زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
=== موقعیت جغرافیایی === | === موقعیت جغرافیایی === | ||
آبشار کبودوال در روستای شیرآباد، جنوبشرقی شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان واقع شده است. این آبشار در دل جنگلهای هیرکانی که بخشی از [[میراث جهانی یونسکو در ایران|میراث جهانی در ایران]] بهشمار میرود، میان درختان انبوه با تنوع زیستی بالا در فضایی بکر و دست نخورده، قرار دارد.<ref>[https://ourflight.ir/2025/02/16/آبشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت پرواز ما.]</ref> | آبشار کبودوال در روستای شیرآباد، جنوبشرقی شهرستان علیآباد کتول در استان گلستان واقع شده است. این آبشار در دل جنگلهای هیرکانی که بخشی از [[میراث جهانی یونسکو در ایران|میراث جهانی در ایران]] بهشمار میرود، میان درختان انبوه با تنوع زیستی بالا در فضایی بکر و دست نخورده، قرار دارد.<ref>[https://ourflight.ir/2025/02/16/آبشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت پرواز ما.]</ref> واژهٔ «کبودوال» در گویش کتولی<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/aliabad-e-katul/kabudval-waterfall «آبشار کبودوال علیآباد کتول»، وبسایت سفرمارکت.]</ref> از دو بخش کبود به معنای آبی و وال به معنای جوی آب تشکیل شده است که بهدلیل رنگ آبی و پاکی آب رودخانهٔ جاری در جنگلهای منطقه به این نام خوانده میشود.<ref>[https://irangard.com/mag/آبشار-کبودوال-کجاست/ «آبشار کبودوال کجاست؟ بزرگترین آبشار خزهای در استان گلستان»، وبسایت ایرانگرد.]</ref> عمر آبشار کبودوال براساس فسیلهای یافتشده در نزدیکی آن، بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال تخمین زده شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.]</ref> | ||
=== ویژگیهای طبیعی === | === ویژگیهای طبیعی === | ||
آبشار کبودوال بزرگترین آبشار تمام خزهای [[ایران]] و از بلندترین آبشارهای خزهای جهان است. ارتفاع آن حدود ۱۲متر و عمق حوضچهٔ آن ۲متر است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.]</ref> آب این آبشار از چشمهای پرآب و زلال در ارتفاعات سرچشمه میگیرد و هیچ منبع آبی دیگری در مسیر آن وجود ندارد.<ref>[https://climbers.ir/tourist-attractions/128-آبشار-کبودوال «آبشار کبودوال»، وبسایت climber.]</ref> به همین دلیل به پاکترین آبشار ایران معروف است و [[آب]] آن قابل شرب است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/518369/آشنایی-با-جاذبه-های-گردشگری-آبشار-کبودوال-گلستان «آشنایی با جاذبههای گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهریآنلاین.]</ref> | آبشار کبودوال بزرگترین آبشار تمام خزهای [[ایران]] و از بلندترین آبشارهای خزهای جهان است. ارتفاع آن حدود ۱۲متر و عمق حوضچهٔ آن ۲متر است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.]</ref> آب این آبشار از چشمهای پرآب و زلال در ارتفاعات سرچشمه میگیرد و هیچ منبع آبی دیگری در مسیر آن وجود ندارد.<ref>[https://climbers.ir/tourist-attractions/128-آبشار-کبودوال «آبشار کبودوال»، وبسایت climber.]</ref> به همین دلیل به پاکترین آبشار ایران معروف است و [[آب]] آن قابل شرب است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/518369/آشنایی-با-جاذبه-های-گردشگری-آبشار-کبودوال-گلستان «آشنایی با جاذبههای گردشگری آبشار کبودوال-گلستان»، همشهریآنلاین.]</ref> | ||
