بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۵۳: | خط ۱۵۳: | ||
=== نظام تعلیم و تربیت غیررسمی === | === نظام تعلیم و تربیت غیررسمی === | ||
این شامل زورخانه، تکایا و قهوهخانهها میشد که بر تمرکز مردم به آموزههای مذهب تشیع توجه میشد. زورخانه مکانی برای بازگویی و پیوند آموزههای تشیع و تصوف و پهلوانی بود. قهوهخانهها نیز محل گردهم آمدن و عاملی مؤثر در جهت تعاملات اجتماعی و اهرمی برای دیدن و دیده شدن مردم خصوصاْ طبقه متوسط است. فضایی عمومی، اجتماعی و فرهنگی و ادبی که در آن عنوان تفریحات، سرگرمیها و بازیها از قبیل شطرنج، گنجفه، بازی پیچاز و آس تخممرغبازی، نقالی و قصهخوانی، شاهنامهخوانی، ابومسلمخوانی، مشاعره و نقد شعر، نقاشی و نظایر آن انجام میشده است.<ref>کشاورز و چلونگر، بازخوانی مقدماتی تمدنی تشیع در عصر صفویه، ۱۴۰۳ش، ص۲۱۵.</ref> | این شامل زورخانه، تکایا و قهوهخانهها میشد که بر تمرکز مردم به آموزههای مذهب تشیع توجه میشد. زورخانه مکانی برای بازگویی و پیوند آموزههای تشیع و تصوف و پهلوانی بود. قهوهخانهها نیز محل گردهم آمدن و عاملی مؤثر در جهت تعاملات اجتماعی و اهرمی برای دیدن و دیده شدن مردم خصوصاْ طبقه متوسط است. فضایی عمومی، اجتماعی و فرهنگی و ادبی که در آن عنوان تفریحات، سرگرمیها و بازیها از قبیل شطرنج، گنجفه، بازی پیچاز و آس تخممرغبازی، نقالی و قصهخوانی، شاهنامهخوانی، ابومسلمخوانی، مشاعره و نقد شعر، نقاشی و نظایر آن انجام میشده است.<ref>کشاورز و چلونگر، بازخوانی مقدماتی تمدنی تشیع در عصر صفویه، ۱۴۰۳ش، ص۲۱۵.</ref> | ||
== روشهای درمانگری ایرانیان == | |||
ایرانیان، بر اساس چهار نظام درمانی طلبِ مانند طب سنتی، طب با رویکرد اسلامی، درمانی عامیانه و تجربی، درمانی ماورایی و طب نوین کیمیایی به نسبت هر منطقه، سطح سواد و میزان تدیّن از این نظامها برای مداوا استفاده میکردند.<ref>بهشتی، «تاریخ درمانگری در ایران عصر صفوی با تأکید بر نقش دین و علمای اسلامی»، ۱۴۰۲ش، ص۳۷-۳۵.</ref> | |||
در میان طبقات مختلف جامعه ایرانی اعم از طبقه فرودست جامعه تا طبقه اشراف و درباریان و گروههای مذهبی و غیرمذهبی، افزون بر روشهای طبیعی درمانگری، اسلوب درمانگری ماورایی نیز جایگاه گستردهای داشت.<ref>بهشتی و همکاران، «تاریخ اجتماعی روشهای درمانگری ماوراییِ ایرانیانِ روزگارِ صفوی»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۳.</ref> در این دوره، از جمله این روشها میتوان به دعانویسی و تعویذ و رُقیَه، چشم زخم، طلسم و جادو و علوم غریبه، روح و جن و پری درمانی، زیارت و توسل و تربت درمانی، نذر درمانی، صدقهدرمانی، تصدُّق و نیایش و قرآن درمانی، نیایش درمانی، استشفاء به قرآن کریم، استخاره برای درمان و دارو، استشفاء به نیروی شاهی، اجرام آسمانی و روشهای خرافه و عوامانه اشاره کرد.<ref>بهشتی، «تاریخ درمانگری در ایران عصر صفوی با تأکید بر نقش دین و علمای اسلامی»، ۱۴۰۲ش، ص۲۶۷-۱۷۳؛ بهشتی و همکاران، «تاریخ اجتماعی روشهای درمانگری ماوراییِ ایرانیانِ روزگارِ صفوی»، ۱۴۰۱ش، ص۳۲۴.</ref> | |||
در رواج اسلوب درمانی ماورایی، عالمان دینی با تأکید حداکثری بر روایت مرسل و ضعیف و اخباریگری و تکیه فراوان این روشها در مقامِ عالم دینی، میزان گرایش مردم به این سبک از درمان را افزایش دادند. روشی از درمان که از منابع علوم دیگر مانند علوم غریبه، طب، نجوم و سلایق و تجربیات شخصی خود برای درمان، راهکارهایی را به مخاطبان دینی و نیازمند به درمان میدادند. البته نگرش کلامی شیعی، شفایابی و توسل به درمانهای الاهی و ماوراءالطبیعی را در کنار درمانهای طبیعی و مراجعه به طبیب متخصص و ماهر جایز میدانست.<ref>بهشتی و همکاران، «تاریخ اجتماعی روشهای درمانگری ماوراییِ ایرانیانِ روزگارِ صفوی»، ۱۴۰۱ش، ص۳۴۳.</ref> | |||
== ساختار اقتصادی == | == ساختار اقتصادی == | ||
| خط ۲۰۱: | خط ۲۰۷: | ||
* بابایی، سوسن و همکاران، غلامان خاصه؛ نخبگان نوخاسته دوران صفویه، تهران، مرکز، ۱۳۹۳ش. | * بابایی، سوسن و همکاران، غلامان خاصه؛ نخبگان نوخاسته دوران صفویه، تهران، مرکز، ۱۳۹۳ش. | ||
* بنکدار، تیرداد، «بحرانهای اقتصادی عصر صفوی»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب در سایت: ۱ دی ۱۳۹۵ش. | * بنکدار، تیرداد، «بحرانهای اقتصادی عصر صفوی»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب در سایت: ۱ دی ۱۳۹۵ش. | ||
* بهشتی، سیدمهدی و همکاران، «تاریخ اجتماعی روشهای درمانگری ماوراییِ ایرانیانِ روزگارِ صفوی»، شیعهپژوهی، سال۹، شماره۲۳، ۱۴۰۱ش. | |||
* بهشتی، سیدمهدی، «تاریخ درمانگری در ایران عصر صفوی با تأکید بر نقش دین و علمای اسلامی»، رساله دکتری، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده تاریخ، ۱۴۰۲ش. | |||
* بیاتی، سمیه، «بررسی مسئله تأمین آب و مالیات آن در عصر صفویه»، پارسه، سال۱۲، شماره۳۴، ۱۴۰۰ش. | * بیاتی، سمیه، «بررسی مسئله تأمین آب و مالیات آن در عصر صفویه»، پارسه، سال۱۲، شماره۳۴، ۱۴۰۰ش. | ||
* پالیز بان، امیر، ، «نظام خانواده در ایران دوره صفوی»، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه پیامنور استان اصفهان، مرکز پیامنور اصفهان، ۱۴۰۱ش. | * پالیز بان، امیر، ، «نظام خانواده در ایران دوره صفوی»، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه پیامنور استان اصفهان، مرکز پیامنور اصفهان، ۱۴۰۱ش. | ||
