علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) +رده:خشونت جنسی، +رده:جرمهای جنسی، +رده:داروها (هاتکت)، ابرابزار |
پالایش متن |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
| شاخه علمی = [[سلامت عمومی]]{{سخ}}[[سمشناسی]]{{سخ}}[[جرمشناسی]] | | شاخه علمی = [[سلامت عمومی]]{{سخ}}[[سمشناسی]]{{سخ}}[[جرمشناسی]] | ||
| نوع مفهوم = ماده ناتوانکننده | | نوع مفهوم = ماده ناتوانکننده | ||
| معنای اصطلاحی = مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل [[ | | معنای اصطلاحی = مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل [[تجاوز جنسی]] بهکار میروند | ||
| حوزه کاربرد = | | حوزه کاربرد = تجاوزجنسی{{سخ}}[[جرائم جنسی]] | ||
| گستره جغرافیایی = | | گستره جغرافیایی = | ||
| منشأ تاریخی = سوءاستفاده مجرمانه از داروها و مواد تضعیفکننده سیستم عصبی مرکزی | | منشأ تاریخی = سوءاستفاده مجرمانه از داروها و مواد تضعیفکننده سیستم عصبی مرکزی | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
'''داروی تجاوز؛''' گونهای ماده شیمیایی ناتوانکننده با کارکرد تسهیل تعرض جنسی. | '''داروی تجاوز؛''' گونهای ماده شیمیایی ناتوانکننده با کارکرد تسهیل تعرض جنسی. | ||
داروی تجاوز به مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی گفته میشود که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل [[تعرض جنسی]] مورد استفاده قرار میگیرند. این مواد با سرکوب سیستم عصبی مرکزی، هوشیاری، [[قدرت تصمیمگیری]] و [[حافظه]] قربانی را مختل کرده و توانایی مقاومت وی را در برابر مهاجم از بین میبرد. همچنین پیگیری قانونی و اثبات جرم را با دشواریهای جدی مواجه میسازد. این داروها که اغلب فاقد رنگ، بو و مزه هستند، تنها به [[قرص خوابآور|قرصهای خوابآور]] محدود نمیشوند و طیف وسیعی از مواد از جمله [[الکل]] و داروهای صنعتی را شامل میشوند. امروزه دسترسی به این مواد از طریق [[فضای مجازی]] و در قالبهای فریبندهای همچون خوراکیهای معمول گسترش یافته است. | داروی تجاوز به مجموعهای از مواد دارویی و ترکیبات شیمیایی گفته میشود که با هدف ناتوانسازی افراد و تسهیل [[تجاوز جنسی|تعرض جنسی]] مورد استفاده قرار میگیرند. این مواد با سرکوب سیستم عصبی مرکزی، هوشیاری، [[قدرت تصمیمگیری]] و [[حافظه]] قربانی را مختل کرده و توانایی مقاومت وی را در برابر مهاجم از بین میبرد. همچنین پیگیری قانونی و اثبات جرم را با دشواریهای جدی مواجه میسازد. این داروها که اغلب فاقد رنگ، بو و مزه هستند، تنها به [[قرص خوابآور|قرصهای خوابآور]] محدود نمیشوند و طیف وسیعی از مواد از جمله [[الکل]] و داروهای صنعتی را شامل میشوند. امروزه دسترسی به این مواد از طریق [[فضای مجازی]] و در قالبهای فریبندهای همچون خوراکیهای معمول گسترش یافته است. | ||
== ماهیت و مکانیسم اثر داروی تجاوز == | == ماهیت و مکانیسم اثر داروی تجاوز == | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۹: | ||
== انواع رایج داروی تجاوز == | == انواع رایج داروی تجاوز == | ||
