| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''مهاجرت؛'''</big> | <big>'''مهاجرت؛'''</big> فرایند جابهجایی جمعیت بین مبدأ و مقصد با پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی متعدد. | ||
مهاجرت، با علل و انواع گوناگونی چون خودخواسته و اجباری، خارجی و داخلی و پیامدهای مثبت و منفی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برای مبدأ و مقصد است. در [[اسلام]]، هجرت بهویژه با انگیزه دینی، تکلیفی برای حفظ [[ایمان]] و مقابله با ظلم بوده و به دو نوع هجرت از گناهان و هجرت مکانی تقسیم میشود. [[مهاجرت]] به خارج از کشور، بهخصوص در [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، میتواند منجر به فروپاشی ساختار سنتی خانواده، بحران هویتی فرزندان و تضاد فرهنگی شود | مهاجرت، با علل و انواع گوناگونی چون خودخواسته و اجباری، خارجی و داخلی و پیامدهای مثبت و منفی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی برای مبدأ و مقصد است. در [[اسلام]]، هجرت بهویژه با انگیزه دینی، تکلیفی برای حفظ [[ایمان]] و مقابله با ظلم بوده و به دو نوع هجرت از گناهان و هجرت مکانی تقسیم میشود. [[مهاجرت]] به خارج از کشور، بهخصوص در [[خانواده ایرانی|خانوادههای ایرانی]]، میتواند منجر به فروپاشی ساختار سنتی خانواده، بحران هویتی فرزندان و تضاد فرهنگی شود | ||
== '''مفهومشناسی''' == | == '''مفهومشناسی''' == | ||
مهاجرت در لغت بهمعنای کوچکردن از سرزمین خود، ترک دوستان و خویشاوندان و اقامت در محلی است که شخص بومی آنجا محسوب نمیشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA دهخدا، لغت نامه، ذیل واژه مهاجرت.]</ref> در جامعهشناسی، مهاجرت به جابهجایی جمعیت از یک مکان جغرافیایی به مکانی دیگر اطلاق میشود.<ref>کوئن، مبانی جامعهشناسی، 1382ش، ص284.</ref> اصطلاح مهاجرت دربارهٔ انسانها زمانی کاربرد دارد که موقتی و فصلی نباشد. از نظر جامعهشناسان، مهاجرت، یکی از عوامل اثرگذار در تحول [[جمعیت]] است. امروزه حدود ۳درصد از جمعیت کرهٔ زمین، دور از زادگاهشان زندگی میکنند. مهاجرت که بهطور معمول با هدف دستیابی به شرایطی مطلوبتر برای آینده رخ میدهد، علل و انواع گوناگونی دارد و پیامدهای آن نیز متفاوت است.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/387488/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1 عیسیزاده، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، 1393ش، ص53.]</ref> | |||
== '''انواع مهاجرت''' == | == '''انواع مهاجرت''' == | ||
=== '''مهاجرت''' بینالمللی === | === '''مهاجرت''' بینالمللی === | ||
این نوع جابهجایی شامل عبور افراد از مرزهای سیاسی یک کشور و استقرار در سرزمینی با حاکمیت متفاوت است. این روند بهطور عموم تحت تأثیر شکافهای ساختاری گستردهتر بین مناطق جهان قرار دارد. نمونۀ عینی آن را میتوان در حرکت جمعیتهایی از کشورهایی مانند سوریه و اکراین به سوی کشورهای غربی مشاهده کرد که در بستری از نابرابریهای اقتصادی، بیثباتیهای سیاسی یا درگیریهای اجتماعی رخ میدهد.<ref>[http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2019603/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C سجادپور، «پدیده فراگیر مهاجرت بین المللی»، وبسایت '''دیپلماسی ایرانی'''.]</ref> این نوع مهاجرت به دستۀ کلی ذیل تقسیم میشود: | این نوع جابهجایی شامل عبور افراد از مرزهای سیاسی یک کشور و استقرار در سرزمینی با حاکمیت متفاوت است. این روند بهطور عموم تحت تأثیر شکافهای ساختاری گستردهتر بین مناطق جهان قرار دارد. نمونۀ عینی آن را میتوان در حرکت جمعیتهایی از کشورهایی مانند سوریه و اکراین به سوی کشورهای غربی مشاهده کرد که در بستری از نابرابریهای اقتصادی، بیثباتیهای سیاسی یا درگیریهای اجتماعی رخ میدهد.<ref>[http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/2019603/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C سجادپور، «پدیده فراگیر مهاجرت بین المللی»، وبسایت '''دیپلماسی ایرانی'''.]</ref> این نوع مهاجرت به دستۀ کلی ذیل تقسیم میشود: | ||
