آرایش عروس: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 [[پرونده:آرایش-عروس.jpg|بندانگشتی]]
-<big>'''آرایش عروس'''</big>، هنری برای زیباترکردن چهره عروس در روز [[عروسی]]، با حفظ تناسب و ظرافت و با در نظرگرفتن سلیقه و فرهنگ.<br>
+<big>'''آرایش عروس'''</big>، هنری برای زیباترکردن چهره عروس در روز [[عروسی]]، با حفظ تناسب و ظرافت و با در نظرگرفتن سلیقه و فرهنگ.
 آرایش عروس، در فرهنگ‌ها و ملل مختلف با شیوه‌های متفاوتی صورت می‌گیرد. در برخی فرهنگ‌ها، آرایش عروس، ساده و ملایم و در برخی دیگر، غلیظ و پر زرق و برق است. توجه به تناسب، ظرافت، سلیقه، [[فرهنگ]] و [[مذهب]] در آرایش عروس از موارد مهم است. بالا رفتن هزینه‌های ازدواج، استفاده مفرط از لوازم آرایشی و ترویج [[تجمل‌گرایی]]، از چالش‌های امروزی آرایش عروس است.
@@ خط ۱۳: / خط ۱۳: @@
 تاریخچه آرایش عروس در ایران به قدمت تاریخ این سرزمین است. از دیرباز، ایرانیان برای زیباتر شدن در روز عروسی از مواد آرایشی طبیعی استفاده می‌کردند. در دوران باستان، سرمه، حنا، سرخاب و سفیدآب، نگار، وسمه و خال از جمله مواد آرایشی محبوب بودند. در دوران اسلامی، استفاده از آرایش به دلیل احکام شرعی محدودتر شد، اما استفاده از سرمه، حنا و وسمه همچنان رواج داشت. در دوران قاجار، هفت قلم آرایش که شامل سرمه، سرخاب، سفیدآب، نگار، وسمه، خال و زرک بود، محبوبیت زیادی پیدا کرد. در دوران پهلوی، با ورود فرهنگ غربی، آرایش عروس نیز تغییر کرد و زنان از لوازم آرایشی غربی و مدل موهای غربی‌تر استفاده می‌کردند. در دوران معاصر، آرایش عروس تنوع زیادی پیدا کرده و آرایش عروس عمدتا با تبعیت از سبک آرایش غربی و با غلظت بیشتری انجام می‌شود.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/258183/عروس کریمی، «عروس»، وب‌سایت دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]؛ [https://pishgamnegar.com/mag/persian-makeup-history/ «تاریخچه آرایش در ایران»، وب‌سایت پیشگامه‌نگار.]</ref>
+==آیین‌های آرایش عروس==
+=== مراسم بنداندازان ===
+مراسمِ بنداندازان، نماد مرحله‌ای تازه در زندگی دختر و از اساسی‌ترین مراسم پیش از عروسی بود. چند روز پیش از جشن عروسی، زن آرایشگر ماهر و خوش‌دست و سفید‌بختی را به خانه عروس می‌خواندند تا صورت عروس را بند بیندازد. خانوادۀ عروس در روز بنداندازان، بساط جشن و شادی را همراه با ساز و دهل و آواز می‌گستردند و [[خانواده]] داماد را دعوت می‌کردند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص136-138.</ref> کندن نخستین مو از صورت عروس در خرده‌فرهنگ‌های مختلف [[ایران]] آداب ویژه‌ای داشت. مثلاً در [[خراسان]] در روز نَخَه‌کردن (بنـد انداختن) پیش از اینکه بندانداز صورت عروس را بند بیندازد، مادر داماد و عروس مویی از پیشانی عروس برمی‌داشتند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص174.</ref>  گاه نیز زن سفیدبختی را وا می‌داشتند تا مویی از روی عروس بکند تا با این کار عروس هم مانند او خوشبخت و سعادتمند شود. در اردکان به مراسم بنداندازان «هَفه‌کُنی» می‌گویند. زن‌ بندانداز در اردکان نخستین موی صورت عروس را همراه بـا حبه‌ای از نبات برمی‌دارد.