پرش به محتوا

مدیریت زمان: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
دیداریویکی‌متن
سمیه عزیزی (بحث | مشارکت‌ها)
۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''مدیریت زمان،'''</big> مهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه. ==مفهوم‌شناسی== مدیریت زمان، از نظر اصطلاحی، به تقسیم زمان با هدف انجام فعالیت‌های روزمره، هدفمند و خاص، همراه با فرایند نظم‌‌بخشی و برنامه‌ریزی گفته می‌شود.<ref> [https://www.chetor...» ایجاد کرد
 
ابرابزار
 
خط ۱: خط ۱:
<big>'''مدیریت زمان،'''</big> مهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =
| زیرنویس تصویر    =
| image_alt        =
| فایل پادکست      =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        = مدیریت زمان
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        = [[روان‌شناسی]]{{سخ}}[[مدیریت]]
| نوع مفهوم        = مهارت و تکنیک فردی
| معنای اصطلاحی      = مهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه
| حوزه کاربرد      = برنامه‌ریزی شخصی و شغلی
| گستره جغرافیایی  = عمومی
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          = [[برنامه‌ریزی]]{{سخ}}[[بهره‌وری]]
| اهمیت            = بالا در موفقیت فردی
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
{{درشت|'''مدیریت زمان،'''}} مهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه.


==مفهوم‌شناسی==
== مفهوم‌شناسی ==
مدیریت زمان، از نظر اصطلاحی، به تقسیم زمان با هدف انجام فعالیت‌های روزمره، هدفمند و خاص، همراه با فرایند نظم‌‌بخشی و برنامه‌ریزی گفته می‌شود.<ref> [https://www.chetor.com/148441-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref> محدود نبودن، یکسان بودن برای همه و گذرا بودن<ref> [https://lib.eshia.ir/10258/97/23/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref> از جمله ویژگی‌های زمان است.
مدیریت زمان، از نظر اصطلاحی، به تقسیم زمان با هدف انجام فعالیت‌های روزمره، هدفمند و خاص، همراه با فرایند نظم‌بخشی و برنامه‌ریزی گفته می‌شود.<ref>[https://www.chetor.com/148441-مدیریط-زمان-چیست؟/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref> محدود نبودن، یکسان بودن برای همه و گذرا بودن<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/مدیریت_زمان عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref> از جمله ویژگی‌های زمان است.
==فوایدِ مدیریت زمان==  
 
بهره‌وری، پیشرفت، شهرت، دستیابی به اهداف مهم کاری و شخصی،<ref>[https://www.chetor.com/148441-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref> افزايش انرژي، [[انگيزه]]، کنترل زندگي و پيشگيري از اتلاف وقت، از جمله فواید مدیریت زمان است.<ref> [https://lib.eshia.ir/10258/97/23/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref> به گفتۀ کارشناسان، استفادة مؤثر از زمان، به انسان کمک می‌کند که نگاه هدفمند به زندگی داشته باشد و فراغت خود را با خوش‌گذرانی‌های باطل هدر ندهد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/463853/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%AA عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.]</ref>
== فوایدِ مدیریت زمان ==
==نشانه‌های ضعف در مديريت زمان==
بهره‌وری، پیشرفت، شهرت، دستیابی به اهداف مهم کاری و شخصی،<ref>[https://www.chetor.com/148441-مدیریط-زمان-چیست؟/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref> افزایش انرژی، [[انگیزه]]، کنترل زندگی و پیشگیری از اتلاف وقت، از جمله فواید مدیریت زمان است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/مدیریت_زمان عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref> به گفتهٔ کارشناسان، استفادة مؤثر از زمان، به انسان کمک می‌کند که نگاه هدفمند به زندگی داشته باشد و فراغت خود را با خوش‌گذرانی‌های باطل هدر ندهد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/463853/واکاوی-اصول-گذراندن-اوقات-فراغت-از-منظر-قرآن-و-عترت عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.]</ref>
 
