پیش‌نویس:فرهنگ رسانه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

فرهنگ رسانه‌ای (Media Culture)، به مجموعه‌ای از نگرش‌ها، ارزش‌ها، الگوهای رفتاری و شیوه‌های زیست گفته می‌شود که تحت‌تأثیر رسانه‌های جمعی و پلتفرم‌های دیجیتال شکل می‌گیرند. این پدیده به‌عنوان یکی از کارگزاران اصلی جامعه‌پذیری در جهان معاصر، ساختارهای هویت فردی و جمعی را دگرگون ساخته و در ابعاد اقتصاد سیاسی، تحلیل متن و رویکرد دریافت مخاطبان ارزیابی می‌شود. پویایی‌های این نظام فرهنگی از یک‌سو با ایجاد استانداردسازی‌های بصری، اشباع اطلاعاتی و جابه‌جایی مرجعیت‌های تربیتی همراه بوده و از سوی دیگر، بستری برای تقویت هویت‌های جهان‌-‌محلی، کنشگری‌های مدنی و ارتقای مهارت‌های شناختی مانند سواد سلامت فراهم می‌آورد. در جامعۀ ایران، فرهنگ رسانه‌ای در تلاقی میان جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی شکل گرفته و مدیریت مصرف آن بر چارچوب‌های سیاست‌گذاری ارتباطی، اخلاق رسانه‌ای و توسعۀ تولیدات بومی استوار است.

==مفهوم‌شناسی==

فرهنگ رسانه‌ای به مجموعه‌ای از معانی، هویت‌ها و الگوهای رفتاری گفته می‌شود که در بستر رسانه‌های جمعی، به‌ویژه رسانه‌های نوین دیجیتال، تولید و بازتولید می‌شوند.<ref>[https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، 1401ش، ص4-5.]</ref><ref group="دیدگاه">تعریف شما از در دو سطر اول هندسه با تعریف شما در اینجا متناظر نیست. مستحضر هستید که به دلیل عدم دسترسی رایگان به منابع در سایت وی سیلیکا نباید از آن استفاده شود. به همین دلیل من نتوانستم صفحات مربوطه را چک کنم. به سایت های دیگر آدرس دهید که قابل دسترسی باشد</ref>  این مفهوم بر نقش رسانه‌ها در ساخت معنا، بازنمایی واقعیت، شکل‌دهی به هویت‌های فردی و جمعی و تأثیرگذاری بر فرآیندهای اجتماعی، سیاست، اقتصاد و زندگی روزمره تمرکز دارد. فرهنگ رسانه‌ای به‌دلیل گسترۀ نفوذ خود، متمایل به ایجاد نوعی فرهنگ غالب و همگون‌ساز در سطح جهانی است.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص185.]</ref>

فرهنگ رسانه‌ای شامل الگوهای زیست، فرآورده‌ها و هنجارهای حاکم بر مصرف رسانه است که عادت‌ها و رفتارهای رسانه‌ای جامعه را شکل می‌دهد.<ref> [https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">شما مجددا فرهنگ رسانه ای را اینجا تعریف کردید که لازم نیست یک مطلب تکرار شود. صرفا تفاوت آن را سواد رسانه ای بیان کنید. ضمنا وب‌سایت ویرگول معتبر نیست. در این قسمت مقالات و سایت های متعبر وجود دارد. </ref>  در مقابل، سواد رسانه‌ای مهارتی فعال است که توانایی تشخیص رسانه‌های معتبر، بررسی صحت پیام‌ها و استفادۀ هدفمند از محتوا را فراهم کرده و امکان مقاومت در برابر القاهای ناخودآگاهِ فرهنگ رسانه‌ای را پدید می‌آورد.<ref>[https://civilica.com/doc/2407494/ خورابلو و دیگران، «تأثیر فرهنگ رسانه‌ای جهانی بر ارزش‌های آموزشی بومی در نظام آموزش ابتدایی»، 1403ش، ص78-80.]</ref>  سواد رسانه‌ای، همچنین، به‌عنوان یک سازوکار ناظر درونی، مخاطب را از حالت انفعالی خارج کرده و با ایجاد تعامل متقابل میان مخاطب و متن، معناسازی‌های سطحی را به چالش می‌کشد. تحقق این مهارت تحت عنوان «خودمدیریتی کاربر» مستلزم آموزش‌های بنیادی و ساختاری در مدارس و نهادهای آموزش عالی است<ref group="دیدگاه">بیان فرق کافی است و لازم نیست که در مورد سواد رسانه‌ای در این مقاله بحث شود. در مقام بیان فرق هم از آن حیث که فرهنگ رسانه ای از سواد رسانه متمایز شود پرداخته شود. </ref>.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7 «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>  

