پرش به محتوا

طلاق عاطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۲: خط ۳۲:


==مفهوم‌شناسی==
==مفهوم‌شناسی==
[[طلاق عاطفی]] نوعی از جدایی است. در چنین طلاقی [[زن]] و [[شوهر]] علی‌­رغم داشتن زندگی مشترک؛ ارتباط عاطفی مثبت با یکدیگر ندارند. ‌آنها اعتماد و جذابیت‌شان نسبت به همدیگر کاهش یافته است.<ref>[https://www.isna.ir/news/98060703590/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA - «طلاق عاطفی چیست؟»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref> معمولاً ابتدا مشکلات زناشویی آشکار می­‌شوند. سپس تا مدتی مشاجره و دعوا بین زن و شوهر رخ می­‌دهد و بالاخره یک نوع سردی و بی­‌تفاوتی بین آنها حاکم می‌­شود. <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
طلاق عاطفی نوعی از جدایی است. در چنین طلاقی زن و شوهر علی‌­رغم داشتن زندگی مشترک؛ ارتباط عاطفی مثبت با یکدیگر ندارند. ‌آنها اعتماد و جذابیت‌شان نسبت به همدیگر کاهش یافته است.<ref>[https://www.isna.ir/news/98060703590/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA - «طلاق عاطفی چیست؟»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref> معمولاً ابتدا مشکلات زناشویی آشکار می­‌شوند. سپس تا مدتی مشاجره و دعوا بین زن و شوهر رخ می­‌دهد و بالاخره یک نوع سردی و بی­‌تفاوتی بین آنها حاکم می‌­شود. <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>


==نشانه­‌های طلاق عاطفی==
== نشانه‌های طلاق ==
بروز طلاق عاطفی با نشانه­‌هایی همراه است که برخی از این نشانه­‌ها عبارتند از:  
بروز طلاق عاطفی با نشانه­‌هایی همراه است که برخی از این نشانه­‌ها عبارتند از:
*کاهش ستایش از دستاوردهای همسر و افزایش نکوهش اشتباهات؛
*کاهش ستایش از دستاوردهای همسر و افزایش نکوهش اشتباهات؛
*افزایش مقایسه همسر با دیگران؛
*افزایش مقایسه همسر با دیگران؛
*درماندگی در یافتن راه­حل در مشاجرات؛ <ref>[https://hadana.ir/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/ - «طلاق عاطفی از نظر اسلام»،  وب­سایت هدانا.]</ref>
*درماندگی در یافتن راه­حل در مشاجرات؛  
*کاهش اطلاع زوجین از احوالات همدیگر؛ <ref>[https://dralirezajabbari.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - زاهدی، «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین روجین می­شود؟»،  وب­سایت دکتر علیرضا جباری.]</ref>
*کاهش اطلاع زوجین از احوالات همدیگر؛  
*کاهش میزان تفریحات یا فعالیت­‌های مشترک بین زن و شوهر؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*کاهش میزان تفریحات یا فعالیت­‌های مشترک بین زن و شوهر؛  
*بی­‌میلی یا کاهش علاقۀ جنسی بین آنها؛ <ref>[https://zendegiacademy.com/whats-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی»،  وب­سایت آکادمی زندگی.]</ref>
*بی­‌میلی یا کاهش علاقۀ جنسی بین آنها؛  
*کاهش اعتماد متقابل بین همسران؛
*کاهش اعتماد متقابل بین همسران؛
*احساس بی­‌مسئولیتی نسبت به هم؛
*احساس بی­‌مسئولیتی نسبت به هم؛
*عدم تلاش برای خوشحال کردن همدیگر؛ <ref> [https://dralirezajabbari.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین روجین می­شود؟»،  وب­سایت دکتر علیرضا جباری.]</ref>
*عدم تلاش برای خوشحال کردن همدیگر؛  
*کاهش ارتباط عاطفی و تعاملات مثبت؛ <ref>[https://zendegiacademy.com/whats-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی»،  وب­سایت آکادمی زندگی.]</ref>
*کاهش ارتباط عاطفی و تعاملات مثبت؛
*و تبدیل فضای گرم و پرنشاط گذشته به فضایی سرد و خشک.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*و تبدیل فضای گرم و پرنشاط گذشته به فضایی سرد و خشک.
*کاهش وابستگی‌ زوجین به یکدیگر؛
 
* افزایش سرگرمی‌های خارج از چارچوب زناشویی؛
==دلایل ایجاد طلاق عاطفی==
* تمرکز هر کدام از زوجین بر مسائل بیرون از [[خانواده]]؛
* بی‌اعتنایی و تمایل نداشتن به حل مسأله در روابط زناشویی؛
* کاهش میزان مهربانی کلامی، جسمی و روابط جنسی؛
* اعتماد نکردن زوجین به یکدیگر در حل مشکلات.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13991006000324/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AD%D9%88-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 . «پیشگیری از طلاق عاطفی/ چطور زندگی مشترک‌مان را به بهترین نحو حفظ کنیم»، خبرگزاری فارس.]</ref>  
==دلایل طلاق عاطفی==
دلایل مختلفی می‌­توانند منجر به بروز طلاق عاطفی بین زوجین شود. برخی از مهم‌ترین عوامل عبارتند از:  
دلایل مختلفی می‌­توانند منجر به بروز طلاق عاطفی بین زوجین شود. برخی از مهم‌ترین عوامل عبارتند از:  


*فقدان دوران نامزدی و آشنایی اولیه؛ ازدواج­‌های کورکورانه که بدون تحقیق و صرفاً بر اساس هوی و هوس صورت می­‌گیرند، می­تواند از ازدواج‌های سست و ناپایدار باشند. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گزارش کرده‌­اند عده­ای از افرادی که بدون آشنایی کافی تن به ازدواج داده بودند پس از مدتی روابط‌شان دچار تنش و سردی شد.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_97614_e6a62cd9bd70ad6d862c5d7f361689aa.pdf - رضایی و دیگران، «تعاملات عاطفی زوجین و نقش آن در طلاق عاطفی و اقدام به طلاق: یک پژوهش کیفی»،  1396ش، ص592 و 597.]</ref>
*فقدان دوران نامزدی و آشنایی اولیه؛ ازدواج­‌های کورکورانه که بدون تحقیق و صرفاً بر اساس هوی و هوس صورت می­‌گیرند، می­تواند از ازدواج‌های سست و ناپایدار باشند. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گزارش کرده‌­اند عده­ای از افرادی که بدون آشنایی کافی تن به ازدواج داده بودند پس از مدتی روابط‌شان دچار تنش و سردی شد.
*نارضایتی از ظاهر جسمی؛ برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رابطه معنادار منفی بین تصویر بدنی و طلاق عاطفی وجود دارد؛ بدین معنی که رضایت کمتر از ظاهر جسمانی در زنان می‌تواند با مشکلات عاطفی در روابط با همسران‌شان همراه باشد.
*نارضایتی از ظاهر جسمی؛ برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رابطه معنادار منفی بین تصویر بدنی و طلاق عاطفی وجود دارد؛ بدین معنی که رضایت کمتر از ظاهر جسمانی در زنان می‌تواند با مشکلات عاطفی در روابط با همسران‌شان همراه باشد.
*کمال­‌گرایی منفی؛ در کمال­‌گرایی منفی، اهداف فرد غیرواقع­‌بینانه و بیش از حد آرمان­‌گرایانه است و برای رسیدن به اهداف خود قوانین خشکی وضع می‌­کند. بررسی­‌ها نشان می­‌دهد بین ویژگی کما‌ل‌گرایی منفـی و طلاق عاطفی رابطۀ معنادار مثبت وجود دارد.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_1789_9dbab1b593c7a9667ba1da5c6beea04e.pdf - زمانی و دیگران، رابطه طلاق عاطفی با تصویر بدنی وکمال­گرایی، 1393ش، ص132.]</ref>
*کمال­‌گرایی منفی؛ در کمال­‌گرایی منفی، اهداف فرد غیرواقع­‌بینانه و بیش از حد آرمان­‌گرایانه است و برای رسیدن به اهداف خود قوانین خشکی وضع می‌­کند. بررسی­‌ها نشان می­‌دهد بین ویژگی کما‌ل‌گرایی منفـی و طلاق عاطفی رابطۀ معنادار مثبت وجود دارد.
*اشتباه در انتخاب همسر؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref> ازدواج با همسری که در ایمان، اخلاق و فرهنگ هم‌کفو نیست، از عوامل زمینه‌­ساز مهم در طلاق عاطفی است.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*اشتباه در انتخاب همسر؛ ازدواج با همسری که در ایمان، اخلاق و فرهنگ هم‌کفو نیست، از عوامل زمینه‌­ساز مهم در طلاق عاطفی است.
*نبود معنا در زندگی؛ زن و شوهری که زندگی برای آنها معنا و مفهومی ندارد. احتمال بروز طلاق عاطفی در آنها زیاد خواهد بود. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گروهی از زنان متاهل دریافتند که معنای زندگی با طلاق عاطفی در زنان متاهل رابطه منفی و معنا­دار دارد.<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-2861-fa.html - وطن­خواه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی با میانجی­گری تعادل کار زندگی»،  1400ش، ص168.]</ref>
*نبود معنا در زندگی؛ زن و شوهری که زندگی برای آنها معنا و مفهومی ندارد. احتمال بروز طلاق عاطفی در آنها زیاد خواهد بود. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گروهی از زنان متاهل دریافتند که معنای زندگی با طلاق عاطفی در زنان متاهل رابطه منفی و معنا­دار دارد.
*عدم همکاری و سکوت؛ عدم همکاری یعنی اینکه زن و شوهر هنگام بروز اختلاف برای حل آن گفتگو نمی­‌کنند و از خود بی­‌تفاوتی نشان می­‌دهند.
*عدم همکاری و سکوت؛ عدم همکاری یعنی اینکه زن و شوهر هنگام بروز اختلاف برای حل آن گفتگو نمی­‌کنند و از خود بی­‌تفاوتی نشان می­‌دهند.
*رفتار تدافعی؛ یکی از مؤلفه‌های مهم در الگوی گاتمن،<ref group="یادداشت"> گاتمن مطالعاتی در زمینۀ روابط زن و شوهر انجام داد و الگویی در مورد علت طلاق عاطفی مطرح کرد و انتقاد، اهانت، رفتار تدافعی و سکوت را عامل طلاق عاطفی دانست. </ref> <ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣﻮﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.] </ref> رفتار تدافعی در روابط است.<ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf - خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣؤﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.]</ref>
*رفتار تدافعی؛ یکی از مؤلفه‌های مهم در الگوی گاتمن،  رفتار تدافعی در روابط است.
*اعتیاد به شبکه‌­های مجازی؛ <ref>[https://www.sid.ir/paper/403522/fa - فریبرز و دیگران، بررسی جامعه­شناختی رابطه اعتیاد به شبکه­های اجتماعی مجازی و طلاق عاطفی در خانواده­های تهرانی، 1399ش، ص146.]</ref>
*اعتیاد به شبکه‌­های مجازی؛  
*پرخاشگری؛
*پرخاشگری؛
*همدلی نکردن؛
*همدلی نکردن؛
*اعتیاد به استعمال مواد مخدر و مشروبات الکلی؛ <ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ -صفدری، «پدیده طلاق عاطفیدر جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*اعتیاد به استعمال مواد مخدر و مشروبات الکلی؛  
*نارضایتی جنسی؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وبسایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*نارضایتی جنسی؛  
*دخالت دیگران در زندگی؛ <ref> [https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش. «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*دخالت دیگران در زندگی؛  
*رواج دوستی‌­های اینترنتی و خیابانی؛ <ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*رواج دوستی‌­های اینترنتی و خیابانی؛  
*مشکلات روانی هر یک از زوجین؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهندۀ آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*مشکلات روانی هر یک از زوجین؛  
*و انتقاد مداوم و توهین.<ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣﻮﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.]</ref>
*و انتقاد مداوم و توهین.