== نشانه‌های ضعف در مدیریت زمان ==
پژوهشگران برای ضعف در مدیریت زمان، نشانه‌های زیر را بیان کرده‌اند:
پژوهشگران برای ضعف در مدیریت زمان، نشانه‌های زیر را بیان کرده‌اند:
# تأخیر مداوم در جلسات و قرارها؛  
# تأخیر مداوم در جلسات و قرارها؛
# سرگردانی در انجام کارهاي گوناگون؛  
# سرگردانی در انجام کارهای گوناگون؛
# ناتواني در انتخاب اهداف؛  
# ناتوانی در انتخاب اهداف؛
# پرداختن به جزئيات؛
# پرداختن به جزئیات؛
# درماندگي در امور شخصی و کاری.<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref>  
# درماندگی در امور شخصی و کاری.<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/مدیریت_زمان عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.]</ref>
==آسیب‌های نداشتن مدیریت زمان==  
 
از جمله آسیب‌های عدم [[مدیریت زمان]]، تمام نکردن امور و کارهای محول‌شده، ضعف در کیفیت کار، پیشرفت نکردن و داشتن [[اضطراب]] است.<ref>[https://www.chetor.com/148441-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref>  
== آسیب‌های نداشتن مدیریت زمان ==
==علل کمبودِ وقت==
از جمله آسیب‌های عدم مدیریت زمان، تمام نکردن امور و کارهای محول‌شده، ضعف در کیفیت کار، پیشرفت نکردن و داشتن [[اضطراب]] است.<ref>[https://www.chetor.com/148441-مدیریط-زمان-چیست؟/ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.]</ref>
واقعی نبودن اهداف، رؤیاپردازی افراطی، ضعف در تصمیم‌گیری، ضعف در اولویت‌بندی امور و حل مسئله، کمال‌طلبی، اهمال‌کاری، واگذار نکردن برخی از کارها به دیگران<ref>[https://motamem.org/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF/ «مدیریت زمان چیست و تکنیکهای آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: 3 تیر 1401ش.]</ref> و هدر دادن فرصت‌های مفید از علت‌های کمبود وقت است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/463853/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%AA عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.]</ref>
 
==مدیریت زمان در آموزه‌های دینی==  
== علل کمبودِ وقت ==
فرصت زندگی، سلامتی، ثروت، فراغت و جوانی از جمله فرصت‌های گذرا و پایان‌پذیری هستند که در آموزه‌های اسلامی، بهره‌برداری حداکثری از آنها سفارش شده است.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF__a-47508.aspx «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:10 خرداد 1395ش.]</ref> [[امام علی]] نشناختن فرصت‌ها و بهره نبردن به موقع از آن را موجب تباه شدن زمان و ناکامی و حسرت دانسته<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%20%D9%88%20%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%87%20%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1%20%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA%20%D9%88%20%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA&option=com_dbook&task=readonline&book_id=11412&page=141&chkhashk=57573E71F0&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component درافشان، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، 1392ش، ص‌141.]</ref> و هشدار داه است که لذت‌های پست، فرصتِ رسیدن به مرتبه‌های بالا را از بین می‌برد<ref>[https://lib.eshia.ir/71808/1/982 جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، بی‌تا، ص982.]</ref> و شاید چیزی که از دست رود، دیگر جبران‌شدنی نباشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/71401/1/383/%D8%B1%D9%8F%D8%A8%D9%8E%D9%91_%D9%81%D8%A7%D8%A6%D8%AA%D9%8D_%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%8F%D8%AF%D8%B1%D9%8E%DA%A9%D9%8F_%D8%A7%D9%90%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%82%D9%8F%D9%87 تمیمی آمدی، غرر ‌الحكم و درر ‌الكلم، 1410‌ق‌، ج1، ص383.]</ref> هرکسی به کاری بی‌فایده مشغول شود، کارهای مهم او، از دست می‌رود.<ref>[https://lib.eshia.ir/71401/1/627/%D9%85%D9%8E%D9%86%D9%90_%D8%A7%D9%90%D8%B4%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%84%D9%8E_%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%81%D9%8F%D8%B6%D9%8F%D9%88%D9%84%D9%90_%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%87%D9%8F_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D9%85%D9%8F%D9%87%D9%90%D9%85%D9%91%D9%90%D9%87%D9%90_%D8%A7%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%A3%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%84 تمیمی آمدی، غرر ‌الحكم و درر ‌الكلم، 1410‌ق‌، ج1، ص627.]</ref>
واقعی نبودن اهداف، رؤیاپردازی افراطی، ضعف در تصمیم‌گیری، ضعف در اولویت‌بندی امور و حل مسئله، کمال‌طلبی، اهمال‌کاری، واگذار نکردن برخی از کارها به دیگران<ref>[https://motamem.org/مدیریت-زمان-چه-اصول-و-تکنیک‌هایی-دباش/ «مدیریت زمان چیست و تکنیکهای آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: 3 تیر 1401ش.]</ref> و هدر دادن فرصت‌های مفید از علت‌های کمبود وقت است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/463853/واکاوی-اصول-گذراندن-اوقات-فراغت-از-منظر-قرآن-و-عترت عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.]</ref>
 
