روزه: تفاوت میان نسخه‌ها

روزه در اسلام از عبادات مهم شمرده شده و چندین آیه قرآن به روزه و احکام آن پرداخته است.<ref>بقره، 183، 185 و 187، نسا، 92، مائده، 89 و 95، مجادله، 4.</ref>  روزه در احادیث، یکی از پایه‌های پنج‌گانۀ دین اسلام معرفی شده و حکمت آن را سلامتی، اخلاص، آرامش، نزدیکی به خدا، تقوی و بندگی مفید دانسته‌اند.<ref>نهج البلاغة: الخطبة سید رضی، نهج‌البلاغه، ترجمۀ سید جعفر شهیدی، 1377ش، خطبۀ 192؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص62.</ref>  روزه‌داری در روایات چنان ارج نهاده شده که حتی خواب روزه‌دار را عبادت و نفس او را تسبیح خدا توصیف کرده‌اند.<ref>حمیری، قرب‌الإسناد، 1413ق، ص324؛ الآمدی، غرر الحكم و دررالکلم، 1429ق، ص587؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج4، ص65.</ref>  در منابع جامع فقهی و روایی مبحث مستقلی به روزه، و به‌خصوص روزۀ ماه رمضان اختصاص یافته و احکام آن به تفصیل مطرح شده است. همچنین کتاب‌ها و مطالب بسیاری دربارۀ ابعاد گوناگون روزه‌داری و به‌ویژه روزۀ ماه رمضان و نیز اسرار معنوی و فواید جسمی و اجتماعی آن تألیف شده است.<ref>کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق‏، ج2، ص18؛ بخاری، صحیح بخاری، 1415ق،  ج1، ص8؛ نیشابوری، صحیح مسلم، 1420ق، ج5، ص157؛ موسوی‌راد لاهیجی، روزه، درمان بیماری‌های روح و جسم، 1364ش، ص15.</ref>

در گذشته، مرسوم بود که مردم قبل از حلول ماه رمضان برای استقبال از روزه آماده می‌‌شدند. آنها پیش از ماه رمضان، آذوقه و خوار‌و‌بار مورد نیاز برای مصرف در این ماه را تهیه می‌کردند و در بازار مرغوب‌ترین مواد غذایی با قیمت مناسب عرضه می‌شد. با اثرپذیری از فرهنگ روزه‌داری، زنان در این ماه از لباس‌های بلند و چادرهای عبایی استفاده می‌کردند که تا روی پای‌شان را می‌پوشاند و روبنده‌های بلند می‌زدند که تا نزدیک زانو می‌رسید. مردان در این ماه متین، آرام و سر به‌زیر می‌شدند. مردم مساجد و فرش‌های آن را نظافت می‌کردند. آب کهنۀ خزینۀ حمام‌ها عوض می‌شد. در شب اول که به آن شب نیت می‌گفتند، غسل نیت روزه می‌کردند. قبل از نیت روزه اگر با کسی قهر بودند آشتی می‌کردند. شب آخر ماه شعبان، مردم به مناطق مرتفع می‌رفتند تا هلال رمضان را ببینند. مساجد اگر پیش‌نماز و مبلغ دینی نداشتند، پیشاپیش از یک یا چند آخوند دعوت می‌کردند تا در طول ماه رمضان با سخنان خود و تبیین آموزه‌های اخلاقی و دینی، زمینۀ تزکیه و تطهیر مردم را در این ایام فراهم کنند. در بیش‌تر نقاط ایران روز آخر ماه شعبان را «کلوخ‌اندازان» می‌گفتند. در این روز مردم دور هم جمع شده و به شادی و شادمانی می‌پرداختند. بسیاری از مردم نیز به‌خصوص در بهار و تابستان به باغ‌ها و گردش‌گاه‌های اطراف شهرها و روستاها می‌رفتند. در روز کلوخ‌اندازان غذاهایی مانند «شولی»، آش رشته یا آش خمیر، پخته و مصرف می‌شد.<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، 1370ش؛ ص15.  </ref>