==پیامدهای طلاق عاطفی==
* تعارض ارزش‌های نو و سنّتی؛
* نداشتن نگرش صحیح نسبت به [[ازدواج]]؛
* ازدواج‌های اجباری (تحت تأثیر عوامل اجتماعی و جوّ خانوادگی)؛
* ناهمسانی زوجین؛
* تنوّع‌طلبی جنسی؛
* تشدید فشارهای روانی؛
* دل‌زدگی از یکنواختی زندگی؛
* تناسب نداشتن یا ناسازگاری انتظارات و واقعیّات.<ref> . شعاری، «طلاق عاطفی»، 1388ش، ص50.</ref>
==پیامدها==


طلاق عاطفی پیامدهای متعددی در سطح فردی و اجتماعی می­‌تواند داشته باشد، در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:  
طلاق عاطفی پیامدهای متعددی در سطح فردی و اجتماعی می­‌تواند داشته باشد، در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:  
*ایجاد مشکلات روحی؛ برخی از پژوهشگران پس از بررسی میدانی، پیامدهای متعددی برای طلاق عاطفی بیان کردند. یکی از پیامدهای طلاق عاطفی، فشارها و مشکلات روحی مختلف که توسط زنان مورد مطالعه تجربه شده بود. اکثر این زنان انگیزه خود را از دست داده بودند و حالت بی‌حوصلگی و افسردگی داشتند. برخی نیز از احساس حقارت و خرد شدن شخصیت رنج می‌­برند. عده‌ای هم به بیماری عصبی مبتلا شده بودند.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_95912_a2a41b68fa75691c75ec7a795a7f67b8.pdf -باستانی و دیگران، «پیامدهای عاطفی و استراتژی­های مواجهه با آن»،  1390ش، ص247.]</ref>
*ایجاد مشکلات روحی؛ برخی از پژوهشگران پس از بررسی میدانی، پیامدهای متعددی برای طلاق عاطفی بیان کردند. یکی از پیامدهای طلاق عاطفی، فشارها و مشکلات روحی مختلف که توسط زنان مورد مطالعه تجربه شده بود. اکثر این زنان انگیزه خود را از دست داده بودند و حالت بی‌حوصلگی و افسردگی داشتند. برخی نیز از احساس حقارت و خرد شدن شخصیت رنج می‌­برند. عده‌ای هم به بیماری عصبی مبتلا شده بودند.
*انزوای اجتماعی؛ در مطالعه‌­ای دیگر پژوهشگران تاثیر طلاق عاطفی بر انزوای اجتماعی را بررسی کردند. مطالعه آنها نشان داد که چنین تاثیری معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی زنان بیشتر شود، میزان انزوای اجتماعی آنان نیز بیشتر می­‌شود.
*انزوای اجتماعی؛ در مطالعه‌­ای دیگر پژوهشگران تاثیر طلاق عاطفی بر انزوای اجتماعی را بررسی کردند. مطالعه آنها نشان داد که چنین تاثیری معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی زنان بیشتر شود، میزان انزوای اجتماعی آنان نیز بیشتر می­‌شود.
*آسیب‌­های اجتماعی؛ تاثیر طلاق عاطفی بر ایجاد آسیب‌های اجتماعی نیز معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی بیشتر شود، میزان آسیب‌های اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_24441_8f025710dc13efe39792cabd540a3851.pdf -دهقانی تفتی و دیگران، «بررسی جامعه­شناختی پیامدهای اجتماعی طلاق عاطفی زنان شهر تهران طی سال­های96-97 بر اساس معادلات ساختاری»،  1398ش، ص113.]</ref>
*آسیب‌­های اجتماعی؛ تاثیر طلاق عاطفی بر ایجاد آسیب‌های اجتماعی نیز معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی بیشتر شود، میزان آسیب‌های اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.
*تاثیر منفی بر فرزندان؛
*تاثیر منفی بر فرزندان؛
*و اختلال در روابط اجتماعی؛ <ref>[https://dadarmanesh.com/what-is-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و چه تبعاتی دارد؟»،  وب­سایت گروه حقوقی دادارمنش.]</ref>
*و اختلال در روابط اجتماعی؛  


