|
|
| خط ۳۰: |
خط ۳۰: |
|
| |
|
| خشونت علیه زنان در دو حوزهٔ خصوصی از سوی خانواده و عمومی از رسوم، فرهنگ و نهادهای اجتماعی و در فضای حقیقی و مجازی اِعمال میشود. مواردی مانند اجبار زنان به آرایش در اماکن عمومی از سوی شوهر، استفادهٔ تبلیغاتی از زنان در رسانه، ازدواج سفید و سوءاستفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود از مصادیق خشونت مدرن علیه زنان در جهان امروزی است. | | خشونت علیه زنان در دو حوزهٔ خصوصی از سوی خانواده و عمومی از رسوم، فرهنگ و نهادهای اجتماعی و در فضای حقیقی و مجازی اِعمال میشود. مواردی مانند اجبار زنان به آرایش در اماکن عمومی از سوی شوهر، استفادهٔ تبلیغاتی از زنان در رسانه، ازدواج سفید و سوءاستفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود از مصادیق خشونت مدرن علیه زنان در جهان امروزی است. |
| | |
| | خشونت علیه زنان، یک پدیده جهانی است و در تمامی فرهنگها، جوامع و طبقات اجتماعی رخ میدهد. خشونت علیه زنان شکلهای مختلفی دارد و میتواند در محیطهای مختلف مانند خانه، محل کار، فضای عمومی یا حتی آنلاین اتفاق بیفتد. خشونت علیه زنان و بهویژه خشونت خانگی علیه آنان مانند دیگر مصادیق [[خشونت خانگی از منظر آموزههای اسلام]] کاملاً مردود است و پیشوایان دین اسلام همواره بر رعایت حقوق زنان ازجمله [[حقوق خانوادگی زن مسلمان|حقوق خانوادگی]]، [[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|حقوق مالی]] و [[حقوق جنسی زن]]، تأکید کرده و به پاسداشت [[نقش مادری]]، [[رسالت مادری]]، [[نقش تربیتی مادر]]، [[نقش همسری زن]]، [[نقش دختری]]، توجه به [[ترجیحات همسر]]، [[مهرورزی در خانواده]] و [[محبت شوهر به زن]] و پرهیز از [[همسرآزاری]] سفارش کردهاند. |
|
| |
|
| == مفهومشناسی == | | == مفهومشناسی == |
| خشونت به ترساندن، اِعمال آسیب فیزیکی و بیبهرگی اجتماعی اشاره دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»، 1389ش، ص102.]</ref> خشونت علیه زنان، به هرگونه عمل خصمانه که باعث رنج، آزار جسمی، روحی و جنسی زنان میشود، اطلاق میشود<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> و دربردارندهٔ رفتارهایی مانند فحشا، قتل، فحاشی، قاچاق، تجاوز، کتککاری و سوءرفتار عاطفی است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص269 و 270.]</ref> | | خشونت (violence) بهمعنای غضب، زور، تعدی، شدت و سختی،<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص898]؛ [http://ensani.ir/file/download/article/20120426160504-5069-29.pdf بخشی سور شجانی، «خشونت علیه زنان»، 1385ش، ص36].</ref> در اصطلاح، بهمعنای هر نوع آسیبرسانی به دیگری یا رفتار خشن عمدی برای پیشبرد مقاصد خویش است. خشونت تعریفی مشابه پرخاشگری دارد با این تفاوت که خشونت در بعد شناختی و هیجانی است، اما پرخاشگری در بعد رفتاری و حالت بیرونی است.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص96.</ref> در خشونت، ارکان زیر مورد توجه قرار میگیرد: قصد عمدی و اقدام آگاهانه؛ استفاده از زور و غلبه؛ حالت تندی و شدت؛ تعرض و آسیب رساندن به دیگران.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص99.</ref> |
|
| |
|
| == خاستگاه خشونت علیه زنان در غرب ==
| | خشونت علیه زنان بهمعنای هر عمل خشونتآمیز مبتنی بر جنسیت است که سبب آسیبهای روانی، جسمانی و آزار علیه زنان شود. از منظر سازمان بهداشت جهانی، خشونت، استفاده عمدی از نیروی بدنی، ارعاب یا تهدید است که به آسیب بدنی، مرگ، آسیب روانی، نقص رشد و محرومیت بینجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 167؛]سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص97.</ref> خشونت علیه زنان، به هرگونه عمل خصمانه که باعث رنج، آزار جسمی، روحی و جنسی زنان میشود، اطلاق میشود و دربردارندهٔ رفتارهایی مانند فحشا، قتل، فحاشی، قاچاق، تجاوز، کتککاری و سوءرفتار عاطفی است. |
| خشونت علیه زنان قدمت بالایی دارد و خاستگاه آن روم باستان است. برقراری نظام پدرسالار در روم به رئیس خانواده اجازه میداد تا همسر، دختران و اقوام زن را در صورت تأیید نکردن اعمال و گرایشهای جنسی و انتخاب شریک زندگی به قتل برساند.<ref>[https://www.medad.ca/31677/نگاهی-بر-سیر-تاریخی-مبارزه-با-خشونت-علی ایرانی، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلۀ آنلاین مداد.]</ref>
| |
|
| |
|
| == ابعاد خشونت علیه زنان == | | == در فرهنگ و ملل == |
| خشونت علیه زنان دارای ابعاد اقتصادی- اجتماعی، روانی- عاطفی و فیزیکی و مستقیم و غیرمستقیم است.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_2997_f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش،]</ref>
| |
|
| |
|
| == حوزههای خشونت علیه زنان == | | === در غرب === |
| خشونت علیه زنان در دو حوزه صورت میگیرد:
| | [[پرونده:خشونت-علیه-زنان2.jpg|بندانگشتی|طرفداران حمایت از حقوق زنان]] |
| # حوزهٔ عمومی؛ فرهنگ شفاهی و نوشتاری، آداب و رسوم، نهادهای جامعه و نظام حاکم.
| |
| # حوزهٔ خصوصی؛ خشونت در خانه از جانب پدر، همسر و برادر.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص84.]</ref>
| |
| | |
| == دلایل خشونت علیه زنان ==
| |
| برخی از دلایل مؤثر بر خشونت علیه زنان عبارتند از:
| |
| | |
| === فردی ===
| |
| باورهای دینی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270]</ref> قومیت،<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> تحصیلات، شغل، سن ازدواج، درآمد، طول مدت ازدواج،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274]</ref> داشتن شخصیت پرخاشگر، داشتن بیماری روانی، اعتیاد و افسردگی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> سوءمصرف مواد.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| | |
| === اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی ===
| |
| اختلافات فرهنگی و تاریخی، مسائل روانی- اقتصادی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> یادگیری خشونت از طریق رسانه، واگذاری نقش تربیت اجتماعی به مدرسه، کاهش سطح امنیت اینترنت، وجود مسائل جنسی در اینترنت، تغییر الگوی جوامع، افزایش سن ازدواج، تغییر سبک پوشش زنان با لباسهای نامناسب، الگوی نامناسب تربیتی، توسعه نامتوازن و فقدان نظارت و کنترل<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref> و گسترش مردسالاری در جامعه.<ref>ن[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf یازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص85 و 99.]</ref>
| |
| اینترنت نیز بسترساز انواع خشونت مجازی جنسی، روانی و کلامی علیه زنان است. ۸۷درصد زنان در فضای مجازی، قربانیان آزار جنسی هستند که بیشترشان در محدودهٔ سنی ۱۸ تا ۳۰ سال هستند. اعتیاد به فضای مجازی و عضویت در گروههای گوناگون،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> آشنا نبودن کاربران زن، کمبود فرصت مناسب رشد در دنیای حقیقی، تلاش برای تحقق اهداف خود و تعداد کاربران زیاد موجب شده است که با افشای حریم خصوصی، خطرپذیری برقراری ارتباط و خشونت علیه زنان افزایش یابد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
| |
| | |
| === خانوادگی ===
| |
| بیماری مرد،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> ازدواج اجباری،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص61.]</ref> خشونت والدین در کودکی، داشتن سابقهٔ کیفری مرد، کیفیت زندگی زناشویی، مردسالاری، تضاد در خانواده،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270].</ref> حاکمیت فرهنگ سنتی، اعتقاد به مالکیت مرد بر زن، تعدّد همسران، زشتی طلاق، ازواج زودهنگام و فامیلی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> تعلق داشتن مردان به خانوادههایی با رفتار خصمانه،<ref>[http://نجفی%20دولتآباد%20و%20دیگران،%20«علایم%20فیزیکی%20ناشی%20از%20خشونت%20علیه%20زنان%20و%20شدت%20آن%20در%20زنان%20مراجعه%20کننده%20به%20مرکز%20پزشکی%20قانونی%20تهران%20در%20سال%201382»،%201386ش،%20ص31 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> مشاهدهٔ خشونت والدین از سوی فرزندان، تجربهٔ خشونت در خانواده و نارضایتی در بروز خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref>
| |
| | |
| == اشکال خشونت علیه زنان ==
| |
| * '''روانی- کلامی'''؛ این نوع خشونت بدترین نوع خشونت علیه زنان است<ref>[https://www.sid.ir/paper/108178/fa حسنپور ازغدی و دیگران، «خشونت خانگی علیه زنان: مروری بر نظریهها، میزان شیوع و عوامل مؤثر بر آن» 1390ش، ص47 و 48.]</ref> که شامل لطمه به آبرو، شرافت و اعتمادبهنفس زنان، تهدید زن به طلاق، توهین، انتقاد نادرست، تحقیر و تمسخر،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص 272-274.]</ref> آزار زنان با گفتارهای جنسی مانند کنایه، طنز، [[شوخی با نامحرم|شوخی]] و پیشنهاد جنسی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> استفاده از راههایی برای منزوی کردن فرد مانند ترساندن با تهدید کردن به آسیب جسمی، دور کردن فرزندان یا آسیب آنها، قهر کردن، صحبت نکردن، فحاشی و تضعیف رابطهٔ زن از راه جلوگیری از ملاقات و تماس تلفنی با خانواده و دوستان میشود<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> و غالباً بهدلیل ترس از آبرو مطرح نمیشود.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| * '''اقتصادی'''؛ خشونت اقتصادی، ممنوع کردن عامدانهٔ دسترسی زنان به منابع مالی و اقتصادی با جلوگیری از استقلال آنها و تبعیض کارهای مالی، اشتتغال و دارایی برای وابسته نگه داشتن آنها به خود، تأمین نکردن احتیاجات ضروری اعضای خانواده، نظارت موشکافانه بر هزینههای منزل، گرفتن اجباری حقوق زن، خساست و ندادن نفقه،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> تأمین نکردن مالی خانه، تصرف در اموال زن، اذیت کردن زن در محل کار در بر میگیرد.
| |
| * '''جسمانی'''؛ جلوگیری از دسترسی زن به خدمات درمانی- بهداشتی و اشکال متنوع حملهٔ فیزیکی به زن از مصادیق خشونت جسمانی عیله زنان است.
| |
| * '''جنسی'''؛ شامل طیف گستردهای از رفتارها مانند برقراری رابطهٔ جنسی با اجبار، تندخویی و بدون رضایت زن و با روشهای غیرمعمول،<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> لمس، تجاوز، ازدواج اجباری،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> در آغوش گرفتن، تجاور گروهی و رابطهٔ جنسی اجباری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| * '''خشونت خانگی'''؛ رایجترین نوع خشونت علیه زنان<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص49.]</ref> که توسط مردان و در خانه رخ میدهد و شامل خشونت جنسی، فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و روانی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص270.]</ref> جسمی، کلامی، جنسی، حقوقی، آموزشی و فکری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش،]</ref>
| |
| * '''خشونت مجازی'''؛ در فضای مجازی، زنان با تحقیر، تهدید، فحاشی و آزار و اذیت جنسی مواجه هستند و امنیت آنها با خشونتهای نوشتاری و کلامی نادیده گرفته میشود. از آنجا که رابطهٔ جنسی و خشونت، درونمایهٔ اصلی محتوای پورنوگرافی هستند، وجود چنین محتواهایی موجب افزایش خشونت علیه زنان سوءاستفاده از آنان میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 30- 31.]</ref> نتایج نظرسنجیها بیانگر این است که ۵۲درصد زنان حداقل یک بار در فضای مجازی مورد سوءاستفاده قرار گرفتهاند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1577012/%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7% «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین.]</ref>
| |
| | |
| == نظریههای تبیین خشونت علیه زنان ==
| |
| نظریههای متعددی به تشریح مسئلهٔ خشونت علیه زنان در سطوح مختلف پرداخته شده است. نظریههای فمینیستی شامل جامعهپذیری جنسیتی و یادگیری اجتماعی (درسطح خرد)، نظریههای شبکهٔ روابط خانوادگی و منابع ناسازگاری پایگاه همسان همسری (در سطح میانی) و نظریهٔ فشار و تنش اقتصادی در سطح کلان هستند.<ref>[https://jclc.sdil.ac.ir/article%20156089%20eeedd61b1a866ee4fa98e351266c90d5.pdf کاظمی و قاسمی، «عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج)» ،1402ش، ص144.]</ref>
| |
| | |
| == خشونت علیه زنان در غرب از نگاه آمار ==
| |
| [[پرونده:خشونت-علیه-زنان3.jpg|بندانگشتی|معترضین به خشونت علیه زنان]] | | [[پرونده:خشونت-علیه-زنان3.jpg|بندانگشتی|معترضین به خشونت علیه زنان]] |
| بالاترین خشونت علیه زنان در عصر مدرنیته رخ داده است. بیشترین میزان خشونت در قارهٔ اروپا رخ داده است و آمریکا و کشورهای اروپایی سردمداران خشونت علیه زنان هستند.<ref>[https://rahimpour.ir/fa/news-details/68215/اسلام--و--%22رهایی-زن%22-از-%22%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85% «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور.]</ref> در اروپا، خشونت اولین عامل معلولیت یا مرگ زنان اروپایی در بازهٔ سنی شانزده تا ۴۴ سال است. ۴۰درصد زنان اروپایی تجربهٔ استثمار جنسی در محل کار دارند.
| | خشونت علیه زنان قدمت بالایی دارد و خاستگاه آن روم باستان است. برقراری نظام پدرسالار در روم به رئیس خانواده اجازه میداد تا همسر، دختران و اقوام زن را در صورت تأیید نکردن اعمال و گرایشهای جنسی و انتخاب شریک زندگی به قتل برساند. ۲۷درصد مردم اروپا معتقدند که خشونت علیه زنان امری عادی و ۵۱درصد معتقدند که نسبتاً عادی است. در ایتالیا ۹۱درصد مردم، در فرانسه ۸۹درصد، در انگلیس ۸۷درصد آن را عادی تلقی میکنند. حدود ۱۷درصد مردم آن را خیلی عادی تلقی نمیکنند و ۱درصد غیرعادی میدانند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref> |
|
| |
|
| در آمریکا دو تا چهار میلیون زن در سال مورد خشونت قرار میگیرند و ۷۹درصد زنان توسط همسر خود کتک میخورند. زنان جوان بین ۲۰ تا ۲۴ سال مورد خشونت خانگی و جنسی قرار میگیرند. آمار خشونت جسمی توسط شوهر ۲۵ تا ۳۰درصد است که شمار قابل توجهی در هنگام بارداری است.
| |
|
| |
| در فرانسه زنان ۹۵درصد قربانیان را تشکیل میدهند که ۵۱درصد خشونت از جانب همسر آنها است. ماهانه شش زن با سلاح سرد یا گرم بر اثر خشونت خانگی میمیرند. شدت خشونت در فرانسه به حدی بالا است که تمایل به ازدواج کاهش یافته است و نقش همسری و مادری در حال نابودی است.
| |
|
| |
| در کانادا ۵۳درصد زنان با رفتارهای خشونتآمیز مواجهه میشوند و ۶۲درصد توسط همسران خود کشته شدهاند.
| |
|
| |
| در انگلیس خشونت خانگی و جنسی، استثمار جنسیتی، قاچاق دختران و شکاف بین حقوق زنان و مردان مشهود است.
| |
|
| |
| در یونان زنان مهاجر و متعلق به اقلیتهای قومی، با تبعیض دستیابی به شغل، مراقبتهای بهداشتی و آموزش مواجه هستند.
