زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|عاقبت‌به‌خیری}}'''؛ اصطلاحی که به رسیدن به پایان نیک و رستگاری در [[دنیا]] و [[آخرت]] با حفظ ایمان و [[عمل صالح]] اشاره دارد.<ref group="دیدگاه">نویسنده گرامی به نظرم این مقاله اگر به دو مقاله تبدیل شود بهتر است. واقعا عاقبت بخیری به عنوان یک اصطلاح با عاقبت بخیری در اسلام متفاوت است. قرار دادن عاقبت بخیری در اسلام را ذیل اصطلاح عاقبت بخیری ذبح کردن مدخل عاقبت به‌خیری در اسلام و خیلی برجسته کردن اصطلاح عاقبت به‌خیری است. بنابراین به دو مقاله تفکیک شود. مطالب مرتبط به عاقبت بخیری به عنوان یک اصطلاح در مقاله عاقبت بخیری بیاید و مطالب عاقبت بخیری ادر اسلام سرجای خود بماند. نکته دیگر اینکه در این متن خیلی از گیومه زیاد استفاده شده است و این یکی از خصوصیات متون نگارش شده با هوش مصنوعی است. لطفا اینها را حذف کنید. در قسمت عاقبت بخیری در اسلام حتما کتاب ها در این زمینه دیده شود. وقتی گفته میشود در آموزه های اسلام حتما از چند منبع اصیل اسلامی استفاده شود.  </ref>
'''{{درشت|عاقبت‌به‌خیری}}'''؛ اصطلاحی که به رسیدن به پایان نیک و رستگاری در [[دنیا]] و [[آخرت]] با حفظ ایمان و [[عمل صالح]] اشاره دارد.<ref group="دیدگاه">نویسنده گرامی به نظرم این مقاله اگر به دو مقاله تبدیل شود بهتر است. واقعا عاقبت بخیری به عنوان یک اصطلاح با عاقبت بخیری در اسلام متفاوت است. قرار دادن عاقبت بخیری در اسلام را ذیل اصطلاح عاقبت بخیری ذبح کردن مدخل عاقبت به‌خیری در اسلام و خیلی برجسته کردن اصطلاح عاقبت به‌خیری است. بنابراین به دو مقاله تفکیک شود. مطالب مرتبط به عاقبت بخیری به عنوان یک اصطلاح در مقاله عاقبت بخیری بیاید و مطالب عاقبت بخیری ادر اسلام سرجای خود بماند. نکته دیگر اینکه در این متن خیلی از گیومه زیاد استفاده شده است و این یکی از خصوصیات متون نگارش شده با هوش مصنوعی است. لطفا اینها را حذف کنید. در قسمت عاقبت بخیری در اسلام حتما کتاب ها در این زمینه دیده شود. وقتی گفته میشود در آموزه های اسلام حتما از چند منبع اصیل اسلامی استفاده شود.  </ref>


اصطلاح '''«عاقبت‌به‌خیری»''' از عمیق‌ترین و رایج‌ترین دعاها و تکه‌کلام‌ها در [[فرهنگ ایرانی]] و [[ادبیات عامه]] است. این عبارت فراتر از یک تعارف ساده، ریشه در باورهای مذهبی، فرهنگی و روانشناختی ایرانیان دارد و نه‌تنها موفقیت دنیوی، بلکه پیروزی معنوی و اخروی را نیز در بر می‌گیرد؛ آرزویی نهایی برای مسلمانان فارسی‌زبان که [[زندگی]] با [[ایمان]]، [[توبه]] و رضایت الهی به پایان رسد. همچنین عاقبت‌به‌خیری یا حسن عاقبت، از مهم‌ترین آموزه‌های دینی به‌شمار می‌رود که در آیات [[قرآن]]، روایات [[چهارده معصوم|معصومین]] و دعاهای آنان بر آن تأکید فراوان شده است.  
