بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== '''موعودباوری و تعیین زمان ظهور در ادیان''' == | == '''موعودباوری و تعیین زمان ظهور در ادیان''' == | ||
باور به ظهور منجی | باور به ظهور منجی در آخرالزمان، مفهومی مشترک در میان پیروان بیشتر ادیان و مکاتب است که در سنتهای مختلف با نامهای گوناگونی شناخته میشود.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۷۲؛ [https://www.ensani.ir/fa/article/374938/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AD-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C شاکری زواردهی و فقیه خراسانی، «بررسی و اثبات یکی بودن مهدی و ماشیح با تطبیق پیشگوییهای عصر ظهور در عهد عتیق و منابع اسلامی»، ۱۳۹۶ش، ص۲۳۲.]</ref> در متون عهد عتیق و آیین یهودیت، از این موعود با عناوینی چون عبد یهوه، شاه عادل، شبان، پادشاه موعود، پسر انسان، مسیحا و ماشیح یاد شده است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/374938/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%AD-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D9%82-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C شاکری زواردهی و فقیه خراسانی، «بررسی و اثبات یکی بودن مهدی و ماشیح با تطبیق پیشگوییهای عصر ظهور در عهد عتیق و منابع اسلامی»، ۱۳۹۶ش، ص۲۳۲.]</ref> زرتشتیان در انتظار سوشیانت،<ref>جمعی از نویسندگان، گونهشناسی اندیشه منجی موعود در ادیان، ۱۳۸۹ش، ص۳۶-۴۴.</ref> مسیحیان در انتظار بازگشت عیسی،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/12658/%d8%a7%d8%ae%d8%b1%db%8c%d9%86-%d9%86%d8%a8%d8%b1%d8%af-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%ae%d8%b1%d8%a7%d9%84%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86 اقلیدینژاد، «آخرین نبرد در آخرالزمان»، ۱۳۸۱ش، ص۷۴.]</ref> هندوها در انتظار دهمین اَوَتاره با نام کَلْکی یا کَلکین<ref>[https://www.tkalam.ir/article_39080.html قرائی و کریمپور، «موعود آخرالزّمان در دين هندو»، ۱۳۹۷ش، ص۳۰-۲۸.]</ref> و مسلمانان در انتظار ظهور مهدی هستند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۷۲.</ref> در الهیات شیعه، برای اشاره به این رویداد از اصطلاحاتی نظیر ظهور و <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1721226/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی علیه السّلام در منابع اسلامی»، ۱۳۹۶ش، ج۲، ص۱۵۱-۱۵۰؛][https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1795446/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D8%AC کاظمی و موسوی، «وضعیت شیعیان قبل از ظهور امام مهدی(عج)»، ۱۳۹۹ش، ص۶۶.]</ref> قیام استفاده میشود.<ref>[https://2.189.160.148/fa/article/357507/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی(ع) در منابع اسلامی»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰.]</ref> | ||
با این حال، در کتب مقدس یهود، مسیحیت و اسلام، از تعیین وقت برای ظهور موعود به شدت نهی شده است، هرچند در طول تاریخ از سوی مدعیان یا افراد خوشباور پیشگوییهایی صورت گرفته است.<ref>صفانور، «بررسی مساله وقت گذاری (توقیت) ظهور (یا بازگشت) موعود در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> | با این حال، در کتب مقدس یهود، مسیحیت و اسلام، از تعیین وقت برای ظهور موعود به شدت نهی شده است، هرچند در طول تاریخ از سوی مدعیان یا افراد خوشباور پیشگوییهایی صورت گرفته است.<ref>صفانور، «بررسی مساله وقت گذاری (توقیت) ظهور (یا بازگشت) موعود در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۸ش، بدون صفحه.</ref> | ||
<ref>صدوق، کمالالدین و تمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۶۴۹؛ صدوق، خصال، ۱۴۰۳ق، ج۱، ۳۰۳.</ref> | |||
<ref>رضوی، «بررسی تطبیقی و تحلیلی نشانههای ظهور حضرت مهدی(عج) در دیدگاه اهلسنت و امامیه شبه قاره(سده اخیر)»، ۱۴۰۳ش، ص۱۵-۱۴.</ref> | |||
