صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>نیمه شعبان</big>'''؛ از مناسبت‌های دینی مورد توجه مسلمانان و به‌ویژه شیعیان. در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور شیعیان، روز میلاد دوازدهمین امام...» ایجاد کرد
 
ایجاد لینک داخلی
خط ۳: خط ۳:
در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور [[شیعیان]]، روز میلاد دوازدهمین امام شیعه است که ولیّ عصر و امام زمان نامیده می‌شود.
در آموزه‌های دینی مسلمانان، به انجام مناسک و دعاهای ویژه‌ای در شب پانزدهم ماه شعبان سفارش شده است. روز نیمۀ شعبان نیز در باور [[شیعیان]]، روز میلاد دوازدهمین امام شیعه است که ولیّ عصر و امام زمان نامیده می‌شود.
==نام‌گذاری==
==نام‌گذاری==
پانزدهم ماه شعبان در فرهنگ مسلمانان فارسی‌زبان، «نیمۀ شعبان» نامیده شده است. شب نیمۀ شعبان را در کشورهای ایران، هند، پاکستان و افغانستان، «شب برات» نیز می‌گویند؛ زیرا بر این باور هستند که در آن شب، برات آزادی از آتش به اهل طاعت و بندگی عطا می‌شود.<ref>  سلیمیان‌، فرهنگ‌‌نامه مهدویت، 1383ش، ص271؛ واسطی حنفی، تاج‌العروس، 1414‌ق، ج13، ص601؛ رامپوری، غیاث ‌اللغات، ۱۳۹۳ش، ص۵۰۳-۵۰۴.</ref>  همچنین برخی معتقدند که خداوند در این شب، حاجت بندگان را برآورده کرده و برای هر یک برات‌‌نامه‌ای‌ می‌نویسد.<ref>  کاشانی، تفسیر کبیر منهج‌الصادقین، 1336ش، ج8، ص266.</ref> شب برات را در ترکیه، «برات کاندیلی»<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  و در شرق عربستان «ناصفة شعبان» می‌گویند. در فرهنگ مسلمانان، شب نیمه شعبان، «لیلة ‌المبارکه» و «لیلة ‌الرحمة» دانسته شده<ref>کاشانی، تفسیر کبیر، 1336ش، ج8، ص266.</ref>  و در منطقۀ آسیای جنوبی، آن را شب رهایی می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>  به‌مناسبت نیمۀ شعبان در بسیاری از کشورهای [[مسلمان]]، آيين‌ها و مناسک ویژه‌ای برگزار می‌شود.<ref>[https://mosbatesabz.com/mag/shaaban/ «نیمه شعبان جشن بزرگ مسلمانان»، وب‌سایت مثبت سبز.]</ref>   
پانزدهم ماه شعبان در فرهنگ مسلمانان فارسی‌زبان، «نیمۀ شعبان» نامیده شده است. شب نیمۀ شعبان را در کشورهای ایران، هند، پاکستان و افغانستان، [[شب برات]] نیز می‌گویند؛ زیرا بر این باور هستند که در آن شب، برات آزادی از آتش به اهل طاعت و بندگی عطا می‌شود.<ref>  سلیمیان‌، فرهنگ‌‌نامه مهدویت، 1383ش، ص271؛ واسطی حنفی، تاج‌العروس، 1414‌ق، ج13، ص601؛ رامپوری، غیاث ‌اللغات، ۱۳۹۳ش، ص۵۰۳-۵۰۴.</ref>  همچنین برخی معتقدند که خداوند در این شب، حاجت بندگان را برآورده کرده و برای هر یک برات‌‌نامه‌ای‌ می‌نویسد.<ref>  کاشانی، تفسیر کبیر منهج‌الصادقین، 1336ش، ج8، ص266.</ref> شب برات را در ترکیه، «برات کاندیلی»<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.] </ref>  و در شرق عربستان «ناصفة شعبان» می‌گویند. در فرهنگ مسلمانان، شب نیمه شعبان، «لیلة ‌المبارکه» و «لیلة ‌الرحمة» دانسته شده<ref>کاشانی، تفسیر کبیر، 1336ش، ج8، ص266.</ref>  و در منطقۀ آسیای جنوبی، آن را شب رهایی می‌دانند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/6024/8021/105283/%D8%AE%D8%A8%D8%B1-%DB%8C%D8%A7%D8%B1 شیخ‌زاده، «باشکوه‌ترین جشن تولد برای کامل‌ترین انسان»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه]</ref>  به‌مناسبت نیمۀ شعبان در بسیاری از کشورهای [[مسلمان]]، آيين‌ها و مناسک ویژه‌ای برگزار می‌شود.<ref>[https://mosbatesabz.com/mag/shaaban/ «نیمه شعبان جشن بزرگ مسلمانان»، وب‌سایت مثبت سبز.]</ref>   
==فضیلت شب نیمۀ شعبان==
==فضیلت شب نیمۀ شعبان==
شب نیمه شعبان در فرهنگ مسلمانان و به‌ویژه شیعیان، دارای اهمیت و فضیلت فراوانی است؛ برخی روایات، این شب را برترین شب‌ها پس از شب قدر، شب بخشش‌ گناهان، نزول رحمت و تقسیم روزی معرفی کرده‌اند.<ref>سید بن طاووس، اقبال‌الاعمال، 1376ش، ج3، ص212 و 315؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۴، ص۸۵؛ ج98، ص413.</ref>   
شب نیمه شعبان در فرهنگ مسلمانان و به‌ویژه شیعیان، دارای اهمیت و فضیلت فراوانی است؛ برخی روایات، این شب را برترین شب‌ها پس از شب قدر، شب بخشش‌ گناهان، نزول رحمت و تقسیم روزی معرفی کرده‌اند.<ref>سید بن طاووس، اقبال‌الاعمال، 1376ش، ج3، ص212 و 315؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۴، ص۸۵؛ ج98، ص413.</ref>   
خط ۱۳: خط ۱۳:
در آموزه‌های شیعی به اعمال و مناسکی مانند غسل در شب نیمه شعبان،<ref>شیخ طوسی، تهذیب‌ الاحکام، 1407ق، ج1، ص117؛ شیخ طوسی، مصباح ‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص648.</ref>  شب‌زنده‌داری (احیا)،<ref>مجلسی، بحار‌الانوار، ۱۴۰۳ق، ج94، ص86.</ref>  نماز، استغفار،<ref>شیخ صدوق، امالی، 1376ش، ص27.</ref>  خواندن دعای کمیل،<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص844.</ref>  زیارت امام حسین،<ref>شیخ طوسی، امالی، 1414ق، ص48؛ شیخ طوسی، تهذیب‌الاحکام، 1407ق، ج6، ص49.</ref>  خواندن دعای خاص امام زمان، نماز جعفر طیار<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص842.</ref>  و گرفتن روزه در روز نیمه شعبان،<ref> بیهقی، شعب الایمان، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص379.</ref>  سفارش شده است.  