| |
|
| |
| در ایتالیا تعداد زیادی از زنان در اثر خشونت جنسی و نزاع فامیلی از دنیا میروند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref>
| |
|
| |
| == عادی دانستن خشونتهای خانگی علیه زنان در اروپا ==
| |
| ۲۷درصد مردم اروپا معتقدند که خشونت علیه زنان امری عادی و ۵۱درصد معتقدند که نسبتاً عادی است. در ایتالیا ۹۱درصد مردم، در فرانسه ۸۹درصد، در انگلیس ۸۷درصد آن را عادی تلقی میکنند. حدود ۱۷درصد مردم آن را خیلی عادی تلقی نمیکنند و ۱درصد غیرعادی میدانند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref>
| |
|
| |
| == ناتوانی غرب در کاهش خشونت علیه زنان ==
| |
| [[پرونده:خشونت-علیه-زنان2.jpg|بندانگشتی|طرفداران حمایت از حقوق زنان]]
| |
| در اواسط قرن ۱۹م جنبشهایی برای مقابله با خشونت علیه زنان و برسمیت شناختن حقوق آنان در غرب راه افتاد که پیروزیهایی مانند حق رانندگی برای زنان، حق رأی دادن، مالکیت و حق باکرگی به ارمغان داشت. در دههٔ ۶۰م زنان حق داشتن موقعیت شغلی همتای مردان را خواستار شدند. جنبش زنان در دههٔ ۷۰م، موجب مطرح شدن زنان و مسائل مربوط به آنان در صدر اخبار ولی افزایش خشونت علیه آنان و محدودیتها در خانواده و جامعه شد. در دههٔ ۸۰م، با رسیدگی به پروندههای تجاوز به همسر و جرمانگاری این اقدام، رسیدگی علیه خشونت بیشتر شد و با ارائهٔ خدمات به قربانیان خانگی و ورود دادگاه به خشونت علیه زنان توسط همسر، آگاهی عمومی از خشونتهای زناشویی افزایش یافت.<ref>[https://www.medad.ca/31677/نگاهی-بر-سیر-تاریخی-مبارزه-با-خشونت-علی ایرانی، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلۀ آنلاین مداد.]</ref> در ادامه کشورهای غربی برای مواجهه با خشونت علیه زنان اقدام به تأسیس مراکزی برای حمایت از زنان آسیب دیده کردند که این مراکز بهدلیل افزایش کمی و کیفی خشونت کارایی لازم را نداشتند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref> | | در اواسط قرن ۱۹م جنبشهایی برای مقابله با خشونت علیه زنان و برسمیت شناختن حقوق آنان در غرب راه افتاد که پیروزیهایی مانند حق رانندگی برای زنان، حق رأی دادن، مالکیت و حق باکرگی به ارمغان داشت. در دههٔ ۶۰م زنان حق داشتن موقعیت شغلی همتای مردان را خواستار شدند. جنبش زنان در دههٔ ۷۰م، موجب مطرح شدن زنان و مسائل مربوط به آنان در صدر اخبار ولی افزایش خشونت علیه آنان و محدودیتها در خانواده و جامعه شد. در دههٔ ۸۰م، با رسیدگی به پروندههای تجاوز به همسر و جرمانگاری این اقدام، رسیدگی علیه خشونت بیشتر شد و با ارائهٔ خدمات به قربانیان خانگی و ورود دادگاه به خشونت علیه زنان توسط همسر، آگاهی عمومی از خشونتهای زناشویی افزایش یافت.<ref>[https://www.medad.ca/31677/نگاهی-بر-سیر-تاریخی-مبارزه-با-خشونت-علی ایرانی، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلۀ آنلاین مداد.]</ref> در ادامه کشورهای غربی برای مواجهه با خشونت علیه زنان اقدام به تأسیس مراکزی برای حمایت از زنان آسیب دیده کردند که این مراکز بهدلیل افزایش کمی و کیفی خشونت کارایی لازم را نداشتند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref> |
|
| |
|
| == انواع مدرن خشونت علیه زنان == | | === در ایران === |
| امروزه علاوه بر این که خشونت کلامی، جنسی و فیزیکی علیه زنان کاهش نیافته است؛ بلکه در اشکال مدرن آن مانند حضور زنان در جامعه با معیارهای مورد پسند مردان،<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/09/05/2147342/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D «رحیمپور ازغدی: استفاده ابزاری از آرایش زنان مصداق خشونت است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> استفادهٔ ابزاری از حضور اجتماعی زنان با هدف سوءاستفاده از برهنگی آنان،<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> مجبور کردن زنان به آرایش در خیابان توسط همسر،<ref>[https://ana.ir/fa/news/446685/رحیمپور-ازغدی-آمریکا-پرچمدار-خشونت-علیه-ز «رحیمپور ازغدی: آمریکا پرچمدار خشونت علیه زنان است/ نفی صریح خشونت علیه زنان در اسلام» خبرگزاری آنا.]</ref> تعببیر زن بهعنوان جنس دوم، استفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود، ترویج نگاه به زن بهعنوان کالای جنسی، استفاده از زن بهعنوان وسیلهٔ تبلیغات در رسانه، از بین بردن مفهوم ناموس و تمسخر آن، گسترش صنعت توریسم جنسی، تماشاگری جنسی و متلک جنسی انجام میگیرد.<ref>[https://rahimpour.ir/fa/news-details/68215/اسلام--و--%22رهایی-زن%22-از-%22%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85% «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور.]</ref> ازدواج سفید نیز بهدلیل عدم تعهد مردان در قبال زنان و استثمار زنان و افزایش خشونت علیه آنان از مصادیق مدرن خشونت علیه زنان بهشمار میآید.<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
| |
| | |
| == خشونت علیه زنان در ایران == | |
| در ایران، بهدلیل ویژگیهای مذهبی- فرهنگی، خشونت در اجتماع، محل کار و خیابان کمتر است و خشونت خانگی رواج بیشتری دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> ۳۵ تا ۸۵درصد زنان ایرانی قربانی خشونت خانگی هستند. بر اساس یک پژوهش در ۱۳۹۸ش، ۶۶درصد زنان در ۲۸ مرکز استان کشور تجربهٔ خشونت خانگی را داشتهاند، ۳۰درصد حداقل یک بار خشونت جسمی و ۱۰درصد، خشونت خانگی با آسیب موقت یا همیشگی را بیان کردهاند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> زنان در محدودهٔ سنی ۳۱ تا ۳۵ سال و مدت ازدواج شش تا ده سال بیشتر در معرض خشونت هستند.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> | | در ایران، بهدلیل ویژگیهای مذهبی- فرهنگی، خشونت در اجتماع، محل کار و خیابان کمتر است و خشونت خانگی رواج بیشتری دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> ۳۵ تا ۸۵درصد زنان ایرانی قربانی خشونت خانگی هستند. بر اساس یک پژوهش در ۱۳۹۸ش، ۶۶درصد زنان در ۲۸ مرکز استان کشور تجربهٔ خشونت خانگی را داشتهاند، ۳۰درصد حداقل یک بار خشونت جسمی و ۱۰درصد، خشونت خانگی با آسیب موقت یا همیشگی را بیان کردهاند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> زنان در محدودهٔ سنی ۳۱ تا ۳۵ سال و مدت ازدواج شش تا ده سال بیشتر در معرض خشونت هستند.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> |
|
| |
|
| == پیامدهای خشونت علیه زنان == | | == حوزه و ابعاد == |
| * فردی؛ اختلال در خوردن و خواب، نگرانی، دودلی، نابسامانی رفتاری و حرکتی، عفونت، تنگی نفس،<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص99 و 100.]</ref> نداشتن ثبات و اطمینان، کاهش کارایی،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> کاهش یادگیری و پیشرفت تحصیلی، فرار از خانه، خودپندارهٔ منفی، اضطراب و نداشتن استقلال.
| | خشونت علیه زنان دو بُعد بدنی و روانی دارد. بُعد بدنی شامل [[آزار جنسی]]، [[تنبیه بدنی زنان|تنبیه بدنی]]، فشار و اجبار است. بُعد روانی اعم از خشونت کلامی، غیر کلامی، اقتصادی، حقوقی و اجتماعی است؛ همچون، فحاشی، تمسخر، تحقیر، منزوی کردن فرد و سایر اعمال خشونتآمیز است که بیشتر در [[ارتباط کلامی همسران|ارتباط کلامی]] و [[ارتباط غیر کلامی همسران|ارتباط غیرکلامی همسران]] رخ میدهد.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص899]؛ [https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 166]؛ [http://soci.rihu.ac.ir/article_1017_4ade9d43069c752ae7caf86dfee55a6d.pdf بستان، «تحلیل جنسیتی بزهکاری و بزهدیدگی زنان از دیدگاه جامعهشناسی اسلامی»، 1393ش، ص 69]؛ سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص102.</ref> خشونت علیه زنان دارای ابعاد اقتصادی- اجتماعی، روانی- عاطفی و فیزیکی و مستقیم و غیرمستقیم است. خشونت علیه زنان در دو حوزه صورت میگیرد: |
| * خانوادگی؛ اختلال در انتقال عواطف و وجدان اخلاقی در خانواده، آسیبپذیر شدن خانواده،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «یرفراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> پرورش فرزندان مستبد، نابهنجار و فاقد اعتمادبهنفس، درخواست طلاق، خاموشی و پذیرفتن خشونت توسط زنان، کنارهجویی و طلاق.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص62 و 63.]</ref>
| | # حوزهٔ عمومی؛ فرهنگ شفاهی و نوشتاری، آداب و رسوم، نهادهای جامعه و نظام حاکم. |
| * روانی؛ خودآزاری، مصرف مواد، اختلال اضطرابی، استرسی و شخصیتی، خودکشی و افسردگی.
| | # حوزهٔ خصوصی؛ خشونت در خانه از جانب پدر، همسر و برادر. |
| * اقتصادی و اجتماعی؛ هزینههای پلیس، پزشکی، دستگاه قضایی، خدمات اجتماعی، و کاهش نیروی کار، افزایش مرگ بهدلیل خودکشی و قتل، مصرف موادمخدر و الکل، انتقال خشونت به نسلهای بعد و کاهش بهرهوری، مشارکت در جامعه و کیفیت زندگی، تداوم خشونت، انزوای اجتماعی.
| |
| * بهداشت و تندرستی؛ زندگی سرشار از اضطراب زنان در ابتلای آنان به بیماری نقش مهمی دارد. استرس، ترس و آسیب ناشی از خشونت خانگی موجب کاهش تمایل جنسی، بارداری ناخواسته، خونریزی داخلی، عفونت دستگاه ادراری، بیماری التهاب لگن و مرگ زودهنگام و در دوران بارداری به وزنگیری ناکافی جنین، زایمان زودرس و سقط جنین میشود.<ref>[https://behvarz.mums.ac.ir/article%2015106%200f9a70120f58e3ca120b433955d8c323.pdf ابراهیمی توانی و نوائیان، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت، 1393ش، ص23 و 24.]</ref>
| |
| * خشونت علیه زنان در فضای مجازی موجب فشار روانی، اضطراب، بدبینی، اختلاف خانوادگی، پنهانکردن خشونت بهدلیل نگرانی از برچسب خوردن و آسیب فرهنگ کشور و جامعه میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
| |
|
| |
|
| == نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان در اسلام و غرب == | | == آمار == |
| دیدگاه اسلام در مسئلهٔ خشونت علیه زنان در مبانی، اهداف محو خشونت، ارائهٔ علل خشونت، راهکارهای محو و گسترهٔ موضوع خشونت علیه زنان، تفاوت اساسی با رویکرد غرب به این مسئله دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86546/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86__%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA_% «نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان (قسمت اول)» پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref>
| | بالاترین خشونت علیه زنان در عصر مدرنیته رخ داده است. بیشترین میزان خشونت در قارهٔ اروپا رخ داده است و آمریکا و کشورهای اروپایی سردمداران خشونت علیه زنان هستند. در اروپا، خشونت اولین عامل معلولیت یا مرگ زنان اروپایی در بازهٔ سنی شانزده تا ۴۴ سال است. ۴۰درصد زنان اروپایی تجربهٔ استثمار جنسی در محل کار دارند. در آمریکا دو تا چهار میلیون زن در سال مورد خشونت قرار میگیرند و ۷۹درصد زنان توسط همسر خود کتک میخورند. زنان جوان بین ۲۰ تا ۲۴ سال مورد خشونت خانگی و جنسی قرار میگیرند. آمار خشونت جسمی توسط شوهر ۲۵ تا ۳۰درصد است که شمار قابل توجهی در هنگام بارداری است. در فرانسه زنان ۹۵درصد قربانیان را تشکیل میدهند که ۵۱درصد خشونت از جانب همسر آنها است. ماهانه شش زن با سلاح سرد یا گرم بر اثر خشونت خانگی میمیرند. شدت خشونت در فرانسه به حدی بالا است که تمایل به ازدواج کاهش یافته است و نقش همسری و مادری در حال نابودی است.<ref name=":0" /> |
|
| |
|
| == مبانی نفی خشونت علیه زنان در اسلام ==
| | در کانادا ۵۳درصد زنان با رفتارهای خشونتآمیز مواجهه میشوند و ۶۲درصد توسط همسران خود کشته شدهاند. در انگلیس خشونت خانگی و جنسی، استثمار جنسیتی، قاچاق دختران و شکاف بین حقوق زنان و مردان مشهود است. در یونان زنان مهاجر و متعلق به اقلیتهای قومی، با تبعیض دستیابی به شغل، مراقبتهای بهداشتی و آموزش مواجه هستند. در ایتالیا تعداد زیادی از زنان در اثر خشونت جنسی و نزاع فامیلی از دنیا میروند. |
| اصل برابری در خلقت و ماهیت انسانی و کرامت انسانی برای زنان مبنای نفی هرگونه خشونت علیه زنان در اسلام است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص41.]</ref> قرآن کریم در موارد متعددی از جمله سورهٔ نساء،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_نساء سورۀ نساء، آیۀ 34.]</ref> طلاق،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_6_سوره_طلاق سورۀ طلاق، آیۀ 6.]</ref> مجادله،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_مجادله سورۀ مجادله، آیۀ 2.]</ref> نحل<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_59_سوره_نحل سورۀ نحل، آیۀ 59.]</ref> و بقره<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_229_سوره_بقره سورۀ بقره، آیۀ 229.]</ref> به نفی خشونت علیه زنان پرداخته است.