<ref>[https://2.189.160.148/fa/article/357507/%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88%D8%A7%DA%98%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C سلیمیان، «تبارشناسی واژگانی «ظهور» مهدی(ع) در منابع اسلامی»، ۱۳۹۵ش، ص۸.]</ref> | |||
<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۷۳-۱۷۱.</ref> | |||
=== '''یهود''' === | === '''یهود''' === | ||
| خط ۱۵: | خط ۲۳: | ||
=== '''مسیحیت''' === | === '''مسیحیت''' === | ||
مسیحیان نخستین امیدوار بودند عیسی به زودی بازگردد، اما با گذشت زمان و نادرست درآمدن پیشگوییها، رهبران دینی از تعیین وقت نهی کردند. در اناجیل، بازگشت مسیح ناگهانی و نامشخص دانسته شده (مانند برق، دزد در | مسیحیان نخستین امیدوار بودند عیسی به زودی بازگردد، اما با گذشت زمان و نادرست درآمدن پیشگوییها، رهبران دینی از تعیین وقت نهی کردند. در اناجیل، بازگشت مسیح ناگهانی و نامشخص دانسته شده (مانند برق، دزد در شب و ضرورت کمر بسته و چراغ افروخته) و نشانههایی مانند جنگ، زلزله، ارتداد، تمسخر مؤمنان و ظهور مدعیان دروغین برای پیش از آن ذکر شده است.<ref>صفانور، «بررسی مساله وقت گذاری (توقیت) ظهور (یا بازگشت) موعود در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۸ش، ص۸۴-۷۹.</ref> | ||
=== '''اسلام''' === | === '''اسلام''' === | ||
روایات متعددی از پیامبر و | در متون اسلامی، روایات متعددی از پیامبر اسلام و امامان شیعه وجود دارد که در آنها هرگونه تعیین وقت (دقیق یا حدودی) برای ظهور نادرست شمرده شده و بر انتظار دائمی و فرا رسیدن ناگهانی آن تأکید شده است.<ref>صفانور، «بررسی مساله وقت گذاری (توقیت) ظهور (یا بازگشت) موعود در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۸ش، ص۹۵-۸۴.</ref> با این حال، در طول تاریخ اسلام، شخصیتهایی چون محییالدین ابن عربی، خواجه نصیرالدین طوسی، شاه نعمتالله ولی، محمدباقر مجلسی، ابنحجر هیتمی و جلالالدین سیوطی به صورت اجمالی یا تفصیلی پیشبینیهایی درباره زمان ظهور ارائه کردهاند. برای نمونه، مجلسی با تطبیق روایات بر دولت صفوی، احتمالی برای زمان ظهور مطرح کرد و سیوطی وقوع آن را در قرن دوازدهم هجری دانست. در دوران معاصر نیز برخی از نویسندگان و مفسران با استناد به حوادث منطقهای، گمانهزنیهایی درباره نزدیک بودن ظهور یا تعیین دهههای خاصی برای آن مطرح کردهاند.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۳-۱۰۱.]</ref> | ||
== ''' | == '''گونههای تعیین وقت ظهور''' == | ||
تعیین زمان ظهور در متون اعتقادی از سه جنبه قابل دستهبندی است: | |||
نخست از منظر «فاعل» که به سه گونه الهی، معصوم و غیرمعصوم تقسیم میشود؛ دوم از حیث «فعل و میزان استناد» که شامل توقیت باواسطه (مستند به روایات معصومان) و توقیت بیواسطه (بدون استناد) است<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۰.</ref> و سوم از نظر «دقت زمانبندی» که سه سطح را در بر میگیرد: | |||
== '''مستندات | # توقیت حدودیِ قطعی، مانند پیشبینی وقوع در یک دهه خاص؛<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۷۰.]</ref> | ||
# توقیت تفصیلی، مانند تعیین دقیق روز، ماه و سال؛<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۱-۱۶۰.</ref> | |||
# توقیت اجمالی، ارجاع به زمانهای کلی مانند سالهای فرد و عاشورا،<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۱-۱۶۰.</ref> یا تقارن با نشانههایی چون خروج سفیانی، صیحه آسمانی و کشته شدن نفس زکیه.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۴۹-۴۸.]</ref> | |||
در رویکرد کلامی، سطح سوم عموماً مصداق توقیتِ اصطلاحی تلقی نمیشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۴۹-۴۸.]</ref> | |||
== '''مستندات تعیین وقت''' == | |||
مستندات و دلایل تعیینکنندگان وقت برای ظهور، عبارتند از: | مستندات و دلایل تعیینکنندگان وقت برای ظهور، عبارتند از: | ||
