بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۱: خط ۴۱:
== گونه‌شناسی ==
== گونه‌شناسی ==
سفره‌های نذری براساس موضوعات و جنبه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شود:
سفره‌های نذری براساس موضوعات و جنبه‌های مختلف دسته‌بندی می‌شود:
[[پرونده:Nody-تصاویر-سفره-حضرت-رقیه-س-زنجان-سایت-انتخاب-1732598828.jpg|جایگزین=سفره حضرت رقیه در حرم امام رضا مشهد|بندانگشتی|سفره حضرت رقیه در حرم امام رضا مشهد]]
=== سفره نذری براساس جنسیت ===
=== سفره نذری براساس جنسیت ===
در گذشته، سفره‌هایی وجود داشت که برحسب جنسیت برگزارکنندگان آن‌ها، متفاوت بود؛ مثلاً مردان اجازهٔ خوردن خوراکی‌های برخی سفره‌های نذری زنانه را نداشتند.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص390؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکی‌های نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص201-203.</ref> سفره‌هایی که در گذشته براساس جنسیت شخص حاجت‌مند، گسترانیده می‌شد به شرح زیر است:
در گذشته، سفره‌هایی وجود داشت که برحسب جنسیت برگزارکنندگان آن‌ها، متفاوت بود؛ مثلاً مردان اجازهٔ خوردن خوراکی‌های برخی سفره‌های نذری زنانه را نداشتند.<ref>شریعت‌زاده، فرهنگ مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص390؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکی‌های نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص201-203.</ref> سفره‌هایی که در گذشته براساس جنسیت شخص حاجت‌مند، گسترانیده می‌شد به شرح زیر است:
خط ۵۵: خط ۵۳:


== آیین سفره‌های نذری در فرهنگ ایرانی ==
== آیین سفره‌های نذری در فرهنگ ایرانی ==
[[پرونده:266565.jpg|جایگزین=سفره حضرت عباس |بندانگشتی|سفره حضرت عباس]]به‌جز سفره‌های نذری امام حسن، علی‌اصغر و حضرت رقیه، در سایر سفره‌های نذری چهار جزء مشترک وجود دارد: ۱. [[آش]]؛ ۲. [[حلوا]] یا [[کاچی]]؛ ۳. [[نان]] و [[پنیر]] و [[سبزی]]؛ ۴. [[شمع]].<ref>اسدیان خرم‌آبادی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، ۱۳۵۸ش، ص200؛ هدایت، نیرنگستان، ۱۳۱۱ش، ص64؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج2، ۱۳۵۷ش، ص73؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکی‌های نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص209.</ref> سایر محتویات سفره‌های نذری براساس توان مالی فرد حاجت‌مند تهیه می‌شود. سفره بی‌بی سه‌شنبه ازجمله سفره‌های معروف نذری در [[سیستان]] است. برای این سفره، یک نوع آش که به [[آش بی‌بی سه‌شنبه]] معروف است، تدارک می‌بینند. برای پخت این آش، از هفت خانه که فاطمه‌نامی در آن باشد، مواد لازم شامل سبزی، حبوبات، سیرداغ، پیازداغ، رشتهٔ آش و کوفته ریزه را تهیه کرده و در سه روز سه‌شنبه می‌پزند؛ دو نوبت قبل از رسیدن به حاجت مدنظر و یک نوبت پس از آن.<ref>[https://article.tebyan.net/62335/آش-های-محلی-استان-مرکزی پورمسلمی، «آش‌های استان مرکزی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>
به‌جز سفره‌های نذری امام حسن، علی‌اصغر و حضرت رقیه، در سایر سفره‌های نذری چهار جزء مشترک وجود دارد: ۱. [[آش]]؛ ۲. [[حلوا]] یا [[کاچی]]؛ ۳. [[نان]] و [[پنیر]] و [[سبزی]]؛ ۴. [[شمع]].<ref>اسدیان خرم‌آبادی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، ۱۳۵۸ش، ص200؛ هدایت، نیرنگستان، ۱۳۱۱ش، ص64؛ ماسه، معتقدات و آداب ایرانی، ج2، ۱۳۵۷ش، ص73؛ فقیهی شیرازی، «سفره، آش و خوراکی‌های نذری در تهران»، ۱۳۸۲ش، ص209.</ref> سایر محتویات سفره‌های نذری براساس توان مالی فرد حاجت‌مند تهیه می‌شود. سفره بی‌بی سه‌شنبه ازجمله سفره‌های معروف نذری در [[سیستان]] است. برای این سفره، یک نوع آش که به [[آش بی‌بی سه‌شنبه]] معروف است، تدارک می‌بینند. برای پخت این آش، از هفت خانه که فاطمه‌نامی در آن باشد، مواد لازم شامل سبزی، حبوبات، سیرداغ، پیازداغ، رشتهٔ آش و کوفته ریزه را تهیه کرده و در سه روز سه‌شنبه می‌پزند؛ دو نوبت قبل از رسیدن به حاجت مدنظر و یک نوبت پس از آن.<ref>[https://article.tebyan.net/62335/آش-های-محلی-استان-مرکزی پورمسلمی، «آش‌های استان مرکزی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>


=== سفره‌های مقدس در آیین زرتشتی ===
=== سفره‌های مقدس در آیین زرتشتی ===