برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ایجاد لینک داخلی |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''هرات،'''</big> ولایت و منطقهای تاریخی در غرب افغانستان. | <big>'''هرات،'''</big> ولایت و منطقهای تاریخی در غرب افغانستان. | ||
هرات، از استانهای تاریخی افغانستان است که در برخی از سبکهای هنری اصیل، صاحب مکتب است. در دورهٔ جمهوری اسلامی افغانستان، این ولایت بهخصوص شهر هرات در حوزههای آموزش، رسانههای همگانی، اقتصاد، هنر و ادبیات رشد چشمگیری داشته است. | هرات، از استانهای تاریخی [[افغانستان]] است که در برخی از سبکهای هنری اصیل، صاحب مکتب است. در دورهٔ جمهوری اسلامی افغانستان، این ولایت بهخصوص شهر هرات در حوزههای آموزش، رسانههای همگانی، اقتصاد، هنر و ادبیات رشد چشمگیری داشته است. | ||
==نامگذاری== | ==نامگذاری== | ||
نام هرات از واژهٔ قدیمی هَرَیو بهمعنای «پرشتاب» گرفته شده است. این نام، در حقیقت، به رودخانة هَریرود اشاره دارد.<ref>[http://www.wikiferaq.org/index.php/____ «هرات»، دانشنامه فرق اسلامی.]</ref> برخی، هَرَیو را با سَرَیو در زبان هندی قدیم سانسکریت که نام یک رودخانه بوده، همانند میدانند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/641 «معرفی و اطلاعات کامل شهر هرات»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> امروزه هرات بهنامهای دیگری نیز شهرت دارد؛ مانند هَریوا، هِرَی یا هَرِی. باشندگانِ این استان، هرات را هِرَوی نیز میخوانند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/641 «معرفی و اطلاعات کامل شهر هرات»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> | نام هرات از واژهٔ قدیمی هَرَیو بهمعنای «پرشتاب» گرفته شده است. این نام، در حقیقت، به رودخانة هَریرود اشاره دارد.<ref>[http://www.wikiferaq.org/index.php/____ «هرات»، دانشنامه فرق اسلامی.]</ref> برخی، هَرَیو را با سَرَیو در زبان هندی قدیم سانسکریت که نام یک رودخانه بوده، همانند میدانند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/641 «معرفی و اطلاعات کامل شهر هرات»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> امروزه هرات بهنامهای دیگری نیز شهرت دارد؛ مانند هَریوا، هِرَی یا هَرِی. باشندگانِ این استان، هرات را هِرَوی نیز میخوانند.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/641 «معرفی و اطلاعات کامل شهر هرات»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
هرات از زمانهای قدیم، سرزمین پادشاهان مقتدر، دانشمندان، عالمان، شاعران و هنرمندان معروف بوده است.<ref> «[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12559. ولایت هرات»، وبسایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> این استان، با سابقه تاریخی درخشان، همواره یکی از مراکز مهم سیاسی، تجاری و فرهنگی منطقه بوده است.<ref>[http://www.wikiferaq.org/index.php/____ «هرات»، دانشنامه فرق اسلامی.]</ref> هرچند، حداقل از زمان اسکندر این شهر وجود داشته، اما دوران طلایی هرات زمانی است که سلسلة تیموریان در قرنهای ۱۵ و ۱۶ میلادی در این شهر حکومت میکردند. در زمان حکومتی سلطان حسین بایقرا و وزیر فاضل او، امیر علیشیر نوایی، هرات به یکی از اصلیترین مراکز سیاسی، علمی و هنری در جهان اسلام تبدیل شد. در ۱۵۰۶م شیبانیان (ازبیکهای آسیای مرکزی) بر شمال افغانستان و هرات مسلط شدند.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/90194/_______-___-____-_____-____/ «تاریخچه هرات»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> اندکی بعد هرات بهدست صفویان افتاد. در دوران | هرات از زمانهای قدیم، سرزمین پادشاهان مقتدر، دانشمندان، عالمان، شاعران و هنرمندان معروف بوده است.<ref> «[https://herat.mfa.ir/portal/generalcategoryservices/12559. ولایت هرات»، وبسایت سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در هرات.]</ref> این استان، با سابقه تاریخی درخشان، همواره یکی از مراکز مهم سیاسی، تجاری و فرهنگی منطقه بوده است.<ref>[http://www.wikiferaq.org/index.php/____ «هرات»، دانشنامه فرق اسلامی.]</ref> هرچند، حداقل از زمان اسکندر این شهر وجود داشته، اما دوران طلایی هرات زمانی است که سلسلة تیموریان در قرنهای ۱۵ و ۱۶ میلادی در این شهر حکومت میکردند. در زمان حکومتی سلطان حسین بایقرا و وزیر فاضل او، امیر علیشیر نوایی، هرات به یکی از اصلیترین مراکز سیاسی، علمی و هنری در جهان اسلام تبدیل شد. در ۱۵۰۶م شیبانیان (ازبیکهای آسیای مرکزی) بر شمال افغانستان و هرات مسلط شدند.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/90194/_______-___-____-_____-____/ «تاریخچه هرات»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> اندکی بعد هرات بهدست صفویان افتاد. در دوران صفوی، هرات مهمترین شهر و مرکز خراسان محسوب شده و همواره مورد طمع ازبیکها بود.<ref>[http://www.wikiferaq.org/index.php/____ «هرات»، دانشنامه فرق اسلامی.]</ref> | ||