# '''روایات:''' مستند برخی از این | # '''روایات:''' مستند برخی از این وقتگذاریها، تعدادی از روایات اهلسنت و شیعه است؛ ازجمله روایت ابولبید، روایت ابوحمزه و روایت اصبغ بننباته اشاره کرد.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۱۰-۱۰۶.]</ref> | ||
# '''کشف و شهود:''' بیشتر توقیتها به شکل شعر مانند شعر شاه نعمتالله ولی ماهانی کرمانی(م۸۳۲ یا ۸۳۴ق) بیان شدهاند؛ زیرا در بسیاری از موارد منبع این اشعار را کشف و شهود یا الهام دانستهاند. | # '''کشف و شهود:''' بیشتر توقیتها به شکل شعر مانند شعر شاه نعمتالله ولی ماهانی کرمانی(م۸۳۲ یا ۸۳۴ق) بیان شدهاند؛ زیرا در بسیاری از موارد منبع این اشعار را کشف و شهود یا الهام دانستهاند. | ||
# '''اشعار:''' برخی از اشعار درباره امام مهدی چنین به نظر میرسد که خود شاعران قصد تعیین زمان ظهور را نداشتهاند، بلکه دیگران بعدها از همان اشعار برای اثبات توقیتهای خود بهره بردهاند. از نمونههای مشهور، شعر «تائیه» دعبل خزاعی است که نزد امام رضا خواند و در آن گفت: خروج امام لا محاله خارج / یقوم علی اسم الله و البرکات. | # '''اشعار:''' برخی از اشعار درباره امام مهدی چنین به نظر میرسد که خود شاعران قصد تعیین زمان ظهور را نداشتهاند، بلکه دیگران بعدها از همان اشعار برای اثبات توقیتهای خود بهره بردهاند. از نمونههای مشهور، شعر «تائیه» دعبل خزاعی است که نزد امام رضا خواند و در آن گفت: خروج امام لا محاله خارج / یقوم علی اسم الله و البرکات. | ||
# '''خواب و رؤیا:''' توقیت محمدشریف رازی ( | # '''خواب و رؤیا:''' توقیت محمدشریف رازی (درگذشته ۱۳۷۹ش) از این نمونه است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت ها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۴۳-۴۲.]</ref> | ||
== ''' | == '''انگیزههای تعیین وقت''' == | ||
انگیزههای مختلفی در طول تاریخ برای تعیین وقت ظهور امام مهدی | انگیزههای مختلفی در طول تاریخ برای تعیین وقت ظهور امام مهدی ذکر شده است و موافقان تعیین حدودی زمان ظهور، به دلایل زیر آن را جایز میدانند: | ||
# ''' | # '''گفتوگوی روایی:''' عدهای با توجه به اینکه روایات و احادیثی در این مسئله به دست آوردند، انگیزهای جز بحث و گفتوگوی روایی نداشتهاند و سال ظهور را از آن روایات استخراج کردهاند. | ||
# '''بشارت ظهور:''' برای مژده نزدیک شدن ظهور، از ابزار | # '''بشارت ظهور:''' گروهی برای مژده نزدیک شدن ظهور، از ابزار تعیین وقت، برای اقناع مخاطب استفاده کردهاند. | ||
# '''حرام نبودن | # '''حرام نبودن تعیین وقت:''' برخی، ضمن حرام ندانستن تعیین وقت، بیان زمان را امری نیکو میدانند. | ||
# '''تطبیق منجر به توقیت:''' برخی از اشخاص نشانههای ظهور را بر افراد یا رویدادهای زمان خود تطبیق میدهند و ناخودآگاه در دام تعیین محدوده زمانی ظهور گرفتار میشوند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت ها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۴۴-۴۳.]</ref> | # '''تطبیق منجر به توقیت:''' برخی از اشخاص نشانههای ظهور را بر افراد یا رویدادهای زمان خود تطبیق میدهند و ناخودآگاه در دام تعیین محدوده زمانی ظهور گرفتار میشوند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت ها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۴۴-۴۳.]</ref> | ||
== ''' | == '''دلایل جایز نبودن تعیین وقت''' == | ||
مخالفان تعیین وقت برای ظهور، به دلایل زیر بر نادرستی آن تأکید کردهاند: | |||
=== '''احادیث امامان''' === | |||
بسیاری از نویسندگان شیعه، روایاتی را که از تعیین وقت برای ظهور امام مهدی نهی میکند، در کتابهای خود آوردهاند. ازجمله محمد بنیعقوب کلینی در کتاب الکافی، محمد بنابراهیم در الغیبة، محمد بنحسن طوسی در الغیبة، ملامحسن فیض کاشانی در الوافی و محمدباقر مجلسی در دو کتاب بحارالانوار و عوالم العلوم، این احادیث را نقل کردهاند.<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۲-۱۶۱.</ref> در میان نویسندگان معاصر نیز، علی نهاوندی در کتاب العبقری الحسان، محمدحسن حائری یزدی در الزام الناصب و لطفالله صافی گلپایگانی در منتخب الاثر به جمعآوری این روایات پرداختهاند. همچنین سیدمحمدحسین موسوی اصفهانی در کتاب مکیال المکارم و سیدمحمد صدر در تاریخ پس از ظهور درباره مسئله تعیین وقت بحث کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت ها در گستره تاریخ»، ۱۳۹۲ش، ص۲۵-۲۴.]</ref> | |||