اصطلاح '''«عاقبت‌به‌خیری»''' از عمیق‌ترین و رایج‌ترین دعاها و تکیه‌کلام‌ها در [[فرهنگ ایرانی]] و [[ادبیات عامه]] است. این عبارت فراتر از یک تعارف ساده، ریشه در باورهای مذهبی، فرهنگی و روانشناختی ایرانیان دارد و نه‌تنها موفقیت دنیوی، بلکه پیروزی معنوی و اخروی را نیز در بر می‌گیرد؛ آرزویی نهایی برای مسلمانان فارسی‌زبان که [[زندگی]] با [[ایمان]]، [[توبه]] و رضایت الهی به پایان رسد. همچنین عاقبت‌به‌خیری یا حسن عاقبت، از مهم‌ترین آموزه‌های دینی به‌شمار می‌رود که در آیات [[قرآن]]، روایات [[چهارده معصوم|معصومین]] و دعاهای آنان بر آن تأکید فراوان شده است.  


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
خط ۱۳: خط ۱۳:
== کاربرد ==
== کاربرد ==
اصطلاح «عاقبت‌به‌خیری» در موقعیت‌های مختلفی استفاده می‌شود که هر کدام بار معنایی خاصی دارند:
اصطلاح «عاقبت‌به‌خیری» در موقعیت‌های مختلفی استفاده می‌شود که هر کدام بار معنایی خاصی دارند:
* '''به‌عنوان تشکر و قدردانی:''' که بسیار رایج هم است. وقتی کسی به‌ویژه جوان‌ترها کاری برای بزرگ‌تری انجام می‌دهند، بزرگترها معمولاً به‌جای تشکر کردن یا گفتن ممنون، می‌گویند: «پیر شی الهی، عاقبت‌به‌خیر بشییا عبارت «دستت درد نکنه، عاقبتت‌به‌خیر.» در اینجا گوینده احساس می‌کند کاری که برایش انجام شده ارزشمند است و می‌خواهد با دعایی که تضمین‌کنندهٔ آینده فرد است، آن را جبران کند.
* '''به‌عنوان تشکر و قدردانی:''' که بسیار رایج هم است. وقتی کسی به‌ویژه جوان‌ترها کاری برای بزرگ‌تری انجام می‌دهند، بزرگترها معمولاً به‌جای تشکر کردن یا گفتن ممنون، می‌گویند: پیر شی الهی، عاقبت‌به‌خیر بشی یا عبارت دستت درد نکنه، عاقبتت‌به‌خیر. در اینجا گوینده احساس می‌کند کاری که برایش انجام شده ارزشمند است و می‌خواهد با دعایی که تضمین‌کنندهٔ آینده فرد است، آن را جبران کند.
* '''ابراز نگرانی برای آیندهٔ کسی:''' وقتی شخصی مثل [[فرزند]] یا جوانی، در مسیری قدم گذاشته که پرخطر یا اشتباه به‌نظر می‌رسد، اطرافیان با نگرانی می‌گویند: «خدا عاقبت این بچه رو بخیر کنه.» در اینجا عاقبت‌به‌خیری به‌معنای نجات یافتن از سرنوشت شوم یا بازگشت به راه درست است.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/what-should-we-say-in-response-to-may-you-have-a-good-end/ «در جواب عاقبت‌به‌خیر بشی چه بگوییم؟»، وب‌سایت مجله اینترنتی ماگرتا.]</ref>
* '''ابراز نگرانی برای آیندهٔ کسی:''' وقتی شخصی مثل [[فرزند]] یا جوانی، در مسیری قدم گذاشته که پرخطر یا اشتباه به‌نظر می‌رسد، اطرافیان با نگرانی می‌گویند: خدا عاقبت این بچه رو بخیر کنه. در اینجا عاقبت‌به‌خیری به‌معنای نجات یافتن از سرنوشت شوم یا بازگشت به راه درست است.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/what-should-we-say-in-response-to-may-you-have-a-good-end/ «در جواب عاقبت‌به‌خیر بشی چه بگوییم؟»، وب‌سایت مجله اینترنتی ماگرتا.]</ref>
* '''دعای والدین برای فرزندان:''' یکی از دعاهای همیشگی پدر و مادرها سر [[سجاده]] یا در لحظات احساسی: «عاقبت‌به‌خیر بشی مادر/پدرو این بالاترین سطح دعای خیر در فرهنگ [[خانواده‌ ایرانی]] است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1261673/برای-عاقبت-بخیری-والدین-و-فرزندانمان-چه-دعایی-بخوانیم «برای عاقبت‌به‌خیری والدین و فرزندان‌مان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا.]</ref>
* '''دعای والدین برای فرزندان:''' یکی از دعاهای همیشگی پدر و مادرها سر [[سجاده]] یا در لحظات احساسی: عاقبت‌به‌خیر بشی مادر/پدر و این بالاترین سطح دعای خیر در فرهنگ [[خانواده‌ ایرانی]] است.<ref>[https://borna.news/fa/news/1261673/برای-عاقبت-بخیری-والدین-و-فرزندانمان-چه-دعایی-بخوانیم «برای عاقبت‌به‌خیری والدین و فرزندان‌مان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا.]</ref>