==راهکارهای پیشگیری از طلاق عاطفی==
==راهکارهای پیشگیری==


برای پیشگیری از این امر، راه‌­های متعددی وجود دارد، در ادامه چند راهکار بیان می­‌شود:  
برای پیشگیری از این امر، راه‌­های متعددی وجود دارد، در ادامه چند راهکار بیان می­‌شود:  
*داشتن فعالیت­‌های مشترک با همسر؛ نتایج پژوهش‌­ها نشان می‌­دهد هرچه فعالیت­‌های مشترک با همسر زیاد شود، احساس صمیمت مردان نسبت به همسرشان بیشتر شده و احتمال طلاق عاطفی را کاهش می­‌دهد.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_26142_a700cbbed495cb3c4d942f06b9e4e24a.pdf - اسکافی و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»،  1394ش، ص244.]</ref>
*داشتن فعالیت­‌های مشترک با همسر؛ نتایج پژوهش‌­ها نشان می‌­دهد هرچه فعالیت­‌های مشترک با همسر زیاد شود، احساس صمیمت مردان نسبت به همسرشان بیشتر شده و احتمال طلاق عاطفی را کاهش می­‌دهد.
*اقدام به درمان اختلالات فردی زوجین؛ درصورتی‌که یکی از زوجین یا هر دو به اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب و خشونت مبتلا باشند، اقدام به درمان، می­‌تواند به پیشگیری از طلاق عاطفی کمک کند.
*اقدام به درمان اختلالات فردی زوجین؛ درصورتی‌که یکی از زوجین یا هر دو به اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب و خشونت مبتلا باشند، اقدام به درمان، می­‌تواند به پیشگیری از طلاق عاطفی کمک کند.
*آموزش­‌های قبل از ازدواج؛ ازجمله مواردی که در پیشگیری از طلاق عاطفی می­‌تواند نقش مؤثری داشته باشد، آموزش­‌های قبل از ازدواج و یادگیری مهارت­‌های زندگی است.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref> در واقع والدین و مراکز آموزشی با فرهنگ‌سازی و آگاهی‌ بخشی مناسب به جوانان قبل از ازدواج، می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش طلاق عاطفی داشته باشند.<ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ - صفدری، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*آموزش­‌های قبل از ازدواج؛ ازجمله مواردی که در پیشگیری از طلاق عاطفی می­‌تواند نقش مؤثری داشته باشد، آموزش­‌های قبل از ازدواج و یادگیری مهارت­‌های زندگی است. در واقع والدین و مراکز آموزشی با فرهنگ‌سازی و آگاهی‌ بخشی مناسب به جوانان قبل از ازدواج، می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش طلاق عاطفی داشته باشند.
*جلوگیری از دخالت نابجای دیگران؛ گاهی دخالت دیگران منجر به اختلاف و سردی روابط بین زوجین می‌­شود. برای پیشگیری از تخریب روابط، لازم است زوجین از دخالت نابجای دیگران جلوگیری کنند.
*جلوگیری از دخالت نابجای دیگران؛ گاهی دخالت دیگران منجر به اختلاف و سردی روابط بین زوجین می‌­شود. برای پیشگیری از تخریب روابط، لازم است زوجین از دخالت نابجای دیگران جلوگیری کنند.
*پایین آوردن سطح انتظارات؛ نداشتن انتظارات غیرواقعی از همسر در مسائل مختلف مانند مسائل مالی، روابط جنسی و رفاهیات زندگی، یکی از راه‌کارهای پیشگیری از طلاق عاطفی است.<ref>[https://rahshenas.com/%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «چگونه از طلاق عاطفی جلوگیری کنیم؟ + راه‌های درمان آن»،  وب­سایت آکادمی راه­شناس.]</ref>
*پایین آوردن سطح انتظارات؛ نداشتن انتظارات غیرواقعی از همسر در مسائل مختلف مانند مسائل مالی، روابط جنسی و رفاهیات زندگی، یکی از راه‌کارهای پیشگیری از طلاق عاطفی است.
*ایجاد فضای احترام و نشاط در خانه؛ تلاش زوجین برای جلوگیری از هرگونه تحقیر و تهمت نسبت به همدیگر لازم است. همچنین بهتر است در راستای نشاط روابط‌شان نیز برنامه‌هایی باهم داشته باشند.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*ایجاد فضای احترام و نشاط در خانه؛ تلاش زوجین برای جلوگیری از هرگونه تحقیر و تهمت نسبت به همدیگر لازم است. همچنین بهتر است در راستای نشاط روابط‌شان نیز برنامه‌هایی باهم داشته باشند.
*داشتن تعاملات مثبت؛ اموری از قبیل هدیه دادن، توجه کردن، محبت کردن، تشکر از زحمات یکدیگر در زندگی مشترک، ارتباط کلامی در روز و دادن پیام‌های عاطفی به یکدیگر.
*داشتن تعاملات مثبت؛ اموری از قبیل هدیه دادن، توجه کردن، محبت کردن، تشکر از زحمات یکدیگر در زندگی مشترک، ارتباط کلامی در روز و دادن پیام‌های عاطفی به یکدیگر.
*خودداری از جنگ قدرت؛ یکی از نکات مهم در این زمینه این است که زوجین در مسائل زندگی وارد جنگ قدرت و زورگویی نشوند و به‌جای این کار سعی کنند با گفت‌وگوی منطقی، به توافقی برای حل مشکلات خود برسند.<ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ -صفدری، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*خودداری از جنگ قدرت؛ یکی از نکات مهم در این زمینه این است که زوجین در مسائل زندگی وارد جنگ قدرت و زورگویی نشوند و به‌جای این کار سعی کنند با گفت‌وگوی منطقی، به توافقی برای حل مشکلات خود برسند.
*ازدواج با هم­‌کفو؛ دنبال همسر کفو بودن پیش از ازدواج موجب استحکام خانواده از همان ابتدا و باعث پیشگیری از طلاق عاطفی است.<ref>[http://jqss.isca.ac.ir/article_71716_6fccb5beef6de09052ef54b70665d278.pdf -یوسفی مقدم و دین­دوست سرخابی، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  1400ش، ص100.]</ref>
*ازدواج با هم­‌کفو؛ دنبال همسر کفو بودن پیش از ازدواج موجب استحکام خانواده از همان ابتدا و باعث پیشگیری از طلاق عاطفی است.
*ارتباط معنوی با خدا؛ نتایج برخی از پژوهش­‌ها حکایت از این دارد که توجه، اعتماد، توکل و ارتباط با خدا می­تواند سبب ایجاد آرامش در روابط بین فردی ازجمله روابط بین زوجین و رضایت زناشویی شود.<ref>[http://journals.ueae.ir/article_21_7b398b9ce86b28dbc4f5288fc05d9d9e.pdf -خلیلی و دیگران، «طلاق عاطفی: نقش ویژگی‌های شخصیتی و دلبستگی به خدا»،  1399ش، ص56.]</ref>
*ارتباط معنوی با خدا؛ نتایج برخی از پژوهش­‌ها حکایت از این دارد که توجه، اعتماد، توکل و ارتباط با خدا می­تواند سبب ایجاد آرامش در روابط بین فردی ازجمله روابط بین زوجین و رضایت زناشویی شود.
*مراجعه به مشاور؛ اگر زوجین در روابط­ عاطفی خود دچار مشکل شدند و نتوانستند به تفاهم برسند، بهتر است به مشاور مراجعه کنند. مشاور می­‌تواند با ریشه‌­یابی مشکل به آنها کمک کند که از مشکلات بزرگ‌تر پیشگیری کنند.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/341/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C.html - «راه­های جلوگیری از طلاق عاطفی»،  وب­سایت فیلیا.]</ref>
*مراجعه به مشاور؛ اگر زوجین در روابط­ عاطفی خود دچار مشکل شدند و نتوانستند به تفاهم برسند، بهتر است به مشاور مراجعه کنند. مشاور می­‌تواند با ریشه‌­یابی مشکل به آنها کمک کند که از مشکلات بزرگ‌تر پیشگیری کنند.
*و مدیریت زمان در استفاده از رسانه و شبکه‌­های اجتماعی؛ <ref>[https://www.jwss.ir/article_33833_4ee24536713142f9117527f1b9016796.pdf - مداحی و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با طلاق عاطفی) مطالعه­ی موردی متاهلین شهر شیراز)»،  1395ش، ص106.]</ref>
*و مدیریت زمان در استفاده از رسانه و شبکه‌­های اجتماعی؛
 
=== رویکرد قرآنی ===
چند مورد مهم از راه‌کارهای قرآنی جهت پیشگیری و درمان طلاق عاطفی عبارتند از:
# تقوا؛ رعایت تقوا در زندگی، موجب حفظ نظام خانواده و زندگی مشترک می‌شود. اگر روابط زن و شوهر بر اساس تقوا شکل بگیرد مشکلات زندگی نه تنها توجه آنها را به همدیگر کاهش نمی‌دهد، بلکه آنها را مصمم‌تر می‌کند تا به حل ناملایمات زندگی بپردازند.
# تحکیم روابط خانوادگی؛ بخش مهمی از نیازهای عاطفی انسان در ارتباط با افراد دیگر بر آورده می‌شود. قرآن، زوجیت را عامل سکون و آرامش و پاسخ به نیازهای عاطفی بشر معرفی کرده است.<ref> . سوره روم، آیه 21.</ref> 
# مشورت؛ مشورت به‌عنوان یک اصل قرآنی،<ref> . سوره شوری، آیه 38؛ سوره آل‌عمران، آیه 159؛ سوره بقره، آیه 233.</ref>  از مؤلفه‌های اساسی در ایجاد صمیمیت بین همسران است.<ref> . پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی مؤثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، 1391ش، ص135. </ref>  روان‌شناسان معتقدند که میان طلاق عاطفی و میزان صمیمیت بین همسران رابطه معکوسی وجود دارد.<ref> . ترکمان و دیگران، «همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، 1393ش، ص44. </ref>  قرآن‌کریم برای رهایی خانواده‌ها از مشکلات و به آرامش رسیدن، آنها را به مشاوره و صلح دعوت کرده است.<ref> . سوره نساء، آیه 35.</ref>  وقتی مشاوران، از خویشان باشند به‌خوبی می‌توانند عواطف را در مسیر اصلاح پیش ببرند و از بروز طلاق عاطفی جلوگیری کنند.<ref> . زمخشری، الکشاف، 1407ق، ج1، ص508.</ref>  
# کفویت و همسانی؛ «کفویت» در لغت به‌معنای هم‌تراز و همسان بودن در منزلت است.<ref> . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، 1383ش، ذیل واژه کفو.</ref>  از دیدگاه قرآن هر یک از همسران طیب و خبیث، برای هم و در شأن یکدیگر محسوب شده‌اند.<ref> . سوره نور، آیه 26.</ref>  در روایات نیز به هم‌تراز بودن همسران تاکید شده است.<ref> . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص332 و ص337.</ref>  کفویت در آیات و روایات، ناظر به شاخص‌های معنوی مانند ایمان، اعتقادات و اخلاق است.<ref> . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص340؛ بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، 1387ش، ص230.</ref>  
# رعایت حقوق یکدیگر؛ زن و شوهر با رعایت حقوق یکدیگر، راه ورود  هرگونه بی‌عاطفگی در زندگی را مسدود می‌کنند.
==یادداشت‌ها==
==یادداشت‌ها==
<references group="یادداشت" />  
<references group="یادداشت" />  
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
==منابع==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
خط ۱۲۱: خط ۱۴۰:
*یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
*یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}
ویکی ر
*قرآن کریم
 
'''<big>طلاق عاطفی</big>'''، جدایی عاطفی زن و شوهر در زندگی.
 