مضمون اصلی روایات نهی از تعیین وقت موارد زیر است: | |||
* هرکس برای ظهور وقتی تعیین کند، دروغگو است؛ زیرا تنها خداوند از زمان آن آگاه است.'''<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/466845/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 هاشمی، «بررسی امکان تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۸ش، ص۵۳؛] [https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۸۶-۸۵.]</ref>''' | |||
* در روایات اسلامی، زمان ظهور به طور دقیق بیان نشده و دانستن آن نیز برای مردم سودی ندارد. | |||
* هیچ معصومی هرگز زمانی را برای ظهور خود تعیین نکرده و اگر هم خبری نقل شده، قابل اعتماد نیست.<ref>صفری، «احکام فقهی مهدویت»، ۱۴۰۳ش، ص۱۶۶-۱۶۲؛ [https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۸۶-۸۵.]</ref> | |||
* تعیین وقت باعث سرخوردگی مؤمنان، تضعیف باورهای مهدوی، سوءاستفاده فرصتطلبان و <ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۷۸-۷۵.]</ref> تعویق در زمان ظهور میشود.<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۸۶-۸۵.]</ref> | |||
== ''' | === '''منافات با بداء''' === | ||
در کلام شیعه، تعیین زمان دقیق برای ظهور با مفهوم بَداء منافات دارد.<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۸۶-۸۵.]</ref> بداء در لغت به معنای آشکار شدن امری پس از پنهان بودن<ref>شعبانی، «بررسی آثار و لوازم اعتقاد به آموزه بداء»، ۱۳۸۹ش، ص۲.</ref> و در اصطلاح کلامی به معنای تغییر در تقدیرات غیرحتمی بر اساس شرایط و افعال اختیاری انسان است. بنابر این باور، زمان قطعی و حقیقی ظهور تنها در لوح محفوظ ثبت شده و منحصراً در علم خداوند است و حتی امامان نیز از آن آگاهی ندارند. در مقابل، آنچه در لوح محو و اثبات، ثبت شده و ممکن است در آگاهی معصومان قرار گیرد، مشمول بداء و تغییرپذیر است. بر همین اساس، پیشوایان شیعه همواره از تعیین وقت برای ظهور پرهیز کردهاند؛ زیرا هر زمان پیشبینیشدهای ممکن است دستخوش بداء گردیده و با زمان اصلی و قطعی مغایرت داشته باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۶۲-۶۱.]</ref> | |||
== ''' | == '''پیامدها''' == | ||
مشخص نبودن وقت ظهور مانند پنهانی بودن ساعت قیامت، دارای فلسفه و حکمتهایی مانند زنده نگه داشتن روح امید و انتظار در جامعه، امتحان مردم و غافلگیر کردن مخالفان و دشمنان است.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۲۱-۱۲۰.]</ref> | |||
برخی از توقیتها زمان خاصی را برای ظهور نام میبرند که آسیبهای متعددی مانند یأس و ناامیدی، زندگی در توهم، مسئولیتگریزی<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>، بدبینی به اصل ظهور، امام و دین، برگشتن از دین، بستری برای مدعیان دروغین و تشکیل فرقههای انحرافی را برای اسلام و مسلمانان به همراه داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴.]</ref> همچنین یکی دیگر از آسیبهای توقیت این است که در کنار پرداختن به روز جمعه، نباید از احتمال روز شنبه نیز غافل بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1087974/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 ربیع نتاج و همکاران، «بررسی روایات تعیین روز ظهور»، ۱۳۹۴ش، ص۱۲۰.]</ref> | برخی از توقیتها زمان خاصی را برای ظهور نام میبرند که آسیبهای متعددی مانند یأس و ناامیدی، زندگی در توهم، مسئولیتگریزی<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانینیا، «تحلیل حدیثشناسانۀ تعیین وقت ظهور»، ۱۳۹۵ش، ص۱۰۵.]</ref>، بدبینی به اصل ظهور، امام و دین، برگشتن از دین، بستری برای مدعیان دروغین و تشکیل فرقههای انحرافی را برای اسلام و مسلمانان به همراه داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۶۴.]</ref> همچنین یکی دیگر از آسیبهای توقیت این است که در کنار پرداختن به روز جمعه، نباید از احتمال روز شنبه نیز غافل بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1087974/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1 ربیع نتاج و همکاران، «بررسی روایات تعیین روز ظهور»، ۱۳۹۴ش، ص۱۲۰.]</ref> | ||
