بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
خط ۴: خط ۴:


==تاریخچه حوزه علمیه قم==
==تاریخچه حوزه علمیه قم==
شهر [[قم]] که از قدیمی‌ترین کانون‌های [[شیعیان]] به‌شمار می‌رود، در زمان ائمه، مرکز مهمی برای معرفی و گسترش مکتب تشیع بود.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/305146/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%82%D9%85 آقایی، «علل و چگونگی تأسیس حوزه علمیه قم»، 1391ش، ص15.]</ref> این مرکزیت در سال 94ق و از زمان ورود اشعریان عرب‌تبار  یمنی از شهر کوفه به شهر قم آغاز شد و پیروی از مذهب [[تشیع]] در نیمۀ اول از سده دوم هجری در قم رواج یافت. با تجمع شیعیان، محیط فرهنگی و اجتمـاعی قم برای تبدیل به مرکزی علمی و استقبال از محدثان بزرگ و فقهای نامی آماده شد و جمع قابل توجهی از محدثان، به‌ويژه اشعریان در این شهر اجتماع کردند. پژوهشگران و مورخان بر این باور هستند که پیشینۀ تأسیس حوزۀ علمیه قم به اواخر سده دوم هجری و اوایل سده سوم هجری باز می‌گردد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=100894 زهره کاشانی، «تاریخ حوزه علمیه قم از تأسیس تا سده چهارم (تحلیلی بر زمینه‌ها و عوامل پیدایش و شکوفایی)»، 1388ش، ص72.]</ref>  
شهر [[قم]] که از قدیمی‌ترین کانون‌های [[شیعیان]] به‌شمار می‌رود، در زمان ائمه، مرکز مهمی برای معرفی و گسترش مکتب تشیع بود.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/305146/%D8%B9%D9%84%D9%84-%D9%88-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A3%D8%B3%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%82%D9%85 آقایی، «علل و چگونگی تأسیس حوزه علمیه قم»، 1391ش، ص15.]</ref> این مرکزیت در سال ۹۴ق و از زمان ورود اشعریان عرب‌تبار  یمنی از شهر کوفه به شهر قم آغاز شد و پیروی از مذهب [[تشیع]] در نیمۀ اول از سده دوم هجری در قم رواج یافت. با تجمع شیعیان، محیط فرهنگی و اجتمـاعی قم برای تبدیل به مرکزی علمی و استقبال از محدثان بزرگ و فقهای نامی آماده شد و جمع قابل توجهی از محدثان، به‌ويژه اشعریان در این شهر اجتماع کردند. پژوهشگران و مورخان بر این باور هستند که پیشینۀ تأسیس حوزۀ علمیه قم به اواخر سده دوم هجری و اوایل سده سوم هجری باز می‌گردد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=100894 زهره کاشانی، «تاریخ حوزه علمیه قم از تأسیس تا سده چهارم (تحلیلی بر زمینه‌ها و عوامل پیدایش و شکوفایی)»، 1388ش، ص72.]</ref>  


در سده سوم هجری، حضور چندین خاندان دانش‌پرور شیعی در شهر قم، موجب رونق علمی این شهر شده بود، ازجمله: خاندان برقی، حِمْیری، ابراهیم بن هاشم قمی، ابن‌مَتّیل (مُتَّیل) و ابن‌بابویه. حضور پرشمار علویان و سادات در شهر قم و همچنین ارتباط نزدیک قمی‌ها با اهل‌بیت و پیشوایان مذهب شیعه، به‌ویژه در قالب نامه‌نگاری، از دیگر عوامل رونق حوزه علمیه قم به شمار می‌آید. دوران فراز و شکوفایی این حوزه تا قرن ششم هجری ادامه یافت؛ حسن بن حَسّولة بن صالحان قمی، ابوابراهیم بابویی، محمد بن علی نیشابوری و زین‌الدین امیرة بن شرف شاه‌حسینی، از فقیهان قم بودند که در سده ششم هجری به امر فتوا، قضا و تدریس، اشتغال داشتند. نامدارترین فقیه حوزه علمیه قم در این دوره، شیخ صدوق (305-381ق) است. حضرت فاطمه معصومه در رأس علویان قم قرار دارد که در سال 202ق و در پی ولایت‌عهدی امام رضا، از مدینه عازم خراسان شد، اما در شهر قم درگذشت. علی بن جعفر صادق و موسی مبرقع فرزند امام جواد، دیگر علویان نامداری هستند که به شهر قم هجرت کردند.<ref>قمی، تاریخ قم، 1361ش، ص213-228.</ref> کتابخانه‌های شهر قم در این دوره، انباشته از کتاب‌های گوناگون بود، کرسی‌ها و حلقه‌های درس دایر بود و مدرسه‌های آباد در این شهر، بسیار بود. همچنین در بارگاه فاطمه معصومه نیز علوم دینی تدریس می‌شد و هزینه طلاب و استادان و مدرّسان حوزه علمیه از موقوفات حرم فاطمه معصومه، تأمین می‌شد.<ref>قزوینی، تتمیم أمل الآمل، ۱۴۰۷ق، ص195.</ref>
در سده سوم هجری، حضور چندین خاندان دانش‌پرور شیعی در شهر قم، موجب رونق علمی این شهر شده بود، ازجمله: خاندان برقی، حِمْیری، ابراهیم بن هاشم قمی، ابن‌مَتّیل (مُتَّیل) و ابن‌بابویه. حضور پرشمار علویان و سادات در شهر قم و همچنین ارتباط نزدیک قمی‌ها با اهل‌بیت و پیشوایان مذهب شیعه، به‌ویژه در قالب نامه‌نگاری، از دیگر عوامل رونق حوزه علمیه قم به شمار می‌آید. دوران فراز و شکوفایی این حوزه تا قرن ششم هجری ادامه یافت؛ حسن بن حَسّولة بن صالحان قمی، ابوابراهیم بابویی، محمد بن علی نیشابوری و زین‌الدین امیرة بن شرف شاه‌حسینی، از فقیهان قم بودند که در سده ششم هجری به امر فتوا، قضا و تدریس، اشتغال داشتند. نامدارترین فقیه حوزه علمیه قم در این دوره، شیخ صدوق (305-381ق) است. حضرت فاطمه معصومه در رأس علویان قم قرار دارد که در سال 202ق و در پی ولایت‌عهدی امام رضا، از مدینه عازم خراسان شد، اما در شهر قم درگذشت. علی بن جعفر صادق و موسی مبرقع فرزند امام جواد، دیگر علویان نامداری هستند که به شهر قم هجرت کردند.<ref>قمی، تاریخ قم، 1361ش، ص213-228.</ref> کتابخانه‌های شهر قم در این دوره، انباشته از کتاب‌های گوناگون بود، کرسی‌ها و حلقه‌های درس دایر بود و مدرسه‌های آباد در این شهر، بسیار بود. همچنین در بارگاه فاطمه معصومه نیز علوم دینی تدریس می‌شد و هزینه طلاب و استادان و مدرّسان حوزه علمیه از موقوفات حرم فاطمه معصومه، تأمین می‌شد.<ref>قزوینی، تتمیم أمل الآمل، ۱۴۰۷ق، ص195.</ref>