|
|
| خط ۵۲: |
خط ۵۲: |
|
| |
|
| == '''خانهداری از دیدگاه فقه''' == | | == '''خانهداری از دیدگاه فقه''' == |
| در اندیشه اسلامی، تفکیک حوزه عمومی از خصوصی و رعایت حریم میان زن و مرد مبتنی بر ارزشهای انسانی و عفت اسلامی تأکید شده است. با این وجود، در فقه امامیه، انجام امور خانه بهعنوان وظیفهای خاص برای زنان در نظر گرفته نشده است. اسلام نه تنها خانهداری را تکلیف زنان ندانسته، بلکه برای آنها امکان دریافت اجرتالمثل در قبال کارهای خانگی را به رسمیت شناخته است.<ref>بجنوردی، القواعد الفقهیه، ۱۴۱۹ق، ص۱۶۷-۱۶۶.</ref> از این منظر، خانهداری فعالیتی است که قابل محاسبه، دارای اجرت و مزایا بوده و در جایگاه یک شغل تلقی میشود. در فقه، راههایی مانند حق دریافت مزد برای شیردهی، دریافت نفقه و امکان مطالبه اجرتالمثل برای کارهای انجامشده در خانه، بهعنوان سازوکارهای حمایت از زنان در نظر گرفته شدهاند.<ref>[https://cjd.razavi.ac.ir/article_131.html شریفی و همکاران، «عدالتسنجی «شغل خانهداری» زنان خانهدار»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref>
| | دیدگاه اسلام به خانهداری در بستر توجه ویژه اسلام به نهاد خانواده معنا مییابد. از منظر اسلامی، خانواده واحد اجتماعی اصلی برای تحقق آرامش و مودت است و همه احکام اسلامی درباره مسئله ازدواج و احکام خانواده در راستای تحقق و حفظ و استحکام این دو عنصر وضع شدهاند.[1] |
|
| |
|
| در مقایسه با رویکرد فمینیستی که ممکن است بر محاسبه مادی و قراردادی کردن روابط تأکید کند،<ref>بر، جنیست و روانشناسی اجتماعی، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۵.</ref> نگرش دین اسلام بر انتخابآزادانه زن در انجام کار خانگی و قابلیت دریافت مزد در شرایط خاص تأکید دارد.<ref>[https://www.jrcp.ir/article_13024.html امینفر، «بررسی نگرش زنان جوان پیرامون منزلت نقش خانه داری»، ۱۳۹۳ش، ص۱۳۱.]</ref> در فقه، کارهای خانه جزو وظایف مختص زن محسوب نمیشود و پیوند زناشویی بیش از آنکه یک قرارداد کاری تلقی شود، بر مبنای علقه محبتی و تشکیل کانون خانواده تعریف شده است.<ref>[https://cjd.razavi.ac.ir/article_131.html شریفی و همکاران، «عدالتسنجی «شغل خانهداری» زنان خانهدار»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۶.]</ref> | | در اندیشه اسلامی، تفکیک حوزه عمومی از خصوصی و رعایت حریم میان زن و مرد مبتنی بر ارزشهای انسانی و عفت اسلامی تأکید شده است و خانهداری، جایگاه ویژهای در آموزههای اسلام دارد. از دیدگاه اسلام، خانهداری و انجام امور خانه بهعنوان وظیفهای خاص برای زنان بعد از ازدواج در نظر گرفته نشده است. اسلام نه تنها خانهداری را تکلیف زنان ندانسته، بلکه فعالیتی انتخابی برای زن محسوب میشود که برای آنها امکان دریافت اجرتالمثل و درخواست دستمزد در قبال کارهای خانگی را به رسمیت شناخته است.[2] از این منظر، خانهداری فعالیتی است که قابل محاسبه، دارای اجرت و مزایا بوده و فعالیتهایی مانند آشپزی، نظافت، فرزندپروری و مدیریت امور داخل منزل در شمار وظایف مشترک میان زوجین محسوب میشود.[3] در فقه، راههایی مانند حق دریافت مزد برای شیردهی، دریافت نفقه و امکان مطالبه اجرتالمثل برای کارهای انجامشده در خانه، بهعنوان سازوکارهای حمایت از زنان در نظر گرفته شدهاند.[4] |
|
| |
|
| == '''خانهداری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران''' ==
| | در مقایسه با رویکرد فمینیستی که ممکن است بر محاسبه مادی و قراردادی کردن روابط تأکید کند[5]، نگرش دین اسلام بر انتخابآزادانه زن در انجام کار خانگی و قابلیت دریافت مزد در شرایط خاص تأکید دارد.[6] انجام امور منزل جزو وظایف اختصاصی زن یا مرد نیست و پیوند زناشویی بیش از آنکه یک قرارداد کاری تلقی شود، بر مبنای علقه محبتی و تشکیل کانون خانواده تعریف شده است.[7] |