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص342.</ref>  در تهران به‌جز بندانداز، یک آرایش‌گر دیگر نیز ويژه آراستن چهره عروس دعوت می‌شد. دختران در برخی از شهرها و روستاها تا پیش از رفتن به خانه شوهر، فرق سرِ خود را نمی‌گشودند و موهای خود را دخترانه شانه می‌کردند. از این‌رو در مراسم بنداندازان، زن بندانداز سکه‌ای [[طلا]] یا نقره به نام سکه فرق بازکنی از مادر عروس می‌گرفت و بعد از آن فرق سر را از وسط باز، و موها را به دو طرف شانه می‌کرد یا می‌بافت.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص142.</ref>
+=== مراسم حنابندان ===
+برای مراسم حنابندان در [[جشن عقد]] و [[عروسی]]، مهمان‌هایی از سوی [[خانواده]] داماد و عروس دعوت می‌شدند. در این مراسم، سرانگشتان عروس را [[حنا]] می‌بستند که به آن حنای سرانگشتی یا سر فندقی می‌گفتند. سپس در کف پا و دست‌های عروس با حنا شکل‌هایی را نقش‌ونگار می‌کردند.<ref>صدری ‌افشار، فرهنگ معاصر فارسی، 1388ش، ج1، ص814.</ref>  فردای روز حنابندان عروس به‌ همراه زنان خانواده داماد به گرمابه برده می‌شد و پس از شست‌وشو، آرایشگر به آراستن مو و سر و صورت عروس می‌پرداخت. گاهی بر سر و روی عروس زیورهای متعددی مانند تیته، جقه، عقدرو، فندک و طوق طلا می‌آویختند. در برخی از شهرها عروس و داماد را جداگانه حنا می‌بستند؛ مثلاً در خراسان صبح روز عروسی زنـان [[حمام عمومی]] را قرق می‌کردند و عروس و زنان خانواده داماد برای حنابندان به حمام می‌رفتند. هم‌زمان نیز ساقدوش‌های داماد او را برای حنا بستن به‌ حمام می‌بردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص183-189.</ref>
 ==آرایش عروس از دیدگاه فقهی==
 از دیدگاه فقهی، آرایش عروس تابع قواعد کلی پوشش و آرایش در اسلام است. به‌طور کلی، آرایش در خلوت یا برای شوهر اشکالی ندارد، اما جلب توجه نامحرم با آرایش حرام است. زنان مسلمان موظف به پوشاندن مو و زینت خود در برابر نامحرم هستند. همچنین، استفاده از مواد آرایشی حلال و توجه به ملاک‌های زیبایی در اسلام از اهمیت بالایی برخوردار است؛ اما در عرف جامعه، تنوع زیادی در آرایش عروس وجود دارد. برخی از عروس‌ها ترجیح می‌دهند آرایشی ملایم و طبیعی داشته باشند، در حالی که برخی دیگر آرایشی غلیظ و پر زرق و برق را انتخاب می‌کنند. در بسیاری از خانواده‌های مسلمان، عرف و فقه در مورد آرایش عروس هم‌پوشانی دارند؛ به‌عنوان مثال عروس‌ها و خانواده‌های معتقد به احکام دینی، روپوشی را بر روی سر و صورت عروس می‌اندازند تا آرایش عروس در معرض نگاه نامحرم نباشد، اما برای برخی دیگر، عدم پوشاندن کامل مو و صورت آرایش‌شده عروس امر عادی قلمداد می‌شود.<ref>[https://www.leader.ir/fa/content/23688 «آرایش ملایم با حفظ حجاب»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.]