== پوشش گیاهی و جانوری منطقه == | == پوشش گیاهی و جانوری منطقه == | ||
| خط ۶۰: | خط ۴۸: | ||
قوم کتولی، ساکنان اصلی منطقه آبشار کبودوال در علیآباد کتول (گلستان)، از شاخههای قوم طبری ([[مازندران|مازندرانی]]) هستند. پیشینهٔ این قوم بومی به قرن ششم هجری و حتی هزاران سال پیش با نام «کرتوی» میرسد. کتولیها در تاریخ، همراه با سپاه [[قاجاریه|قاجار]] و افشار با ترکمنها جنگیدهاند و نام کتول از مهاجرت گروهی از طبرستان مرکزی به شرق آن (منطقهٔ کنونی) در حدود سال ۹۹۶ هجری گرفته شده است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1881121 «علیآباد کتول»، وبسایت طرفداری.]</ref> شغل اصلی آنها دامداری و کشاورزی است و [[صنایع دستی]] شاخص آنها شامل چادرشببافی، نمدبافی و ساخت سازهای محلی میشود. موسیقی کتولی با مقامهایی همچون هرائی، راستهمقام و کلهکش، و نیز پوشاک سنتی با رنگهای ویژه، از عناصر برجستهٔ فرهنگ آنها است.<ref>[https://golestan.mcth.ir/print.php?id=12801 «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وبسایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان.]</ref> در این منطقه، اقلیتهایی از شاهرودی، آذربایجانی، [[سیستان|سیستانی]] و [[قوم ترکمن|ترکمن]] نیز سکونت دارند، اما [[جمعیت]] غالب، کتولیهای طبریتبار هستند.<ref>[https://www.golshanemehr.com/newspaper/note/4260 «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وبسایت گلشن مهر.]</ref> | قوم کتولی، ساکنان اصلی منطقه آبشار کبودوال در علیآباد کتول (گلستان)، از شاخههای قوم طبری ([[مازندران|مازندرانی]]) هستند. پیشینهٔ این قوم بومی به قرن ششم هجری و حتی هزاران سال پیش با نام «کرتوی» میرسد. کتولیها در تاریخ، همراه با سپاه [[قاجاریه|قاجار]] و افشار با ترکمنها جنگیدهاند و نام کتول از مهاجرت گروهی از طبرستان مرکزی به شرق آن (منطقهٔ کنونی) در حدود سال ۹۹۶ هجری گرفته شده است.<ref>[https://www.tarafdari.com/node/1881121 «علیآباد کتول»، وبسایت طرفداری.]</ref> شغل اصلی آنها دامداری و کشاورزی است و [[صنایع دستی]] شاخص آنها شامل چادرشببافی، نمدبافی و ساخت سازهای محلی میشود. موسیقی کتولی با مقامهایی همچون هرائی، راستهمقام و کلهکش، و نیز پوشاک سنتی با رنگهای ویژه، از عناصر برجستهٔ فرهنگ آنها است.<ref>[https://golestan.mcth.ir/print.php?id=12801 «فن ساخت پوشاک قوم کتول هویتی ماندگار و ارزشمند»، وبسایت اداره کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان.]</ref> در این منطقه، اقلیتهایی از شاهرودی، آذربایجانی، [[سیستان|سیستانی]] و [[قوم ترکمن|ترکمن]] نیز سکونت دارند، اما [[جمعیت]] غالب، کتولیهای طبریتبار هستند.<ref>[https://www.golshanemehr.com/newspaper/note/4260 «نگاهی گذرا به فرهنگ و شعر کتولی»، وبسایت گلشن مهر.]</ref> | ||
== | == زمان بازدید و مسیر دسترسی == | ||
آبشار کبودوال در تمام فصلها [[زیبایی]] خاص خود را دارد، اما با آغاز [[بهار]] و رشد مجدد خزهها، جلوهای ویژه پیدا میکند. بهترین زمان بازدید از آبشار کبودوال فصل بهار و [[تابستان]] است. در این بازه، آبشار، پرآب و طبیعت اطراف آن سرسبز و پرآب و هوای منطقه معتدل و دلپذیر است. البته برخی گردشگران در فصل [[پاییز]] و [[زمستان]] هم برای دیدن مناظر خاص آبشار و طبیعت اطراف آن در این فصول، به این منطقه [[مسافرت|سفر]] میکنند.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=508 «کبودوال 320 پله تا بهشت»، وبسایت گلستانیها.]</ref> | |||