== مدیریت زمان در آموزه‌های دینی ==
فرصت زندگی، سلامتی، ثروت، فراغت و جوانی از جمله فرصت‌های گذرا و پایان‌پذیری هستند که در آموزه‌های اسلامی، بهره‌برداری حداکثری از آنها سفارش شده است.<ref>[http://pajoohe.ir/زمان-را-مدیریت-کنید__a-47508.aspx «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:10 خرداد 1395ش.]</ref> [[امام علی]] نشناختن فرصت‌ها و بهره نبردن به موقع از آن را موجب تباه شدن زمان و ناکامی و حسرت دانسته<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=حماسه%20سیاسی%20و%20حماسه%20اقتصادی%20از%20منظر%20آیات%20و%20روایات&option=com_dbook&task=readonline&book_id=11412&page=141&chkhashk=57573E71F0&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component درافشان، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، 1392ش، ص141.]</ref> و هشدار داه است که لذت‌های پست، فرصتِ رسیدن به مرتبه‌های بالا را از بین می‌برد<ref>[https://lib.eshia.ir/71808/1/982 جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، بی‌تا، ص982.]</ref> و شاید چیزی که از دست رود، دیگر جبران‌شدنی نباشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/71401/1/383/رُبَّ_فائتٍ_الیُدرَکُ_اِلحاقُه تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ج1، ص383.]</ref> هرکسی به کاری بی‌فایده مشغول شود، کارهای مهم او، از دست می‌رود.<ref>[https://lib.eshia.ir/71401/1/627/مَنِ_اِشْتَغَلَ_بِافُضُولِ_فَاتَهُ_مِنْ_مُهِمِّهِ_اَلْمَأْمُول تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ج1، ص627.]</ref>
 
در برخی روایات، توصیه شده است که آدمی، زمان و فرصت روزانه را به چهار بخش تقسیم کند:
در برخی روایات، توصیه شده است که آدمی، زمان و فرصت روزانه را به چهار بخش تقسیم کند:
# مناجات با خدا؛
# مناجات با خدا؛
# گذران زندگی و معاش؛
# گذران زندگی و معاش؛
# همنشینی با برادران و افراد خیرخواه و آگاه‌ شدن از نواقصِ فردی؛
# همنشینی با برادران و افراد خیرخواه و آگاه شدن از نواقصِ فردی؛
# لذت‌های حلال و تجدید قوا.<ref>[https://lib.eshia.ir/15139/1/409/%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9 ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، 1404ق، ص‌409.]</ref>
# لذت‌های حلال و تجدید قوا.<ref>[https://lib.eshia.ir/15139/1/409/اربع ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، 1404ق، ص409.]</ref>
==راهکارهای مدیریت زمان==
 