===تأثیرات زبان‌شناختی===

گفتمان حاکم بر فرهنگ رسانه‌ای بر نظام واژگانی توده‌ها تأثیر می‌گذارد. استفادۀ دگرگون‌شده یا نادقیق از اصطلاحات در بستر رسانه‌های جمعی می‌تواند به‌مرور زمان به ضعف الگوی زبانی جامعه و شکل‌گیری فقر واژگانی در فرهنگ عمومی منجر شود.<ref> [https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، مسیح، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref><ref group="دیدگاه">این مطلب با فرهنگ رسانه ای مرتبط است یا سواد رسانه ای؟ چر فقط به جانب ضعف اشاره شده تقویت هم میکند. منبع در این سنخ مباحث زرد محسوب میشود. از اصطلاحاتی که مردم نمی فهمند مثل گفتمان و امثال آن استفاده نشود.</ref> 

==اهمیت و ویژگی‌های ساختاری<ref group="دیدگاه">کنار هم قرار دادن اهمیت و ویژگی چندان مناسب به نظر نمی رسد. افزودن قید ساختاری چه پیامی را منتقل می کند؟ اگر گفته شود که ویژگی ها فرهنگ رسانه ای چه ایرادی دارد؟ همچنین ویژگیها باید دقیقتر دنبال شود. معمولا گفته شده است که فرهنگ رسانه ای سیال، سطحی، توده ای و امثال آن است. مکتب فرانگفورت اساسا مدعی است که این نوع فرهنگ کاذب است</ref>==  

===کارگزار جامعه‌پذیری مدرن<ref group="دیدگاه">رسانه در تمام جوامع عامل فرهنگ پذیری است. ضمنا در بند ذیل این عنوان شما بشتر به اهمیت و جایگاه رسانه پرداخته اید تا فرهنگ رسانه ای. </ref>===

رسانه‌ها در جامعۀ مدرن از قالب ابزارهای سادۀ انتقال پیام خارج شده و به بستری برای آموزش‌های فرهنگی کلان و دگرگونی در شیوه‌های ادراک مخاطبان بدل شده‌اند؛ به‌گونه‌ای‌که این بستر در زمینه‌های متعددی جایگزین نهادهای سنتیِ هویت‌ساز شده است.<ref> [https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref>  از این رو، درک، تفسیر و نقد پیام‌های رسانه‌ای برای مواجهۀ آگاهانه با لایه‌های پنهان این فرهنگ ضرورت دارد.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص185.]</ref>  

