توسعهٔ مشارکتهای عمومی است.<ref>[https://hourgan.ir/fa/news/21225/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-92-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «نارضایتی 92 درصدی مردم از وضعیت فعلی ایران»، خبرگزاری هورگان؛] [https://fararu.com/fa/news/962621/%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D9%87%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%AD%D «حال و هوای مردم ایران زیر سایۀ جنگ/ جامعه چه احساسی دارد؟»، خبرگزاری فرارو.]</ref> در این دیدگاه، تجلی قدرت دفاعی و دیپلماتیک در تراز قدرتهای جهانی، منجر به تقویت پِرِستیژ بینالمللی و خودباوری ملی شده و بهعنوان زیرساختی روانی برای عبور از یأس اجتماعی و تقویت احساس امنیت عمل میکند.<ref>[https://www.tejaratefarda.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-19/21176-%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8 «افق احساس امنیت در شرایط پساتوافق»، خبرگزاری تجارت فردا.]</ref> | ||