| |
|
| |
|
| == نقش مذهب در کاهش خشونت == | | == مباحث حقوقی == |
| علیرغم هدف انبیا برای گسترش عدالت و ازبینبردن ستم، ادیان تحریف شده مانند یهود ارزشی برای زن قائل نیستند و قوانین ظالمانهای علیه آنها وضع کردهاند. آیین یهود، داشتن دختر را مایهٔ ننگ میدانست و در میسحیت زن عامل فریب آدم، شیطان کوچک و وسوسهگر خطاب میشود. اسلام، زن را موجودی محترم و گرامی، مایهٔ سکون، عفت و مکمل مرد میداند. اسلام بهدلیل بناشدن احکام آن بر اساس فطرت بر روابط بین انسانها اهمیت داده و خشونت به ویژه علیه زنان را نمیپذیرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص40 و 41.]</ref>
| | خشونت علیه زنان بهویژه از سوی شوهران که مصداقی از [[خشونت خانگی]] میشود، سابقهای طولانی دارد. این پدیده یک مسئله جهانی با ریشههای تاریخی عمیق است که بیشتر، محصول سنتهای غلط فرهنگی در اقوام و جوامع مختلف بوده و در دنیای مدرن افزایش و گسترش یافته است. [[حضرت محمد]]، پیامبر دین اسلام و دیگر پیشوایان این آیین مانند [[امام علی]] کوشیدهاند تا با بهرهگیری از مفاهیم قرآنی مانند [[قوامیت مردان بر زنان در آموزههای اسلامی|قوامیت مرد بر زن]] و [[سرپرستی خانواده]]، رویکرد مردان را دربارهٔ زنان اصلاح کنند و انگارههای [[مردسالاری]] و [[پدرسالاری]] را بهسوی مسئولیتپذیری و خدمتگزاری سوق دهند. این در حالی است که دیگر فرهنگها اهتمام جدی به حقوق زنان نداشتند و فرهنگ غربی نیز در نیمه دوم سدهٔ بیستم میلادی، مسئله خشونت علیه زنان را مورد توجه قرار داد. |
|
| |
|
| == راهکار رفع خشونت علیه زنان ==
| | در کشورهای غربی، بر اساس آمار کمیته رفع تبعیض علیه زنان سازمان ملل، آمارها در مورد وضعیت زنان نگرانکننده است. میلیونها زن در اروپا مورد خشونت قرار گرفته و یکسوم دولتهای عضو شورای اروپا، خشونت علیه زنان را بهعنوان جرایم کیفری نمیشناسند. طبق گزارشها، در ماههای اول قرنطینه سال ۲۰۲۰م، در برخی کشورهای اروپایی، موارد زنکُشی بیشتر از سال قبل بوده است. در این قتلها، ۸۲ درصد از قربانیان زن و ۱۸ درصد مرد هستند که این آمار خود حکایت از خشونت گسترده علیه زنان در اروپا دارد. |
| همکاری میان زنان و مردان مبتنی بر تفاوتهای خلقی و ذاتی و اررزشهای دینی و اخلاقی،<ref>[https://www.jwss.ir/article%20142908%2021af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»، 1400ش، ص31.]</ref> افزایش آگاهی مردان نسبت به حقوق زنان، آموزش حقوق متقابل زن و شوهر در مشاورهٔ قبل ازدواج، تأسیس مراکز مشاوره برای پیشگیری از خشونت، برگزاری کارگاههایی برای افزایش رضایت از زندگی مشترک، حل تعارض بین همسران<ref>[https://nikaram.com/خشونت-خانگی-علیه-زنان/ «خشونت خانگی علیه زنان: علل و راهکارها»، وبسایت نیک آرام.]</ref> و ارتقای آگاهی زنان، تهیهٔ برنامههایی برای حضور برجستهٔ زنان در شبکههای استانی با هدف کاهش مردسالاری در جامعه،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص63.]</ref> حمایت از حق کارگران مهاجر زن<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص117.]</ref> و پوشش مناسب زنان در جامعه در کاهش خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1177004/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-% صمیمنیا، «حجاب و پوشش زن مسلمان در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی»، جوانآنلاین.]</ref>
| |
|
| |
|
| == لایحه تأمین امنیت زنان در ایران == | | === در ایران === |
| در ایران، لایحهٔ تأمین امنیت زنان در ۱۳۹۰ش تدوین شد و در سال ۱۳۹۶ش به تصویب دولت رسید که پس از اعمالی تغییراتی از سوی قوه قضائیه با نام جدید لایحهٔ صیانت، کرامت و تأمین امنیت زنان در برابر خشونت به دولت ارسال شد. سپس با اندکی تغییرات از سوی دولت، این لایحه در سال ۱۳۹۹ش، با نام حفظ کرامت و حمایت زنان در برابر خشونت به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. یک فوریت این لایحه در سال ۱۴۰۰ش تصویب و نهایتاً در ۱۴۰۱ش پس از اِعمال تغییرات مجدد و با نام «لایحهٔ پیشگیری از آسیبدیدگی زنان و ارتقای امنیت آنان در برابر سوءرفتار» رونمایی شد. اگر چه کلیات این لایحه در مجلس شورای اسلامی تأیید شده است، اما هماکنون این لایحه در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5866010/لایحه-ارتقاء-امنیت-زنان-به-کجا-رسید-نوآوری «لایحۀ ارتقاء امنیت زنان به کجا رسید؟/ نوآوریهای حقوقی برای بانوان»، خبرگزاری مهر.]</ref> | | در [[ایران]]، پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، با وضع قوانین حمایت از [[خانواده]] در مهر ۱۳۵۸ش و همچنین لایحه قانونی در سال ۱۳۷۱ش، به حمایت از زنان و جلوگیری از خشونت پرداخته شده است. همچنین لایحهٔ تأمین امنیت زنان در ۱۳۹۰ش تدوین شد و در سال ۱۳۹۶ش به تصویب دولت رسید که پس از اعمالی تغییراتی از سوی قوه قضائیه با نام جدید لایحهٔ صیانت، کرامت و تأمین امنیت زنان در برابر خشونت به دولت ارسال شد. سپس با اندکی تغییرات از سوی دولت، این لایحه در سال ۱۳۹۹ش، با نام حفظ کرامت و حمایت زنان در برابر خشونت به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. یک فوریت این لایحه در سال ۱۴۰۰ش تصویب و نهایتاً در ۱۴۰۱ش پس از اِعمال تغییرات مجدد و با نام «لایحهٔ پیشگیری از آسیبدیدگی زنان و ارتقای امنیت آنان در برابر سوءرفتار» رونمایی شد. اگر چه کلیات این لایحه در مجلس شورای اسلامی تأیید شده است، اما هماکنون این لایحه در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5866010/لایحه-ارتقاء-امنیت-زنان-به-کجا-رسید-نوآوری «لایحۀ ارتقاء امنیت زنان به کجا رسید؟/ نوآوریهای حقوقی برای بانوان»، خبرگزاری مهر.]</ref> |
| این لایحه بهدلیل اثرپذیری از اسناد بینالمللی، دارا بودن مبانی جنسیتگرایی، تناسب نداشتن با مبانی دینی و فرهنگ ایران و اسلامی و مسئلهشناسی غیرصحیح مورد انتقاد قرار گرفته است.<ref>[https://www.jwss.ir/article_142908_21af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»»، 1400ش، ص51.]</ref> | | این لایحه بهدلیل اثرپذیری از اسناد بینالمللی، دارا بودن مبانی جنسیتگرایی، تناسب نداشتن با مبانی دینی و فرهنگ ایران و اسلامی و مسئلهشناسی غیرصحیح مورد انتقاد قرار گرفته است.<ref>[https://www.jwss.ir/article_142908_21af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»»، 1400ش، ص51.]</ref> |
|
| |
|
| == پانویس == | | == دیدگاهها == |
| {{پانویس}}
| | دیدگاههای نظری مختلفی دربارهٔ خشونت علیه زنان وجود دارد که هر کدام از منظر خاصی به این مسئله نگاه میکنند. هر یک از این دیدگاهها راهکارهای متفاوتی را برای مقابله با خشونت علیه زنان پیشنهاد میکنند. ترکیب این دیدگاهها میتواند به درک جامعتر و راهکارهای مؤثرتر منجر شود. نظریههای متعددی به تشریح مسئلهٔ خشونت علیه زنان در سطوح مختلف پرداخته شده است. نظریههای فمینیستی شامل جامعهپذیری جنسیتی و یادگیری اجتماعی (درسطح خرد)، نظریههای شبکهٔ روابط خانوادگی و منابع ناسازگاری پایگاه همسان همسری (در سطح میانی) و نظریهٔ فشار و تنش اقتصادی در سطح کلان هستند.<ref>[https://jclc.sdil.ac.ir/article%20156089%20eeedd61b1a866ee4fa98e351266c90d5.pdf کاظمی و قاسمی، «عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج)» ،1402ش، ص144.]</ref> |
| | |
| == منابع ==
| |
| {{آغاز منابع}}
| |
| * ابراهیمی توانی، معصومه و نوائیان، ناهید، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت»، بهورز، شمارهٔ ۹۰، تابستان و پاییز ۱۳۹۳ش.
| |
| * «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش.
| |
| * ایرانی، مریم، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلهٔ آنلاین مداد، تاریخ درج مطلب: ۲۵ نوامبر ۲۰۲۱م.
| |
| * جعفری، سیده زهرا و پروین، فاطمه، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰»، مجلهٔ پرستاری و مامایی، شمارهٔ چهار، تیر ۱۴۰۱ش.
| |
| * حسنپور ازغدی، سیده بتول و دیگران، «خشونت خانگی علیه زنان: مروری بر نظریهها، میزان شیوع و عوامل مؤثر بر آن»، دانشکدهٔ پرستاری و مامایی، شمارهٔ ۷۳، تابستان ۱۳۹۰ش.
| |
| * «خشونت خانگی علیه زنان: علل و راهکارها»، وبسایت نیک آرام، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
| |
| * راد، مصطفی و ترکمننژاد سبزواری، مرضیه، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعهٔ موردی»، مامایی و نازایی، شمارهٔ ۱۷۶، دی ۱۳۹۴ش.
| |
| * «رحیمپور ازغدی: استفاده ابزاری از آرایش زنان مصداق خشونت است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲ آذر ۱۳۹۸ش.
| |
| * «رحیمپور ازغدی: آمریکا پرچمدار خشونت علیه زنان است/ نفی صریح خشونت علیه زنان در اسلام» خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۸ش.
| |
| * «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱ دی ۱۳۹۵ش.
| |
| * رئیسی، سمیه و بوستانی، داریوش، «مطالعهٔ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، زن و جامعه، شمارهٔ ۴۶، تابستان ۱۴۰۰ش.
| |
| * زارع شاهآبادی، اکبر و امینی، کژال، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، نظم و تمنیت انتظامی، شمارهٔ اول، بهار ۱۳۸۹ش.
| |
| * «زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۹ش.
| |
| * ساعی ارسی، ایرج و نیکنژاد، زهرا، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»، علوم رفتاری، شمارهٔ سوم، ۱۳۸۹ش.
| |
| * صمیمنیا، راضیه، «حجاب و پوشش زن مسلمان در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی»، جوانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۲ش.
| |
| * «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۷ش.
| |
| * فتاحیان، مریم، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، قانونیار، شمارهٔ سه، پاییز ۱۳۹۶ش.
| |
| * کاظمی، زهرا و قاسمی، قاسم، «عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج)»، حقوق جزا و جرمشناسی، شمارهٔ ۲۱، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش.
| |
| * کوشا، سهیلا و محمودی، احمد، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، پژوهش ملل، شمارهٔ ۳۸، بهمن ۱۳۹۷ش.
| |
| * «لایحهٔ ارتقاء امنیت زنان به کجا رسید؟ / نوآوریهای حقوقی برای بانوان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۴۰۲ش.
| |
| * محمدزاده، مهدی و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحهٔ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۹۳، پاییز ۱۴۰۰ش.
| |
| * نجفی دولتآباد، شهلا و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال ۱۳۸۲»، پزشکی قانونی، بهار ۱۳۸۶ش.
| |
| * «نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان (قسمت اول)» پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۸۸ش.
| |
| * نیازی، محسن و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، پژوهشنامهٔ زنان، شمارهٔ چهار، زمستان ۱۳۹۶ش.
| |
| * «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ آذر ۱۴۰۰ش.
| |
| {{پایان منابع}}
| |
| | |
| {{فمینیست}}
| |
| ویکی ر
| |
| | |
| '''{{درشت|خشونت علیه زن}}'''؛ هرگونه آسیب عمدی به زنان در ابعاد مختلف.
| |
| | |
| خشونت علیه زنان به هرگونه رفتار خشونتآمیز مبتنی بر جنسیت اشاره دارد که موجب آسیب جسمی، روانی یا جنسی به زنان میشود. این پدیده، جهانی است و در تمامی فرهنگها، جوامع و طبقات اجتماعی رخ میدهد. خشونت علیه زنان شکلهای مختلفی دارد و میتواند در محیطهای مختلف مانند خانه، محل کار، فضای عمومی یا حتی آنلاین اتفاق بیفتد. خشونت علیه زنان و بهویژه خشونت خانگی علیه آنان مانند دیگر مصادیق [[خشونت خانگی از منظر آموزههای اسلام]] کاملاً مردود است و پیشوایان دین اسلام همواره بر رعایت حقوق زنان ازجمله [[حقوق خانوادگی زن مسلمان|حقوق خانوادگی]]، [[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|حقوق مالی]] و [[حقوق جنسی زن]]، تأکید کرده و به پاسداشت [[نقش مادری]]، [[رسالت مادری]]، [[نقش تربیتی مادر]]، [[نقش همسری زن]]، [[نقش دختری]]، توجه به [[ترجیحات همسر]]، [[مهرورزی در خانواده]] و [[محبت شوهر به زن]] و پرهیز از [[همسرآزاری]] سفارش کردهاند.
| |
| | |
| == تعریف خشونت علیه زن ==
| |
| خشونت (violence) بهمعنای غضب، زور، تعدی، شدت و سختی،<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص898]؛ [http://ensani.ir/file/download/article/20120426160504-5069-29.pdf بخشی سور شجانی، «خشونت علیه زنان»، 1385ش، ص36].</ref> در اصطلاح، بهمعنای هر نوع آسیبرسانی به دیگری یا رفتار خشن عمدی برای پیشبرد مقاصد خویش است. خشونت تعریفی مشابه پرخاشگری دارد با این تفاوت که خشونت در بعد شناختی و هیجانی است، اما پرخاشگری در بعد رفتاری و حالت بیرونی است.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص96.</ref> در خشونت، ارکان زیر مورد توجه قرار میگیرد:
| |
| # قصد عمدی و اقدام آگاهانه؛
| |
| # استفاده از زور و غلبه؛
| |
| # حالت تندی و شدت؛
| |
| # تعرض و آسیب رساندن به دیگران.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص99.</ref>
| |
| خشونت علیه زنان بهمعنای هر عمل خشونتآمیز مبتنی بر جنسیت است که سبب آسیبهای روانی، جسمانی و آزار علیه زنان شود. از منظر سازمان بهداشت جهانی، خشونت، استفاده عمدی از نیروی بدنی، ارعاب یا تهدید است که به آسیب بدنی، مرگ، آسیب روانی، نقص رشد و محرومیت بینجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 167؛]سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص97.</ref>
| |
| | |
| == ابعاد خشونت علیه زن ==
| |
| خشونت علیه زنان دو بُعد بدنی و روانی دارد. بُعد بدنی شامل [[آزار جنسی]]، [[تنبیه بدنی زنان|تنبیه بدنی]]، فشار و اجبار است. بُعد روانی اعم از خشونت کلامی، غیر کلامی، اقتصادی، حقوقی و اجتماعی است؛ همچون، فحاشی، تمسخر، تحقیر، منزوی کردن فرد و سایر اعمال خشونتآمیز است که بیشتر در [[ارتباط کلامی همسران|ارتباط کلامی]] و [[ارتباط غیر کلامی همسران|ارتباط غیرکلامی همسران]] رخ میدهد.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص899]؛ [https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 166]؛ [http://soci.rihu.ac.ir/article_1017_4ade9d43069c752ae7caf86dfee55a6d.pdf بستان، «تحلیل جنسیتی بزهکاری و بزهدیدگی زنان از دیدگاه جامعهشناسی اسلامی»، 1393ش، ص 69]؛ سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص102.</ref>
| |
| | |
| == پیشینه خشونت علیه زن ==
| |
| خشونت علیه زنان بهویژه از سوی شوهران که مصداقی از [[خشونت خانگی]] میشود، سابقهای طولانی دارد. این پدیده یک مسئله جهانی با ریشههای تاریخی عمیق است که بیشتر، محصول سنتهای غلط فرهنگی در اقوام و جوامع مختلف بوده و در دنیای مدرن افزایش و گسترش یافته است. [[حضرت محمد]]، پیامبر دین اسلام و دیگر پیشوایان این آیین مانند [[امام علی]] کوشیدهاند تا با بهرهگیری از مفاهیم قرآنی مانند [[قوامیت مردان بر زنان در آموزههای اسلامی|قوامیت مرد بر زن]] و [[سرپرستی خانواده]]، رویکرد مردان را دربارهٔ زنان اصلاح کنند و انگارههای [[مردسالاری]] و [[پدرسالاری]] را بهسوی مسئولیتپذیری و خدمتگزاری سوق دهند. این در حالی است که دیگر فرهنگها اهتمام جدی به حقوق زنان نداشتند و فرهنگ غربی نیز در نیمه دوم سدهٔ بیستم میلادی، مسئله خشونت علیه زنان را مورد توجه قرار داد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/56584/fa#downloadbottom همتی، «عوامل مؤثر بر خشونت مردان علیه زنان: مطالعه موردی خانوادههای تهرانی»، 1383ش، ص 233].</ref>
| |
| | |
| در کشورهای غربی، بر اساس آمار کمیته رفع تبعیض علیه زنان سازمان ملل، آمارها در مورد وضعیت زنان نگرانکننده است. میلیونها زن در اروپا مورد خشونت قرار گرفته و یکسوم دولتهای عضو شورای اروپا، خشونت علیه زنان را بهعنوان جرایم کیفری نمیشناسند.<ref>[https://www.magiran.com/article/2205593 اعتمادی، «بحران خشونت علیه زنان در غرب»، خبرگزاری رسالت، تارخ بارگزاری: 22آذر 1389ش.]</ref> طبق گزارشها، در ماههای اول قرنطینه سال ۲۰۲۰م، در برخی کشورهای اروپایی، موارد زنکُشی بیشتر از سال قبل بوده است. در این قتلها، ۸۲ درصد از قربانیان زن و ۱۸ درصد مرد هستند که این آمار خود حکایت از خشونت گسترده علیه زنان در اروپا دارد.<ref>[https://humanrights.eadl.ir/news/articleType/ArticleView/articleId/102520 «بولتن خشونت علیه زنان در کشورهای اروپایی توسط ستاد حقوق بشر منتشر شد»، سایت ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران.]</ref>
| |
| | |
| در [[ایران]]، پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، با وضع قوانین حمایت از [[خانواده]] در مهر ۱۳۵۸ش و همچنین لایحه قانونی در سال ۱۳۷۱ش، به حمایت از زنان و جلوگیری از خشونت پرداخته شده است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120828110338-4055-1985.pdf «اجتماعی: خشونت علیه زنان»، نشریه گزارش، 1384ش، ص 55.]</ref>
| |
| | |
| == دیدگاههای نظری دربارهٔ خشونت علیه زن ==
| |
| دیدگاههای نظری مختلفی دربارهٔ خشونت علیه زنان وجود دارد که هر کدام از منظر خاصی به این مسئله نگاه میکنند. هر یک از این دیدگاهها راهکارهای متفاوتی را برای مقابله با خشونت علیه زنان پیشنهاد میکنند. ترکیب این دیدگاهها میتواند به درک جامعتر و راهکارهای مؤثرتر منجر شود.