== راهکارهای مدیریت زمان ==
پژوهشگران برای مدیریت زمان به راهکارهای زیر اشاره کرده‌اند:
پژوهشگران برای مدیریت زمان به راهکارهای زیر اشاره کرده‌اند:
# مشخص کردن اهداف و ارزش‌ها؛
# مشخص کردن اهداف و ارزش‌ها؛
# اولويت‌بندي مناسب؛
# اولویت‌بندی مناسب؛
# شناسایی موانع استفاده بهینه از زمان؛<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA_%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 عسکری، «مدیریت زمان»، 1360ش، ص23.]</ref>
# شناسایی موانع استفاده بهینه از زمان؛<ref>[https://lib.eshia.ir/10258/97/23/مدیریت_زمان عسکری، «مدیریت زمان»، 1360ش، ص23.]</ref>
# تهیه فهرست روزانه و تعیین کردن مدت زمان انجام هر کاری.<ref>[https://mostafaee.com/portfolio/7-technik-zaman/ مصطفایی، «7 تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر.]</ref>
# تهیه فهرست روزانه و تعیین کردن مدت زمان انجام هر کاری.<ref>[https://mostafaee.com/portfolio/7-technik-zaman/ مصطفایی، «7 تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر.]</ref>


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


==منابع==
== منابع ==
* ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بيروت، دار صادر، 1414ق.
* ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، ۱۴۱۴ق.
* ابن‌شعبه حَرّانی، حسن، تحف العقول، ترجمه: علی‌اکبر الغفاری، قم، موسسه النشر الاسلامی، 1404ق.
* ابن‌شعبه حَرّانی، حسن، تحف العقول، ترجمه: علی‌اکبر الغفاری، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
* اقلیدی‌نژاد، علی، «گذری بر مفهوم‌شناسی مدیریت و برنامه‌ریزی در تبلیغ دینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 3 اسفند 1387ش.
* اقلیدی‌نژاد، علی، «گذری بر مفهوم‌شناسی مدیریت و برنامه‌ریزی در تبلیغ دینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۸۷ش.
* تميمي آمدي، عبد‌الواحد بن محمد، غُرَر ‌الحِكم و دُرَر‌ الكلم،‌ مصحح سيد مهدى‌ رجائى، قم، دار‌الكتاب الإسلامي‌، چاپ ‌دوم‌، 1410‎ق.‌
* تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غُرَر الحِکم و دُرَر الکلم، مصحح سید مهدی رجائی، قم، دارالکتاب الإسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰‎ق.
* جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، پایگاه تخصصی عاشورا ، بی‌تا.
* جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، پایگاه تخصصی عاشورا، بی‌تا.
* درافشان، محمدحسین، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، 1392ش.
* درافشان، محمدحسین، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۹۲ش.
* ذوالقدر، زهرا، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.
* ذوالقدر، زهرا، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر ۱۳۹۹ش.
* «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:10 خرداد 1395ش.
* «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:۱۰ خرداد ۱۳۹۵ش.
* عسکری، بهنام، «مدیریت زمان»، قم، فصلنامه معارف اسلامی، شماره 97، 1360ش.
* عسکری، بهنام، «مدیریت زمان»، قم، فصلنامه معارف اسلامی، شماره ۹۷، ۱۳۶۰ش.
* عزیزی، سمیه و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، شماره 39، 1400ش.
* عزیزی، سمیه و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، شماره ۳۹، ۱۴۰۰ش.
* کاکاویسی، سالم، «تعریف مدیریت (معنی لغوی و اصطلاحی مدیریت)»، وبلاگ مدیریت در ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۸۷ش.
* کاکاویسی، سالم، «تعریف مدیریت (معنی لغوی و اصطلاحی مدیریت)»، وبلاگ مدیریت در ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۸۷ش.
* «مدیریت زمان چیست و تکنیک‌های آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: 3 تیر 1401ش.
* «مدیریت زمان چیست و تکنیک‌های آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش.
* «ميزگرد مديريت اسلامى»، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، ماهنامه معرفت، شماره 17، تابستان 1375ش.  
* «میزگرد مدیریت اسلامی»، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ماهنامه معرفت، شماره ۱۷، تابستان ۱۳۷۵ش.
* مصطفایی، مجتبی، «7 تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر، تاریخ بازدید: 2 مرداد 1401ش.
* مصطفایی، مجتبی، «۷ تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر، تاریخ بازدید: ۲ مرداد ۱۴۰۱ش.
<!--
 