* '''آرزوی رستگاری:''' در مکالمات روزمره، وقتی کسی به دیگری می‌گوید «عاقبت‌به‌خیر بشی»، در واقع برای شخص مقابل خود آرزو می‌کند که مسیر زندگی‌اش طوری باشد که وقتی به گذشته نگاه می‌کند پشیمان نبوده و پایان زندگی‌اش همراه با آرامش، [[آبرو]] و رستگاری و رضایت الهی باشد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7847736/عاقبت-به-خیری-به-معنای-حقیقی-یعنی-چه «عاقبت‌به‌خیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
* '''آرزوی رستگاری:''' در مکالمات روزمره، وقتی کسی به دیگری می‌گوید: عاقبت‌به‌خیر بشی، در واقع برای شخص مقابل خود آرزو می‌کند که مسیر زندگی‌اش طوری باشد که وقتی به گذشته نگاه می‌کند پشیمان نبوده و پایان زندگی‌اش همراه با آرامش، [[آبرو]]، رستگاری و رضایت الهی باشد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7847736/عاقبت-به-خیری-به-معنای-حقیقی-یعنی-چه «عاقبت‌به‌خیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 
*


== عاقبت‌به‌خیری در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه ==
== عاقبت‌به‌خیری در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه ==
در ادبیات فارسی، عبارات مشابه «عاقبت‌به‌خیر» با الفاظی مانند «نیک‌فرجام» یا «خوش‌عاقبت» به‌کار رفته‌اند که بر پایان نیک، نجات نهایی یا رستگاری تأکید دارند و اغلب در اشعار عرفانی، اخلاقی و مذهبی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. شعر معروف:<ref>[https://roozaneh.net/fun/sms/اشعار-ضرب-المثل/ «مجموعه اشعار ضرب‌المثل»، وب‌سایت روزانه.]</ref>
در ادبیات فارسی، عبارات مشابه «عاقبت‌به‌خیر» با الفاظی مانند «نیک‌فرجام» یا «خوش‌عاقبت» به‌کار رفته‌اند که بر پایان نیک، نجات نهایی یا رستگاری تأکید دارند و اغلب در اشعار عرفانی، اخلاقی و مذهبی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. شعر معروف:<ref>[https://roozaneh.net/fun/sms/اشعار-ضرب-المثل/ «مجموعه اشعار ضرب‌المثل»، وب‌سایت روزانه.]</ref>


: خدایا چنان کن سرانجام کار تو خشنود باشی و ما رستگار
'''خدایا چنان کن سرانجام کار               تو خشنود باشی و ما رستگار'''


از ابیات مشهوری است که در قالب یک نیایش، در مکالمات و ادبیات عامیانه به فراوانی استفاده می‌شود تا آرزوی پایان خوش و موفقیت نهایی را بیان کند. این بیت از دیدگاه عوام به‌نوعی به فلسفهٔ «عاقبت‌به‌خیری» اشاره دارد؛ یعنی تمام تلاش‌های انسان در طول زندگی باید به‌گونه‌ای باشد که در پایان، خداوند از او خشنود باشد و او به سعادت ابدی نائل شود. در فرهنگ ایرانی-اسلامی، این نیایش نمادی از امید و توسل به خدا برای داشتن زندگی‌ای است که پایان نیک و رضایت الهی در آن جاری باشد و انسان در برابر مشکلات و چالش‌های زندگی، با اطمینان خاطر قدم بردارد.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/meaning-poem-prayer-sixth-persian/ «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وب‌سایت ماگرتا.]</ref>
از ابیات مشهوری است که در قالب یک نیایش، در مکالمات و ادبیات عامیانه به فراوانی استفاده می‌شود تا آرزوی پایان خوش و موفقیت نهایی را بیان کند. این بیت از دیدگاه عوام به‌نوعی به فلسفهٔ «عاقبت‌به‌خیری» اشاره دارد؛ یعنی تمام تلاش‌های انسان در طول زندگی باید به‌گونه‌ای باشد که در پایان، خداوند از او خشنود باشد و او به سعادت ابدی نائل شود. در فرهنگ ایرانی-اسلامی، این نیایش نمادی از امید و توسل به خدا برای داشتن زندگی‌ای است که پایان نیک و رضایت الهی در آن جاری باشد و انسان در برابر مشکلات و چالش‌های زندگی، با اطمینان خاطر قدم بردارد.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/meaning-poem-prayer-sixth-persian/ «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وب‌سایت ماگرتا.]</ref>
خط ۲۹: خط ۲۷:
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم.