فرهنگ رسانه‌ای با توسعۀ فناوری‌های ارتباطی و شبکه‌ای شدن مناسبات اجتماعی شناخته می‌شود و از طریق اشاعۀ پیام‌ها برای مخاطبان انبوه، به روند همگرایی فرهنگی و جهانی‌شدن شتاب می‌بخشد.<ref>[https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول؛] [https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، 1401ش، ص4-5.]</ref> این پدیده بر جریان تولید انبوه اطلاعات و بازتولید رویدادها در قالب روایت‌های سرگرمی‌محور استوار است.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>  حجم متراکم داده‌ها در این نظام سبب سوق یافتن ذهن مخاطبان به‌سمت پردازش خودکار پیام‌ها، تضعیف تفکر انتقادی، پذیرش بی‌چون‌وچرای محتوا و بازنشر مکانیکی اطلاعات می‌شود. همچنین جوامع در این بستر با پدیده «اینفودمیک»<ref group="دیدگاه">لازم نیست که از اصطلاحاتی استفاده کنید که بعد لازم شود آن را توضیح دهید. اصل در ویکی عدم استفاده از عبارت های توضیحی است</ref> یا همه‌گیری اطلاعاتی (گسترش هم‌زمان و شتابان اطلاعات دقیق و نادرست) مواجه می‌شوند که توانایی تمیز داده‌های علمی از شایعات را تضعیف می‌کند.<ref>[https://virgool.io/@masihreyhani/%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-cmos1cjqhfwt ریحانی، مسیح، «فرهنگ و سواد رسانه‌ای»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>

===استانداردسازی بصری و الگوریتمی===

فرهنگ رسانه‌ای با اتکا به پلتفرم‌های تصویرمحور و ابزارهای دیجیتال نظیر فیلترها، به استانداردسازی مفاهیم زیبایی ظاهری پرداخته و نمادهای بصری دستکاری‌شده را به‌عنوان جریان اصلی فرهنگ توده‌ای تثبیت می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref><ref group="دیدگاه">نویسنده گرامی شما به خوبی مستحضر هستید که استفاده از وب‌سایت بیتوته در اولویت نیست. در صورت نبود منبع می شود از آن استفاده کرد. ولی در این قسمت منابع زیادی وجود دارد.</ref>  از سوی دیگر، الگوریتم‌های پیچیدۀ توزیع محتوا با تنظیم اطلاعات بر اساس علایق پیشین کاربران، مخاطبان را در بسترهای همگون اطلاعاتی (اتاق پژواک) محصور کرده و امکان مواجهه با دیدگاه‌های متنوع را محدود می‌سازند.<ref>[https://naghshnews.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF/ «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش.]</ref>  

این نظام فرهنگی در کوتاه‌مدت پیامدهای جزئی دارد اما در بلندمدت از طریق فرآیند انباشت تدریجی، به جریان‌سازی‌های عمیق اجتماعی و تغییر ناخودآگاه نگرش توده‌ها منجر می‌شود. این ویژگی سبب شده تا فرهنگ رسانه‌ای به‌عنوان بستر اصلی جنگ نرم و ابزار نفوذ ساختاری برای دگرگونی ارزش‌های بومی به‌کار گرفته شود.<ref group="دیدگاه">البته می شود که از آن برای تقویت و گسترش فرهنگ بومی هم استفاده کرد. چقدر خوب بود که به نمونه های عینی این تغییرات اشاره می کردید. کتاب های زیادی در این زمینه نوشته شده است و یکی از صاحب نظران این عرصه آلتوس است. </ref><ref>[https://www.imna.ir/news/612202/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9 «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>  این نفوذ در ابعاد پیشرفته، ماهیتی شناختی به‌خود می‌گیرد که از طریق اشغال فضای ذهنی مخاطبان و به‌کارگیری تاکتیک‌های اطلاعاتی پیش از بازنمایی رسمی داده‌ها عمل می‌کند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1077218/%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7 «تنها ابزار غرب برای دستکاری فرهنگ ما رسانه است/ دانشگاه‌ها و مدارس، آموزش‌های رسانه‌ای بنیادی ارائه دهند»، خبرگزاری دانشجو.]</ref>  

==چارچوب تحلیل فرهنگ رسانه‌ای<ref group="دیدگاه">این عنوان مقاله را به سمت مقالات علمی پژوهشی سوق میدهد. </ref>==

شناخت ابعاد ساختاری فرهنگ رسانه‌ای نیازمند یک چارچوب سه‌جانبۀ انتقادی است:

# اقتصاد سیاسی فرهنگ رسانه‌ای: بررسی ویژگی‌های ساختاری و نقش شرکت‌های ارتباطی بزرگ و نهادهای قدرت در فرآیند تولید، مالکیت و توزیع انبوه محتوای فرهنگی.