[[الکل]] یکی از اصلیترین عوامل تسهیلکنندهٔ [[تجاوز]] است؛ آمارها نشان میدهد که در ۵۰درصد تجاوزهای گزارششده، [[مصرف الکل]] دخیل بوده که قضاوت و واکنشهای قربانی را مختل کرده است.<ref>[https://ujsas.ac.ir/files/student/files/daneshjoiee/moshaver/55.4.1_خودمراقبتی_و_پیشگیری_از_آزارهای_جنسی.pdf یونسی و جعفری، خودمراقبتی و پیشگیری از آزارهای جنسی، 1397ش، ص۱۸.]</ref> در کنار الکل، داروهای صنعتی متعددی در این دسته قرار میگیرند: | [[الکل]] یکی از اصلیترین عوامل تسهیلکنندهٔ [[تجاوز جنسی]] است؛ آمارها نشان میدهد که در ۵۰درصد تجاوزهای گزارششده، [[مصرف الکل]] دخیل بوده که قضاوت و واکنشهای قربانی را مختل کرده است.<ref>[https://ujsas.ac.ir/files/student/files/daneshjoiee/moshaver/55.4.1_خودمراقبتی_و_پیشگیری_از_آزارهای_جنسی.pdf یونسی و جعفری، خودمراقبتی و پیشگیری از آزارهای جنسی، 1397ش، ص۱۸.]</ref> در کنار الکل، داروهای صنعتی متعددی در این دسته قرار میگیرند: | ||
* '''فلونیترازپام یا روهیپنول''': بنزودیازپین قوی است که باعث شلشدن عضلات و [[فراموشی]] میشود.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص63-64.]</ref> | * '''فلونیترازپام یا روهیپنول''': بنزودیازپین قوی است که باعث شلشدن عضلات و [[فراموشی]] میشود.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص63-64.]</ref> | ||
* '''گاما هیدروکسی بوتیرات (GHB):''' تضعیفکننده سیستم عصبی که بهدلیل بیرنگ و بیبو بودن، برای ناتوانسازی قربانی و ایجاد خوابآلودگی عمیق، استفاده میشود.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص58-59.]</ref> | * '''گاما هیدروکسی بوتیرات (GHB):''' تضعیفکننده سیستم عصبی که بهدلیل بیرنگ و بیبو بودن، برای ناتوانسازی قربانی و ایجاد خوابآلودگی عمیق، استفاده میشود.<ref>[https://ketabesabz.com/dl/10950 ستاد مبارزه با مواد مخدر، آشنایی با مواد صناعی اعتیادآور، 1382ش، ص58-59.]</ref> | ||
== شیوههای توزیع و دسترسی به داروی تجاوز == | == شیوههای توزیع و دسترسی به داروی تجاوز == | ||
گزارشها حاکی از آن است که | گزارشها حاکی از آن است که بازار فروش این مواد به [[فضای مجازی]] و پیامرسانها کشیده شده است. فروشندگان در [[تلگرام|کانالهای تلگرامی]] و صفحات عمومی، انواع قرصهای خوراکی و استنشاقی را با تبلیغاتی نظیر «بیبو و بیمزه» و «اثر تضمینی» عرضه میکنند. یکی از شیوههای نوین و خطرناک توزیع، عرضه این مواد در قالب [[آدامس]] و [[شکلات]] با شعارهای تبلیغاتی فریبنده مانند «[[افزایش میل جنسی]]» یا «مناسب مهمانی» است. همچنین فروشندگان برای ناشناس ماندن، امکان پرداخت از طریق [[رمزارز]] را برای خریداران فراهم کردهاند که ردیابی آنها را دشوارتر میسازد.<ref name=":0">[https://www.isna.ir/news/1404082113124/یک-شکلات-به-ظاهر-ساده «یک شکلات به ظاهر ساده!»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> | ||
== چالشهای داروی تجاوز == | == چالشهای داروی تجاوز == | ||