؛ [https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=21&lid=0&catid=28148&mid=263390 «حکم آرایش زنان در مقابل نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی.]؛ [http://tohid.ir/fa/index/estefta?sName=%81%E6%D4%D4%20%E6%20%D2%26%231740%3B%E4%CA «آرایش صورت در مقابل نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله جعفر سبحانی.]؛ [https://www.sistani.org/persian/qa/0928/ «زینت و آرایش کردن»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله سیدعلی سیستانی.]</ref>
@@ خط ۲۹: / خط ۳۶: @@
 حفظ حیا و عفاف در آرایش عروس، به معنای انتخاب آرایشی متناسب با فرهنگ و عرف جامعه و ارزش‌های مذهبی و شخصی است. این نوع آرایش، بر زیبایی‌های طبیعی و درونی عروس تمرکز دارد و از [[تبرج]] و [[خود نمایی]] پرهیز کرده و تقید به احکام شرعی را برجسته می‌سازد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/8223 والازاده، «حیا»، وب‌سایت بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی.]؛ [https://hejabkhorshid.com/آرایش-اسلامی/ «آرایش اسلامی چگونه است؟ جایگاه آرایش زن از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت مقنعه خورشید.]</ref>
-==راهکارها==
+==راهکارهای مدیریت==
 ===فرهنگ‌سازی ازدواج آسان===
 فرهنگ‌سازی ازدواج آسان به معنای ترویج [[ازدواج آسان]] و ساده است که از تجمل‌گرایی و چشم‌وهم‌چشمی به‌دور است. یکی از نمودهای این فرهنگ‌سازی، کاهش هزینه‌های آرایش عروس است. از جمله راهکارهای تحقق این هدف، آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها و عروس‌ها، کار بر روی خطاهای شناختی افراد، ترویج الگوهای مناسب اجتماعی از شخصیت‌های سالم اجتماعی و بزرگان دین، معرفی راهکارهای کاهش هزینه‌های آرایش عروس است.<ref>[https://hedayatgar.ir/fa/news/5410/تجمل%E2%80%8Cگرایی-یکی-از-موانع-ازدواج «تجمل‌گرایی، یکی از موانع ازدواج»، وب‌سایت دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت.]؛ [https://www.sid.ir/paper/93971/fa#downloadbottom رفعت‌جاه، «هویت انسانی زن در چالش آرایش و مد»، 1386ش، ص136.]</ref>
@@ خط ۶۲: / خط ۶۹: @@
 *«محاسبه کامل هزینه‌های عروسی در تهران 1402»، وب‌سایت بازار، تاریخ درج مطلب: 30 آذر 1402ش.
 *والازاده، ابوالفضل،«حیا»، دانشنامه جهان اسلام، وب‌سایت بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی، تاریخ بازدید: 16 اسفند 1402ش.
-++++++++++
+*شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
-'''<big>آرایش ایرانی (عروس)</big>'''؛ آراستن چهره، مو و اندام با رنگ‌ها و زیورهای گوناگون<br>
-زنان و دختران ایرانی در گذشته با پای‌بندی به آداب و رسوم فرهنگی، تا هنگام [[ازدواج]]، خود را نمی‌آراستند و به‌ويژه صورت خود را اصلاح نمی‌کردند. از این‌رو تفاوت آشکاری میان چهره زنان شوهرکرده و دختران وجود داشت. بسیاری از دختران ایرانی، نخستین آرایش را هنگام ازدواج و به‌مناسبت جشن [[عروسی]]، تجربه می‌کردند. آرایش عروس ایرانی شامل دو بخش اصلی بود که در مراسم بنداندازان و مراسم حنابندان جلوه‌گر می‌شد.