# تحلیل متن رسانه‌ای: مطالعۀ فرآورده‌ها و آثار فرهنگ رسانه‌ای برای شناسایی گفتمان‌ها، مواضع ایدئولوژیک پنهان و الگوهای روایتی حاکم بر آنها.  

# رویکرد دریافت و مصرف مخاطبان: بررسی اثرات عینی محصولات فرهنگ رسانه‌ای بر مخاطبان و تغییرات احتمالی در فهم، تفسیر و شیوه‌های استفاده آنها از پیام‌ها.<ref>[https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش، ص201-203.]</ref>

==کارکردها و بازنمایی‌های محوری<ref group="دیدگاه">باید دقت شود که کارکرد رسانه ها و فرهنگ رسانه ای شده خلط نشود. </ref>==

===هویت‌بخشی و الگوسازی در زندگی روزمره===

محصولات فرهنگ رسانه‌ای منابعی هستند که افراد برای تعریف هنجارها و ساخت هویت فردی و جمعی از آنها بهره می‌گیرند.<ref> [https://www.jscm.ir/article%20115093.html خدابنده بایگی، «مطالعات فرهنگ، چندفرهنگی و فرهنگ رسانه‌ای»، 1399ش،  ص197؛] [https://sepidarnews.ir/yaddasht/308935-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8% «فرهنگ و رسانه هر دو قابلیت تأثیرگذاری و تأثیرپذیری از یکدیگر را دارند»، سپیدار نیوز.]</ref>   این فرآیند معیارهای قضاوت را سامان داده و افراد را با نظام‌های ارزشی هماهنگ می‌کند که نمود عینی آن در مدیریت بدن، گرایش به مد و ذائقۀ پوشش جوانان مشاهده می‌شود.<ref>[https://qjmn.farhang.gov.ir/article%2053559.html ذکایی، «مصرف و سبک زندگی: رویکردها، مسائل و آسیب‌ها»، 1391ش، ص30-31.]</ref>  پویایی بازخوردهای نمادین مانند پسندها و نظرات، پدیدۀ «بدن‌پنداری رسانه‌ای‌شده» را شکل می‌دهد که در آن ارزیابی افراد از ارزش جسمی خود با میزان تأیید بیرونی در فضای مجازی پیوند می‌خورد.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> همچنین تثبیت این الگوها به وابستگی یا اعتیاد رسانه‌ای و ترجیح تعاملات مجازی بر روابط عینی می‌انجامد.<ref>[https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>  

===بازتعریف اوقات فراغت و هویت دیجیتال<ref group="دیدگاه">این کارکرد رسانه نیست؟</ref>===

کارکرد جامعه‌پذیری رسانه‌ای بیشتر به‌صورت ضمنی و از طریق مشاهده و تقلید عمل می‌کند. این نظام با بازتعریف مفهوم اوقات فراغت، ابزارهای دیجیتال را جایگزین فعالیت‌های عینی کرده و با کاهش سهم رسانه‌های مکتوب، الگوهای یادگیری را دگرگون می‌سازد.<ref>[https://www.irna.ir/news/85633821/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%AA%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9- «جایی که رسانه حتی جای پدر و مادر را برای کودک می‌گیرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  این فضا به کاربران اجازه می‌دهد هویت دیجیتال مستقلی در جامعۀ مجازی بسازند که در سطح کلان، زمینه‌ساز شکل‌گیری تعارض میان هویت واقعی افراد و بازنمایی‌های مجازی آنها می‌شود.<ref>[https://naghshnews.ir/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF/ «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش.]</ref>