* قرآن کریم.
* انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش.
* انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش.
* «اهمیت و جایگاه عاقبت‌به‌خیری در آیات و روایات و ادعیه»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۱ش.
* «برای عاقبت‌به‌خیری والدین و فرزندان‌مان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آبان ۱۴۰۰ش.
* «برای عاقبت‌به‌خیری والدین و فرزندان‌مان چه دعایی بخوانیم؟»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آبان ۱۴۰۰ش.
* «حُر انقلاب ره صد ساله را یک شبه پیمود»، وب‌سایت فاش‌نیوز، تاریخ بازدید: ۲۴ آذر ۱۴۰۴ش.
* حسینی، سیدحسین، عاقبت‌به‌خیری، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ش.
* حسینی، سیدحسین، عاقبت‌به‌خیری، قم، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ش.
* «در جواب عاقبت‌به‌خیر بشی چه بگوییم؟»، وب‌سایت مجله اینترنتی ماگرتا، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* «در جواب عاقبت‌به‌خیر بشی چه بگوییم؟»، وب‌سایت مجله اینترنتی ماگرتا، تاریخ بازدید: ۱۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* دانیاری، محسن، «اهمیت و جایگاه عاقبت‌به‌خیری در آیات و روایات و ادعیه»، فصلنامه علمی تخصصی ویژه مبلغان: ره‌توشه، شماره ۱۳۷، ۱۴۰۱ش.
* دعای یازدهم صحیفه سجادیه.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۹ آذر ۱۴۰۴ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۹ آذر ۱۴۰۴ش.
* شیخ طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم، دارالثقافه، ۱۴۱۴ق.
* طاهری، محمد، «عاقبت‌به‌خیری و چهار عامل بدست آوردن آن»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۳۹۸ش.
* «عاقبت‌به‌خیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
* «عاقبت‌به‌خیری به معنای حقیقی یعنی چه؟»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ش.
* عالی، مسعود، «شاه‌کلید عاقبت بخیری چیست؟»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ فروردین ۱۴۰۲ش.
* «عواملی که انسان را عاقبت‌به‌خیر می‌کند»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اسفند ۱۳۹۰ش.
* فلاحی، رامین، «نقش والدین در عاقبت‌به‌خیری فرزند»، مجله علوم انسانی و اسلامی در هزاره سوم، دوره ۷، شماره ۴، ۱۴۰۲ش.
* قرائتی، محسن، «خوش عاقبتی و بد عاقبتی»، وب‌سایت مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، تاریخ درج مطلب: ۵ بهمن ۱۳۸۵ش.
* قرائتی، محسن، «عاقبت‌به‌خیری»، وب‌سایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مرداد ۱۳۹۶ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
* «مجموعه اشعار ضرب‌المثل»، وب‌سایت روزانه، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* «مجموعه اشعار ضرب‌المثل»، وب‌سایت روزانه، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* «معنا و سند دعای اللهم افتح لنا بالخیر و اجعل عواقب امورنا الی الخیر برحمتک یا ارحم الراحمین»، پایگاه علوم اسلامی ثقلین، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وب‌سایت ماگرتا، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* «معنی شعر نیایش فارسی ششم»، وب‌سایت ماگرتا، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
* منتظمی، قربان، «پایان‌های ناخوشایند: تأملی در سرنوشت بدعاقبتان و عوامل آن»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ش.
* منتظمی، قربان، «نصوح کیست؟ و توبه نصوح چیست؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1402ش.
* منتظمی، قربان، «نصوح کیست؟ و توبه نصوح چیست؟»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1402ش.
* «نقش والدین در تربیت فرزندان»، وب‌سایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۹۹ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}