اثبات قانونی تجاوزهایی که با داروهای ناتوانکننده صورت میگیرند، با چالشهای حقوقی مضاعفی روبهرو است. اغلب، قربانی پس از آگاهی از تعرض، با موانع جدی روبهرو میشود و ممکن است از پیگیری منصرف شود. اگرچه مجازات [[تجاوز بهعنف]] در [[ایران]] مطابق قانون [[اسلام]]، [[اعدام]] است، اما روند اثبات آن، نیازمند شواهد دقیق است. بهگفته وکیلها، صدور رأی در این پروندهها با احتیاط زیادی صورت میگیرد. این احتیاط بهدلیل آن است که داروی تجاوز کمترین رد و نشان فیزیکی یا کلامی را بر جای میگذارد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/930051/قربانی-بی-خبر-مجرم-ناشناس-بفرمایید-داروی-تجاوز «قربانی بیخبر، مجرم ناشناس؛ بفرمایید داروی تجاوز!»، وبسایت فرارو.]</ref> | |||
در این پروندهها، تشخیص پارگی و کبودی ناشی از مقاومت قربانی کمتر دیده میشود؛ زیرا دارو توانایی مقاومت فیزیکی را از فرد سلب میکند؛ بنابراین تمرکز بر آنالیزهای بیولوژیک و سمشناسی اهمیت ویژهای مییابد؛ اما اثبات وقوع تجاوز با استفاده از دارو، در [[پزشکی قانونی]] با محدودیتهای زمانی روبهرو است. بهدلیل دفع سریع بسیاری از این داروها از [[بدن]]، دقت آزمایشهای سمشناسی پس از ۷۲ ساعت نخست حادثه، بهشدت کاهش مییابد.<ref>[https://jpmed.ir/article-1-1283-fa.html ناروقه، «تحلیل نقش نظریات پزشکی قانونی در احراز جرائم منافی عفت به عنف در نظام عدالت کیفری ایران»، ۱۴۰۳ش، ص10.]</ref> | |||
== پیامدهای روانشناختی داروی تجاوز == | == پیامدهای روانشناختی داروی تجاوز == | ||
قربانیان تعرضات جنسی ناشی از این داروها با [[آسیبهای روانی]] پایداری مواجه میشوند. مطالعات نشان میدهد که [[افسردگی]]، [[اضطراب]]، [[ | قربانیان تعرضات جنسی ناشی از این داروها با [[آسیب روانی|آسیبهای روانی]] پایداری مواجه میشوند. مطالعات نشان میدهد که [[افسردگی]]، [[اضطراب]]، اختلال [[استرس پساز سانحه|استرس پس از سانحه]] (PTSD)، [[احساس گناه]] و فکر [[خودکشی]] در میان این افراد شیوع بالایی دارد.<ref>[https://jmciri.ir/article-1-2779-fa.html ناهیدی، «تعیین سلامت روان قربانیان زن تجاوز جنسی مراجعهکننده به مرکز پزشکی قانونی استان اصفهان»، ۱۳۹۶ش، ص۱۴۷.]</ref> عوارضی همچون [[پرخاشگری]] و افسردگی میتواند تا سالها پس از حادثه ادامه یابد و بر [[سلامت روان]] قربانی اثر بگذارد.<ref>[https://en.civilica.com/doc/1416206/ ربانی، «بررسی اختلالات سلامت روان در قربانیان تجاوز جنسی»، ۱۴۰۰ش.]</ref> | ||
== پرونده تجاوز به ژیزل پلیکو == | == پرونده تجاوز به ژیزل پلیکو == | ||
[[پرونده:داروی تجاوز۱.jpg|جایگزین=ژیزل پلیکو در حال وارد شدن به دادگاه-AFP|بندانگشتی|ژیزل پلیکو در حال وارد شدن به دادگاه-AFP]] | [[پرونده:داروی تجاوز۱.jpg|جایگزین=ژیزل پلیکو در حال وارد شدن به دادگاه-AFP|بندانگشتی|ژیزل پلیکو در حال وارد شدن به دادگاه-AFP]] | ||
