بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲: خط ۲:


== معرفی ==
== معرفی ==
این تنگه از یک سو به شبه‌جزیرهٔ عربستان و از سوی دیگر به تنگۀ شاخ آفریقا محدود می‌شود. باب‌المندب در شمال‌شرقی با یمن و در جنوب‌غربی با جیبوتی هم‌مرز است. باب‌المندب با عرض حدود ۳۲ کیلومتر توسط جزیرهٔ پریم به دو کانال تقسیم می‌شود؛ کانال غربی، با نام دکة‌المیعون، با عرض ۲۶ کیلومتر و عمق ۳۱۰ متر، مسیر اصلی کشتی‌های بزرگ‌تر است. در سوی دیگر، کانال شرقی که به «تنگهٔ اسکندر» معروف است، ۳٫۲ کیلومتر عرض و ۳۰ متر عمق دارد.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص309.]</ref>
تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ واقع شده و خلیج عدن را به دریای سرخ متصل می‌کند. در شمال‌شرقی، باب‌المندب با یمن و در جنوب‌غربی با جیبوتی و اریتره هم‌مرز است. عرض تنگه باب‌المندب در باریک‌ترین نقطه حدود ۲۶ کیلومتر و طول آن تقریباً ۷۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود. این تنگه به دو کانال تقسیم می‌شود؛ کانال غربی دکة‌المیعون با عرض ۲۶ کیلومتر و عمق ۳۱۰ متر، و کانال شرقی تنگهٔ اسکندر که ۳٫۲ کیلومتر عرض و ۳۰ متر عمق دارد.


تنگه باب‌المندب در جنوب دریای سرخ قرار دارد و خلیج عدن را به دریای سرخ متصل می‌کند. این تنگه از سمت شرق به خاک یمن و از سمت غرب به کشورهای جیبوتی و اریتره در شاخ آفریقا محدود می‌شود. در باریک‌ترین نقطه، عرض این تنگه حدود ۲۶ کیلومتر و طول آن تقریباً ۷۰ کیلومتر تخمین زده می‌شود.
از لحاظ جغرافیایی، باب‌المندب به‌عنوان دروازه ورودی به دریای سرخ و در ادامه به کانال سوئز عمل می‌کند. هر کشتی‌ای که از اقیانوس هند قصد عبور به سمت مدیترانه را داشته باشد، ناگزیر از عبور از این تنگه است. مختصات آن ۱۲ درجه و ۳۵ دقیقه شمالی و ۴۳ درجه و ۲۰ دقیقه شرقی است و آب‌های این تنگه، جریان طبیعی بین دریای سرخ و خلیج عدن را تأمین می‌کنند، زیرا کانال سوئز جریان مستقیمی ندارد.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص309؛][https://www.isna.ir/news/1405011004552/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A8-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «تنگه باب المندب کجاست و چه اهمیتی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 
از لحاظ جغرافیایی، باب‌المندب به عنوان دروازه ورودی به دریای سرخ و در ادامه به کانال سوئز عمل می‌کند. هر کشتی‌ای که از اقیانوس هند قصد عبور به سمت مدیترانه را داشته باشد، ناگزیر از عبور از این تنگه است. مختصات دقیق آن حدود ۱۲ درجه و ۳۵ دقیقه شمالی و ۴۳ درجه و ۲۰ دقیقه شرقی می‌باشد و آب‌های این تنگه، جریان طبیعی بین دریای سرخ و خلیج عدن را تأمین می‌کنند، زیرا کانال سوئز جریان مستقیمی ندارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1405011004552/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%A8-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D9%87-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF «تنگه باب المندب کجاست و چه اهمیتی دارد؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>


== نام‌گذاری ==
== نام‌گذاری ==
نام باب‌المندب از افسانه‌ای عربی به‌معنای «دروازهٔ اشک» یا «دروازهٔ حیاط شیون» گرفته شده (به‌دلیل خطرات ناوبری در گذشته)، پیوندی حیاتی و راهبردی در مسیر تجارت دریایی بین دریای مدیترانه و اقیانوس هند از طریق دریای سرخ و کانال سوئز است.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص309.]</ref>
نام باب‌المندب از افسانه‌ای عربی به‌معنای «دروازهٔ اشک» یا «دروازهٔ حیاط شیون» به‌دلیل خطرات ناوبری در گذشته گرفته شده است.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص309.]</ref>


== پیشینه ==
== پیشینه ==
باب‌المندب از دیرباز به‌عنوان گذرگاهی کلیدی در مسیر تجاری بین دریای مدیترانه و اقیانوس هند شناخته می‌شده است. در دوران باستان، بازرگانان مصر باستان و کاشفان از این مسیر برای ارتباط با سرزمین‌های دوردست استفاده می‌کردند و حتی اسکندر مقدونی دستور داد تا ناوگان یونانی از دریای سرخ عبور کرده و از طریق باب‌المندب به اقیانوس هند راه یابد. همچنین تمدن‌هایی مانند ایرانیان، رومیان و اعراب به‌طور مستقیم در این منطقه حضور فعال داشتند. پس از افتتاح کانال سوئز در سال ۱۸۶۹م، مسیر مستقیمی بین دریای سرخ و مدیترانه ایجاد شد و از آن زمان، قدرت‌هایی چون بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی برای کنترل این تنگه با یکدیگر رقابت کردند.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص310.]</ref>
باب‌المندب از گذشته به‌عنوان گذرگاهی کلیدی در مسیر تجاری بین دریای مدیترانه و اقیانوس هند شناخته می‌شده است. در دوران باستان، بازرگانان مصر باستان و کاشفان از این مسیر برای ارتباط با سرزمین‌های دوردست استفاده می‌کردند و حتی اسکندر مقدونی دستور داد تا ناوگان یونانی از دریای سرخ عبور کرده و از طریق باب‌المندب به اقیانوس هند راه یابد. همچنین تمدن‌هایی مانند ایرانیان، رومیان و اعراب به‌طور مستقیم در این منطقه حضور فعال داشتند. پس از افتتاح کانال سوئز در سال ۱۸۶۹م، مسیر مستقیمی بین دریای سرخ و مدیترانه ایجاد شد و از آن زمان، قدرت‌هایی چون بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی برای کنترل این تنگه با یکدیگر رقابت کردند.<ref>[https://irlip.um.ac.ir/article_46082.html فتحی و همکاران، «مطالعه و تبیین نگاه راهبردی چین به تنگه باب‌المندب»، 1403ش، ص310.]</ref>


== اهمیت ==
== اهمیت ==