برای رفتن به آبشار کبودوال ابتدا در استان [[گرگان]]، از شهر علیآباد مسیری ۴۰ کیلومتری در جاده گرگان-بجنورد پیموده میشود و سپس در سمت جنوبشرق در جاده کمربندی، ادامهٔ مسیر به جادهٔ کبودوال میرسد. پس از عبور از سد خاکی زرینگل و پیمودن حدود ۴٫۵ کیلومتر راه، عوارضی کبودوال دیده میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.]</ref> پس از پرداخت عوارضی، ۵۰۰ متر تا پارکینگ فاصله است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.]</ref> پس از پارک خودرو مسیر پیادهروی شروع میشود و حدود یک کیلومتر مسیر سنگفرش و پلکانی (حدود ۳۲۰ پلهٔ سنگفرششده با افزایش ارتفاع ۱۷۰متر) را باید در دل جنگلهای سرسبز طی کرد تا بتوان به آبشار رسید.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/golestan/kabodval-waterfall/ کهنزاد، «آبشار کبودوال؛ نابترین جاذبه گردشگری گلستان»، وبسایت علیبابا.]</ref> | برای رفتن به آبشار کبودوال ابتدا در استان [[گرگان]]، از شهر علیآباد مسیری ۴۰ کیلومتری در جاده گرگان-بجنورد پیموده میشود و سپس در سمت جنوبشرق در جاده کمربندی، ادامهٔ مسیر به جادهٔ کبودوال میرسد. پس از عبور از سد خاکی زرینگل و پیمودن حدود ۴٫۵ کیلومتر راه، عوارضی کبودوال دیده میشود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.]</ref> پس از پرداخت عوارضی، ۵۰۰ متر تا پارکینگ فاصله است.<ref>[https://hameghlim.com/آشنایی-با-آبشار-کبودوال/ «آشنایی با آبشار کبودوال»، وبسایت مجله گردشگری هماقلیم.]</ref> پس از پارک خودرو مسیر پیادهروی شروع میشود و حدود یک کیلومتر مسیر سنگفرش و پلکانی (حدود ۳۲۰ پلهٔ سنگفرششده با افزایش ارتفاع ۱۷۰متر) را باید در دل جنگلهای سرسبز طی کرد تا بتوان به آبشار رسید.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/golestan/kabodval-waterfall/ کهنزاد، «آبشار کبودوال؛ نابترین جاذبه گردشگری گلستان»، وبسایت علیبابا.]</ref> | ||
| خط ۷۴: | خط ۶۴: | ||
* '''دریاچه و سد خاکی زرینگل''': دریاچه و سد خاکی زرینگل یا دریاچهٔ سد کبودوال، در فاصلهٔ ۲کیلومتری آبشار کبودوال قرار دارد. این سد با ظرفیت بیش از ۱۷ میلیون مترمکعب، آب کشاورزی و شرب منطقه را تأمین کرده و به حفظ محیط زیست کمک میکند. دریاچهٔ پشت سد با چشماندازهای آرام و جنگلهای هیرکانی، مقصدی محبوب برای تفریحات آبی، پیکنیک و پرندهنگری است و پرندگانی مانند غاز، اردک و قوی وحشی در آن دیده میشوند.<ref>[https://gardeshgari.blog/سد-کبودوال/ «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وبسایت مجله گردشگری.]</ref> | * '''دریاچه و سد خاکی زرینگل''': دریاچه و سد خاکی زرینگل یا دریاچهٔ سد کبودوال، در فاصلهٔ ۲کیلومتری آبشار کبودوال قرار دارد. این سد با ظرفیت بیش از ۱۷ میلیون مترمکعب، آب کشاورزی و شرب منطقه را تأمین کرده و به حفظ محیط زیست کمک میکند. دریاچهٔ پشت سد با چشماندازهای آرام و جنگلهای هیرکانی، مقصدی محبوب برای تفریحات آبی، پیکنیک و پرندهنگری است و پرندگانی مانند غاز، اردک و قوی وحشی در آن دیده میشوند.<ref>[https://gardeshgari.blog/سد-کبودوال/ «سد کبودوال، زرین گل گرگان»، وبسایت مجله گردشگری.]</ref> | ||