-==مراسم بنداندازان==
-مراسمِ بنداندازان، نماد مرحله‌ای تازه در زندگی دختر و از اساسی‌ترین مراسم پیش از عروسی بود. چند روز پیش از جشن عروسی، زن آرایشگر ماهر و خوش‌دست و سفید‌بختی را به خانه عروس می‌خواندند تا صورت عروس را بند بیندازد. خانوادۀ عروس در روز بنداندازان، بساط جشن و شادی را همراه با ساز و دهل و آواز می‌گستردند و [[خانواده]] داماد را دعوت می‌کردند.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص136-138.</ref><br>
-کندن نخستین مو از صورت عروس در خرده‌فرهنگ‌های مختلف [[ایران]] آداب ویژه‌ای داشت. مثلاً در [[خراسان]] در روز نَخَه‌کردن (بنـد انداختن) پیش از اینکه بندانداز صورت عروس را بند بیندازد، مادر داماد و عروس مویی از پیشانی عروس برمی‌داشتند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص174.</ref>  گاه نیز زن سفیدبختی را وا می‌داشتند تا مویی از روی عروس بکند تا با این کار عروس هم مانند او خوشبخت و سعادتمند شود. در اردکان به مراسم بنداندازان «هَفه‌کُنی» می‌گویند. زن‌ بندانداز در اردکان نخستین موی صورت عروس را همراه بـا حبه‌ای از نبات برمی‌دارد.<ref>طباطبایی اردکانی، فرهنگ عامه اردکان، ۱۳۸۱ش، ص342.</ref>  در تهران به‌جز بندانداز، یک آرایش‌گر دیگر نیز ويژه آراستن چهره عروس دعوت می‌شد.<br>
-دختران در برخی از شهرها و روستاها تا پیش از رفتن به خانه شوهر، فرق سرِ خود را نمی‌گشودند و موهای خود را دخترانه شانه می‌کردند. از این‌رو در مراسم بنداندازان، زن بندانداز سکه‌ای [[طلا]] یا نقره به نام سکه فرق بازکنی از مادر عروس می‌گرفت و بعد از آن فرق سر را از وسط باز، و موها را به دو طرف شانه می‌کرد یا می‌بافت.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۸ش، ص142.</ref>
-==مراسم حنابندان==
-برای مراسم حنابندان در [[جشن عقد]] و [[عروسی]]، مهمان‌هایی از سوی [[خانواده]] داماد و عروس دعوت می‌شدند. در این مراسم، سرانگشتان عروس را [[حنا]] می‌بستند که به آن حنای سرانگشتی یا سر فندقی می‌گفتند. سپس در کف پا و دست‌های عروس با حنا شکل‌هایی را نقش‌ونگار می‌کردند.<ref>صدری ‌افشار، فرهنگ معاصر فارسی، 1388ش، ج1، ص814.</ref>  فردای روز حنابندان عروس به‌ همراه زنان خانواده داماد به گرمابه برده می‌شد و پس از شست‌وشو، آرایشگر به آراستن مو و سر و صورت عروس می‌پرداخت. گاهی بر سر و روی عروس زیورهای متعددی مانند تیته، جقه، عقدرو، فندک و طوق طلا می‌آویختند. در برخی از شهرها عروس و داماد را جداگانه حنا می‌بستند؛ مثلاً در خراسان صبح روز عروسی زنـان [[حمام عمومی]] را قرق می‌کردند و عروس و زنان خانواده داماد برای حنابندان به حمام می‌رفتند. هم‌زمان نیز ساقدوش‌های داماد او را برای حنا بستن به‌ حمام می‌بردند.<ref>شکورزاده، عقاید و رسوم مردم خراسان، ۱۳۶۳ش، ص183-189.</ref><br>
-مراسم حنابندان امروزه نیز در بسیاری از شهرها و روستاهای مناطق مختلف [[ایران]] برگزار می‌شود.
-==پانویس==
-{{پانویس}}
-==منابع==
-* شکورزاده، ابراهیم، عقاید و رسوم مردم خراسان، تهران، سروش، ۱۳۶۳ش.
 * صدری افشار، غلامحسین و دیگران، فرهنگ معاصر فارسی، تهران، فرهنگ معاصر، ۱۳۸۸ش.
 * طباطبایی اردکانی، محمود، فرهنگ عامه اردکان، تهران، شورای فرهنگ عمومی استان یزد، ۱۳۸۱ش.
 * کتیرایی، محمود، از خشت تا خشت، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۴۸ش.