طلاق عاطفی به‌معنای این است که زن و شوهر زیر یک سقف [[زندگی]] می‌کنند در حالی که ارتباط بین آنها قطع شده یا بدون میل و رضایت است و هیچ محبتی بین‌شان حاکم نیست. از طلاق عاطفی با نام‌های [[طلاق]] پنهان، طلاق خاموش و طلاق روانی نام برده می‌شود.
==نشانه‌های طلاق عاطفی==
طلاق عاطفی معمولا به‌صورت نامحسوس به زندگی زوجین، وارد می‌شود و گاهی زن و مرد تا مدت‌ها نسبت به آن، غافل هستند. کارشناسان در بررسی طلاق عاطفی به نشانه‌های زیر توجه می‌کنند:
* کاهش وابستگی‌ زوجین به یکدیگر؛
* افزایش سرگرمی‌های خارج از چارچوب زناشویی؛
* تمرکز هر کدام از زوجین بر مسائل بیرون از [[خانواده]]؛
* بی‌اعتنایی و تمایل نداشتن به حل مسأله در روابط زناشویی؛
* کاهش میزان مهربانی کلامی، جسمی و روابط جنسی؛
* اعتماد نکردن زوجین به یکدیگر در حل مشکلات.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/13991006000324/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%86%D8%B7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AD%D9%88-%D8%AD%D9%81%D8%B8-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 . «پیشگیری از طلاق عاطفی/ چطور زندگی مشترک‌مان را به بهترین نحو حفظ کنیم»، خبرگزاری فارس.]</ref>
==دلایل طلاق عاطفی==
کارشناسان در بررسی دلایل طلاق عاطفی، عوامل زیر را مورد توجه قرار داده‌اند:
* تعارض ارزش‌های نو و سنّتی؛
* نداشتن نگرش صحیح نسبت به [[ازدواج]]؛ 
* ازدواج‌های اجباری (تحت تأثیر عوامل اجتماعی و جوّ خانوادگی)؛
* ناهمسانی زوجین؛ 
* تنوّع‌طلبی جنسی؛ 
* تشدید فشارهای روانی؛
* دل‌زدگی از یکنواختی زندگی؛
* تناسب نداشتن یا ناسازگاری انتظارات و واقعیّات.<ref> . شعاری، «طلاق عاطفی»، 1388ش، ص50.</ref>
==راه‌کارهای قرآنی پیشگیری از طلاق عاطفی==
چند مورد مهم از راه‌کارهای قرآنی جهت پیشگیری و درمان طلاق عاطفی عبارتند از:
# '''تقوا'''؛ رعایت تقوا در زندگی، موجب حفظ نظام خانواده و زندگی مشترک می‌شود. اگر روابط زن و شوهر بر اساس تقوا شکل بگیرد مشکلات زندگی نه تنها توجه آنها را به همدیگر کاهش نمی‌دهد، بلکه آنها را مصمم‌تر می‌کند تا به حل ناملایمات زندگی بپردازند. 
# '''تحکیم روابط خانوادگی'''؛ بخش مهمی از نیازهای عاطفی انسان در ارتباط با افراد دیگر بر آورده می‌شود. قرآن، زوجیت را عامل سکون و آرامش و پاسخ به نیازهای عاطفی بشر معرفی کرده است.<ref> . سوره روم، آیه 21.</ref> 
# '''مشورت'''؛ مشورت به‌عنوان یک اصل قرآنی،<ref> . سوره شوری، آیه 38؛ سوره آل‌عمران، آیه 159؛ سوره بقره، آیه 233.</ref>  از مؤلفه‌های اساسی در ایجاد صمیمیت بین همسران است.<ref> . پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی مؤثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، 1391ش، ص135. </ref>  روان‌شناسان معتقدند که میان طلاق عاطفی و میزان صمیمیت بین همسران رابطه معکوسی وجود دارد.<ref> . ترکمان و دیگران، «همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، 1393ش، ص44. </ref>  قرآن‌کریم برای رهایی خانواده‌ها از مشکلات و به آرامش رسیدن، آنها را به مشاوره و صلح دعوت کرده است.<ref> . سوره نساء، آیه 35.</ref>  وقتی مشاوران، از خویشان باشند به‌خوبی می‌توانند عواطف را در مسیر اصلاح پیش ببرند و از بروز طلاق عاطفی جلوگیری کنند.<ref> . زمخشری، الکشاف، 1407ق، ج1، ص508.</ref> 
# '''کفویت و همسانی'''؛ «کفویت» در لغت به‌معنای هم‌تراز و همسان بودن در منزلت است.<ref> . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، 1383ش، ذیل واژه کفو.</ref>  از دیدگاه قرآن هر یک از همسران طیب و خبیث، برای هم و در شأن یکدیگر محسوب شده‌اند.<ref> . سوره نور، آیه 26.</ref>  در روایات نیز به هم‌تراز بودن همسران تاکید شده است.<ref> . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص332 و ص337.</ref>  کفویت در آیات و روایات، ناظر به شاخص‌های معنوی مانند ایمان، اعتقادات و اخلاق است.<ref> . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص340؛ بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، 1387ش، ص230.</ref> 
# '''رعایت حقوق یکدیگر'''؛ زن و شوهر با رعایت حقوق یکدیگر، راه ورود  هرگونه بی‌عاطفگی در زندگی را مسدود می‌کنند.
 
==پانویس==
{{پانویس}}
 
==منابع==
* قرآن کریم
* بستان، حسین، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387ش.
* بستان، حسین، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387ش.
* ترکمان و دیگران، ««همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، مجله معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره 21، 1393ش.
* ترکمان و دیگران، ««همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، مجله معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره 21، 1393ش.
* راغب اصفهانی، حسین، مفردات الفاظ قرآن، قم، بی‌نا، چاپ چهارم، ۱۳۸۳ش.  
* راغب اصفهانی، حسین، مفردات الفاظ قرآن، قم، بی‌نا، چاپ چهارم، ۱۳۸۳ش.
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق.
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق.
* ستار، پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی موثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، مجله مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۴، شماره 56، ۱۳۹۱ش.
* ستار، پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی موثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، مجله مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۴، شماره 56، ۱۳۹۱ش.
* شعاری، شهده، «طلاق عاطفی»، فصل‌نامه شمیم نرجس، شماره 11، 1388ش.
* شعاری، شهده، «طلاق عاطفی»، فصل‌نامه شمیم نرجس، شماره 11، 1388ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق.
* کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق.
ویکی ز
* اسکافی نوغانی، مریم و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»،  مجلة علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دورة 12، شمارۀ 1، 1394ش.
 
[[پرونده:طلاق-عاطفی.jpg|بندانگشتی|309x309پیکسل]]
'''‌<big>طلاق عاطفی</big>'''؛ جدایی روحی و عاطفی زوجین به‌رغم داشتن زندگی مشترک.
 
طلاق عاطفی از تلخ‌ترین وضعیت‌هایی است که ممکن است زن و شوهر تجربه ­کنند. در این نوع طلاق آنها هر چند کنار هم هستند؛ ولی قلب­های‌شان از هم فاصله دارد. در چنین شرایطی چندان جویای احوال همدیگر نیستند. میل چندانی به فعالیت و تفریح مشترک ندارند. گویا همدیگر را نمی‌­بینند و نمی‌­خواهند توجهی به هم داشته باشند. طلاق عاطفی نشانه‌­هایی دارد. بروز این نشانه‌­ها هشداری برای زوجین است تا درصدد پیشگیری و یا درمان باشند. اگر زوجین علی‌رغم بروز نشانه‌­ها، دنبال اصلاح روابط نباشند، دچار آسیب­‌های فردی و اجتماعی خواهند شد.
 
==مفهوم‌شناسی==
طلاق عاطفی نوعی از جدایی است. در چنین طلاقی زن و شوهر علی‌­رغم داشتن زندگی مشترک؛ ارتباط عاطفی مثبت با یکدیگر ندارند. ‌آنها اعتماد و جذابیت‌شان نسبت به همدیگر کاهش یافته است.<ref>[https://www.isna.ir/news/98060703590/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA - «طلاق عاطفی چیست؟»،  خبرگزاری ایسنا.]</ref> معمولاً ابتدا مشکلات زناشویی آشکار می­‌شوند. سپس تا مدتی مشاجره و دعوا بین زن و شوهر رخ می­‌دهد و بالاخره یک نوع سردی و بی­‌تفاوتی بین آنها حاکم می‌­شود. <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
 
==نشانه­‌های طلاق عاطفی==
بروز طلاق عاطفی با نشانه­‌هایی همراه است که برخی از این نشانه­‌ها عبارتند از:
*کاهش ستایش از دستاوردهای همسر و افزایش نکوهش اشتباهات؛
*افزایش مقایسه همسر با دیگران؛
*درماندگی در یافتن راه­حل در مشاجرات؛ <ref>[https://hadana.ir/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85/ - «طلاق عاطفی از نظر اسلام»،  وب­سایت هدانا.]</ref>
*کاهش اطلاع زوجین از احوالات همدیگر؛ <ref>[https://dralirezajabbari.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - زاهدی، «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین روجین می­شود؟»،  وب­سایت دکتر علیرضا جباری.]</ref>
*کاهش میزان تفریحات یا فعالیت­‌های مشترک بین زن و شوهر؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*بی­‌میلی یا کاهش علاقۀ جنسی بین آنها؛ <ref>[https://zendegiacademy.com/whats-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی»،  وب­سایت آکادمی زندگی.]</ref>
*کاهش اعتماد متقابل بین همسران؛
*احساس بی­‌مسئولیتی نسبت به هم؛
*عدم تلاش برای خوشحال کردن همدیگر؛ <ref> [https://dralirezajabbari.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین روجین می­شود؟»،  وب­سایت دکتر علیرضا جباری.]</ref>
*کاهش ارتباط عاطفی و تعاملات مثبت؛ <ref>[https://zendegiacademy.com/whats-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی»،  وب­سایت آکادمی زندگی.]</ref>
*و تبدیل فضای گرم و پرنشاط گذشته به فضایی سرد و خشک.<ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
 