* '''موزه تاریخ طبیعی کبودوال''': موزهٔ تاریخ طبیعی کبودوال در جنگل کبودوال، ۴ تا ۵ کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول واقع و در سال ۱۳۸۲ش افتتاح شده است. این موزه با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع شامل بخش جانورشناسی مانند تاکسیدرمی پرندگان، پستانداران، خزندگان و حشرات و بخش گیاهشناسی است. [[موزه]] در محیطی جنگلی قرار داشته و بازدید از آن همراه با آبشار و پارک جنگلی کبودوال، تجربهای کامل از طبیعت و تاریخ طبیعی منطقه فراهم میکند.<ref>[http://www.visitiran.ir/fa/attraction/موزه-تاریخ-طبیعی-علی-آباد-کتول-گلستان «موزه تاریخ طبیعی علیآباد کتول گلستان»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.]</ref> | * '''موزه تاریخ طبیعی کبودوال''': موزهٔ تاریخ طبیعی کبودوال در جنگل کبودوال، ۴ تا ۵ کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول واقع و در سال ۱۳۸۲ش افتتاح شده است. این موزه با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع شامل بخش جانورشناسی مانند تاکسیدرمی پرندگان، پستانداران، خزندگان و حشرات و بخش گیاهشناسی است. [[موزه]] در محیطی جنگلی قرار داشته و بازدید از آن همراه با آبشار و پارک جنگلی کبودوال، تجربهای کامل از طبیعت و تاریخ طبیعی منطقه فراهم میکند.<ref>[http://www.visitiran.ir/fa/attraction/موزه-تاریخ-طبیعی-علی-آباد-کتول-گلستان «موزه تاریخ طبیعی علیآباد کتول گلستان»، وبسایت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی.]</ref> | ||
[[پرونده:آبشار کبودوال۱.jpg|جایگزین=روستای افراتخته|بندانگشتی|روستای افراتخته]] | |||
* '''روستای تاریخی افراتخته:''' روستای افراتخته در ۳۲ کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول قرار دارد. این روستا با جنگلهای انبوه و هزارساله احاطه شده که منطقهای شکار ممنوع و زیستگاه گونههای جانوری خاص و درختان کهن است.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=777 «9 روستای دیدنی علیآباد کتول»، وبسایت گلستانیها.]</ref> آب روستا از رودخانه افراتخته تأمین میشود و آبوهوای آن معتدل تابستانی و در [[زمستان]] سرد کوهستانی است. از آثار فرهنگی و تاریخی آن میتوان به چاه سنگی پیرآلا، [[حمام]] قدیمی و گورستان گبری اشاره کرد. خانههای قدیمی خشتی و سنگی با سقف شیروانی دارند. مردم روستا کشاورز و باغدار بوده و در تولید عسل، فرآوردههای دامی و محصولاتی مانند پیاز، [[سیبزمینی]]، [[سیر]] و گندم فعالیت میکنند.<ref>[https://www.jajiga.com/mag/روستای-افراتخته-کجاست/ ذاکر اکبری، «روستای افراتخته علیآباد، با منظرههای تماشایی و مهآلود»، وبسایت جاجیگا.]</ref> | |||
روستای افراتخته در ۳۲ کیلومتری جنوبشرقی علیآباد کتول قرار دارد. این روستا با جنگلهای انبوه و هزارساله احاطه شده که منطقهای شکار ممنوع و زیستگاه گونههای جانوری خاص و درختان کهن است.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=777 «9 روستای دیدنی علیآباد کتول»، وبسایت گلستانیها.]</ref> آب روستا از رودخانه افراتخته تأمین میشود و آبوهوای آن معتدل تابستانی و در [[زمستان]] سرد کوهستانی است. از آثار فرهنگی و تاریخی آن میتوان به چاه سنگی پیرآلا، [[حمام]] قدیمی و گورستان گبری اشاره کرد. خانههای قدیمی خشتی و سنگی با سقف شیروانی دارند. مردم روستا کشاورز و باغدار بوده و در تولید عسل، فرآوردههای دامی و محصولاتی مانند پیاز، [[سیبزمینی]]، [[سیر]] و گندم فعالیت میکنند.<ref>[https://www.jajiga.com/mag/روستای-افراتخته-کجاست/ ذاکر اکبری، «روستای افراتخته علیآباد، با منظرههای تماشایی و مهآلود»، وبسایت جاجیگا.]</ref> | |||