| خط ۹۸: | خط ۸۰: | ||
یکی از آسیبها در آیین یهود، ظهور فرقه شبائیه یا دونمه بودند که در حال حاضر هرچند تعدادشان کم است اما هنوز در بعضی از شهرهای ترکیه فعالیت دارند.<ref>[https://www.entizar.ir/article_75301.html فلاح یخدانی و لطفی، «واکاوی توقیت و آسیبهای آن در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۴ش، ص۷۸.]</ref> همچنین تشکیل فرقههایی در مسیحیت مانند آناباپتیست، ایروینگیان، فرقههای هزارهگرا مثل انجمن شاهدان یهوه (سازمان یهودی-مسیحی)<ref>[https://www.entizar.ir/article_75301.html فلاح یخدانی و لطفی، «واکاوی توقیت و آسیبهای آن در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۴ش، ص۸۳-۸۱.]</ref> و ادونتیستهای روز هفتم پیامدهایی برای مسیحیت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1449146/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D9%85 طباطباییستوده، «آسیبشناسی توقیت با تاکید بر کلیسای ادونتیسم»، ۱۳۹۷ش، ص۲۷.]</ref> | یکی از آسیبها در آیین یهود، ظهور فرقه شبائیه یا دونمه بودند که در حال حاضر هرچند تعدادشان کم است اما هنوز در بعضی از شهرهای ترکیه فعالیت دارند.<ref>[https://www.entizar.ir/article_75301.html فلاح یخدانی و لطفی، «واکاوی توقیت و آسیبهای آن در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۴ش، ص۷۸.]</ref> همچنین تشکیل فرقههایی در مسیحیت مانند آناباپتیست، ایروینگیان، فرقههای هزارهگرا مثل انجمن شاهدان یهوه (سازمان یهودی-مسیحی)<ref>[https://www.entizar.ir/article_75301.html فلاح یخدانی و لطفی، «واکاوی توقیت و آسیبهای آن در ادیان ابراهیمی»، ۱۳۹۴ش، ص۸۳-۸۱.]</ref> و ادونتیستهای روز هفتم پیامدهایی برای مسیحیت داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1449146/%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%B3%D9%85 طباطباییستوده، «آسیبشناسی توقیت با تاکید بر کلیسای ادونتیسم»، ۱۳۹۷ش، ص۲۷.]</ref> | ||
آگاهی و بصیرت در مباحث دین در مقابل کجاندیشیها و برداشتهای غلط، نزدیک دانستن ظهور همراه با تسلیم، تکذیب و روشنگری اندیشمندان و علما در حوزه مسائل دینی، سیاسی و اجتماعی، پیروی از علمای راستین که مصداق نائبان امام مهدی هستند، و نیز به حاشیه راندن تفکراتی که بر ظواهر دین تأکید افراطی دارند و فاقد انعطاف پذیری در اجتهاد هستند، از مهمترین و ضروریترین راههای مقابله و مبارزه با توقیت به شمار میروند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۵۴ و ۶۵.]</ref> | آگاهی و بصیرت در مباحث دین در مقابل کجاندیشیها و برداشتهای غلط، نزدیک دانستن ظهور همراه با تسلیم، تکذیب و روشنگری اندیشمندان و علما در حوزه مسائل دینی، سیاسی و اجتماعی، پیروی از علمای راستین که مصداق نائبان امام مهدی هستند، و نیز به حاشیه راندن تفکراتی که بر ظواهر دین تأکید افراطی دارند و فاقد انعطاف پذیری در اجتهاد هستند، از مهمترین و ضروریترین راههای مقابله و مبارزه با توقیت به شمار میروند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1457181/%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%88%D9%82%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA گودرزی، «تعیین وقت برای ظهور (توقیت)»، ۱۳۹۸ش، ص۵۴ و ۶۵.]</ref> | ||
بر پایه متون حدیثی، وظیفه تمام شیعیان در برابر کسانی که برای ظهور امام مهدی وقت تعیین میکنند، تکذیب علنی و مبارزه فکری با آنها است.<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولیزاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، ۱۳۹۱ش، ص۸۶-۸۵.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