==دلایل ایجاد طلاق عاطفی==
دلایل مختلفی می‌­توانند منجر به بروز طلاق عاطفی بین زوجین شود. برخی از مهم‌ترین عوامل عبارتند از:
 
*فقدان دوران نامزدی و آشنایی اولیه؛ ازدواج­‌های کورکورانه که بدون تحقیق و صرفاً بر اساس هوی و هوس صورت می­‌گیرند، می­تواند از ازدواج‌های سست و ناپایدار باشند. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گزارش کرده‌­اند عده­ای از افرادی که بدون آشنایی کافی تن به ازدواج داده بودند پس از مدتی روابط‌شان دچار تنش و سردی شد.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_97614_e6a62cd9bd70ad6d862c5d7f361689aa.pdf - رضایی و دیگران، «تعاملات عاطفی زوجین و نقش آن در طلاق عاطفی و اقدام به طلاق: یک پژوهش کیفی»،  1396ش، ص592 و 597.]</ref>
*نارضایتی از ظاهر جسمی؛ برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رابطه معنادار منفی بین تصویر بدنی و طلاق عاطفی وجود دارد؛ بدین معنی که رضایت کمتر از ظاهر جسمانی در زنان می‌تواند با مشکلات عاطفی در روابط با همسران‌شان همراه باشد.
*کمال­‌گرایی منفی؛ در کمال­‌گرایی منفی، اهداف فرد غیرواقع­‌بینانه و بیش از حد آرمان­‌گرایانه است و برای رسیدن به اهداف خود قوانین خشکی وضع می‌­کند. بررسی­‌ها نشان می­‌دهد بین ویژگی کما‌ل‌گرایی منفـی و طلاق عاطفی رابطۀ معنادار مثبت وجود دارد.<ref>[https://journal.alzahra.ac.ir/article_1789_9dbab1b593c7a9667ba1da5c6beea04e.pdf - زمانی و دیگران، رابطه طلاق عاطفی با تصویر بدنی وکمال­گرایی، 1393ش، ص132.]</ref>
*اشتباه در انتخاب همسر؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref> ازدواج با همسری که در ایمان، اخلاق و فرهنگ هم‌کفو نیست، از عوامل زمینه‌­ساز مهم در طلاق عاطفی است.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*نبود معنا در زندگی؛ زن و شوهری که زندگی برای آنها معنا و مفهومی ندارد. احتمال بروز طلاق عاطفی در آنها زیاد خواهد بود. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گروهی از زنان متاهل دریافتند که معنای زندگی با طلاق عاطفی در زنان متاهل رابطه منفی و معنا­دار دارد.<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-2861-fa.html - وطن­خواه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی با میانجی­گری تعادل کار زندگی»،  1400ش، ص168.]</ref>
*عدم همکاری و سکوت؛ عدم همکاری یعنی اینکه زن و شوهر هنگام بروز اختلاف برای حل آن گفتگو نمی­‌کنند و از خود بی­‌تفاوتی نشان می­‌دهند.
*رفتار تدافعی؛ یکی از مؤلفه‌های مهم در الگوی گاتمن،<ref group="یادداشت"> گاتمن مطالعاتی در زمینۀ روابط زن و شوهر انجام داد و الگویی در مورد علت طلاق عاطفی مطرح کرد و انتقاد، اهانت، رفتار تدافعی و سکوت را عامل طلاق عاطفی دانست.  </ref> <ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣﻮﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.] </ref> رفتار تدافعی در روابط است.<ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf - خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣؤﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.]</ref>
*اعتیاد به شبکه‌­های مجازی؛ <ref>[https://www.sid.ir/paper/403522/fa - فریبرز و دیگران، بررسی جامعه­شناختی رابطه اعتیاد به شبکه­های اجتماعی مجازی و طلاق عاطفی در خانواده­های تهرانی، 1399ش، ص146.]</ref>
*پرخاشگری؛
*همدلی نکردن؛
*اعتیاد به استعمال مواد مخدر و مشروبات الکلی؛ <ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ -صفدری، «پدیده طلاق عاطفیدر جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*نارضایتی جنسی؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن» وبسایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*دخالت دیگران در زندگی؛ <ref> [https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش. «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*رواج دوستی‌­های اینترنتی و خیابانی؛ <ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*مشکلات روانی هر یک از زوجین؛ <ref>[https://drvahiddarabi.com/%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهندۀ آن»،  وب­سایت دکتر وحید دارابی.]</ref>
*و انتقاد مداوم و توهین.<ref>[https://ijrn.ir/article-1-352-fa.pdf خدابخشی کولایی و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و ﻣﻮﻟﻔﻪ‌ﻫﺎی ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان»،  1398ش، ص45.]</ref>
 
==پیامدهای طلاق عاطفی==
 
طلاق عاطفی پیامدهای متعددی در سطح فردی و اجتماعی می­‌تواند داشته باشد، در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:
*ایجاد مشکلات روحی؛ برخی از پژوهشگران پس از بررسی میدانی، پیامدهای متعددی برای طلاق عاطفی بیان کردند. یکی از پیامدهای طلاق عاطفی، فشارها و مشکلات روحی مختلف که توسط زنان مورد مطالعه تجربه شده بود. اکثر این زنان انگیزه خود را از دست داده بودند و حالت بی‌حوصلگی و افسردگی داشتند. برخی نیز از احساس حقارت و خرد شدن شخصیت رنج می‌­برند. عده‌ای هم به بیماری عصبی مبتلا شده بودند.<ref>[https://jfr.sbu.ac.ir/article_95912_a2a41b68fa75691c75ec7a795a7f67b8.pdf -باستانی و دیگران، «پیامدهای عاطفی و استراتژی­های مواجهه با آن»،  1390ش، ص247.]</ref>
*انزوای اجتماعی؛ در مطالعه‌­ای دیگر پژوهشگران تاثیر طلاق عاطفی بر انزوای اجتماعی را بررسی کردند. مطالعه آنها نشان داد که چنین تاثیری معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی زنان بیشتر شود، میزان انزوای اجتماعی آنان نیز بیشتر می­‌شود.
*آسیب‌­های اجتماعی؛ تاثیر طلاق عاطفی بر ایجاد آسیب‌های اجتماعی نیز معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی بیشتر شود، میزان آسیب‌های اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.<ref>[https://journals.ui.ac.ir/article_24441_8f025710dc13efe39792cabd540a3851.pdf -دهقانی تفتی و دیگران، «بررسی جامعه­شناختی پیامدهای اجتماعی طلاق عاطفی زنان شهر تهران طی سال­های96-97 بر اساس معادلات ساختاری»،  1398ش، ص113.]</ref>
*تاثیر منفی بر فرزندان؛
*و اختلال در روابط اجتماعی؛ <ref>[https://dadarmanesh.com/what-is-emotional-divorce/ - «طلاق عاطفی چیست و چه تبعاتی دارد؟»،  وب­سایت گروه حقوقی دادارمنش.]</ref>
 