| |
|
| |
|
| === دیدگاه فمینیستی === | | === دیدگاه فمینیستی === |
| * '''فمینیسم رادیکال''': این دیدگاه معتقد است که خشونت علیه زنان ریشه در ساختارهای پدرسالار و مردسالار دارد که مردان را در موقعیت قدرت قرار میدهد و زنان را به عنوان ابژههای جنسی و تحت سلطه میبیند. خشونت، ابزاری برای حفظ این سلطه است. | | * فمینیسم رادیکال: این دیدگاه معتقد است که خشونت علیه زنان ریشه در ساختارهای پدرسالار و مردسالار دارد که مردان را در موقعیت قدرت قرار میدهد و زنان را به عنوان ابژههای جنسی و تحت سلطه میبیند. خشونت، ابزاری برای حفظ این سلطه است. |
| * '''فمینیسم لیبرال''': این دیدگاه بر برابری حقوقی و قانونی تمرکز دارد و معتقد است که با اصلاح قوانین و افزایش آگاهی میتوان خشونت علیه زنان را کاهش داد. | | * فمینیسم لیبرال: این دیدگاه بر برابری حقوقی و قانونی تمرکز دارد و معتقد است که با اصلاح قوانین و افزایش آگاهی میتوان خشونت علیه زنان را کاهش داد. |
| * '''فمینیسم سوسیالیستی''': این دیدگاه خشونت علیه زنان را با نظام سرمایهداری و نابرابریهای اقتصادی مرتبط میداند و معتقد است که برای رفع خشونت، باید به تغییر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی پرداخت. | | * فمینیسم سوسیالیستی: این دیدگاه خشونت علیه زنان را با نظام سرمایهداری و نابرابریهای اقتصادی مرتبط میداند و معتقد است که برای رفع خشونت، باید به تغییر ساختارهای اقتصادی و اجتماعی پرداخت. |
|
| |
|
| === دیدگاه روانشناختی === | | === دیدگاه روانشناختی === |
| خط ۱۹۱: |
خط ۸۱: |
|
| |
|
| === دیدگاه جامعهشناختی === | | === دیدگاه جامعهشناختی === |
| * '''نظریه یادگیری اجتماعی''': این دیدگاه معتقد است که خشونت، رفتاری آموختهشده است که از طریق مشاهده و تقلید از دیگران، بهویژه در خانواده و جامعه، منتقل میشود. | | * نظریه یادگیری اجتماعی: این دیدگاه معتقد است که خشونت، رفتاری آموختهشده است که از طریق مشاهده و تقلید از دیگران، بهویژه در خانواده و جامعه، منتقل میشود. |
| * '''نظریه ساختار اجتماعی''': این دیدگاه بر نقش ساختارهای اجتماعی مانند فقر، بیکاری، و نابرابریهای اقتصادی در ایجاد خشونت تأکید میکند. شرایط اجتماعی نامساعد میتواند به افزایش تنش و خشونت در خانواده و جامعه منجر شود. | | * نظریه ساختار اجتماعی: این دیدگاه بر نقش ساختارهای اجتماعی مانند فقر، بیکاری، و نابرابریهای اقتصادی در ایجاد خشونت تأکید میکند. شرایط اجتماعی نامساعد میتواند به افزایش تنش و خشونت در خانواده و جامعه منجر شود. |
|
| |
|
| جامعهشناسان در چارچوب نظریههای علمی گوناگون، خشونت علیه زنان را بهصورت کلان و در ارتباط با اقتصاد، مذهب و رسانههای جمعی بررسی میکنند. از این منظر، تغییرات شدید اجتماعی و فشارهای اقتصادی، زمینهساز خشونت است و تأمیننشدن نیازهای اساسی خانواده در کنار مسئولیتهای سنگین شغلی موجب میشود مرد در برابر خواسته زن و فرزندان، دچار خشونت شود. همچنین محتویات القاشده از سوی رسانههای جمعی مانند تلویزیون، یک عامل مشارکتی مهم برای بالا بردن سطح خشونت در جامعه است. از سوی دیگر، بر اساس تحقیقات، ارتباط معناداری بین دینداری و رفتار پیشگیرانه از جرائم وجود دارد و عدم پایبندی به آموزههای دینی، عامل مهم خشونت علیه زنان است.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120426160504-5069-29.pdf بخشی سور شجانی، «خشونت علیه زنان»، 1385ش، ص40-39].</ref> | | جامعهشناسان در چارچوب نظریههای علمی گوناگون، خشونت علیه زنان را بهصورت کلان و در ارتباط با اقتصاد، مذهب و رسانههای جمعی بررسی میکنند. از این منظر، تغییرات شدید اجتماعی و فشارهای اقتصادی، زمینهساز خشونت است و تأمیننشدن نیازهای اساسی خانواده در کنار مسئولیتهای سنگین شغلی موجب میشود مرد در برابر خواسته زن و فرزندان، دچار خشونت شود. همچنین محتویات القاشده از سوی رسانههای جمعی مانند تلویزیون، یک عامل مشارکتی مهم برای بالا بردن سطح خشونت در جامعه است. از سوی دیگر، بر اساس تحقیقات، ارتباط معناداری بین دینداری و رفتار پیشگیرانه از جرائم وجود دارد و عدم پایبندی به آموزههای دینی، عامل مهم خشونت علیه زنان است. |
|
| |
|
| === دیدگاه فرهنگی === | | === دیدگاه فرهنگی === |
| خط ۲۰۰: |
خط ۹۰: |
|
| |
|
| === دیدگاه زیستشناختی === | | === دیدگاه زیستشناختی === |
| برخی نظریههای زیستشناختی به نقش عوامل ژنتیکی و هورمونی در رفتار خشونتآمیز اشاره میکنند. برای مثال، سطح بالای تستوسترون ممکن است با پرخاشگری بیشتر مرتبط باشد. این دیدگاه معمولاً بهتنهایی کافی نیست و باید در کنار عوامل اجتماعی و روانی بررسی شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 177]؛ [http://ensani.ir/file/download/article/20120426160504-5069-29.pdf بخشی سور شجانی، «خشونت علیه زنان»، 1385ش، ص38-36.]</ref> | | برخی نظریههای زیستشناختی به نقش عوامل ژنتیکی و هورمونی در رفتار خشونتآمیز اشاره میکنند. برای مثال، سطح بالای تستوسترون ممکن است با پرخاشگری بیشتر مرتبط باشد. این دیدگاه معمولاً بهتنهایی کافی نیست و باید در کنار عوامل اجتماعی و روانی بررسی شود. |
|
| |
|
| == دیدگاه اسلام در مورد خشونت علیه زن == | | === دیدگاه اسلام === |
| در آموزههای اسلامی توجه ویژهای به رعایت حقوق زنان وجود دارد و آیات قرآن و روایات [[اهلبیت]] سرشار از دستوراتی است که به مردان امر میکند، در برابر همسران خود نهایت عاطفه و لطافت را داشته باشند.<ref>[https://iiwfs.com/منع-خشونت-علیه-زنان-از-نگاه-اسلام/ «منع خشونت علیه زنان از نگاه اسلام»، سایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام]؛ سجادی، «اسلام و نقش آن در کاهش خشونت خانگی علیه زنان»، 1398ش.</ref> از سوی دیگر، خشونت از نظر عقلی امری ناپسند بوده و اسلام آن را نمیپذیرد؛ چه نسبت به زن و چه نسبت به مرد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/94504/خشونت-نسبت-به-زنان-از-منظر-دین موسوی بجنوردی، «خشونت نسبت به زنان از منظر دین»، 1384ش.]</ref> رویکرد اسلام انسانمحوری است، نه جنسیتمحوری. سیاستهای کلی اسلام در جهت حفظ [[کرامت انسانی]] زن و منع خشونت از او است.<ref>[https://humanrights.eadl.ir/news/articleType/ArticleView/articleId/5051 پاد، «تأکید دین مبین اسلام بر حفظ کرامت زن و منع خشونت علیه زنان».]</ref> | | در آموزههای اسلامی توجه ویژهای به رعایت حقوق زنان وجود دارد و آیات قرآن و روایات [[اهلبیت]] سرشار از دستوراتی است که به مردان امر میکند، در برابر همسران خود نهایت عاطفه و لطافت را داشته باشند. از سوی دیگر، خشونت از نظر عقلی امری ناپسند بوده و اسلام آن را نمیپذیرد؛ چه نسبت به زن و چه نسبت به مرد. رویکرد اسلام انسانمحوری است، نه جنسیتمحوری. سیاستهای کلی اسلام در جهت حفظ [[کرامت انسانی]] زن و منع خشونت از او است. اصل برابری در خلقت و ماهیت انسانی و کرامت انسانی برای زنان مبنای نفی هرگونه خشونت علیه زنان در اسلام است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص41.]</ref> قرآن کریم در موارد متعددی از جمله سورهٔ نساء،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_نساء سورۀ نساء، آیۀ 34.]</ref> طلاق،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_6_سوره_طلاق سورۀ طلاق، آیۀ 6.]</ref> مجادله،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_مجادله سورۀ مجادله، آیۀ 2.]</ref> نحل<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_59_سوره_نحل سورۀ نحل، آیۀ 59.]</ref> و بقره<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_229_سوره_بقره سورۀ بقره، آیۀ 229.]</ref> به نفی خشونت علیه زنان پرداخته است. |
|
| |
|
| اسلام به روابط انسانی و رعایت عدالت تأکید کرده و حقوق زنان در [[تحصیل زنان|تحصیل]]، [[اشتغال زنان|اشتغال]]، [[کنشگری اجتماعی زنان در قرآن|کنشگری اجتماعی]]، [[اوقات فراغت زنان|اوقات فراغت]]، [[سلامت روان زنان|سلامت روان]] و مانند آن را به رسمیت شناخته است. علاوه بر این اسلام با نگاه کرامتمحور به انسان، احکام و اوامر پیشگیرانه از خشونت علیه زنان را بیان کرده است. دین اسلام با بیان وظائف مردان و زنان، احکام تشویقی و تنبیهی و همچنین احکام قضایی و کیفری برای کنترل و کاهش خشونت وضع کرده است.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص244.</ref> | | اسلام به روابط انسانی و رعایت عدالت تأکید کرده و حقوق زنان در [[تحصیل زنان|تحصیل]]، [[اشتغال زنان|اشتغال]]، [[کنشگری اجتماعی زنان در قرآن|کنشگری اجتماعی]]، [[اوقات فراغت زنان|اوقات فراغت]]، [[سلامت روان زنان|سلامت روان]] و مانند آن را به رسمیت شناخته است. علاوه بر این اسلام با نگاه کرامتمحور به انسان، احکام و اوامر پیشگیرانه از خشونت علیه زنان را بیان کرده است. دین اسلام با بیان وظائف مردان و زنان، احکام تشویقی و تنبیهی و همچنین احکام قضایی و کیفری برای کنترل و کاهش خشونت وضع کرده است. |
|
| |
|
| با وجود تأکیدی که تعالیم اسلام بر پرهیز از خشونت علیه زنان دارد و همگان را به رعایت حقوق زنان و [[دختر|دختران]] فرامیخواند، اما [[زن مسلمان]] همچنان در برخی جوامع از [[کرامت]] و حقوق شایستهٔ خود برخوردار نیست. در این جوامع، [[زن در اقتصاد خانواده|مشارکت زنان در اقتصاد خانواده]] مانند [[مشارکت زنان در کشاورزی|کشاورزی]] و [[مشارکت زنان در دامداری|دامداری]] نهادینه شده و [[سازگاری زن در خانواده]]، مطالبه میشود، اما همچنان [[زن در خانواده]] و [[زن در اجتماع]] از برخی حقوق خود محروم میشود. [[زنان سرپرست خانوار در ایران]] با چالشهای بسیاری روبرو هستند. [[آموزش زنان در افغانستان]] در بسیاری از مقاطع تاریخی، با محدودیت روبرو بوده است. [[تحصیل دختران]] بهصورت سنتی در برخی جوامع مسلمان دچار محدودیت بوده و در حکومت طالبان، ممنوعیت تحصیل دختران، تثبیت شده است. [[اشتغال زنان]] نیز بهویژه در جوامعی مانند [[اشتغال زنان افغانستان|افغانستان]]، چالشبرانگیز است. | | با وجود تأکیدی که تعالیم اسلام بر پرهیز از خشونت علیه زنان دارد و همگان را به رعایت حقوق زنان و [[دختر|دختران]] فرامیخواند، اما [[زن مسلمان]] همچنان در برخی جوامع از [[کرامت]] و حقوق شایستهٔ خود برخوردار نیست. در این جوامع، [[زن در اقتصاد خانواده|مشارکت زنان در اقتصاد خانواده]] مانند [[مشارکت زنان در کشاورزی|کشاورزی]] و [[مشارکت زنان در دامداری|دامداری]] نهادینه شده و [[سازگاری زن در خانواده]]، مطالبه میشود، اما همچنان [[زن در خانواده]] و [[زن در اجتماع]] از برخی حقوق خود محروم میشود. [[زنان سرپرست خانوار در ایران]] با چالشهای بسیاری روبرو هستند. [[آموزش زنان در افغانستان]] در بسیاری از مقاطع تاریخی، با محدودیت روبرو بوده است. [[تحصیل دختران]] بهصورت سنتی در برخی جوامع مسلمان دچار محدودیت بوده و در حکومت طالبان، ممنوعیت تحصیل دختران، تثبیت شده است. [[اشتغال زنان]] نیز بهویژه در جوامعی مانند [[اشتغال زنان افغانستان|افغانستان]]، چالشبرانگیز است. |
|
| |
|
| == انواع خشونت علیه زن == | | == انواع خشونت علیه زنان == |
