برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
پژوهشگران دوران صفویه را از دو جهت، اوج شکوفایی شعر فارسی میدانند؛ نخست اینکه در این دوره، شعر سبک هندی رایج شده و اوج گرفته است که جزء قطعات درخشان تاریخ شعر فارسی محسوب میشود. جهت دیگر کمیت شاعران در این دوره است؛ در این دو قرن در ایران، هند، افغانستان و ماوراءالنهر هزاران شاعر ظهور کردند که در بین آنها شاعران برجستهای مانند صائب تبریزی، کلیم، محمدجان قدسی و نظیری نیشابوری وجود دارند. کارشناسان از لحاظ کمیت فقط دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران را با دوران صفویه قابل مقایسه میدانند.<ref>«بینظیر بودن دوره دویست ساله رواج سبک هندی در ادوار تاریخ شعری ما از بعضی جهات»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.</ref> برای مثال نصرآبادى در «تذکره نصرآبادى»، فقط در شهر اصفهان به هزار شاعر اشاره کرده و شرح حال آنها را نوشته است. به نظر کارشناسان بعد از حافظ، هیچ غزلسرایى به عظمت صائب تبریزی در دوران صفویه نیامده و بعد از رودکى، هیچ شاعرى به تعداد صائب شعر نگفته است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=3917 «دوران صفویه، دوران شکوه و اوجِ ادب و هنر»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | پژوهشگران دوران صفویه را از دو جهت، اوج شکوفایی شعر فارسی میدانند؛ نخست اینکه در این دوره، شعر سبک هندی رایج شده و اوج گرفته است که جزء قطعات درخشان تاریخ شعر فارسی محسوب میشود. جهت دیگر کمیت شاعران در این دوره است؛ در این دو قرن در ایران، هند، افغانستان و ماوراءالنهر هزاران شاعر ظهور کردند که در بین آنها شاعران برجستهای مانند صائب تبریزی، کلیم، محمدجان قدسی و نظیری نیشابوری وجود دارند. کارشناسان از لحاظ کمیت فقط دوران بعد از انقلاب اسلامی ایران را با دوران صفویه قابل مقایسه میدانند.<ref>«بینظیر بودن دوره دویست ساله رواج سبک هندی در ادوار تاریخ شعری ما از بعضی جهات»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.</ref> برای مثال نصرآبادى در «تذکره نصرآبادى»، فقط در شهر اصفهان به هزار شاعر اشاره کرده و شرح حال آنها را نوشته است. به نظر کارشناسان بعد از حافظ، هیچ غزلسرایى به عظمت صائب تبریزی در دوران صفویه نیامده و بعد از رودکى، هیچ شاعرى به تعداد صائب شعر نگفته است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=3917 «دوران صفویه، دوران شکوه و اوجِ ادب و هنر»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله العظمی خامنهای.]</ref> | ||
=== | ===۵. تدوین و نشر احادیث اهلبیت=== | ||
بستر شکوفایی، تدوین و نشر احادیث ائمه بعد از 5 قرن رکود، در دورۀ صفویه فراهم شد که به نوشتۀ پژوهشگران، فقط با دورۀ صاحبان کتب اربعه قابل مقایسه است؛ علمای شیعه در این دوره تحت تأثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی جدید، به تدوین آثار جامع حدیثی، شرحنویسی بر متون کهن روایی، تألیف تفاسیر و ترجمۀ احادیث روی آوردند. در این دوره، گفتمان حدیثی گسترش یافت و آثار متعددی در حوزه حدیث و علوم مرتبط به آن تولید شد. این گفتمان حدیثی در درازمدت باعث نهضت علمی در عرصههای گوناگون، بازخوانی جوانب مختلف میراث حدیثی پیشینیان و تدوین جوامع ثانویه حدیثی شیعه شد. محققان عوامل این انقلاب بزرگ فرهنگی را مقابله با عثمانیان و پاسخگویی به شبهات ضد شیعی و اسلامی، حضور علمای شیعه در حکومت صفوی و تصدی بعضی مقامات دولتی، ظهور اخباریگری و چالش میان گرایشهای گوناگون فکری و احساس نیاز عالمان شیعه به بسط معارف اهل بیت به زبان فارسی میدانند.<ref>مهدویراد و فقهیزاده «جریان شناسی تدوین و نشر حدیث در روزگار صفویان»، 1385ش، ص127.</ref> | بستر شکوفایی، تدوین و نشر احادیث ائمه بعد از 5 قرن رکود، در دورۀ صفویه فراهم شد که به نوشتۀ پژوهشگران، فقط با دورۀ صاحبان کتب اربعه قابل مقایسه است؛ علمای شیعه در این دوره تحت تأثیر شرایط اجتماعی و فرهنگی جدید، به تدوین آثار جامع حدیثی، شرحنویسی بر متون کهن روایی، تألیف تفاسیر و ترجمۀ احادیث روی آوردند. در این دوره، گفتمان حدیثی گسترش یافت و آثار متعددی در حوزه حدیث و علوم مرتبط به آن تولید شد. این گفتمان حدیثی در درازمدت باعث نهضت علمی در عرصههای گوناگون، بازخوانی جوانب مختلف میراث حدیثی پیشینیان و تدوین جوامع ثانویه حدیثی شیعه شد. محققان عوامل این انقلاب بزرگ فرهنگی را مقابله با عثمانیان و پاسخگویی به شبهات ضد شیعی و اسلامی، حضور علمای شیعه در حکومت صفوی و تصدی بعضی مقامات دولتی، ظهور اخباریگری و چالش میان گرایشهای گوناگون فکری و احساس نیاز عالمان شیعه به بسط معارف اهل بیت به زبان فارسی میدانند.<ref>مهدویراد و فقهیزاده «جریان شناسی تدوین و نشر حدیث در روزگار صفویان»، 1385ش، ص127.</ref> | ||
===6. گسترش علوم عقلی و تجربی=== | ===6. گسترش علوم عقلی و تجربی=== | ||
در عصر صفویه، دانش فلسفه و حکمت، رشد چشمگیر پیدا کرد و در حالی که اندیشۀ فلسفی، در جهان اسلام افول کرده بود، فیلسوفانی بهنام مانند ملاصدرا، میرداماد و میرفندرسکی چراغ حکمت و فلسفه را در ایران بر افروختند و شاگردان بسیاری پروراندند که از جملۀ آنها میتوان به شمسای گیلانی، شیخ حسین تنکابنی، فیاض لاهیجی، ملارجبعلی تبریزی، رفیعای نایینی، محمدباقر سبزواری، ملامحسن فیض کاشانی و آقاحسین خوانساری نام برد.<ref>مخلصی، «برگی از حکمت و فلسفه در ایران»، ۱۳۷۷ش، ص۱۲۹.</ref> | در عصر صفویه، دانش فلسفه و حکمت، رشد چشمگیر پیدا کرد و در حالی که اندیشۀ فلسفی، در جهان اسلام افول کرده بود، فیلسوفانی بهنام مانند ملاصدرا، میرداماد و میرفندرسکی چراغ حکمت و فلسفه را در ایران بر افروختند و شاگردان بسیاری پروراندند که از جملۀ آنها میتوان به شمسای گیلانی، شیخ حسین تنکابنی، فیاض لاهیجی، ملارجبعلی تبریزی، رفیعای نایینی، محمدباقر سبزواری، ملامحسن فیض کاشانی و آقاحسین خوانساری نام برد.<ref>مخلصی، «برگی از حکمت و فلسفه در ایران»، ۱۳۷۷ش، ص۱۲۹.</ref> | ||