==راهکارهای پیشگیری از طلاق عاطفی==
 
برای پیشگیری از این امر، راه‌­های متعددی وجود دارد، در ادامه چند راهکار بیان می­‌شود:
*داشتن فعالیت­‌های مشترک با همسر؛ نتایج پژوهش‌­ها نشان می‌­دهد هرچه فعالیت­‌های مشترک با همسر زیاد شود، احساس صمیمت مردان نسبت به همسرشان بیشتر شده و احتمال طلاق عاطفی را کاهش می­‌دهد.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_26142_a700cbbed495cb3c4d942f06b9e4e24a.pdf - اسکافی و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»،  1394ش، ص244.]</ref>
*اقدام به درمان اختلالات فردی زوجین؛ درصورتی‌که یکی از زوجین یا هر دو به اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب و خشونت مبتلا باشند، اقدام به درمان، می­‌تواند به پیشگیری از طلاق عاطفی کمک کند.
*آموزش­‌های قبل از ازدواج؛ ازجمله مواردی که در پیشگیری از طلاق عاطفی می­‌تواند نقش مؤثری داشته باشد، آموزش­‌های قبل از ازدواج و یادگیری مهارت­‌های زندگی است.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref> در واقع والدین و مراکز آموزشی با فرهنگ‌سازی و آگاهی‌ بخشی مناسب به جوانان قبل از ازدواج، می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش طلاق عاطفی داشته باشند.<ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ - صفدری، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*جلوگیری از دخالت نابجای دیگران؛ گاهی دخالت دیگران منجر به اختلاف و سردی روابط بین زوجین می‌­شود. برای پیشگیری از تخریب روابط، لازم است زوجین از دخالت نابجای دیگران جلوگیری کنند.
*پایین آوردن سطح انتظارات؛ نداشتن انتظارات غیرواقعی از همسر در مسائل مختلف مانند مسائل مالی، روابط جنسی و رفاهیات زندگی، یکی از راه‌کارهای پیشگیری از طلاق عاطفی است.<ref>[https://rahshenas.com/%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C/ - «چگونه از طلاق عاطفی جلوگیری کنیم؟ + راه‌های درمان آن»،  وب­سایت آکادمی راه­شناس.]</ref>
*ایجاد فضای احترام و نشاط در خانه؛ تلاش زوجین برای جلوگیری از هرگونه تحقیر و تهمت نسبت به همدیگر لازم است. همچنین بهتر است در راستای نشاط روابط‌شان نیز برنامه‌هایی باهم داشته باشند.<ref>[https://civilica.com/doc/609848/ - سنجری­پور، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»،  1395ش.]</ref>
*داشتن تعاملات مثبت؛ اموری از قبیل هدیه دادن، توجه کردن، محبت کردن، تشکر از زحمات یکدیگر در زندگی مشترک، ارتباط کلامی در روز و دادن پیام‌های عاطفی به یکدیگر.
*خودداری از جنگ قدرت؛ یکی از نکات مهم در این زمینه این است که زوجین در مسائل زندگی وارد جنگ قدرت و زورگویی نشوند و به‌جای این کار سعی کنند با گفت‌وگوی منطقی، به توافقی برای حل مشکلات خود برسند.<ref>[https://armanshargh.ir/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87/ -صفدری، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»،  وب­سایت آرمان شرق.]</ref>
*ازدواج با هم­‌کفو؛ دنبال همسر کفو بودن پیش از ازدواج موجب استحکام خانواده از همان ابتدا و باعث پیشگیری از طلاق عاطفی است.<ref>[http://jqss.isca.ac.ir/article_71716_6fccb5beef6de09052ef54b70665d278.pdf -یوسفی مقدم و دین­دوست سرخابی، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  1400ش، ص100.]</ref>
*ارتباط معنوی با خدا؛ نتایج برخی از پژوهش­‌ها حکایت از این دارد که توجه، اعتماد، توکل و ارتباط با خدا می­تواند سبب ایجاد آرامش در روابط بین فردی ازجمله روابط بین زوجین و رضایت زناشویی شود.<ref>[http://journals.ueae.ir/article_21_7b398b9ce86b28dbc4f5288fc05d9d9e.pdf -خلیلی و دیگران، «طلاق عاطفی: نقش ویژگی‌های شخصیتی و دلبستگی به خدا»،  1399ش، ص56.]</ref>
*مراجعه به مشاور؛ اگر زوجین در روابط­ عاطفی خود دچار مشکل شدند و نتوانستند به تفاهم برسند، بهتر است به مشاور مراجعه کنند. مشاور می­‌تواند با ریشه‌­یابی مشکل به آنها کمک کند که از مشکلات بزرگ‌تر پیشگیری کنند.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/341/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%84%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D8%A7%D8%B7%D9%81%DB%8C.html - «راه­های جلوگیری از طلاق عاطفی»،  وب­سایت فیلیا.]</ref>
*و مدیریت زمان در استفاده از رسانه و شبکه‌­های اجتماعی؛ <ref>[https://www.jwss.ir/article_33833_4ee24536713142f9117527f1b9016796.pdf - مداحی و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با طلاق عاطفی) مطالعه­ی موردی متاهلین شهر شیراز)»،  1395ش، ص106.]</ref>
==یادداشت‌ها==
<references group="یادداشت" />
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*اسکافی نوغانی، مریم و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»،  مجلة علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دورة 12، شمارۀ 1، 1394ش.
*باستانی، سوسن و دیگران، «پیامدهای طلاق عاطفی و استراتژی‌های مواجهه با آن»،  خانواده‌پژوهی، دوره 7، شماره 2، 1390ش.
*باستانی، سوسن و دیگران، «پیامدهای طلاق عاطفی و استراتژی‌های مواجهه با آن»،  خانواده‌پژوهی، دوره 7، شماره 2، 1390ش.
*خدابخشی کولایی، آناهیتا و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و مؤلفه‌های ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان».  نشریة پژوهش توانبخشی در پرستاری. دورة 5، شمارۀ 4، 1398ش.
*خدابخشی کولایی، آناهیتا و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و مؤلفه‌های ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان».  نشریة پژوهش توانبخشی در پرستاری. دورة 5، شمارۀ 4، 1398ش.
خط ۲۵۸: خط ۱۶۸:
*وطن­خواه، حوریه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی» نشریه رویش روانشناسی، سال شمارة 9، 1400ش.
*وطن­خواه، حوریه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی» نشریه رویش روانشناسی، سال شمارة 9، 1400ش.
*یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
*یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»،  مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
ویکی ج

نسخهٔ ۱۷ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۴۴

طلاق عاطفی


‌طلاق عاطفی؛ جدایی روحی و عاطفی زوجین به‌رغم داشتن زندگی مشترک.

طلاق عاطفی از تلخ‌ترین وضعیت‌هایی است که ممکن است زن و شوهر تجربه ­کنند. در این نوع طلاق آنها هر چند کنار هم هستند؛ ولی قلب­های‌شان از هم فاصله دارد. در چنین شرایطی چندان جویای احوال همدیگر نیستند. میل چندانی به فعالیت و تفریح مشترک ندارند. گویا همدیگر را نمی‌­بینند و نمی‌­خواهند توجهی به هم داشته باشند. طلاق عاطفی نشانه‌­هایی دارد. بروز این نشانه‌­ها هشداری برای زوجین است تا درصدد پیشگیری و یا درمان باشند. اگر زوجین علی‌رغم بروز نشانه‌­ها، دنبال اصلاح روابط نباشند، دچار آسیب­‌های فردی و اجتماعی خواهند شد.

مفهوم‌شناسی

طلاق عاطفی نوعی از جدایی است. در چنین طلاقی زن و شوهر علی‌­رغم داشتن زندگی مشترک؛ ارتباط عاطفی مثبت با یکدیگر ندارند. ‌آنها اعتماد و جذابیت‌شان نسبت به همدیگر کاهش یافته است.[۱] معمولاً ابتدا مشکلات زناشویی آشکار می­‌شوند. سپس تا مدتی مشاجره و دعوا بین زن و شوهر رخ می­‌دهد و بالاخره یک نوع سردی و بی­‌تفاوتی بین آنها حاکم می‌­شود. [۲]

نشانه‌های طلاق

بروز طلاق عاطفی با نشانه­‌هایی همراه است که برخی از این نشانه­‌ها عبارتند از:

  • کاهش ستایش از دستاوردهای همسر و افزایش نکوهش اشتباهات؛
  • افزایش مقایسه همسر با دیگران؛
  • درماندگی در یافتن راه­حل در مشاجرات؛
  • کاهش اطلاع زوجین از احوالات همدیگر؛
  • کاهش میزان تفریحات یا فعالیت­‌های مشترک بین زن و شوهر؛
  • بی­‌میلی یا کاهش علاقۀ جنسی بین آنها؛
  • کاهش اعتماد متقابل بین همسران؛
  • احساس بی­‌مسئولیتی نسبت به هم؛
  • عدم تلاش برای خوشحال کردن همدیگر؛
  • کاهش ارتباط عاطفی و تعاملات مثبت؛
  • و تبدیل فضای گرم و پرنشاط گذشته به فضایی سرد و خشک.
  • کاهش وابستگی‌ زوجین به یکدیگر؛
  • افزایش سرگرمی‌های خارج از چارچوب زناشویی؛
  • تمرکز هر کدام از زوجین بر مسائل بیرون از خانواده؛
  • بی‌اعتنایی و تمایل نداشتن به حل مسأله در روابط زناشویی؛
  • کاهش میزان مهربانی کلامی، جسمی و روابط جنسی؛
  • اعتماد نکردن زوجین به یکدیگر در حل مشکلات.[۳]

دلایل طلاق عاطفی

دلایل مختلفی می‌­توانند منجر به بروز طلاق عاطفی بین زوجین شود. برخی از مهم‌ترین عوامل عبارتند از:

  • فقدان دوران نامزدی و آشنایی اولیه؛ ازدواج­‌های کورکورانه که بدون تحقیق و صرفاً بر اساس هوی و هوس صورت می­‌گیرند، می­تواند از ازدواج‌های سست و ناپایدار باشند. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گزارش کرده‌­اند عده­ای از افرادی که بدون آشنایی کافی تن به ازدواج داده بودند پس از مدتی روابط‌شان دچار تنش و سردی شد.
  • نارضایتی از ظاهر جسمی؛ برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که رابطه معنادار منفی بین تصویر بدنی و طلاق عاطفی وجود دارد؛ بدین معنی که رضایت کمتر از ظاهر جسمانی در زنان می‌تواند با مشکلات عاطفی در روابط با همسران‌شان همراه باشد.
  • کمال­‌گرایی منفی؛ در کمال­‌گرایی منفی، اهداف فرد غیرواقع­‌بینانه و بیش از حد آرمان­‌گرایانه است و برای رسیدن به اهداف خود قوانین خشکی وضع می‌­کند. بررسی­‌ها نشان می­‌دهد بین ویژگی کما‌ل‌گرایی منفـی و طلاق عاطفی رابطۀ معنادار مثبت وجود دارد.
  • اشتباه در انتخاب همسر؛ ازدواج با همسری که در ایمان، اخلاق و فرهنگ هم‌کفو نیست، از عوامل زمینه‌­ساز مهم در طلاق عاطفی است.
  • نبود معنا در زندگی؛ زن و شوهری که زندگی برای آنها معنا و مفهومی ندارد. احتمال بروز طلاق عاطفی در آنها زیاد خواهد بود. برخی از پژوهشگران با بررسی میدانی گروهی از زنان متاهل دریافتند که معنای زندگی با طلاق عاطفی در زنان متاهل رابطه منفی و معنا­دار دارد.
  • عدم همکاری و سکوت؛ عدم همکاری یعنی اینکه زن و شوهر هنگام بروز اختلاف برای حل آن گفتگو نمی­‌کنند و از خود بی­‌تفاوتی نشان می­‌دهند.
  • رفتار تدافعی؛ یکی از مؤلفه‌های مهم در الگوی گاتمن، رفتار تدافعی در روابط است.
  • اعتیاد به شبکه‌­های مجازی؛
  • پرخاشگری؛
  • همدلی نکردن؛
  • اعتیاد به استعمال مواد مخدر و مشروبات الکلی؛
  • نارضایتی جنسی؛
  • دخالت دیگران در زندگی؛
  • رواج دوستی‌­های اینترنتی و خیابانی؛
  • مشکلات روانی هر یک از زوجین؛
  • و انتقاد مداوم و توهین.
  • تعارض ارزش‌های نو و سنّتی؛
  • نداشتن نگرش صحیح نسبت به ازدواج؛
  • ازدواج‌های اجباری (تحت تأثیر عوامل اجتماعی و جوّ خانوادگی)؛
  • ناهمسانی زوجین؛
  • تنوّع‌طلبی جنسی؛
  • تشدید فشارهای روانی؛
  • دل‌زدگی از یکنواختی زندگی؛
  • تناسب نداشتن یا ناسازگاری انتظارات و واقعیّات.[۴]

پیامدها

طلاق عاطفی پیامدهای متعددی در سطح فردی و اجتماعی می­‌تواند داشته باشد، در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود:

  • ایجاد مشکلات روحی؛ برخی از پژوهشگران پس از بررسی میدانی، پیامدهای متعددی برای طلاق عاطفی بیان کردند. یکی از پیامدهای طلاق عاطفی، فشارها و مشکلات روحی مختلف که توسط زنان مورد مطالعه تجربه شده بود. اکثر این زنان انگیزه خود را از دست داده بودند و حالت بی‌حوصلگی و افسردگی داشتند. برخی نیز از احساس حقارت و خرد شدن شخصیت رنج می‌­برند. عده‌ای هم به بیماری عصبی مبتلا شده بودند.
  • انزوای اجتماعی؛ در مطالعه‌­ای دیگر پژوهشگران تاثیر طلاق عاطفی بر انزوای اجتماعی را بررسی کردند. مطالعه آنها نشان داد که چنین تاثیری معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی زنان بیشتر شود، میزان انزوای اجتماعی آنان نیز بیشتر می­‌شود.
  • آسیب‌­های اجتماعی؛ تاثیر طلاق عاطفی بر ایجاد آسیب‌های اجتماعی نیز معنادار است و هرچه میزان طلاق عاطفی بیشتر شود، میزان آسیب‌های اجتماعی نیز بیشتر خواهد شد.
  • تاثیر منفی بر فرزندان؛
  • و اختلال در روابط اجتماعی؛

راهکارهای پیشگیری

برای پیشگیری از این امر، راه‌­های متعددی وجود دارد، در ادامه چند راهکار بیان می­‌شود:

  • داشتن فعالیت­‌های مشترک با همسر؛ نتایج پژوهش‌­ها نشان می‌­دهد هرچه فعالیت­‌های مشترک با همسر زیاد شود، احساس صمیمت مردان نسبت به همسرشان بیشتر شده و احتمال طلاق عاطفی را کاهش می­‌دهد.
  • اقدام به درمان اختلالات فردی زوجین؛ درصورتی‌که یکی از زوجین یا هر دو به اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب و خشونت مبتلا باشند، اقدام به درمان، می­‌تواند به پیشگیری از طلاق عاطفی کمک کند.
  • آموزش­‌های قبل از ازدواج؛ ازجمله مواردی که در پیشگیری از طلاق عاطفی می­‌تواند نقش مؤثری داشته باشد، آموزش­‌های قبل از ازدواج و یادگیری مهارت­‌های زندگی است. در واقع والدین و مراکز آموزشی با فرهنگ‌سازی و آگاهی‌ بخشی مناسب به جوانان قبل از ازدواج، می‌توانند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش طلاق عاطفی داشته باشند.
  • جلوگیری از دخالت نابجای دیگران؛ گاهی دخالت دیگران منجر به اختلاف و سردی روابط بین زوجین می‌­شود. برای پیشگیری از تخریب روابط، لازم است زوجین از دخالت نابجای دیگران جلوگیری کنند.
  • پایین آوردن سطح انتظارات؛ نداشتن انتظارات غیرواقعی از همسر در مسائل مختلف مانند مسائل مالی، روابط جنسی و رفاهیات زندگی، یکی از راه‌کارهای پیشگیری از طلاق عاطفی است.
  • ایجاد فضای احترام و نشاط در خانه؛ تلاش زوجین برای جلوگیری از هرگونه تحقیر و تهمت نسبت به همدیگر لازم است. همچنین بهتر است در راستای نشاط روابط‌شان نیز برنامه‌هایی باهم داشته باشند.
  • داشتن تعاملات مثبت؛ اموری از قبیل هدیه دادن، توجه کردن، محبت کردن، تشکر از زحمات یکدیگر در زندگی مشترک، ارتباط کلامی در روز و دادن پیام‌های عاطفی به یکدیگر.
  • خودداری از جنگ قدرت؛ یکی از نکات مهم در این زمینه این است که زوجین در مسائل زندگی وارد جنگ قدرت و زورگویی نشوند و به‌جای این کار سعی کنند با گفت‌وگوی منطقی، به توافقی برای حل مشکلات خود برسند.
  • ازدواج با هم­‌کفو؛ دنبال همسر کفو بودن پیش از ازدواج موجب استحکام خانواده از همان ابتدا و باعث پیشگیری از طلاق عاطفی است.
  • ارتباط معنوی با خدا؛ نتایج برخی از پژوهش­‌ها حکایت از این دارد که توجه، اعتماد، توکل و ارتباط با خدا می­تواند سبب ایجاد آرامش در روابط بین فردی ازجمله روابط بین زوجین و رضایت زناشویی شود.
  • مراجعه به مشاور؛ اگر زوجین در روابط­ عاطفی خود دچار مشکل شدند و نتوانستند به تفاهم برسند، بهتر است به مشاور مراجعه کنند. مشاور می­‌تواند با ریشه‌­یابی مشکل به آنها کمک کند که از مشکلات بزرگ‌تر پیشگیری کنند.
  • و مدیریت زمان در استفاده از رسانه و شبکه‌­های اجتماعی؛

رویکرد قرآنی

چند مورد مهم از راه‌کارهای قرآنی جهت پیشگیری و درمان طلاق عاطفی عبارتند از:

  1. تقوا؛ رعایت تقوا در زندگی، موجب حفظ نظام خانواده و زندگی مشترک می‌شود. اگر روابط زن و شوهر بر اساس تقوا شکل بگیرد مشکلات زندگی نه تنها توجه آنها را به همدیگر کاهش نمی‌دهد، بلکه آنها را مصمم‌تر می‌کند تا به حل ناملایمات زندگی بپردازند.
  2. تحکیم روابط خانوادگی؛ بخش مهمی از نیازهای عاطفی انسان در ارتباط با افراد دیگر بر آورده می‌شود. قرآن، زوجیت را عامل سکون و آرامش و پاسخ به نیازهای عاطفی بشر معرفی کرده است.[۵]
  3. مشورت؛ مشورت به‌عنوان یک اصل قرآنی،[۶] از مؤلفه‌های اساسی در ایجاد صمیمیت بین همسران است.[۷] روان‌شناسان معتقدند که میان طلاق عاطفی و میزان صمیمیت بین همسران رابطه معکوسی وجود دارد.[۸] قرآن‌کریم برای رهایی خانواده‌ها از مشکلات و به آرامش رسیدن، آنها را به مشاوره و صلح دعوت کرده است.[۹] وقتی مشاوران، از خویشان باشند به‌خوبی می‌توانند عواطف را در مسیر اصلاح پیش ببرند و از بروز طلاق عاطفی جلوگیری کنند.[۱۰]
  4. کفویت و همسانی؛ «کفویت» در لغت به‌معنای هم‌تراز و همسان بودن در منزلت است.[۱۱] از دیدگاه قرآن هر یک از همسران طیب و خبیث، برای هم و در شأن یکدیگر محسوب شده‌اند.[۱۲] در روایات نیز به هم‌تراز بودن همسران تاکید شده است.[۱۳] کفویت در آیات و روایات، ناظر به شاخص‌های معنوی مانند ایمان، اعتقادات و اخلاق است.[۱۴]
  5. رعایت حقوق یکدیگر؛ زن و شوهر با رعایت حقوق یکدیگر، راه ورود هرگونه بی‌عاطفگی در زندگی را مسدود می‌کنند.