== تغییر مسیرهای پیشنهادی ==
مدیریت زمان{{سخ}}
مدیریت زمان و برنامه‌ریزی{{سخ}}
مهارت مدیریت زمان{{سخ}}
اصول مدیریت زمان{{سخ}}
-->
 
[[رده:مدیریت زمان| ]]
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:برنامه‌ریزی]]
[[رده:مهارت‌های زندگی]]

نسخهٔ کنونی تا ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۵۵

مدیریت زمان
عنوان اصلیمدیریت زمان
شاخه علمیروان‌شناسی
مدیریت
نوع مفهوممهارت و تکنیک فردی
معنای اصطلاحیمهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه
حوزه کاربردبرنامه‌ریزی شخصی و شغلی
گستره جغرافیاییعمومی
مرتبط بابرنامه‌ریزی
بهره‌وری
اهمیتبالا در موفقیت فردی

مدیریت زمان، مهارت صرفِ بهینه زمان در فعالیت‌های روزانه.

مفهوم‌شناسی

مدیریت زمان، از نظر اصطلاحی، به تقسیم زمان با هدف انجام فعالیت‌های روزمره، هدفمند و خاص، همراه با فرایند نظم‌بخشی و برنامه‌ریزی گفته می‌شود.[۱] محدود نبودن، یکسان بودن برای همه و گذرا بودن[۲] از جمله ویژگی‌های زمان است.

فوایدِ مدیریت زمان

بهره‌وری، پیشرفت، شهرت، دستیابی به اهداف مهم کاری و شخصی،[۳] افزایش انرژی، انگیزه، کنترل زندگی و پیشگیری از اتلاف وقت، از جمله فواید مدیریت زمان است.[۴] به گفتهٔ کارشناسان، استفادة مؤثر از زمان، به انسان کمک می‌کند که نگاه هدفمند به زندگی داشته باشد و فراغت خود را با خوش‌گذرانی‌های باطل هدر ندهد.[۵]

نشانه‌های ضعف در مدیریت زمان

پژوهشگران برای ضعف در مدیریت زمان، نشانه‌های زیر را بیان کرده‌اند:

  1. تأخیر مداوم در جلسات و قرارها؛
  2. سرگردانی در انجام کارهای گوناگون؛
  3. ناتوانی در انتخاب اهداف؛
  4. پرداختن به جزئیات؛
  5. درماندگی در امور شخصی و کاری.[۶]

آسیب‌های نداشتن مدیریت زمان

از جمله آسیب‌های عدم مدیریت زمان، تمام نکردن امور و کارهای محول‌شده، ضعف در کیفیت کار، پیشرفت نکردن و داشتن اضطراب است.[۷]

علل کمبودِ وقت

واقعی نبودن اهداف، رؤیاپردازی افراطی، ضعف در تصمیم‌گیری، ضعف در اولویت‌بندی امور و حل مسئله، کمال‌طلبی، اهمال‌کاری، واگذار نکردن برخی از کارها به دیگران[۸] و هدر دادن فرصت‌های مفید از علت‌های کمبود وقت است.[۹]

مدیریت زمان در آموزه‌های دینی

فرصت زندگی، سلامتی، ثروت، فراغت و جوانی از جمله فرصت‌های گذرا و پایان‌پذیری هستند که در آموزه‌های اسلامی، بهره‌برداری حداکثری از آنها سفارش شده است.[۱۰] امام علی نشناختن فرصت‌ها و بهره نبردن به موقع از آن را موجب تباه شدن زمان و ناکامی و حسرت دانسته[۱۱] و هشدار داه است که لذت‌های پست، فرصتِ رسیدن به مرتبه‌های بالا را از بین می‌برد[۱۲] و شاید چیزی که از دست رود، دیگر جبران‌شدنی نباشد.[۱۳] هرکسی به کاری بی‌فایده مشغول شود، کارهای مهم او، از دست می‌رود.[۱۴]