| [[آسیبپذیری زن|آسیبپذیری زنان]] موجب شده است که خشونت علیه زنان، شکلهای مختلفی داشته باشد و در حوزههای مختلفی از زندگی آنها رخ دهد. این خشونتها ممکن است فیزیکی، روانی، جنسی، اقتصادی، یا فرهنگی باشند. همچنین انواع خشونت علیه زنان، ممکن است بهصورت همزمان یا جداگانه رخ دهند | | [[آسیبپذیری زن|آسیبپذیری زنان]] موجب شده است که خشونت علیه زنان، شکلهای مختلفی داشته باشد و در حوزههای مختلفی از زندگی آنها رخ دهد. این خشونتها ممکن است فیزیکی، روانی، جنسی، اقتصادی، یا فرهنگی باشند. همچنین انواع خشونت علیه زنان، ممکن است بهصورت همزمان یا جداگانه رخ دهند امروزه علاوه بر این که خشونت کلامی، جنسی و فیزیکی علیه زنان کاهش نیافته است؛ بلکه در اشکال مدرن آن مانند حضور زنان در جامعه با معیارهای مورد پسند مردان،<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/09/05/2147342/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D «رحیمپور ازغدی: استفاده ابزاری از آرایش زنان مصداق خشونت است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> استفادهٔ ابزاری از حضور اجتماعی زنان با هدف سوءاستفاده از برهنگی آنان،<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> مجبور کردن زنان به آرایش در خیابان توسط همسر،<ref>[https://ana.ir/fa/news/446685/رحیمپور-ازغدی-آمریکا-پرچمدار-خشونت-علیه-ز «رحیمپور ازغدی: آمریکا پرچمدار خشونت علیه زنان است/ نفی صریح خشونت علیه زنان در اسلام» خبرگزاری آنا.]</ref> تعببیر زن بهعنوان جنس دوم، استفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود، ترویج نگاه به زن بهعنوان کالای جنسی، استفاده از زن بهعنوان وسیلهٔ تبلیغات در رسانه، از بین بردن مفهوم ناموس و تمسخر آن، گسترش صنعت توریسم جنسی، تماشاگری جنسی و متلک جنسی انجام میگیرد.<ref>[https://rahimpour.ir/fa/news-details/68215/اسلام--و--%22رهایی-زن%22-از-%22%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85% «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور.]</ref> ازدواج سفید نیز بهدلیل عدم تعهد مردان در قبال زنان و استثمار زنان و افزایش خشونت علیه آنان از مصادیق مدرن خشونت علیه زنان بهشمار میآید.<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> |
|
| |
|
| === خشونت فیزیکی === | | === خشونت فیزیکی === |
| هر نوع رفتار فیزیکی که موجب آسیب بدنی به زن شود، خشونت فیزیکی یا جسمی نامیده میشود. خشونت فیزیکی میتواند در قالب [[تنبیه بدنی زنان|تنبیه بدنی زن]]، توجیه شود. مصادیق خشونت فیزیکی علیه زنان عبارت است از: کتکزدن، لگد زدن، مشتزدن، استفاده از ابزار برای آسیب رساندن به زن، سوزاندن، خفهکردن، ایجاد جراحتهای عمدی، قتل یا اقدام به قتل. | | هر نوع رفتار فیزیکی که موجب آسیب بدنی به زن شود، خشونت فیزیکی یا جسمی نامیده میشود. خشونت فیزیکی میتواند در قالب [[تنبیه بدنی زنان|تنبیه بدنی زن]]، توجیه شود. مصادیق خشونت فیزیکی علیه زنان عبارت است از: کتکزدن، لگد زدن، مشتزدن، استفاده از ابزار برای آسیب رساندن به زن، سوزاندن، خفهکردن، ایجاد جراحتهای عمدی، قتل یا اقدام به قتل. جلوگیری از دسترسی زن به خدمات درمانی- بهداشتی و اشکال متنوع حملهٔ فیزیکی به زن از مصادیق خشونت جسمانی عیله زنان است. |
|
| |
|
| === خشونت روانی (عاطفی) === | | === خشونت روانی (عاطفی) === |
| خشونت روانی، هر نوع رفتار است که موجب آسیب روانی، کاهش [[عزت نفس]]، یا ایجاد [[ترس]] و اضطراب در زن شود؛ ازجمله: تحقیر، توهین، فحاشی، تهدید به خشونت فیزیکی یا جنسی، کنترل رفتارهای زن مانند محدود کردن ارتباط با دوستان و خانواده، [[طلاق عاطفی|بیاعتنایی عاطفی]] یا سکوت طولانیمدت. | | خشونت روانی، هر نوع رفتار است که موجب آسیب روانی، کاهش [[عزت نفس]]، یا ایجاد [[ترس]] و اضطراب در زن شود؛ ازجمله: تحقیر، توهین، فحاشی، تهدید به خشونت فیزیکی یا جنسی، کنترل رفتارهای زن مانند محدود کردن ارتباط با دوستان و خانواده، [[طلاق عاطفی|بیاعتنایی عاطفی]] یا سکوت طولانیمدت. |
| | |
| | این نوع خشونت بدترین نوع خشونت علیه زنان است<ref>[https://www.sid.ir/paper/108178/fa حسنپور ازغدی و دیگران، «خشونت خانگی علیه زنان: مروری بر نظریهها، میزان شیوع و عوامل مؤثر بر آن» 1390ش، ص47 و 48.]</ref> که شامل لطمه به آبرو، شرافت و اعتمادبهنفس زنان، تهدید زن به طلاق، توهین، انتقاد نادرست، تحقیر و تمسخر،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص 272-274.]</ref> آزار زنان با گفتارهای جنسی مانند کنایه، طنز، [[شوخی با نامحرم|شوخی]] و پیشنهاد جنسی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> استفاده از راههایی برای منزوی کردن فرد مانند ترساندن با تهدید کردن به آسیب جسمی، دور کردن فرزندان یا آسیب آنها، قهر کردن، صحبت نکردن، فحاشی و تضعیف رابطهٔ زن از راه جلوگیری از ملاقات و تماس تلفنی با خانواده و دوستان میشود<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> و غالباً بهدلیل ترس از آبرو مطرح نمیشود.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> |
|
| |
|
| === خشونت جنسی === | | === خشونت جنسی === |
| هر نوع رفتار جنسی که بدون رضایت زن انجام شود یا او را مجبور به انجام فعالیتهای جنسی کند، مصداقی از خشونت جنسی علیه زن است، مانند تجاوز جنسی، خشونت در [[رابطه زناشویی]]، [[آزار جنسی]] مانند لمس ناخواسته، تعقیب یا ارسال پیامهای نامناسب، اجبار به دیدن یا انجام اعمال جنسی غیردلخواه، ازدواج اجباری یا ازدواج در سنین پایین. | | هر نوع رفتار جنسی که بدون رضایت زن انجام شود یا او را مجبور به انجام فعالیتهای جنسی کند، مصداقی از خشونت جنسی علیه زن است، مانند تجاوز جنسی، خشونت در [[رابطه زناشویی]]، [[آزار جنسی]] مانند لمس ناخواسته، تعقیب یا ارسال پیامهای نامناسب، اجبار به دیدن یا انجام اعمال جنسی غیردلخواه، ازدواج اجباری یا ازدواج در سنین پایین. این خشونت، شامل طیف گستردهای از رفتارها مانند برقراری رابطهٔ جنسی با اجبار، تندخویی و بدون رضایت زن و با روشهای غیرمعمول،<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> لمس، تجاوز، ازدواج اجباری،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> در آغوش گرفتن، تجاور گروهی و رابطهٔ جنسی اجباری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> |
|
| |
|
| === خشونت اقتصادی (مالی) === | | === خشونت اقتصادی (مالی) === |
| خشونت اقتصادی علیه زن، هر نوع رفتاری است که باعث محدودیت دسترسی زن به منابع مالی یا استقلال اقتصادی شود، ازجمله: ممانعت از کار کردن و [[اشتغال زنان]]، منع از [[تحصیل زنان|تحصیل زن]] یا [[ممنوعیت تحصیل دختران|دختر]]، کنترل کامل درآمد خانواده توسط مرد و عدم مشارکت زن در تصمیمگیریهای مالی، محروم کردن زن از نیازهای اولیه مانند غذا، پوشاک، یا مسکن، سوءاستفاده از داراییهای زن یا اجبار او به کار بدون دستمزد.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص900-899]؛ [https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 167].</ref> | | خشونت اقتصادی علیه زن، هر نوع رفتاری است که باعث محدودیت دسترسی زن به منابع مالی یا استقلال اقتصادی شود، ازجمله: ممانعت از کار کردن و [[اشتغال زنان]]، منع از [[تحصیل زنان|تحصیل زن]] یا [[ممنوعیت تحصیل دختران|دختر]]، کنترل کامل درآمد خانواده توسط مرد و عدم مشارکت زن در تصمیمگیریهای مالی، محروم کردن زن از نیازهای اولیه مانند غذا، پوشاک، یا مسکن، سوءاستفاده از داراییهای زن یا اجبار او به کار بدون دستمزد. |
| | |
| | خشونت اقتصادی، ممنوع کردن عامدانهٔ دسترسی زنان به منابع مالی و اقتصادی با جلوگیری از استقلال آنها و تبعیض کارهای مالی، اشتتغال و دارایی برای وابسته نگه داشتن آنها به خود، تأمین نکردن احتیاجات ضروری اعضای خانواده، نظارت موشکافانه بر هزینههای منزل، گرفتن اجباری حقوق زن، خساست و ندادن نفقه،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> تأمین نکردن مالی خانه، تصرف در اموال زن، اذیت کردن زن در محل کار در بر میگیرد. |
|
| |
|
| === خشونت اجتماعی (فرهنگی) === | | === خشونت اجتماعی (فرهنگی) === |
| خط ۲۲۹: |
خط ۱۲۳: |
| همچنین خشونتی که از طریق رسانهها، تبلیغات یا فرهنگ عامه به زنان تحمیل میشود و نقشهای کلیشهای جنسیتی را تقویت میکند، مصداقی از خشونت فرهنگی است، مانند نمایش زنان بهعنوان ابژههای جنسی در رسانهها و ترویج کلیشههایی که زنان را ضعیف، وابسته یا ناتوان نشان میدهند. | | همچنین خشونتی که از طریق رسانهها، تبلیغات یا فرهنگ عامه به زنان تحمیل میشود و نقشهای کلیشهای جنسیتی را تقویت میکند، مصداقی از خشونت فرهنگی است، مانند نمایش زنان بهعنوان ابژههای جنسی در رسانهها و ترویج کلیشههایی که زنان را ضعیف، وابسته یا ناتوان نشان میدهند. |
|
| |
|
| === خشونت سایبری === | | === خشونت سایبری (مجازی) === |
| امروزه استفاده از فضای مجازی و فناوری برای آزار، تهدید یا کنترل زنان، به ابزار خشونت علیه زنان تبدیل شده است که در قالب ارسال پیامهای تهدیدآمیز یا آزاردهنده، انتشار تصاویر یا اطلاعات خصوصی بدون رضایت زن و تعقیب و کنترل فعالیتهای آنلاین زن، رخ میدهد. | | امروزه استفاده از فضای مجازی و فناوری برای آزار، تهدید یا کنترل زنان، به ابزار خشونت علیه زنان تبدیل شده است که در قالب ارسال پیامهای تهدیدآمیز یا آزاردهنده، انتشار تصاویر یا اطلاعات خصوصی بدون رضایت زن و تعقیب و کنترل فعالیتهای آنلاین زن، رخ میدهد. در فضای مجازی، زنان با تحقیر، تهدید، فحاشی و آزار و اذیت جنسی مواجه هستند و امنیت آنها با خشونتهای نوشتاری و کلامی نادیده گرفته میشود. از آنجا که رابطهٔ جنسی و خشونت، درونمایهٔ اصلی محتوای پورنوگرافی هستند، وجود چنین محتواهایی موجب افزایش خشونت علیه زنان سوءاستفاده از آنان میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 30- 31.]</ref> نتایج نظرسنجیها بیانگر این است که ۵۲درصد زنان حداقل یک بار در فضای مجازی مورد سوءاستفاده قرار گرفتهاند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1577012/%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7% «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین.]</ref> |
|
| |
|
| === خشونت نهادی (سیستمی) === | | === خشونت نهادی (سیستمی) === |
| خشونت نهادی علیه زنان، خشونتی است که از طریق نهادها، قوانین، یا سیاستهای ناعادلانه در جامعه، علیه زنان اعمال میشود، مانند قوانین تبعیضآمیز که حقوق زنان ازجمله [[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|حقوق مالی]]، [[حقوق جنسی زن|جنسی]] و [[حقوق خانوادگی زن مسلمان|خانوادگی]] آنها را نادیده میگیرند، عدم حمایت کافی از قربانیان خشونت توسط پلیس یا سیستم قضایی، نابرابریهای جنسیتی در دسترسی به [[آموزش زنان در افغانستان|آموزش]]، بهداشت، و [[اشتغال زنان افغانستان|اشتغال]]، محروم کردن زنان از [[حق رأی زنان|حق رأی]] یا مشارکت در تصمیمگیریهای کلان و فقر سیستماتیک که زنان را بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار میدهد. | | خشونت نهادی علیه زنان، خشونتی است که از طریق نهادها، قوانین، یا سیاستهای ناعادلانه در جامعه، علیه زنان اعمال میشود، مانند قوانین تبعیضآمیز که حقوق زنان ازجمله [[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|حقوق مالی]]، [[حقوق جنسی زن|جنسی]] و [[حقوق خانوادگی زن مسلمان|خانوادگی]] آنها را نادیده میگیرند، عدم حمایت کافی از قربانیان خشونت توسط پلیس یا سیستم قضایی، نابرابریهای جنسیتی در دسترسی به [[آموزش زنان در افغانستان|آموزش]]، بهداشت، و [[اشتغال زنان افغانستان|اشتغال]]، محروم کردن زنان از [[حق رأی زنان|حق رأی]] یا مشارکت در تصمیمگیریهای کلان و فقر سیستماتیک که زنان را بیشتر از مردان تحت تأثیر قرار میدهد. |
|
| |
|
| از میان انواع خشونت، بیشتر، خشونت جنسی و روانی علیه زنان صورت میگیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/55556/fa اعظم آزاده و دهقانفرد، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، 1385ش، ص 177.]</ref> | | از میان انواع خشونت، بیشتر، خشونت جنسی و روانی علیه زنان صورت میگیرد. |
|
| |
|
| == علل خشونت علیه زن == | | === خشونت خانگی === |
| دلایل عمده خشونت علیه زنان عبارتاند از:
| | رایجترین نوع خشونت علیه زنان<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص49.]</ref> که توسط مردان و در خانه رخ میدهد و شامل خشونت جنسی، فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و روانی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص270.]</ref> جسمی، کلامی، جنسی، حقوقی، آموزشی و فکری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش،]</ref> |
| * علل فردی؛ شامل جنبههای زیستی و تفاوتهای زن و مرد، عوامل روانشناختی، ناکامی فرد در رسیدن به اهداف، عدم ارضای نیازهای اقتصادی و [[میل جنسی|جنسی]] بهویژه در مردان، ضعف و عدم پایبندی به ارزشهای اخلاقی. همچنین، متغیرهایی مانند سن، هوش، تحصیلات، [[اعتیاد به مواد مخدر|مصرف مواد مخدر]] و غیره بر بروز خشونت تأثیرگذار هستند.