| در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، موضوع زنان در قانون اساسی هم به صورت کلی و هم خاص مورد توجه قرار گرفته است. مقدمه قانون اساسی، خانواده را واحد بنیادین جامعه دانسته و بر نقش مادری زن تأکید کرده است. اصولی مانند برابری و عدالت عموم در مقابل قانون (اصل ۳ بند ۹)<ref group="دیدگاه">داخل متن آدرس ندهید. تمام موارد اصلاح شود</ref>، حق برخورداری از تأمین اجتماعی (اصل ۲۹)، حق کار و رفاه اجتماعی (بند ۱۲)، و برخورداری برابر از حقوق سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام (اصل ۲۰)، بدون تفکیک جنسیتی برای همه افراد (اصل ۱۴) در نظر گرفته شدهاند. در اصل ۲۱ نیز به صورت ویژه به حقوق زنان از جمله حمایت از مادران و بیمه زنان بیسرپرست پرداخته شده است. در کل، قانون اساسی در حوزه حق کار و دسترسی به خدمات رفاهی تفکیک جنسیتی قائل نشده و زنان را ملزم به انجام کار خانگی نکرده است.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref>
| |
|
| |
|
| در قوانین عادی نیز موازین فقهی مربوط به حقوق زنان خانهدار انعکاس یافته است. قانون مدنی با استناد به فقه امامیه، حقوقی مانند حق دریافت اجرت برای شیردهی<ref group="دیدگاه">شیردهی کار است؟</ref> (ماده ۱۱۷۶)، حق برخورداری از نفقه (مواد ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷) و حق مالکیت مستقل زن بر اموال خود (مواد ۱۰۸۲ و ۱۱۱۸)<ref group="دیدگاه">این سه حق است و نه کار. چه نسبتی با خانه داری دارد؟</ref>، را به رسمیت شناخته و برای آنها ضمانت اجرا قرار داده است. در قانون کار مصوب ۱۳۶۹ش مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در ماده ۶، انتخاب آزادانه شغل را برای همه افراد یکسان دانسته است. با این وجود، در این قانون، خانهداری بهعنوان یک شغل تعریف نشده و مزایای خاصی برای آن پیشبینی نکرده است<ref group="دیدگاه">به نظرم این مطالب اضافی است. فقط مطالبی را بیارید که ارتباط مستقیم با خانه داری دارد. </ref>.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۶۸-۶۶.]</ref>
| | == راهکارهای حمایت از خانهداری == |
| | |
| == '''پیشنهادهای سیاستی حمایت از خانهداری''' <ref group="دیدگاه">عنوان تجویزی است و متناسب با ویکی نیست</ref> == | |
| پیشنهادهای سیاستی برای بازتعریف و حمایت از خانهداری بهعنوان شغل شامل شش محور اصلی است. محور اول، شناسایی قانونی خانهداری بهعنوان شغل است. این کار مستلزم تدوین یک بند مستقل در قوانین کار یا تأمین اجتماعی است که خانهداری را بهعنوان شغلی غیررسمی اما مولد به رسمیت بشناسد. در این بند باید تعاریف روشنی از مسئولیتها، ارزش افزوده و ارتباط آن با سایر فعالیتهای اقتصادی ارائه شود. محور دوم، ایجاد نظام بیمهای ویژه برای زنان خانهدار است. این نظام شامل طراحی و اجرای سازوکار حمایتی در قالب بیمه بازنشستگی، درمان و ازکارافتادگی میشود که میتواند از طریق مشارکت دولت، نهادهای حمایتی یا همسران آنان تأمین مالی شود. این اقدام به کاهش آسیبپذیری اقتصادی زنان در دوران سالمندی و در صورت بروز بحرانهای خانوادگی کمک خواهد کرد<ref group="دیدگاه">عبارت ها با بیان تجویزی نگارش شده است</ref>.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.]</ref> | | پیشنهادهای سیاستی برای بازتعریف و حمایت از خانهداری بهعنوان شغل شامل شش محور اصلی است. محور اول، شناسایی قانونی خانهداری بهعنوان شغل است. این کار مستلزم تدوین یک بند مستقل در قوانین کار یا تأمین اجتماعی است که خانهداری را بهعنوان شغلی غیررسمی اما مولد به رسمیت بشناسد. در این بند باید تعاریف روشنی از مسئولیتها، ارزش افزوده و ارتباط آن با سایر فعالیتهای اقتصادی ارائه شود. محور دوم، ایجاد نظام بیمهای ویژه برای زنان خانهدار است. این نظام شامل طراحی و اجرای سازوکار حمایتی در قالب بیمه بازنشستگی، درمان و ازکارافتادگی میشود که میتواند از طریق مشارکت دولت، نهادهای حمایتی یا همسران آنان تأمین مالی شود. این اقدام به کاهش آسیبپذیری اقتصادی زنان در دوران سالمندی و در صورت بروز بحرانهای خانوادگی کمک خواهد کرد<ref group="دیدگاه">عبارت ها با بیان تجویزی نگارش شده است</ref>.<ref>[https://www.rahyaftjournal.ir/article_224838.html سنجریمقدم و همکاران، «بررسی جایگاه اشتغال زنان به خانهداری در سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی ایران»، ۱۴۰۴ش، ص۷۵.]</ref> |
|
| |
|