در برخی روایات، توصیه شده است که آدمی، زمان و فرصت روزانه را به چهار بخش تقسیم کند:

  1. مناجات با خدا؛
  2. گذران زندگی و معاش؛
  3. همنشینی با برادران و افراد خیرخواه و آگاه شدن از نواقصِ فردی؛
  4. لذت‌های حلال و تجدید قوا.[۱۵]

راهکارهای مدیریت زمان

پژوهشگران برای مدیریت زمان به راهکارهای زیر اشاره کرده‌اند:

  1. مشخص کردن اهداف و ارزش‌ها؛
  2. اولویت‌بندی مناسب؛
  3. شناسایی موانع استفاده بهینه از زمان؛[۱۶]
  4. تهیه فهرست روزانه و تعیین کردن مدت زمان انجام هر کاری.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.
  2. ↑ عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.
  3. ↑ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.
  4. ↑ عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.
  5. ↑ عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.
  6. ↑ عسکری، مدیریت زمان، 1360ش، ص23.
  7. ↑ ذوالقدر، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر 1399ش.
  8. ↑ «مدیریت زمان چیست و تکنیکهای آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: 3 تیر 1401ش.
  9. ↑ عزیزی و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1400ش.
  10. ↑ «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:10 خرداد 1395ش.
  11. ↑ درافشان، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، 1392ش، ص141.
  12. ↑ جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، بی‌تا، ص982.
  13. ↑ تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ج1، ص383.
  14. ↑ تمیمی آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ج1، ص627.
  15. ↑ ابن‌شعبه حرانی، تحف العقول، 1404ق، ص409.
  16. ↑ عسکری، «مدیریت زمان»، 1360ش، ص23.
  17. ↑ مصطفایی، «7 تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر.

منابع

  • ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، ۱۴۱۴ق.
  • ابن‌شعبه حَرّانی، حسن، تحف العقول، ترجمه: علی‌اکبر الغفاری، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۴ق.
  • اقلیدی‌نژاد، علی، «گذری بر مفهوم‌شناسی مدیریت و برنامه‌ریزی در تبلیغ دینی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۸۷ش.
  • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غُرَر الحِکم و دُرَر الکلم، مصحح سید مهدی رجائی، قم، دارالکتاب الإسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰‎ق.
  • جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام علی، پایگاه تخصصی عاشورا، بی‌تا.
  • درافشان، محمدحسین، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی از منظر آیات و روایات، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۹۲ش.
  • ذوالقدر، زهرا، «مدیریت زمان چیست؟»، وب‌سایت چطور، تاریخ درج مطلب: آذر ۱۳۹۹ش.
  • «زمان را مدیریت کنید»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب:۱۰ خرداد ۱۳۹۵ش.
  • عسکری، بهنام، «مدیریت زمان»، قم، فصلنامه معارف اسلامی، شماره ۹۷، ۱۳۶۰ش.
  • عزیزی، سمیه و همکاران، «واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت»، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، شماره ۳۹، ۱۴۰۰ش.
  • کاکاویسی، سالم، «تعریف مدیریت (معنی لغوی و اصطلاحی مدیریت)»، وبلاگ مدیریت در ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۸۷ش.
  • «مدیریت زمان چیست و تکنیک‌های آن کدام است؟»، وب‌سایت متمم، تاریخ بازدید: ۳ تیر ۱۴۰۱ش.
  • «میزگرد مدیریت اسلامی»، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، ماهنامه معرفت، شماره ۱۷، تابستان ۱۳۷۵ش.
  • مصطفایی، مجتبی، «۷ تکنیک برای مدیریت زمان»، وب‌سایت گام برتر، تاریخ بازدید: ۲ مرداد ۱۴۰۱ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مدیریت_زمان&oldid=84706»