| | |
| * علل تعامل بینفردی؛ مانند [[جنسیت]]، بیمهارتی، مشکلات ارتباطی، عدم [[مدیریت خشم]]، سابقه بزهکاری، خصومت جنسی و [[حسد|حسادت]]. | | == پیامدهای خشونت علیه زنان == |
| * علل اجتماعی- اقتصادی؛ شامل زمینههای اقتصادی مانند نوع شغل، بیکاری، [[اقتصاد خانواده|وضعیت اقتصادی خانواده]] و [[اشتغال زنان]].<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص902-900]؛ سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص142.</ref> | | پیامدهای خشونت علیه زنان را به طور کلی به مدلهای مختلفی تقسیم کردهاند: |
| | |
| | *فردی؛ اختلال در خوردن و خواب، نگرانی، دودلی، نابسامانی رفتاری و حرکتی، عفونت، تنگی نفس،<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص99 و 100.]</ref> نداشتن ثبات و اطمینان، کاهش کارایی،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> کاهش یادگیری و پیشرفت تحصیلی، فرار از خانه، خودپندارهٔ منفی، اضطراب و نداشتن استقلال. |
| | * خانوادگی؛ اختلال در انتقال عواطف و وجدان اخلاقی در خانواده، آسیبپذیر شدن خانواده،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «یرفراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> پرورش فرزندان مستبد، نابهنجار و فاقد اعتمادبهنفس، درخواست طلاق، خاموشی و پذیرفتن خشونت توسط زنان، کنارهجویی و طلاق.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص62 و 63.]</ref> |
| | * روانی؛ خودآزاری، مصرف مواد، اختلال اضطرابی، استرسی و شخصیتی، خودکشی و افسردگی. |
| | * اقتصادی و اجتماعی؛ هزینههای پلیس، پزشکی، دستگاه قضایی، خدمات اجتماعی، و کاهش نیروی کار، افزایش مرگ بهدلیل خودکشی و قتل، مصرف موادمخدر و الکل، انتقال خشونت به نسلهای بعد و کاهش بهرهوری، مشارکت در جامعه و کیفیت زندگی، تداوم خشونت، انزوای اجتماعی. |
| | * بهداشت و تندرستی؛ زندگی سرشار از اضطراب زنان در ابتلای آنان به بیماری نقش مهمی دارد. استرس، ترس و آسیب ناشی از خشونت خانگی موجب کاهش تمایل جنسی، بارداری ناخواسته، خونریزی داخلی، عفونت دستگاه ادراری، بیماری التهاب لگن و مرگ زودهنگام و در دوران بارداری به وزنگیری ناکافی جنین، زایمان زودرس و سقط جنین میشود.<ref>[https://behvarz.mums.ac.ir/article%2015106%200f9a70120f58e3ca120b433955d8c323.pdf ابراهیمی توانی و نوائیان، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت، 1393ش، ص23 و 24.]</ref> |
| | * خشونت علیه زنان در فضای مجازی موجب فشار روانی، اضطراب، بدبینی، اختلاف خانوادگی، پنهانکردن خشونت بهدلیل نگرانی از برچسب خوردن و آسیب فرهنگ کشور و جامعه میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> |
|
| |
|
| == پیامدهای خشونت علیه زن ==
| |
| خشونت علیه زنان، برای خودِ فرد، خانواده و جامعه پیامدهایی به همراه دارد؛ از جمله: | | خشونت علیه زنان، برای خودِ فرد، خانواده و جامعه پیامدهایی به همراه دارد؛ از جمله: |
|
| |
|
| === الف) پیامدهای فردی خشونت علیه زن ===
| | * '''پیامدهای فردی خشونت علیه زن''' |
| # اختلالات روانی؛ | | #اختلالات روانی؛ |
| # بیماریهای جسمی؛ | | #بیماریهای جسمی؛ |
| # [[خودکشی]]. | | #[[خودکشی]]. |
|
| |
|
| === ب) پیامدهای خانوادگی خشونت علیه زن ===
| | * '''پیامدهای خانوادگی خشونت علیه زن''' |
| # تأثیرات منفی بر فرزندان و اعضای خانواده؛ | | #تأثیرات منفی بر فرزندان و اعضای خانواده؛ |
| # احساس درماندگی و عدم کفایت مرد در مدیریت؛ | | #احساس درماندگی و عدم کفایت مرد در مدیریت؛ |
| # کاهش رضایت از زندگی؛ | | #کاهش رضایت از زندگی؛ |
| # بدبینی نسبت به جنس مذکر. | | #بدبینی نسبت به جنس مذکر. |
| # تزلزل بنیان خانواده و افزایش [[طلاق]].<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20120426160504-5069-29.pdf بخشی سور شجانی، «خشونت علیه زنان»، 1385ش، ص41.]</ref> | | #تزلزل بنیان خانواده و افزایش [[طلاق]]. |
|
| |
|
| === ج) پیامدهای اجتماعی خشونت علیه زن ===
| | * '''پیامدهای اجتماعی خشونت علیه زن''' |
| # عدم امنیت اجتماعی؛ | | # عدم امنیت اجتماعی؛ |
| # اختلال در روابط سالم اجتماعی؛ | | # اختلال در روابط سالم اجتماعی؛ |
| # تزلزل بنیان خانواده و افزایش طلاق. | | # تزلزل بنیان خانواده و افزایش طلاق. |
|
| |
|
| == پیشگیری از خشونت علیه زن == | | == علل و پیشگیری == |
| | دلایل عمده خشونت علیه زنان عبارتاند از: علل فردی؛ شامل جنبههای زیستی و تفاوتهای زن و مرد، عوامل روانشناختی، ناکامی فرد در رسیدن به اهداف، عدم ارضای نیازهای اقتصادی و [[میل جنسی|جنسی]] بهویژه در مردان، ضعف و عدم پایبندی به ارزشهای اخلاقی. همچنین، متغیرهایی مانند سن، هوش، تحصیلات، [[اعتیاد به مواد مخدر|مصرف مواد مخدر]] و غیره بر بروز خشونت تأثیرگذار هستند. علل تعامل بینفردی؛ مانند [[جنسیت]]، بیمهارتی، مشکلات ارتباطی، عدم [[مدیریت خشم]]، سابقه بزهکاری، خصومت جنسی و [[حسد|حسادت]]. و علل اجتماعی- اقتصادی؛ شامل زمینههای اقتصادی مانند نوع شغل، بیکاری، [[اقتصاد خانواده|وضعیت اقتصادی خانواده]] و [[اشتغال زنان]].<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1621228750-10125-15-35.pdf جهانی جناقرد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، 1399ش، ص902-900]؛ سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص142.</ref> برخی از دلایل مؤثر بر خشونت علیه زنان عبارتند از: فردی: باورهای دینی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270]</ref> قومیت،<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> تحصیلات، شغل، سن ازدواج، درآمد، طول مدت ازدواج،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274]</ref> داشتن شخصیت پرخاشگر، داشتن بیماری روانی، اعتیاد و افسردگی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> سوءمصرف مواد.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی: اختلافات فرهنگی و تاریخی، مسائل روانی- اقتصادی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> یادگیری خشونت از طریق رسانه، واگذاری نقش تربیت اجتماعی به مدرسه، کاهش سطح امنیت اینترنت، وجود مسائل جنسی در اینترنت، تغییر الگوی جوامع، افزایش سن ازدواج، تغییر سبک پوشش زنان با لباسهای نامناسب، الگوی نامناسب تربیتی، توسعه نامتوازن و فقدان نظارت و کنترل<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref> و گسترش مردسالاری در جامعه.<ref>ن[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf یازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص85 و 99.]</ref> |
| | اینترنت نیز بسترساز انواع خشونت مجازی جنسی، روانی و کلامی علیه زنان است. ۸۷درصد زنان در فضای مجازی، قربانیان آزار جنسی هستند که بیشترشان در محدودهٔ سنی ۱۸ تا ۳۰ سال هستند. اعتیاد به فضای مجازی و عضویت در گروههای گوناگون،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> آشنا نبودن کاربران زن، کمبود فرصت مناسب رشد در دنیای حقیقی، تلاش برای تحقق اهداف خود و تعداد کاربران زیاد موجب شده است که با افشای حریم خصوصی، خطرپذیری برقراری ارتباط و خشونت علیه زنان افزایش یابد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> خانوادگی: بیماری مرد،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> ازدواج اجباری،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص61.]</ref> خشونت والدین در کودکی، داشتن سابقهٔ کیفری مرد، کیفیت زندگی زناشویی، مردسالاری، تضاد در خانواده،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270].</ref> حاکمیت فرهنگ سنتی، اعتقاد به مالکیت مرد بر زن، تعدّد همسران، زشتی طلاق، ازواج زودهنگام و فامیلی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> تعلق داشتن مردان به خانوادههایی با رفتار خصمانه،<ref>[http://نجفی%20دولتآباد%20و%20دیگران،%20«علایم%20فیزیکی%20ناشی%20از%20خشونت%20علیه%20زنان%20و%20شدت%20آن%20در%20زنان%20مراجعه%20کننده%20به%20مرکز%20پزشکی%20قانونی%20تهران%20در%20سال%201382»،%201386ش،%20ص31 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> مشاهدهٔ خشونت والدین از سوی فرزندان، تجربهٔ خشونت در خانواده و نارضایتی در بروز خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref> |
| | |
| | === نقش دین === |
| | علیرغم هدف انبیا برای گسترش عدالت و ازبینبردن ستم، ادیان تحریف شده مانند یهود ارزشی برای زن قائل نیستند و قوانین ظالمانهای علیه آنها وضع کردهاند. آیین یهود، داشتن دختر را مایهٔ ننگ میدانست و در میسحیت زن عامل فریب آدم، شیطان کوچک و وسوسهگر خطاب میشود. اسلام، زن را موجودی محترم و گرامی، مایهٔ سکون، عفت و مکمل مرد میداند. اسلام بهدلیل بناشدن احکام آن بر اساس فطرت بر روابط بین انسانها اهمیت داده و خشونت به ویژه علیه زنان را نمیپذیرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص40 و 41.]</ref> دیدگاه اسلام در مسئلهٔ خشونت علیه زنان در مبانی، اهداف محو خشونت، ارائهٔ علل خشونت، راهکارهای محو و گسترهٔ موضوع خشونت علیه زنان، تفاوت اساسی با رویکرد غرب به این مسئله دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86546/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86__%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA_% «نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان (قسمت اول)» پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> |
| | |
| پژوهشگران دربارهٔ پیشگیری از خشونت علیه زنان، به راههای زیر توجه کردهاند: | | پژوهشگران دربارهٔ پیشگیری از خشونت علیه زنان، به راههای زیر توجه کردهاند: |
| # ترویج [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] مناسب با تکیه بر [[مهارتهای انتخاب همسر]] و آگاهی از [[معیارهای انتخاب همسر]]؛ | | # ترویج [[همسرگزینی دختران|همسرگزینی]] مناسب با تکیه بر [[مهارتهای انتخاب همسر]] و آگاهی از [[معیارهای انتخاب همسر]]؛ |
| خط ۲۷۲: |
خط ۱۷۸: |
| # آموزش مهارت نه گفتن. | | # آموزش مهارت نه گفتن. |
|
| |
|
| == مواجهه و درمان خشونت == | | === مواجهه و درمان خشونت === |
| # اصلاحات نگرشی و تغییرات رفتاری در مردان خشونتورز؛
| | همکاری میان زنان و مردان مبتنی بر تفاوتهای خلقی و ذاتی و اررزشهای دینی و اخلاقی،<ref>[https://www.jwss.ir/article%20142908%2021af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»، 1400ش، ص31.]</ref> افزایش آگاهی مردان نسبت به حقوق زنان، آموزش حقوق متقابل زن و شوهر در مشاورهٔ قبل ازدواج، تأسیس مراکز مشاوره برای پیشگیری از خشونت، برگزاری کارگاههایی برای افزایش رضایت از زندگی مشترک، حل تعارض بین همسران<ref>[https://nikaram.com/خشونت-خانگی-علیه-زنان/ «خشونت خانگی علیه زنان: علل و راهکارها»، وبسایت نیک آرام.]</ref> و ارتقای آگاهی زنان، تهیهٔ برنامههایی برای حضور برجستهٔ زنان در شبکههای استانی با هدف کاهش مردسالاری در جامعه،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص63.]</ref> حمایت از حق کارگران مهاجر زن<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص117.]</ref> و پوشش مناسب زنان در جامعه در کاهش خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1177004/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-% صمیمنیا، «حجاب و پوشش زن مسلمان در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی»، جوانآنلاین.]</ref> اصلاحات نگرشی و تغییرات رفتاری در مردان خشونتورز؛ توانمندسازی زنان در پیشگیری از خشونت همسران و مواجهه صحیح با آن؛ و تقویت نقش مردم، نهاد حکومت و نهادهای اجتماعی در مواجهه صحیح با خشونت علیه زنان از راهکارهای مواجهه با خشونت عنوان شدهاند. |
| # توانمندسازی زنان در پیشگیری از خشونت همسران و مواجهه صحیح با آن؛
| |
| # تقویت نقش مردم، نهاد حکومت و نهادهای اجتماعی در مواجهه صحیح با خشونت علیه زنان.<ref>سالاریفر، خشونت خانگی علیه زنان، 1389ش، ص245.</ref>
| |
| | |
| == پانویس ==
| |
| {{پانویس}}
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| * «اجتماعی: خشونت علیه زنان»، نشریه گزارش، شماره ۱۷۰، ۱۳۸۴ش.
| |
| * «بولتن خشونت علیه زنان در کشورهای اروپایی توسط ستاد حقوق بشر منتشر شد»، وبسایت ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بارگزاری: ۱۸ اسفند ۱۴۰۰ش.
| |
| * اعتمادی، خدیجه، «بحران خشونت علیه زنان در غرب»، خبرگزاری رسالت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۳۸۹ش.
| |
| * اعزازی، شهلا، «ساختار جامعه و خشونت علیه زنان»، رفاه اجتماعی، شماره ۱۴، پاییز ۱۳۸۳ش.
| |
| * اعظم آزاده، منصوره و دهقانفرد، راضیه، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۴، شماره ۲–۱، ۱۳۸۵ش.
| |
| * بخشی سور شجانی، لیلا، «خشونت علیه زنان»، پژوهشنامه تربیتی، دوره هفتم، شماره ۷، تابستان ۱۳۸۵ش.
| |
| * پاد، سکینه سادات، «تأکید دین مبین اسلام بر حفظ کرامت زن و منع خشونت علیه زنان»، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۹ش.
| |
| * ثابتی، مریم و همکاران، «بررسی علل خشونت خانگی علیه زنان»، زن و فرهنگ، سال پنجم، شماره ۲۰، تابستان ۱۳۹۳ ش.
| |
| * جهانی جناقرد، میلاد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، قانونیار، دوره ۴، شماره ۱۵، پاییز ۱۳۹۹ش.
| |
| * سجادی، مرضیه سادات، «اسلام و نقش آن در کاهش خشونت خانگی علیه زنان»، پژوهشهای اسلامی جنسیت و خانواده، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش.
| |
| * «منع خشونت علیه زنان از نگاه اسلام»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام، تارخ درج مطلب: ۹ دی ۱۳۹۹ش.
| |
| * موسوی بجنوردی، سید محمد، «خشونت نسبت به زنان از منظر دین»، بازتاب اندیشه، شماره ۶۴، ۱۳۸۴ش.
| |
| * همتی، رضا، «عوامل مؤثر بر خشونت مردان علیه زنان: مطالعه موردی خانوادههای تهرانی»، نشریه رفاه اجتماعی، دوره ۳، شماره ۱۲، ۱۳۸۳ش.
| |
| ویکی ز
| |
| | |
| [[پرونده:خشونت-علیه-زنان1.jpg|بندانگشتی|خشونت به ترساندن، اِعمال آسیب فیزیکی و بیبهرگی اجتماعی اشاره دارد]]
| |
| {{درشت|'''خشونت علیه زنان؛'''}} انجام دادن رفتارهای خصومتآمیز در برابر جنس زن.
| |
| | |
| خشونت علیه زنان در دو حوزهٔ خصوصی از سوی خانواده و عمومی از رسوم، فرهنگ و نهادهای اجتماعی و در فضای حقیقی و مجازی اِعمال میشود. مواردی مانند اجبار زنان به آرایش در اماکن عمومی از سوی شوهر، استفادهٔ تبلیغاتی از زنان در رسانه، ازدواج سفید و سوءاستفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود از مصادیق خشونت مدرن علیه زنان در جهان امروزی است. | |
| | |
| == مفهومشناسی ==
| |
| خشونت به ترساندن، اِعمال آسیب فیزیکی و بیبهرگی اجتماعی اشاره دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»، 1389ش، ص102.]</ref> خشونت علیه زنان، به هرگونه عمل خصمانه که باعث رنج، آزار جسمی، روحی و جنسی زنان میشود، اطلاق میشود<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> و دربردارندهٔ رفتارهایی مانند فحشا، قتل، فحاشی، قاچاق، تجاوز، کتککاری و سوءرفتار عاطفی است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص269 و 270.]</ref>
| |
| | |
| == خاستگاه خشونت علیه زنان در غرب ==
| |
| خشونت علیه زنان قدمت بالایی دارد و خاستگاه آن روم باستان است. برقراری نظام پدرسالار در روم به رئیس خانواده اجازه میداد تا همسر، دختران و اقوام زن را در صورت تأیید نکردن اعمال و گرایشهای جنسی و انتخاب شریک زندگی به قتل برساند.<ref>[https://www.medad.ca/31677/نگاهی-بر-سیر-تاریخی-مبارزه-با-خشونت-علی ایرانی، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلۀ آنلاین مداد.]</ref>
| |
| | |
| == ابعاد خشونت علیه زنان ==
| |
| خشونت علیه زنان دارای ابعاد اقتصادی- اجتماعی، روانی- عاطفی و فیزیکی و مستقیم و غیرمستقیم است.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_2997_f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش،]</ref>
| |
| | |
| == حوزههای خشونت علیه زنان ==
| |
| خشونت علیه زنان در دو حوزه صورت میگیرد:
| |
| # حوزهٔ عمومی؛ فرهنگ شفاهی و نوشتاری، آداب و رسوم، نهادهای جامعه و نظام حاکم.