یادداشت‌ها

پانویس

  1. ↑ - «طلاق عاطفی چیست؟»، خبرگزاری ایسنا.
  2. ↑ - «طلاق عاطفی علل و عوامل هشدار دهنده آن»، وب­سایت دکتر وحید دارابی.
  3. ↑ . «پیشگیری از طلاق عاطفی/ چطور زندگی مشترک‌مان را به بهترین نحو حفظ کنیم»، خبرگزاری فارس.
  4. ↑ . شعاری، «طلاق عاطفی»، 1388ش، ص50.
  5. ↑ . سوره روم، آیه 21.
  6. ↑ . سوره شوری، آیه 38؛ سوره آل‌عمران، آیه 159؛ سوره بقره، آیه 233.
  7. ↑ . پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی مؤثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، 1391ش، ص135.
  8. ↑ . ترکمان و دیگران، «همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، 1393ش، ص44.
  9. ↑ . سوره نساء، آیه 35.
  10. ↑ . زمخشری، الکشاف، 1407ق، ج1، ص508.
  11. ↑ . راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، 1383ش، ذیل واژه کفو.
  12. ↑ . سوره نور، آیه 26.
  13. ↑ . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص332 و ص337.
  14. ↑ . کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج5، ص340؛ بستان، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، 1387ش، ص230.

منابع

  • اسکافی نوغانی، مریم و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»، مجلة علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دورة 12، شمارۀ 1، 1394ش.
  • باستانی، سوسن و دیگران، «پیامدهای طلاق عاطفی و استراتژی‌های مواجهه با آن»، خانواده‌پژوهی، دوره 7، شماره 2، 1390ش.
  • خدابخشی کولایی، آناهیتا و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و مؤلفه‌های ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان». نشریة پژوهش توانبخشی در پرستاری. دورة 5، شمارۀ 4، 1398ش.
  • خلیلی، عباس و دیگران، «طلاق عاطفی: نقش ویژگی‌های شخصیتی و دلبستگی به خدا»، اسلام و پژوهش‌های روان‌شناختی، دورة 6، شمارة 13، 1399ش.
  • دهقانی تفتی، زهرا و دیگران، «بررسی جامعه­شناختی پیامدهای اجتماعی طلاق عاطفی زنان شهر تهران طی سال­های 96-97 بر اساس معادلات ساختاری»، پژوهش­های راهبردی مسائل اجتماعی، دورة 8، شمارة 1، 1398ش.
  • سنجری­پور، علی، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»، کنفرانس بین­المللی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اجتماعی، 1395ش.
  • «طلاق عاطفی چیست؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 7 شهریور 1398ش.
  • «طلاق عاطفی علل و عوامل هشداردهنده آن»، وب­سایت دکتر وحید دارابی، تاریخ بازدید مطلب: 25 بهمن 1402ش.
  • صفدری، امیرحسین، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»، وب­سایت آرمان شرق، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1402ش.
  • «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین زوجین می­شود؟»، وب­سایت دکتر علیرضا جباری، تاریخ بازدید مطلب: 25 بهمن 1402ش.
  • «طلاق عاطفی از نظر اسلام»، وب­سایت هدانا، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1399ش.
  • «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی» وب­سایت آکادمی زندگی، تاریخ درج مطلب: 28 آبان 1402ش.
  • «چگونه از طلاق عاطفی جلوگیری کنیم؟ + راه‌های درمان آن»، وب­سایت آکادمی راه­شناس، تاریخ درج مطلب: 10 شهریور 1401ش.
  • «راه­های جلوگیری از طلاق عاطفی»، وب­سایت فیلیا، تاریخ بازدید مطلب: 26 بهمن 1402ش.
  • مداحی، جواد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با طلاق عاطفی (مطالعه­ی موردی متاهلین شهر شیراز)»، فصلنامة شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال هیجدهم، شمارة 71، بهار 1395ش.
  • رضایی، علی‌محمد و دیگران، «تعاملات عاطفی زوجین و نقش آن در طلاق عاطفی و اقدام به طلاق: یک پژوهش کیفی»، خانواده‌پژوهی، دورة 13، شمارة 4، 1396ش.
  • زهرا فریبرز و دیگران «بررسی جامعه­شناختی رابطه اعتیاد به شبکه­های مجازی و طلاق عاطفی در خانواده­های تهرانی»، نشریۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، دورة 15، شمارة 51، 1399ش.
  • زمانی، ساره و دیگران، «رابطة طلاق عاطفی با تصویر بدنی و کمال‌گرایی»، مطالعات روان‌شناختی، دورة 10، شمارة 4، 1393ش.
  • وطن­خواه، حوریه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی» نشریه رویش روانشناسی، سال شمارة 9، 1400ش.
  • یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»، مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
  • قرآن کریم
  • بستان، حسین، اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1387ش.
  • ترکمان و دیگران، ««همگنی صمیمیت و طلاق عاطفی با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکه»، مجله معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره 21، 1393ش.
  • راغب اصفهانی، حسین، مفردات الفاظ قرآن، قم، بی‌نا، چاپ چهارم، ۱۳۸۳ش.
  • زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، 1407ق.
  • ستار، پروین و دیگران، «عوامل جامعه‌شناختی موثر در طلاق عاطفی بین خانواده‌های تهرانی»، مجله مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۴، شماره 56، ۱۳۹۱ش.
  • شعاری، شهده، «طلاق عاطفی»، فصل‌نامه شمیم نرجس، شماره 11، 1388ش.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، 1407ق.
  • اسکافی نوغانی، مریم و دیگران، «اثر شبکه‌های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد»، مجلة علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، دورة 12، شمارۀ 1، 1394ش.
  • باستانی، سوسن و دیگران، «پیامدهای طلاق عاطفی و استراتژی‌های مواجهه با آن»، خانواده‌پژوهی، دوره 7، شماره 2، 1390ش.
  • خدابخشی کولایی، آناهیتا و دیگران، «ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯿﺰان و مؤلفه‌های ﻃﻼق ﻋﺎﻃﻔﯽ در پرستاران متاهل ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن‌ﻫﺎی ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان». نشریة پژوهش توانبخشی در پرستاری. دورة 5، شمارۀ 4، 1398ش.
  • خلیلی، عباس و دیگران، «طلاق عاطفی: نقش ویژگی‌های شخصیتی و دلبستگی به خدا»، اسلام و پژوهش‌های روان‌شناختی، دورة 6، شمارة 13، 1399ش.
  • دهقانی تفتی، زهرا و دیگران، «بررسی جامعه­شناختی پیامدهای اجتماعی طلاق عاطفی زنان شهر تهران طی سال­های 96-97 بر اساس معادلات ساختاری»، پژوهش­های راهبردی مسائل اجتماعی، دورة 8، شمارة 1، 1398ش.
  • سنجری­پور، علی، «طلاق عاطفی و راه­های پیشگیری از آن»، کنفرانس بین­المللی نوآوری و تحقیق در علوم انسانی و مطالعات فرهنگی اجتماعی، 1395ش.
  • «طلاق عاطفی چیست؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 7 شهریور 1398ش.
  • «طلاق عاطفی علل و عوامل هشداردهنده آن»، وب­سایت دکتر وحید دارابی، تاریخ بازدید مطلب: 25 بهمن 1402ش.
  • صفدری، امیرحسین، «پدیده طلاق عاطفی در جامعه و خانواده»، وب­سایت آرمان شرق، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1402ش.
  • «چه چیزی باعث طلاق عاطفی بین زوجین می­شود؟»، وب­سایت دکتر علیرضا جباری، تاریخ بازدید مطلب: 25 بهمن 1402ش.
  • «طلاق عاطفی از نظر اسلام»، وب­سایت هدانا، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1399ش.
  • «طلاق عاطفی چیست و درمان طلاق عاطفی» وب­سایت آکادمی زندگی، تاریخ درج مطلب: 28 آبان 1402ش.
  • «چگونه از طلاق عاطفی جلوگیری کنیم؟ + راه‌های درمان آن»، وب­سایت آکادمی راه­شناس، تاریخ درج مطلب: 10 شهریور 1401ش.
  • «راه­های جلوگیری از طلاق عاطفی»، وب­سایت فیلیا، تاریخ بازدید مطلب: 26 بهمن 1402ش.
  • مداحی، جواد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مرتبط با طلاق عاطفی (مطالعه­ی موردی متاهلین شهر شیراز)»، فصلنامة شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال هیجدهم، شمارة 71، بهار 1395ش.
  • رضایی، علی‌محمد و دیگران، «تعاملات عاطفی زوجین و نقش آن در طلاق عاطفی و اقدام به طلاق: یک پژوهش کیفی»، خانواده‌پژوهی، دورة 13، شمارة 4، 1396ش.
  • زهرا فریبرز و دیگران «بررسی جامعه­شناختی رابطه اعتیاد به شبکه­های مجازی و طلاق عاطفی در خانواده­های تهرانی»، نشریۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، دورة 15، شمارة 51، 1399ش.
  • زمانی، ساره و دیگران، «رابطة طلاق عاطفی با تصویر بدنی و کمال‌گرایی»، مطالعات روان‌شناختی، دورة 10، شمارة 4، 1393ش.
  • وطن­خواه، حوریه و دیگران، «پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیر شناختی و معنای زندگی» نشریه رویش روانشناسی، سال شمارة 9، 1400ش.
  • یوسفی مقدم، محمدصادق و دین‌دوست سرخابی، لیلا، «طلاق عاطفی و راهکارهای قرآنی پیشگیری از آن»، مطالعات علوم قرآن، دورة 3، شمارة 2، 1400ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=طلاق_عاطفی&oldid=50947»