توسعۀ فرهنگ رسانه‌ای تعاملی، حس مشارکت‌پذیری اجتماعی را تقویت کرده و رسانه‌ها را به بازوی نظارتی و صدای مطالبه‌گری مدنی در حوزه‌های سلامت و رفاه عمومی بدل ساخته است.<ref>[https://sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%DB%8C1/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB% «نقش رسانه در آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی در سواد سلامت»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی شیراز.]</ref>  جهت‌گیری مسئولانۀ رسانه‌ها در ترویج گفتمان صلح، به تضعیف فرهنگ منازعه و تعدیل بار مراجع حقوقی می‌انجامد. با این حال، فعالیت شبکه‌های فرامرزی و پلتفرم‌های تعاملی، قشر جوان را به‌شکل مداوم در معرض پیام‌های جهت‌دار قرار می‌دهد که با هدف قرار دادن هستۀ مرکزی فرهنگ عمومی، زمینه‌ساز آشکارسازی شکاف‌های هویتی و ضرورت بازتعریف مفاهیم اصیل فرهنگی می‌شود.<ref>[https://www.imna.ir/news/612202/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9 «مروری بر رسانه و نقش آن برای تقابل در برابر تهاجم به فرهنگ»، خبرگزاری ایمنا.]</ref><ref group="دیدگاه">در این بند به کارکرد و نقش مثبت رسانه اشاره کرده اید. </ref>  

ورود فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی از طریق اسباب‌بازی‌های هوشمند و پلتفرم‌های تعاملی، ماهیت مصرف رسانه‌ای کودکان را تعاملی کرده است. این فرآیند در چهار محور ساختاری ردیابی می‌شود:  

# ابزارها و زیرساخت‌های هوشمند: سخت‌افزارها و اپلیکیشن‌هایی که بستر ارتباط اولیه کودک را شکل می‌دهند.

# مفاهیم و دلالت‌های ضمنی: پیام‌ها و ارزش‌های پنهانی که از طریق الگوریتم‌ها به کودک القا می‌شوند.

# تولید و کنشگری تعاملی: واکنش‌های فعالانه کودک و فرآیند تولید محتوای شخصی توسط او.

# تحلیل و انطباق شناختی: چگونگی درک اطلاعات توسط کودک که به‌دلیل عدم تکامل سواد رسانه‌ای انتقادی، او را در معرض پذیرش بی‌چون‌وچرای پیام‌ها قرار می‌دهد.<ref> [https://civilica.com/doc/2384063/ فرجی، «بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر فرهنگ رسانه‌ای کودکان با رویکرد درک چشم‌انداز در حال تغییر، روندها و پیامدها»، 1403ش، ص587-589.]</ref>  

===مناسبات و تعامل متقابل با خرده‌فرهنگ‌ها===

خرده‌فرهنگ‌ها رابطه‌ای دوسویه و پویا با فرهنگ رسانه‌ای جریان اصلی دارند که مکانیسم‌های آن در سه شکل بروز می‌یابد:

# جذب و تجاری‌سازی: رسانه‌های جریان اصلی، عناصر متمایزکنندۀ خرده‌فرهنگ‌ها مانند سبک پوشش، مد یا موسیقی را جذب، انبوه‌سازی و تجاری کرده و با عمومی‌سازی آنها، بار معناییِ اعتراضی یا متمایزکنندۀ اولیۀ آنها را خنثی می‌سازند.

# مقاومت نمادین: خرده‌فرهنگ‌ها برای حفظ اصالت خود و ممانعت از حل شدن در فرهنگ همگون‌ساز رسانه‌ای، به خلق زبان‌های رمزی جدید و استفادۀ خلاقانه و مستقل از فضاهای مجازی روی می‌آورند.