| |
| # حوزهٔ خصوصی؛ خشونت در خانه از جانب پدر، همسر و برادر.<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص84.]</ref>
| |
| | |
| == دلایل خشونت علیه زنان ==
| |
| برخی از دلایل مؤثر بر خشونت علیه زنان عبارتند از:
| |
| | |
| === فردی ===
| |
| باورهای دینی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270]</ref> قومیت،<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> تحصیلات، شغل، سن ازدواج، درآمد، طول مدت ازدواج،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274]</ref> داشتن شخصیت پرخاشگر، داشتن بیماری روانی، اعتیاد و افسردگی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> سوءمصرف مواد.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| | |
| === اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی ===
| |
| اختلافات فرهنگی و تاریخی، مسائل روانی- اقتصادی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> یادگیری خشونت از طریق رسانه، واگذاری نقش تربیت اجتماعی به مدرسه، کاهش سطح امنیت اینترنت، وجود مسائل جنسی در اینترنت، تغییر الگوی جوامع، افزایش سن ازدواج، تغییر سبک پوشش زنان با لباسهای نامناسب، الگوی نامناسب تربیتی، توسعه نامتوازن و فقدان نظارت و کنترل<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref> و گسترش مردسالاری در جامعه.<ref>ن[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf یازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص85 و 99.]</ref>
| |
| اینترنت نیز بسترساز انواع خشونت مجازی جنسی، روانی و کلامی علیه زنان است. ۸۷درصد زنان در فضای مجازی، قربانیان آزار جنسی هستند که بیشترشان در محدودهٔ سنی ۱۸ تا ۳۰ سال هستند. اعتیاد به فضای مجازی و عضویت در گروههای گوناگون،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> آشنا نبودن کاربران زن، کمبود فرصت مناسب رشد در دنیای حقیقی، تلاش برای تحقق اهداف خود و تعداد کاربران زیاد موجب شده است که با افشای حریم خصوصی، خطرپذیری برقراری ارتباط و خشونت علیه زنان افزایش یابد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
| |
| | |
| === خانوادگی ===
| |
| بیماری مرد،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> ازدواج اجباری،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص61.]</ref> خشونت والدین در کودکی، داشتن سابقهٔ کیفری مرد، کیفیت زندگی زناشویی، مردسالاری، تضاد در خانواده،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270].</ref> حاکمیت فرهنگ سنتی، اعتقاد به مالکیت مرد بر زن، تعدّد همسران، زشتی طلاق، ازواج زودهنگام و فامیلی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> تعلق داشتن مردان به خانوادههایی با رفتار خصمانه،<ref>[http://نجفی%20دولتآباد%20و%20دیگران،%20«علایم%20فیزیکی%20ناشی%20از%20خشونت%20علیه%20زنان%20و%20شدت%20آن%20در%20زنان%20مراجعه%20کننده%20به%20مرکز%20پزشکی%20قانونی%20تهران%20در%20سال%201382»،%201386ش،%20ص31 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص31.]</ref> مشاهدهٔ خشونت والدین از سوی فرزندان، تجربهٔ خشونت در خانواده و نارضایتی در بروز خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 35- 40.]</ref>
| |
| | |
| == اشکال خشونت علیه زنان ==
| |
| * '''روانی- کلامی'''؛ این نوع خشونت بدترین نوع خشونت علیه زنان است<ref>[https://www.sid.ir/paper/108178/fa حسنپور ازغدی و دیگران، «خشونت خانگی علیه زنان: مروری بر نظریهها، میزان شیوع و عوامل مؤثر بر آن» 1390ش، ص47 و 48.]</ref> که شامل لطمه به آبرو، شرافت و اعتمادبهنفس زنان، تهدید زن به طلاق، توهین، انتقاد نادرست، تحقیر و تمسخر،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص 272-274.]</ref> آزار زنان با گفتارهای جنسی مانند کنایه، طنز، [[شوخی با نامحرم|شوخی]] و پیشنهاد جنسی،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> استفاده از راههایی برای منزوی کردن فرد مانند ترساندن با تهدید کردن به آسیب جسمی، دور کردن فرزندان یا آسیب آنها، قهر کردن، صحبت نکردن، فحاشی و تضعیف رابطهٔ زن از راه جلوگیری از ملاقات و تماس تلفنی با خانواده و دوستان میشود<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> و غالباً بهدلیل ترس از آبرو مطرح نمیشود.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| * '''اقتصادی'''؛ خشونت اقتصادی، ممنوع کردن عامدانهٔ دسترسی زنان به منابع مالی و اقتصادی با جلوگیری از استقلال آنها و تبعیض کارهای مالی، اشتتغال و دارایی برای وابسته نگه داشتن آنها به خود، تأمین نکردن احتیاجات ضروری اعضای خانواده، نظارت موشکافانه بر هزینههای منزل، گرفتن اجباری حقوق زن، خساست و ندادن نفقه،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref> تأمین نکردن مالی خانه، تصرف در اموال زن، اذیت کردن زن در محل کار در بر میگیرد.
| |
| * '''جسمانی'''؛ جلوگیری از دسترسی زن به خدمات درمانی- بهداشتی و اشکال متنوع حملهٔ فیزیکی به زن از مصادیق خشونت جسمانی عیله زنان است.
| |
| * '''جنسی'''؛ شامل طیف گستردهای از رفتارها مانند برقراری رابطهٔ جنسی با اجبار، تندخویی و بدون رضایت زن و با روشهای غیرمعمول،<ref>[https://ijogi.mums.ac.ir/article%206440.html راد و ترکمننژاد سبزواری، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعۀ موردی»، 1394ش، ص2.]</ref> لمس، تجاوز، ازدواج اجباری،<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref> در آغوش گرفتن، تجاور گروهی و رابطهٔ جنسی اجباری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص270.]</ref>
| |
| * '''خشونت خانگی'''؛ رایجترین نوع خشونت علیه زنان<ref>[https://www.sid.ir/paper/53409/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 نجفی دولتآباد و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال 1382»، 1386ش، ص49.]</ref> که توسط مردان و در خانه رخ میدهد و شامل خشونت جنسی، فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و روانی،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص270.]</ref> جسمی، کلامی، جنسی، حقوقی، آموزشی و فکری است.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش،]</ref>
| |
| * '''خشونت مجازی'''؛ در فضای مجازی، زنان با تحقیر، تهدید، فحاشی و آزار و اذیت جنسی مواجه هستند و امنیت آنها با خشونتهای نوشتاری و کلامی نادیده گرفته میشود. از آنجا که رابطهٔ جنسی و خشونت، درونمایهٔ اصلی محتوای پورنوگرافی هستند، وجود چنین محتواهایی موجب افزایش خشونت علیه زنان سوءاستفاده از آنان میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/259719/fa فتاحیان، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، 1396ش، ص 30- 31.]</ref> نتایج نظرسنجیها بیانگر این است که ۵۲درصد زنان حداقل یک بار در فضای مجازی مورد سوءاستفاده قرار گرفتهاند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1577012/%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7% «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین.]</ref>
| |
| | |
| == نظریههای تبیین خشونت علیه زنان ==
| |
| نظریههای متعددی به تشریح مسئلهٔ خشونت علیه زنان در سطوح مختلف پرداخته شده است. نظریههای فمینیستی شامل جامعهپذیری جنسیتی و یادگیری اجتماعی (درسطح خرد)، نظریههای شبکهٔ روابط خانوادگی و منابع ناسازگاری پایگاه همسان همسری (در سطح میانی) و نظریهٔ فشار و تنش اقتصادی در سطح کلان هستند.<ref>[https://jclc.sdil.ac.ir/article%20156089%20eeedd61b1a866ee4fa98e351266c90d5.pdf کاظمی و قاسمی، «عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج)» ،1402ش، ص144.]</ref>
| |
| | |
| == خشونت علیه زنان در غرب از نگاه آمار ==
| |
| [[پرونده:خشونت-علیه-زنان3.jpg|بندانگشتی|معترضین به خشونت علیه زنان]]
| |
| بالاترین خشونت علیه زنان در عصر مدرنیته رخ داده است. بیشترین میزان خشونت در قارهٔ اروپا رخ داده است و آمریکا و کشورهای اروپایی سردمداران خشونت علیه زنان هستند.<ref>[https://rahimpour.ir/fa/news-details/68215/اسلام--و--%22رهایی-زن%22-از-%22%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85% «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور.]</ref> در اروپا، خشونت اولین عامل معلولیت یا مرگ زنان اروپایی در بازهٔ سنی شانزده تا ۴۴ سال است. ۴۰درصد زنان اروپایی تجربهٔ استثمار جنسی در محل کار دارند.
| |
| | |
| در آمریکا دو تا چهار میلیون زن در سال مورد خشونت قرار میگیرند و ۷۹درصد زنان توسط همسر خود کتک میخورند. زنان جوان بین ۲۰ تا ۲۴ سال مورد خشونت خانگی و جنسی قرار میگیرند. آمار خشونت جسمی توسط شوهر ۲۵ تا ۳۰درصد است که شمار قابل توجهی در هنگام بارداری است.
| |
| | |
| در فرانسه زنان ۹۵درصد قربانیان را تشکیل میدهند که ۵۱درصد خشونت از جانب همسر آنها است. ماهانه شش زن با سلاح سرد یا گرم بر اثر خشونت خانگی میمیرند. شدت خشونت در فرانسه به حدی بالا است که تمایل به ازدواج کاهش یافته است و نقش همسری و مادری در حال نابودی است.
| |
| | |
| در کانادا ۵۳درصد زنان با رفتارهای خشونتآمیز مواجهه میشوند و ۶۲درصد توسط همسران خود کشته شدهاند.
| |
| | |
| در انگلیس خشونت خانگی و جنسی، استثمار جنسیتی، قاچاق دختران و شکاف بین حقوق زنان و مردان مشهود است.
| |
| | |
| در یونان زنان مهاجر و متعلق به اقلیتهای قومی، با تبعیض دستیابی به شغل، مراقبتهای بهداشتی و آموزش مواجه هستند.
| |
| | |
| در ایتالیا تعداد زیادی از زنان در اثر خشونت جنسی و نزاع فامیلی از دنیا میروند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref>
| |
| | |
| == عادی دانستن خشونتهای خانگی علیه زنان در اروپا ==
| |
| ۲۷درصد مردم اروپا معتقدند که خشونت علیه زنان امری عادی و ۵۱درصد معتقدند که نسبتاً عادی است. در ایتالیا ۹۱درصد مردم، در فرانسه ۸۹درصد، در انگلیس ۸۷درصد آن را عادی تلقی میکنند. حدود ۱۷درصد مردم آن را خیلی عادی تلقی نمیکنند و ۱درصد غیرعادی میدانند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref>
| |
| | |
| == ناتوانی غرب در کاهش خشونت علیه زنان ==
| |
| [[پرونده:خشونت-علیه-زنان2.jpg|بندانگشتی|طرفداران حمایت از حقوق زنان]]
| |
| در اواسط قرن ۱۹م جنبشهایی برای مقابله با خشونت علیه زنان و برسمیت شناختن حقوق آنان در غرب راه افتاد که پیروزیهایی مانند حق رانندگی برای زنان، حق رأی دادن، مالکیت و حق باکرگی به ارمغان داشت. در دههٔ ۶۰م زنان حق داشتن موقعیت شغلی همتای مردان را خواستار شدند. جنبش زنان در دههٔ ۷۰م، موجب مطرح شدن زنان و مسائل مربوط به آنان در صدر اخبار ولی افزایش خشونت علیه آنان و محدودیتها در خانواده و جامعه شد. در دههٔ ۸۰م، با رسیدگی به پروندههای تجاوز به همسر و جرمانگاری این اقدام، رسیدگی علیه خشونت بیشتر شد و با ارائهٔ خدمات به قربانیان خانگی و ورود دادگاه به خشونت علیه زنان توسط همسر، آگاهی عمومی از خشونتهای زناشویی افزایش یافت.<ref>[https://www.medad.ca/31677/نگاهی-بر-سیر-تاریخی-مبارزه-با-خشونت-علی ایرانی، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلۀ آنلاین مداد.]</ref> در ادامه کشورهای غربی برای مواجهه با خشونت علیه زنان اقدام به تأسیس مراکزی برای حمایت از زنان آسیب دیده کردند که این مراکز بهدلیل افزایش کمی و کیفی خشونت کارایی لازم را نداشتند.<ref>[https://www.islamtimes.org/fa/article/766838/غرب-وخشونت-عليه-زنان «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز.]</ref>
| |
| | |
| == انواع مدرن خشونت علیه زنان ==
| |
| امروزه علاوه بر این که خشونت کلامی، جنسی و فیزیکی علیه زنان کاهش نیافته است؛ بلکه در اشکال مدرن آن مانند حضور زنان در جامعه با معیارهای مورد پسند مردان،<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/09/05/2147342/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D «رحیمپور ازغدی: استفاده ابزاری از آرایش زنان مصداق خشونت است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> استفادهٔ ابزاری از حضور اجتماعی زنان با هدف سوءاستفاده از برهنگی آنان،<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> مجبور کردن زنان به آرایش در خیابان توسط همسر،<ref>[https://ana.ir/fa/news/446685/رحیمپور-ازغدی-آمریکا-پرچمدار-خشونت-علیه-ز «رحیمپور ازغدی: آمریکا پرچمدار خشونت علیه زنان است/ نفی صریح خشونت علیه زنان در اسلام» خبرگزاری آنا.]</ref> تعببیر زن بهعنوان جنس دوم، استفاده جنسی از زنان در صنعت هالیوود، ترویج نگاه به زن بهعنوان کالای جنسی، استفاده از زن بهعنوان وسیلهٔ تبلیغات در رسانه، از بین بردن مفهوم ناموس و تمسخر آن، گسترش صنعت توریسم جنسی، تماشاگری جنسی و متلک جنسی انجام میگیرد.<ref>[https://rahimpour.ir/fa/news-details/68215/اسلام--و--%22رهایی-زن%22-از-%22%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D8%B1%D8%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AB%D9%85% «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور.]</ref> ازدواج سفید نیز بهدلیل عدم تعهد مردان در قبال زنان و استثمار زنان و افزایش خشونت علیه آنان از مصادیق مدرن خشونت علیه زنان بهشمار میآید.<ref>[https://www.irna.ir/news/82355778/%D8%B1%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%BA%D8%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%AF%DB% «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
| |
| | |
| == خشونت علیه زنان در ایران ==
| |
| در ایران، بهدلیل ویژگیهای مذهبی- فرهنگی، خشونت در اجتماع، محل کار و خیابان کمتر است و خشونت خانگی رواج بیشتری دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/188836/fa زارع شاهآبادی و امینی، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، 1389ش، ص73.]</ref> ۳۵ تا ۸۵درصد زنان ایرانی قربانی خشونت خانگی هستند. بر اساس یک پژوهش در ۱۳۹۸ش، ۶۶درصد زنان در ۲۸ مرکز استان کشور تجربهٔ خشونت خانگی را داشتهاند، ۳۰درصد حداقل یک بار خشونت جسمی و ۱۰درصد، خشونت خانگی با آسیب موقت یا همیشگی را بیان کردهاند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص50.]</ref> زنان در محدودهٔ سنی ۳۱ تا ۳۵ سال و مدت ازدواج شش تا ده سال بیشتر در معرض خشونت هستند.<ref>[https://unmf.umsu.ac.ir/article-1-4666-fa.pdf جعفری و پروین، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای 1399 تا 1400»، 1401ش، ص274.]</ref>
| |
| | |
| == پیامدهای خشونت علیه زنان ==
| |
| * فردی؛ اختلال در خوردن و خواب، نگرانی، دودلی، نابسامانی رفتاری و حرکتی، عفونت، تنگی نفس،<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص99 و 100.]</ref> نداشتن ثبات و اطمینان، کاهش کارایی،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> کاهش یادگیری و پیشرفت تحصیلی، فرار از خانه، خودپندارهٔ منفی، اضطراب و نداشتن استقلال.
| |
| * خانوادگی؛ اختلال در انتقال عواطف و وجدان اخلاقی در خانواده، آسیبپذیر شدن خانواده،<ref>[https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article%202997%20f53d740ce8aab00678bec54c45eb9e8c.pdf نیازی و همکاران، «یرفراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، 1396ش، ص101.]</ref> پرورش فرزندان مستبد، نابهنجار و فاقد اعتمادبهنفس، درخواست طلاق، خاموشی و پذیرفتن خشونت توسط زنان، کنارهجویی و طلاق.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص62 و 63.]</ref>
| |
| * روانی؛ خودآزاری، مصرف مواد، اختلال اضطرابی، استرسی و شخصیتی، خودکشی و افسردگی.