در آموزه‌های شیعی به اعمال و مناسکی مانند غسل در شب نیمه شعبان،<ref>شیخ طوسی، تهذیب‌ الاحکام، 1407ق، ج1، ص117؛ شیخ طوسی، مصباح ‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص648.</ref>  شب‌زنده‌داری (احیا)،<ref>مجلسی، بحار‌الانوار، ۱۴۰۳ق، ج94، ص86.</ref>  نماز، استغفار،<ref>شیخ صدوق، امالی، 1376ش، ص27.</ref>  خواندن دعای کمیل،<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص844.</ref>  زیارت امام حسین،<ref>شیخ طوسی، امالی، 1414ق، ص48؛ شیخ طوسی، تهذیب‌الاحکام، 1407ق، ج6، ص49.</ref>  خواندن دعای خاص امام زمان، نماز جعفر طیار<ref>شیخ طوسی، مصباح‌المتهجد و سلاح‌المتعبد، 1411ق، ج2، ص842.</ref>  و گرفتن روزه در روز نیمه شعبان،<ref> بیهقی، شعب الایمان، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص379.</ref>  سفارش شده است.  
==دیدگاه اهل سنت==
==دیدگاه اهل سنت==
اهل سنت به‌ویژه طریقت‌های صوفیه، به فضیلت نیمه شعبان معتقد بوده و به شب‌زنده‌داری و انجام امور عبادی نظیر خواندن قرآن، برپایی نمازهای مستحبی، دعا و روزه‌داری در روز نیمه شعبان اهتمام می‌ورزند.<ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  خواندن صد رکعت نماز (صلوة الخیر) از جمله اعمال عبادی مشترک میان اهل تشیع و تسنن است. مراسم شب برات در برخی از مناطق اسلامی ‌مانند شبه قاره هند با زیارت قبور، دادن غذا و صدقه به نیازمندان همراه است. <ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  
اهل سنت به‌ویژه طریقت‌های صوفیه، به فضیلت نیمه شعبان معتقد بوده و به شب‌زنده‌داری و انجام امور عبادی نظیر خواندن قرآن، برپایی نمازهای مستحبی، دعا و روزه‌داری در روز نیمه شعبان اهتمام می‌ورزند.<ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  خواندن صد رکعت نماز (صلوة الخیر) از جمله اعمال عبادی مشترک میان اهل تشیع و تسنن است. مراسم [[شب برات]] در برخی از مناطق اسلامی ‌مانند شبه قاره هند با زیارت قبور، دادن غذا و صدقه به نیازمندان همراه است. <ref> [https://theo.ui.ac.ir/page-MaArfMain/fa/13/news/29869-G850/type-dorsasearch «سال‌روز تولد امام دوازدهم شیعیان، مبارک باد»، وب‌سایت دانشکده الهیات و معارف اهل‌بیت دانشگاه اصفهان.]</ref>  
==نیمه شعبان در ادبیات فارسی==
==نیمه شعبان در ادبیات فارسی==
نیمه شعبان در فرهنگ و ادب فارسی، شب برات نامیده شده است. ابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» از شب پانزدهم ماه [[شعبان]] به شب برات و بزرگ تعبیر کرده و عبادت و نیکی در آن شب را سبب نجات از دوزخ دانسته است.<ref>[[ابوریحان بیرونی]]، التّفهیم، 1316ش، ص 252. </ref>   
نیمه شعبان در فرهنگ و ادب فارسی، شب برات نامیده شده است. ابوریحان بیرونی در کتاب «التفهیم» از شب پانزدهم ماه [[شعبان]] به شب برات و بزرگ تعبیر کرده و عبادت و نیکی در آن شب را سبب نجات از دوزخ دانسته است.<ref>[[ابوریحان بیرونی]]، التّفهیم، 1316ش، ص 252. </ref>