[[ژیزل پلیکو]]، زن فرانسوی، بهمدت ۱۰ سال قربانی تجاوزهای مکرر بود که همسرش با خوراندن | [[ژیزل پلیکو]]، زن فرانسوی، بهمدت ۱۰ سال قربانی تجاوزهای مکرر بود که همسرش با خوراندن داروی تجاوز او را بیهوش میکرد و سپس مردان غریبه را برای تجاوز به او دعوت میکرد. این جنایتها در سال ۲۰۲۰م و پس از کشف فیلمها و تصاویر در رایانه همسرش فاش شد. دادگاه فرانسه دومینیک پلیکو را به ۲۰ سال زندان و سایر متجاوزان را نیز به حبس محکوم کرد.<ref name=":1">[https://fararu.com/fa/news/811832/فرهنگ-تجاوز-با-بررسی-پرونده-ژیزل-پلیکو «فرهنگ تجاوز با بررسی پرونده ژیزل پلیکو»، وبسایت فرارو.]</ref> | ||
خانم پلیکو در دادگاه از فروپاشی کامل [[زندگی]] و آسیبهای عمیق روانی خود سخن گفت و توضیح داد که این تجاوزها در مکانی رخ داده که قرار بود امنترین فضای زندگیاش باشد. او تأکید کرد با وجود زندهبودن جسمی، آنچه بر او گذشته برایش بهمعنای [[مرگ]] در همان [[خانه]] و روی تختش بوده است.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/isele-pelicot-avignon-court-house-rape-ex-husband/33109961.html «زن فرانسوی که مورد تجاوز پنجاه مرد قرار گرفت: «بدنم گرم است اما مردهام»»، وبسایت رادیو فردا.]</ref> به گزارش رسانههای فرانسوی، این پرونده به نمادی از «[[فرهنگ تجاوز]]» و سکوت تحمیلی بر قربانیان [[ | خانم پلیکو در دادگاه از فروپاشی کامل [[زندگی]] و آسیبهای عمیق روانی خود سخن گفت و توضیح داد که این تجاوزها در مکانی رخ داده که قرار بود امنترین فضای زندگیاش باشد. او تأکید کرد با وجود زندهبودن جسمی، آنچه بر او گذشته برایش بهمعنای [[مرگ]] در همان [[خانه]] و روی تختش بوده است.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/isele-pelicot-avignon-court-house-rape-ex-husband/33109961.html «زن فرانسوی که مورد تجاوز پنجاه مرد قرار گرفت: «بدنم گرم است اما مردهام»»، وبسایت رادیو فردا.]</ref> به گزارش رسانههای فرانسوی، این پرونده به نمادی از «[[فرهنگ تجاوز]]» و سکوت تحمیلی بر قربانیان [[آزار جنسی در فرانسه]] تبدیل شده است.<ref name=":1"/> | ||
به گزارش رسانههای فرانسوی، دادگاه ژیزل پلیکو ابعاد پنهان فرهنگ [[تجاوز جنسی]] در فرانسه را آشکار کرده است. به گفتهٔ کارشناسان، بسیاری از موارد تجاوز در فرانسه بهدلیل نبود | به گزارش رسانههای فرانسوی، دادگاه ژیزل پلیکو ابعاد پنهان فرهنگ [[تجاوز جنسی]] در فرانسه را آشکار کرده است. به گفتهٔ کارشناسان، بسیاری از موارد تجاوز در فرانسه بهدلیل نبود شواهد، هرگز گزارش نمیشوند؛ بهطوری که حدود ۸۰درصد از زنان قربانی شکایتی ثبت نمیکنند و بخش قابلتوجهی از پروندههای مطرحشده نیز به نتیجه نمیرسد. دبیرکل کمیسیون ملی مشاوره حقوق بشر فرانسه اعلام کرده است که دوسوم تجاوزهای جنسی در خانههای شخصی رخ میدهد و پرونده پلیکو نشان داد متجاوزان اغلب افراد عادی جامعه هستند، نه مجرمان حرفهای. بررسیها حاکی از آن است که خشونت جنسی در فرانسه به سطحی هشداردهنده رسیده است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/4800578/محاکمه-تاریخی-پرونده-پلیکو-در-فرانسه-در-میانه-ثبت-موجهای-هشداردهنده-خشونت-جنسی «محاکمه تاریخی پرونده پلیکو در فرانسه در میانه ثبت موجهای هشداردهنده خشونت جنسی»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