* '''روستای سیامرزکوه:''' روستای ییلاقی سیامرزکوه یا سیاه مرزکوه، در بخش کمالان شهرستان علیآباد کتول و میان دو کوه واقع شده است. آبوهوای آن سرد کوهستانی است؛ به همین دلیل، [[جمعیت]] بیشتر در [[بهار]] و تابستان در روستا سکونت دارند و زمستانها خالی از سکنه میشود. از جاذبههای آن میتوان به آبشار گنجو و سنگقبرهای کهن تاریخی اشاره کرد. مردم محلی به زبان کتولی سخن میگویند و پیرو مذهب [[شیعه جعفری|شیعهٔ جعفری]] هستند.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=1304 «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وبسایت گلستانیها.]</ref> | |||
روستای ییلاقی سیامرزکوه یا سیاه مرزکوه، در بخش کمالان شهرستان علیآباد کتول و میان دو کوه واقع شده است. آبوهوای آن سرد کوهستانی است؛ به همین دلیل، [[جمعیت]] بیشتر در [[بهار]] و تابستان در روستا سکونت دارند و زمستانها خالی از سکنه میشود. از جاذبههای آن میتوان به آبشار گنجو و سنگقبرهای کهن تاریخی اشاره کرد. مردم محلی به زبان کتولی سخن میگویند و پیرو مذهب [[شیعه جعفری|شیعهٔ جعفری]] هستند.<ref>[https://golestaniha.com/newsp.php?id=1304 «روستای ییلاقی سیاه مرزکوه»، وبسایت گلستانیها.]</ref> | |||
[[پرونده:آبشار کبودوال۲.jpeg|جایگزین=روستای چلی سفلی|بندانگشتی|روستای چلی سفلی]] | [[پرونده:آبشار کبودوال۲.jpeg|جایگزین=روستای چلی سفلی|بندانگشتی|روستای چلی سفلی]] | ||
همچنین | * '''روستای چلی سفلی:''' روستای چلی سفلی در دل جنگل کبودوال، حدود ۲۲ کیلومتری شهر علیآباد کتول واقع شده است. این روستا با قدمتی بیش از ۵۰۰ سال، به دهنه محمدآباد نیز معروف است. خانههای کاهگلی و چوبی با ایوانهای به هم چسبیده، از ویژگیهای معماری بومی آن بهشمار میروند.<ref>[https://intoday.ir/cheli-ye-sofla/ «روستای چلی سفلی»، وبسایت اینتودی.]</ref> آبشار چلی به ارتفاع حدود ۶۰ متر، در فاصله یک کیلومتری روستا، از مهمترین جاذبههای طبیعی منطقه است. صنایع دستی مانند نواربافی، [[ابریشمبافی]] و چادرشببافی در این روستا رواج دارد و [[سوغاتی|سوغات]] محلی شامل ترشی کندس، مربای تمشک، رب خرمالوی وحشی، عسل طبیعی و لوبیای سبز میشود. پوشش گیاهی متنوع و جانورانی همچون خوک وحشی، روباه، شغال و کبک از دیگر ویژگیهای طبیعی چلی سفلی است. این روستا بهدلیل حفظ بافت تاریخی، در فهرست [[آثار ملی ایران|آثار ملی]] ثبت شده و از مقاصد محبوب بومگردی [[استان گلستان]] محسوب میشود.<ref>[https://0173155.ir/ابشار-زیبای-چلی/ «آبشار چلی، علیآباد کتول»، وبسایت میزبان مهربان.]</ref> | ||
* '''رودخانه و آبشارهای جانبی:''' رودخانهٔ کبودوال و مجموعهای از آبشارهای کوچک و بزرگ، حدود هفت آبشار، در این منطقه جاری هستند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7059-ابشار-کبودوال/ «آبشار کبودوال»، وبسایت کجارو.]</ref> همچنین [[آبشار شیرآباد]]،<ref>[https://fa.tripyar.com/iran/گلستان/علی-آباد-کتول/گردشگری/اکوتوریسم/چشمه-ها-آبشارها-تالاب-ها/آبشار-کبودوال.html «آبشار کبودوال»، وبسایت تریپ یار.]</ref> آبشار سد زرینگل، آبشار چلی، آبشار چهجا و آبشار آلامن در اطراف آبشار کبودوال از دیگر جاذبههای اطراف این منطقه بهشمار میروند.<ref>[https://www.raheeno.com/articlecategory/83-1/جاذبه-های-گردشگری-علی-آباد-کتول.aspx '''«'''جاذبههای گردشگری علیآباد کتول»، وبسایت رهی نو.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