پس از مرگ نادرشاه، افغانها بر هرات مسلط شدند.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/90194/_______-___-____-_____-____/ «تاریخچه هرات»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> بعد از این دوره، انگلیسیها در تلاش برای جدایی هرات از ایران بوده و در معاهدهٔ دوستی و اتحاد میان شرکت هند شرقی و شاه کامران که به تاریخ ۱۳ آگوست ۱۸۳۹م به امضا رسیده و به تاریخ ۱۶مارچ ۱۸۴۰م توسط حاکم اعلای هند تأیید شده، شرکت هند شرقی حکومت هرات و شهزاده کامران و وارثان او را بهعنوان پادشاهان و حاکمان هرات به رسمیت شناخت.<ref>رحیمی، واکاوی گفتمان رسمی شکلگیری دولت در أفغانستان، ۱۴۰۰ش، ص۲۶۳.</ref> در این تاریخ، هرات قلمروی جدا از سلطنت کابل پنداشته میشد.<ref>رحیمی، واکاوی گفتمان رسمی شکلگیری دولت در أفغانستان، ۱۴۰۰ش، ص۲۶۳.</ref> | پس از مرگ نادرشاه، افغانها بر هرات مسلط شدند.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/90194/_______-___-____-_____-____/ «تاریخچه هرات»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> بعد از این دوره، انگلیسیها در تلاش برای جدایی هرات از ایران بوده و در معاهدهٔ دوستی و اتحاد میان شرکت هند شرقی و شاه کامران که به تاریخ ۱۳ آگوست ۱۸۳۹م به امضا رسیده و به تاریخ ۱۶مارچ ۱۸۴۰م توسط حاکم اعلای هند تأیید شده، شرکت هند شرقی حکومت هرات و شهزاده کامران و وارثان او را بهعنوان پادشاهان و حاکمان هرات به رسمیت شناخت.<ref>رحیمی، واکاوی گفتمان رسمی شکلگیری دولت در أفغانستان، ۱۴۰۰ش، ص۲۶۳.</ref> در این تاریخ، هرات قلمروی جدا از سلطنت کابل پنداشته میشد.<ref>رحیمی، واکاوی گفتمان رسمی شکلگیری دولت در أفغانستان، ۱۴۰۰ش، ص۲۶۳.</ref> | ||
==جمعیتشناسی== | ==جمعیتشناسی== | ||
طوایف و شاخههای متنوع قومی در این استان شامل تاجیکها، بلوچها، هزارهها، ازبیکها و پشتونها هستند. زبان فارسی با گویش هراتی در این استان، رایج است. علاوه بر آن، طوایف افغان و یا پشتو زبانهای سابق، چنان با واژگان دری (فارسی) انس گرفتهاند که زبان فارسی هروی به لسان اصلی آنها تبدیل شده است.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/GeneralCategoryServices/12574 «جغرافیای عمومی هرات»، سرکنسولگزی جمهوری اسلامی ایران.]</ref> براساس احصائیۀ مرکزی، هرات با داشتن ۲۱۴۰۶۶۲ نفر جمعیت یکی از پرنفوسترین استانهای افغانستان بعد از کابل است.<ref>[https://newsmedia.tasnimnews.com/Tasnim/Uploaded/Document/1400/01/31/140001311234299482260266.pdf سالنامة احصائیوی ۱۳۹۹ش، ص۹.]</ref> اکثریت باشندگان هرات، مسلمان و اهل سنت بوده و پیروان تشیع نیز در بخشهایی از این استان زندگی میکنند.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/GeneralCategoryServices/12574 «جغرافیای عمومی هرات»، سرکنسولگزی جمهوری اسلامی ایران].</ref> | طوایف و شاخههای متنوع قومی در این استان شامل تاجیکها، بلوچها، هزارهها، ازبیکها و پشتونها هستند. زبان فارسی با گویش هراتی در این استان، رایج است. علاوه بر آن، طوایف افغان و یا پشتو زبانهای سابق، چنان با واژگان دری (فارسی) انس گرفتهاند که زبان فارسی هروی به لسان اصلی آنها تبدیل شده است.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/GeneralCategoryServices/12574 «جغرافیای عمومی هرات»، سرکنسولگزی جمهوری اسلامی ایران.]</ref> براساس احصائیۀ مرکزی، هرات با داشتن ۲۱۴۰۶۶۲ نفر جمعیت یکی از پرنفوسترین استانهای افغانستان بعد از کابل است.<ref>[https://newsmedia.tasnimnews.com/Tasnim/Uploaded/Document/1400/01/31/140001311234299482260266.pdf سالنامة احصائیوی ۱۳۹۹ش، ص۹.]</ref> اکثریت باشندگان هرات، مسلمان و اهل سنت بوده و پیروان تشیع نیز در بخشهایی از این استان زندگی میکنند.<ref>[https://herat.mfa.ir/portal/GeneralCategoryServices/12574 «جغرافیای عمومی هرات»، سرکنسولگزی جمهوری اسلامی ایران].</ref> | ||