| |
| * اقتصادی و اجتماعی؛ هزینههای پلیس، پزشکی، دستگاه قضایی، خدمات اجتماعی، و کاهش نیروی کار، افزایش مرگ بهدلیل خودکشی و قتل، مصرف موادمخدر و الکل، انتقال خشونت به نسلهای بعد و کاهش بهرهوری، مشارکت در جامعه و کیفیت زندگی، تداوم خشونت، انزوای اجتماعی.
| |
| * بهداشت و تندرستی؛ زندگی سرشار از اضطراب زنان در ابتلای آنان به بیماری نقش مهمی دارد. استرس، ترس و آسیب ناشی از خشونت خانگی موجب کاهش تمایل جنسی، بارداری ناخواسته، خونریزی داخلی، عفونت دستگاه ادراری، بیماری التهاب لگن و مرگ زودهنگام و در دوران بارداری به وزنگیری ناکافی جنین، زایمان زودرس و سقط جنین میشود.<ref>[https://behvarz.mums.ac.ir/article%2015106%200f9a70120f58e3ca120b433955d8c323.pdf ابراهیمی توانی و نوائیان، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت، 1393ش، ص23 و 24.]</ref>
| |
| * خشونت علیه زنان در فضای مجازی موجب فشار روانی، اضطراب، بدبینی، اختلاف خانوادگی، پنهانکردن خشونت بهدلیل نگرانی از برچسب خوردن و آسیب فرهنگ کشور و جامعه میشود.<ref>[https://www.isna.ir/news/99090402889/زنان-قربانیان-خشونت-سفید-دنیای-مجازی زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
| |
| | |
| == نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان در اسلام و غرب ==
| |
| دیدگاه اسلام در مسئلهٔ خشونت علیه زنان در مبانی، اهداف محو خشونت، ارائهٔ علل خشونت، راهکارهای محو و گسترهٔ موضوع خشونت علیه زنان، تفاوت اساسی با رویکرد غرب به این مسئله دارد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/86546/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9_%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86__%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA_% «نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان (قسمت اول)» پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref>
| |
| | |
| == مبانی نفی خشونت علیه زنان در اسلام ==
| |
| اصل برابری در خلقت و ماهیت انسانی و کرامت انسانی برای زنان مبنای نفی هرگونه خشونت علیه زنان در اسلام است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص41.]</ref> قرآن کریم در موارد متعددی از جمله سورهٔ نساء،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_34_سوره_نساء سورۀ نساء، آیۀ 34.]</ref> طلاق،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_6_سوره_طلاق سورۀ طلاق، آیۀ 6.]</ref> مجادله،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_2_سوره_مجادله سورۀ مجادله، آیۀ 2.]</ref> نحل<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_59_سوره_نحل سورۀ نحل، آیۀ 59.]</ref> و بقره<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_229_سوره_بقره سورۀ بقره، آیۀ 229.]</ref> به نفی خشونت علیه زنان پرداخته است.
| |
| | |
| == نقش مذهب در کاهش خشونت ==
| |
| علیرغم هدف انبیا برای گسترش عدالت و ازبینبردن ستم، ادیان تحریف شده مانند یهود ارزشی برای زن قائل نیستند و قوانین ظالمانهای علیه آنها وضع کردهاند. آیین یهود، داشتن دختر را مایهٔ ننگ میدانست و در میسحیت زن عامل فریب آدم، شیطان کوچک و وسوسهگر خطاب میشود. اسلام، زن را موجودی محترم و گرامی، مایهٔ سکون، عفت و مکمل مرد میداند. اسلام بهدلیل بناشدن احکام آن بر اساس فطرت بر روابط بین انسانها اهمیت داده و خشونت به ویژه علیه زنان را نمیپذیرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1563693333-10056-38-2.pdf کوشا و محمودی، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، 1397ش، ص40 و 41.]</ref>
| |
| | |
| == راهکار رفع خشونت علیه زنان ==
| |
| همکاری میان زنان و مردان مبتنی بر تفاوتهای خلقی و ذاتی و اررزشهای دینی و اخلاقی،<ref>[https://www.jwss.ir/article%20142908%2021af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»، 1400ش، ص31.]</ref> افزایش آگاهی مردان نسبت به حقوق زنان، آموزش حقوق متقابل زن و شوهر در مشاورهٔ قبل ازدواج، تأسیس مراکز مشاوره برای پیشگیری از خشونت، برگزاری کارگاههایی برای افزایش رضایت از زندگی مشترک، حل تعارض بین همسران<ref>[https://nikaram.com/خشونت-خانگی-علیه-زنان/ «خشونت خانگی علیه زنان: علل و راهکارها»، وبسایت نیک آرام.]</ref> و ارتقای آگاهی زنان، تهیهٔ برنامههایی برای حضور برجستهٔ زنان در شبکههای استانی با هدف کاهش مردسالاری در جامعه،<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article%204689%20750934960e4d82f7bb4e6e26e2206d04.pdf رئیسی و بوستانی، «مطالعۀ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، 1400ش، ص63.]</ref> حمایت از حق کارگران مهاجر زن<ref>[https://www.sid.ir/paper/190496/خرید%20اقساطی%20گوشی%20آیفون%2014 ساعی ارسی و نیکنژاد، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»،1389ش، ص117.]</ref> و پوشش مناسب زنان در جامعه در کاهش خشونت علیه زنان مؤثر است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1177004/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8-%D9%88%D9%BE%D9%88%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-% صمیمنیا، «حجاب و پوشش زن مسلمان در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی»، جوانآنلاین.]</ref>
| |
| | |
| == لایحه تأمین امنیت زنان در ایران ==
| |
| در ایران، لایحهٔ تأمین امنیت زنان در ۱۳۹۰ش تدوین شد و در سال ۱۳۹۶ش به تصویب دولت رسید که پس از اعمالی تغییراتی از سوی قوه قضائیه با نام جدید لایحهٔ صیانت، کرامت و تأمین امنیت زنان در برابر خشونت به دولت ارسال شد. سپس با اندکی تغییرات از سوی دولت، این لایحه در سال ۱۳۹۹ش، با نام حفظ کرامت و حمایت زنان در برابر خشونت به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. یک فوریت این لایحه در سال ۱۴۰۰ش تصویب و نهایتاً در ۱۴۰۱ش پس از اِعمال تغییرات مجدد و با نام «لایحهٔ پیشگیری از آسیبدیدگی زنان و ارتقای امنیت آنان در برابر سوءرفتار» رونمایی شد. اگر چه کلیات این لایحه در مجلس شورای اسلامی تأیید شده است، اما هماکنون این لایحه در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5866010/لایحه-ارتقاء-امنیت-زنان-به-کجا-رسید-نوآوری «لایحۀ ارتقاء امنیت زنان به کجا رسید؟/ نوآوریهای حقوقی برای بانوان»، خبرگزاری مهر.]</ref>
| |
| این لایحه بهدلیل اثرپذیری از اسناد بینالمللی، دارا بودن مبانی جنسیتگرایی، تناسب نداشتن با مبانی دینی و فرهنگ ایران و اسلامی و مسئلهشناسی غیرصحیح مورد انتقاد قرار گرفته است.<ref>[https://www.jwss.ir/article_142908_21af06c0f571923136ff51349d73b5a4.pdf محمدزاده و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحۀ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»»، 1400ش، ص51.]</ref>
| |
|
| |
|
| == پانویس == | | == پانویس == |
| خط ۳۹۶: |
خط ۱۸۵: |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
| | {{آغاز منابع}} |
| | * ابراهیمی توانی، معصومه و نوائیان، ناهید، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت»، بهورز، شمارهٔ ۹۰، تابستان و پاییز ۱۳۹۳ش. |
| | * «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش. |
| | * ایرانی، مریم، «نگاهی بر سیر تاریخی مبارزه با خشونت علیه زنان»، مجلهٔ آنلاین مداد، تاریخ درج مطلب: ۲۵ نوامبر ۲۰۲۱م. |
| | * جعفری، سیده زهرا و پروین، فاطمه، «مروری بر انواع خشونت علیه زنان در ایران در بین سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰»، مجلهٔ پرستاری و مامایی، شمارهٔ چهار، تیر ۱۴۰۱ش. |
| | * حسنپور ازغدی، سیده بتول و دیگران، «خشونت خانگی علیه زنان: مروری بر نظریهها، میزان شیوع و عوامل مؤثر بر آن»، دانشکدهٔ پرستاری و مامایی، شمارهٔ ۷۳، تابستان ۱۳۹۰ش. |
| | * «خشونت خانگی علیه زنان: علل و راهکارها»، وبسایت نیک آرام، تاریخ درج مطلب: ۱۶ خرداد ۱۴۰۲ش. |
| | * راد، مصطفی و ترکمننژاد سبزواری، مرضیه، «ارتباط خشونت خانگی علیه زنان با ضایعات پیش بدخیم و بدخیم سرویکس: مطالعهٔ موردی»، مامایی و نازایی، شمارهٔ ۱۷۶، دی ۱۳۹۴ش. |
| | * «رحیمپور ازغدی: استفاده ابزاری از آرایش زنان مصداق خشونت است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲ آذر ۱۳۹۸ش. |
| | * «رحیمپور ازغدی: آمریکا پرچمدار خشونت علیه زنان است/ نفی صریح خشونت علیه زنان در اسلام» خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۸ش. |
| | * «رحیم پورازغدی: خشونت علیه زنان با عناوین جدید انجام میشود» خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱ دی ۱۳۹۵ش. |
| | * رئیسی، سمیه و بوستانی، داریوش، «مطالعهٔ کیفی خشونت علیه زنان بلوچ»، زن و جامعه، شمارهٔ ۴۶، تابستان ۱۴۰۰ش. |
| | * زارع شاهآبادی، اکبر و امینی، کژال، «بررسی تأثیر قومیت بر خشونت علیه زنان در شهر تکاب»، نظم و تمنیت انتظامی، شمارهٔ اول، بهار ۱۳۸۹ش. |
| | * «زنان قربانیان «خشونت سفید» دنیای مجازی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۹ش. |
| | * ساعی ارسی، ایرج و نیکنژاد، زهرا، «تحلیل جامعهشناختی خشونت علیه زنان»، علوم رفتاری، شمارهٔ سوم، ۱۳۸۹ش. |
| | * صمیمنیا، راضیه، «حجاب و پوشش زن مسلمان در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی»، جوانآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۲ش. |
| | * «غرب و خشونت علیه زنان»، اسلامتایمز، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۷ش. |
| | * فتاحیان، مریم، «بررسی علل جهانی افزایش خشونت سایبری علیه زنان»، قانونیار، شمارهٔ سه، پاییز ۱۳۹۶ش. |
| | * کاظمی، زهرا و قاسمی، قاسم، «عوامل اجتماعی مؤثر بر خشونت خانگی علیه زنان (مطالعه موردی شهرستان کرج)»، حقوق جزا و جرمشناسی، شمارهٔ ۲۱، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش. |
| | * کوشا، سهیلا و محمودی، احمد، «خشونت علیه زنان و نقض حقوق بشر (مبانی نفی آن در اسلام)، پژوهش ملل، شمارهٔ ۳۸، بهمن ۱۳۹۷ش. |
| | * «لایحهٔ ارتقاء امنیت زنان به کجا رسید؟ / نوآوریهای حقوقی برای بانوان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۴۰۲ش. |
| | * محمدزاده، مهدی و دیگران، «بررسی روح حاکم بر لایحهٔ «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت»»، مطالعات راهبردی زنان، شمارهٔ ۹۳، پاییز ۱۴۰۰ش. |
| | * نجفی دولتآباد، شهلا و دیگران، «علایم فیزیکی ناشی از خشونت علیه زنان و شدت آن در زنان مراجعه کننده به مرکز پزشکی قانونی تهران در سال ۱۳۸۲»، پزشکی قانونی، بهار ۱۳۸۶ش. |
| | * «نگاه تطبیقی به موضوع خشونت علیه زنان (قسمت اول)» پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۳۸۸ش. |
| | * نیازی، محسن و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، پژوهشنامهٔ زنان، شمارهٔ چهار، زمستان ۱۳۹۶ش. |
| | * «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ آذر ۱۴۰۰ش. |
| | {{پایان منابع}} |
| * ابراهیمی توانی، معصومه و نوائیان، ناهید، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت»، بهورز، شمارهٔ ۹۰، تابستان و پاییز ۱۳۹۳ش. | | * ابراهیمی توانی، معصومه و نوائیان، ناهید، «خشـونت خانگی علیه زنان و راهبردهای مواجهه با آن در نظام سلامت»، بهورز، شمارهٔ ۹۰، تابستان و پاییز ۱۳۹۳ش. |
| * «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش. | | * «اسلام و "رهایی زن" از "تحقیر، خشونت و استثمار"»، وبسایت رحیمپور، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۳۹۹ش. |
| خط ۴۲۱: |
خط ۲۳۷: |
| * نیازی، محسن و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، پژوهشنامهٔ زنان، شمارهٔ چهار، زمستان ۱۳۹۶ش. | | * نیازی، محسن و همکاران، «فراتحلیل عوامل مؤثر بر خشونت علیه زنان»، پژوهشنامهٔ زنان، شمارهٔ چهار، زمستان ۱۳۹۶ش. |
| * «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ آذر ۱۴۰۰ش. | | * «نیمی از زنان حداقل یک بار خشونت در فضای مجازی را تجربه کردهاند»، وبسایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۶ آذر ۱۴۰۰ش. |
| ویکی ج
| | * «اجتماعی: خشونت علیه زنان»، نشریه گزارش، شماره ۱۷۰، ۱۳۸۴ش. |
| | | * «بولتن خشونت علیه زنان در کشورهای اروپایی توسط ستاد حقوق بشر منتشر شد»، وبسایت ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران، تاریخ بارگزاری: ۱۸ اسفند ۱۴۰۰ش. |
| {{بهداشت زنان}} | | * اعتمادی، خدیجه، «بحران خشونت علیه زنان در غرب»، خبرگزاری رسالت، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۳۸۹ش. |
| | * اعزازی، شهلا، «ساختار جامعه و خشونت علیه زنان»، رفاه اجتماعی، شماره ۱۴، پاییز ۱۳۸۳ش. |
| | * اعظم آزاده، منصوره و دهقانفرد، راضیه، «خشونت علیه زنان در تهران: نقش جامعه پذیری جنسیتی، منابع در دسترس زنان و روابط خانوادگی»، زن در توسعه و سیاست، دوره ۴، شماره ۲–۱، ۱۳۸۵ش. |
| | * بخشی سور شجانی، لیلا، «خشونت علیه زنان»، پژوهشنامه تربیتی، دوره هفتم، شماره ۷، تابستان ۱۳۸۵ش. |
| | * پاد، سکینه سادات، «تأکید دین مبین اسلام بر حفظ کرامت زن و منع خشونت علیه زنان»، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۹ش. |
| | * ثابتی، مریم و همکاران، «بررسی علل خشونت خانگی علیه زنان»، زن و فرهنگ، سال پنجم، شماره ۲۰، تابستان ۱۳۹۳ ش. |
| | * جهانی جناقرد، میلاد، «خشونت خانگی علیه زنان در ایران»، قانونیار، دوره ۴، شماره ۱۵، پاییز ۱۳۹۹ش. |
| | * سجادی، مرضیه سادات، «اسلام و نقش آن در کاهش خشونت خانگی علیه زنان»، پژوهشهای اسلامی جنسیت و خانواده، پاییز و زمستان ۱۳۹۸ش. |
| | * «منع خشونت علیه زنان از نگاه اسلام»، وبسایت مرکز آیندهپژوهی جهان اسلام، تارخ درج مطلب: ۹ دی ۱۳۹۹ش. |
| | * موسوی بجنوردی، سید محمد، «خشونت نسبت به زنان از منظر دین»، بازتاب اندیشه، شماره ۶۴، ۱۳۸۴ش. |
| | * همتی، رضا، «عوامل مؤثر بر خشونت مردان علیه زنان: مطالعه موردی خانوادههای تهرانی»، نشریه رفاه اجتماعی، دوره ۳، شماره ۱۲، ۱۳۸۳ش. |
| | {{بهداشت زنان}}{{فمینیست}} |