# بازتولید و مرزبندی: بازنمایی‌ها و کلیشه‌سازی‌های رسانه‌ای دربارۀ خرده‌فرهنگ‌ها مانند برچسب‌زدن‌های هنجارشکن، به‌صورت غیرمستقیم و معکوس به تقویت مرزهای هویتی درون‌گروهیِ آن خرده‌فرهنگ‌ها کمک می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/1491004/ سعیدی، «تقابل فرهنگ رسانه‌ای و خرده‌فرهنگ‌ها»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref>  

فرهنگ رسانه‌ای در ایران با دو چالش روبه‌رو است: نخست، خلأ نظری ناشی از عدم تبیین دقیق هنجارهای رسانه‌ای متناسب با ارزش‌های اسلامی-ایرانی که زمینه‌ساز تعارض‌های هویتی در مصرف فرهنگی است. دوم، شکل‌گیری رویکردهای عوام‌گرایانه در برخی پلتفرم‌ها که برای جلب مخاطب انبوه و بقای اقتصادی، به بازتولید الگوهای سرگرمی‌محور سطحی و جنجال‌آفرینی روی می‌آورند.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>   

# تأکید بر اخلاق رسانه‌ای بر پایۀ حق‌گرایی و اتقان منابع به‌عنوان پادزهر جریان‌های شایعه‌محور.<ref>[https://www.tebyan.net/news/370813/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C «فرهنگ رسانه و رسانۀ فرهنگی»، وب‌سایت تبیان.]</ref>  

# توسعۀ رسانه‌های ملی و بومی با هدف تقویت هویت جمعی و کاهش نفوذ الگوهای همگون‌ساز خارجی.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/94453/%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%B1%D9%85 «توسعۀ رسانه‌ای و تهدیدهای نرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>   

# حمایت از گردش آزاد اطلاعات و پاسخگویی به‌منظور افزایش اعتماد عمومی و ممانعت از انحصار.<ref>[https://www.irna.ir/news/81831438/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D8%A3%D8%AB%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8% «فرهنگ‌سازی رسانه‌ای متأثر از گردش آزاد اطلاعات»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>   

# تولید محتوای داستانی و رسانه‌ای متناسب با باورهای بومی برای رقابت با فرهنگ رسانه‌ای جهانی.<ref> [https://www.balagh.ir/content/6146 محمدی سیف، معصومه، «فرهنگ استفاده از رسانه‌ها»، وب‌سایت بلاغ.]</ref>  

فرهنگ رسانه‌ای در ایران حاصل تلاقی جریان‌های ارتباطی جهانی و سنت‌های بومی است که از آن تحت عنوان رویکرد جهان‌-‌محلی یاد می‌شود. مخاطبان ایرانی مظاهر رسانه‌ای جهان را با معیارهای فرهنگی، مذهبی و مقتضیات محلی خود تطبیق داده و بازتعریف می‌کنند؛ فرآیندی که شکلی تلفیقی از فرهنگ رسانه‌ای را پدید می‌آورد.<ref>[https://hamshahritraining.ir/article/3685/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87 «ایرانی شدن فرهنگ رسانه»، مرکز آموزش و پژوهش همشهری.]</ref>  نمود عینی این پویایی، ورود و بازتعریف جریان‌های بومیِ متأثر از جنبش‌های جهانی اصلاح فرهنگ رسانه‌ای (نظیر پذیرش تنوع زیبایی و مثبت‌نگری به بدن) است که در قالب تولید محتوای واقع‌گرایانه توسط کاربران داخلی، با استانداردهای تجاری رسانه‌های بزرگ مقابله می‌کند.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/khanevde-m/impact-social-media-body.html «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>  

* «تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر عزت‌نفس و رضایت از بدن»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: 29 اردیبهشت 1405ش.

* داگلاس، کنر، «فرهنگ رسانه‌ای و پیروزی نمایش»، رسانه، به‌ترجمۀ اسماعیل یزدان‌پور، شمارۀ 67، 1385ش.

* «نقش رسانه در آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی در سواد سلامت»، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تاریخ بازدید: 29 اردیبهشت 1405ش.

* «نقش مؤثر رسانه‌های اجتماعی در فرهنگ‌سازی»، پایگاه خبری نقش، تاریخ درج مطلب: 29 آبان 1402ش.