بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
در مقابل تحولات یادشده، برخی پژوهشگران به موانع و محدودیتهای متعددی اشاره کردهاند که ایران در دوره مشروطه با آنها مواجه بود. | در مقابل تحولات یادشده، برخی پژوهشگران به موانع و محدودیتهای متعددی اشاره کردهاند که ایران در دوره مشروطه با آنها مواجه بود. | ||
* نفوذ اندیشههای غربی از دیدگاه این تحلیلگران، نفوذ اندیشههای غربی یکی از این چالشها به شمار میرود؛ به گفته آنان، تسلط روشنفکران غربزده بر مجلس و تهی شدن تدریجی نظام سیاسی از مبانی مورد نظر نیروهای مذهبی، زمینهساز کنارهگیری بخشی از مردم از ادامه همراهی با نهضت شد. | * نفوذ اندیشههای غربی از دیدگاه این تحلیلگران، نفوذ اندیشههای غربی یکی از این چالشها به شمار میرود؛ به گفته آنان، تسلط روشنفکران غربزده بر مجلس و تهی شدن تدریجی نظام سیاسی از مبانی مورد نظر نیروهای مذهبی، زمینهساز کنارهگیری بخشی از مردم از ادامه همراهی با نهضت مشروطه شد.<ref>شیرمحمدی، درآمدی بر ماهیت مشروطیت و نقش آن در تکوین تمدن اسلامی، 1385ش، ص۱۸۸. | ||
* نفوذ افکار استبدادی چالش دیگری است که برخی محققان به آن اشاره داشتهاند؛ بر اساس این دیدگاه، مستبدان پیشین با تظاهر به مشروطهخواهی، به تدریج قدرت را در دست گرفتند و استبداد را به نام حکومت مشروطه ادامه دادند. | |||
* تضعیف روند اسلامی از دیگر چالشهای مطرح شده در این دوره است؛ به باور برخی تحلیلگران، ترور و حذف روحانیانی که بر | </ref> | ||
* نفوذ افکار استبدادی چالش دیگری است که برخی محققان به آن اشاره داشتهاند؛ بر اساس این دیدگاه، مستبدان پیشین با تظاهر به مشروطهخواهی، به تدریج قدرت را در دست گرفتند و استبداد را به نام حکومت مشروطه ادامه دادند.<ref>امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج ، ص</ref> | |||
* تضعیف روند اسلامی از دیگر چالشهای مطرح شده در این دوره است؛ به باور برخی تحلیلگران، ترور و حذف روحانیانی که بر اسلامیبودن نهضت مشروطه تأکید داشتند، و همچنین عدم حمایت کافی علما از مشروعهخواهانی چون شیخ فضلالله نوری (که به اعدام وی انجامید)، از عوامل انحراف مشروطه از اهداف اولیه آن ارزیابی شده است. | |||
* بروز تفرقه میان رهبران نهضت (چه میان روحانیان و روشنفکران و چه در میان خود علما) چالش دیگری است که به گفته پژوهشگران، آسیبپذیری حرکت را افزایش داد و فرقهگرایی و ایجاد احزاب گوناگون، زمینه را برای نفوذ قدرتهای خارجی فراهم آورد. | * بروز تفرقه میان رهبران نهضت (چه میان روحانیان و روشنفکران و چه در میان خود علما) چالش دیگری است که به گفته پژوهشگران، آسیبپذیری حرکت را افزایش داد و فرقهگرایی و ایجاد احزاب گوناگون، زمینه را برای نفوذ قدرتهای خارجی فراهم آورد. | ||
* دخالت بیگانگان به ویژه روسیه و انگلستان، از نگاه برخی محققان، چالش اساسی دیگر این دوره بود؛ این کشورها با تأثیرگذاری بر تدوین قانون اساسی (از جمله اقتباس از مجموعه حقوق بلژیک) و کاستن از جایگاه احکام اسلامی در نظام سیاسی نوپا، در شکلگیری گرفتاریهای بعدی ایران نقش داشتند. | * دخالت بیگانگان به ویژه روسیه و انگلستان، از نگاه برخی محققان، چالش اساسی دیگر این دوره بود؛ این کشورها با تأثیرگذاری بر تدوین قانون اساسی (از جمله اقتباس از مجموعه حقوق بلژیک) و کاستن از جایگاه احکام اسلامی در نظام سیاسی نوپا، در شکلگیری گرفتاریهای بعدی ایران نقش داشتند. | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۴: | ||
=منابع= | =منابع= | ||
* امامخمینی، سیدروحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینی، چاپ پنجم، ۱۳۸۹ش. | |||
* خارابی، فاروق، انجمنهای عصر مشروطه، تهران، موسسهی تحقیقات و توسعهی علوم انسانی، 1386ش. | * خارابی، فاروق، انجمنهای عصر مشروطه، تهران، موسسهی تحقیقات و توسعهی علوم انسانی، 1386ش. | ||
* روحانی، سید حمید، نهضت امامخمینی، تهران، عروج، ۱۳۸۱ش. | * روحانی، سید حمید، نهضت امامخمینی، تهران، عروج، ۱۳۸۱ش. | ||
| خط ۶۷: | خط ۷۰: | ||
* «سندی درباره انقراض سلطنت قاجار در کتابخانه مجلس»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ درج مطلب: 15 آبان 1402ش. | * «سندی درباره انقراض سلطنت قاجار در کتابخانه مجلس»، وبسایت مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی، تاریخ درج مطلب: 15 آبان 1402ش. | ||
* شمیم، علیاصغر، ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران، بهزاد، چاپ اول، ۱۳۸۷ش. | * شمیم، علیاصغر، ایران در دوره سلطنت قاجار، تهران، بهزاد، چاپ اول، ۱۳۸۷ش. | ||
* شیرمحمدی، محمدمهدی، «درآمدی بر ماهیت مشروطیت و نقش آن در تکوین تمدن اسلامی»، مجله حوزه، شماره ۱۳۷، ۱۳۸۵ش. | |||
* طلوع فکور، هانیه، «توسعه نیافتگی ایران با تکیه بر نقش عهدنامههای گلستان و ترکمانچای»، مجلۀ تاریخ پژوهی، شمارۀ 77، 1398ش | * طلوع فکور، هانیه، «توسعه نیافتگی ایران با تکیه بر نقش عهدنامههای گلستان و ترکمانچای»، مجلۀ تاریخ پژوهی، شمارۀ 77، 1398ش | ||
* «فرمان مشروطیت، آغازی بر تحول سیاسی ایران»، وبسایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تاریخ درج مطلب: 13 مرداد 1404ش. | * «فرمان مشروطیت، آغازی بر تحول سیاسی ایران»، وبسایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تاریخ درج مطلب: 13 مرداد 1404ش. | ||