* '''مهاجرت داوطلبانه:''' این شکل از مهاجرت بهطور عمده برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است | * '''مهاجرت داوطلبانه:''' این شکل از مهاجرت بهطور عمده برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است. حرکت اروپاییان به قارههای جدید در سدههای گذشته یا جابهجایی نیروی کار از ترکیه به آلمان در دورهای خاص، نمونههایی از این دست هستند که در آن مهاجران، عاملیت و برنامهریزی نسبتاً مستقلی برای بهبود شرایط زندگی خود اعمال میکنند.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
* '''مهاجرت ناگزیر (پناهندگی):''' این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجۀ فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای قوی مانند جنگ، تعقیب و آزار سیاسی-قومی، یا بلایای گسترده، افراد را مجبور به ترک خانه میکند. وضعیت فلسطینیان پس از تشکیل دولت اسرائیل، یا افغانستانیها در دورههای مختلف درگیری، مصادیقی از این نوع | * '''مهاجرت ناگزیر (پناهندگی):''' این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجۀ فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای قوی مانند جنگ، تعقیب و آزار سیاسی-قومی، یا بلایای گسترده، افراد را مجبور به ترک خانه میکند. وضعیت فلسطینیان پس از تشکیل دولت اسرائیل، یا افغانستانیها در دورههای مختلف درگیری، مصادیقی از این نوع جابهجایی است. در این شرایط، حفظ امنیت جانی بر هرچیزی دیگری اولویت دارد و افراد در پی یافتن پناهگاهی امن هستند، هرچند این به معنای قطع پیوند با سرزمین مادری و مواجهه با آیندهای نامطمئن در فضایی کاملاً بیگانه باشد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
=== '''مهاجرت د'''رونمرزی === | === '''مهاجرت د'''رونمرزی === | ||
این نوع حرکت، در محدودهی قلمرو سیاسی یک کشور رخ میدهد و اغلب بازتابی از نابرابریهای | این نوع حرکت، در محدودهی قلمرو سیاسی یک کشور رخ میدهد و اغلب بازتابی از نابرابریهای منطقهای و تغییرات ساختاری در درون همان جامعه است. این جابجاییها نیز بر بافت جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی هر دو منطقه مبدأ و مقصد تأثیر میگذارند و شامل دو دستۀ زیر است:<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
'''مهاجرت | '''مهاجرت روزمره:''' این شکل، نشاندهندۀ پیوند عملکردی عمیق بین هستۀ مرکزی شهرها و سکونتگاههای پیرامونی آنها است. حرکت روزانۀ جمعیت از حومه به مراکز شهری برای دسترسی به فرصتهای شغلی و خدمات، الگویی از زندگی مدرن است که بر سازمان زمان و فضای زندگی افراد و خانوادهها تأثیر میگذارد و شبکههای اجتماعی و فرهنگی خاص خود را پدید میآورد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-Immigration__a-32257.aspx طباطبایی، «مهاجرت»، وبسایت پژوهه.]</ref> | ||
'''مهاجرت دورهای:''' این نوع حرکت، اغلب با ریتمهای تولیدی و طبیعی هماهنگ است. مانند کوچ عشایر یک کشور که مبتنی بر چرخههای سنتی و دانشبومشناختی است، یا حرکت کارگران به مناطق کشاورزی در فصل برداشت. این جابهجاییها راهبرد معیشتی، حامل الگوهای فرهنگی، روابط اجتماعی و هویتهای جمعی خاصی است که در حرکت مبادله و بازتولید میشوند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1015879/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%BA%D9%84-%D9%85%D8%AD%D9%84-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%DA%A9%D9%88%DA%86-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C «معرفی کامل عشایر (شغل، محل سکونت، علت کوچ، جمعیت و صنایع دستی)»، خبرگزاری آنا.]</ref> | |||
== '''عوامل مهاجرت''' == | |||
علت مهاجرت برای افراد با ویژگیهای | علت مهاجرت برای افراد با ویژگیهای مختلف، متفاوت است. جنگ، ناامنی، بیماری، قحطی، نبودن امنیت، نداشتن مکان مناسب برای زندگی و تلاش برای حفظ دین و ایمان، از مهمترین عللی است که در طول تاریخ، افراد را به سوی مهاجرت سوق داده است.<ref>[https://morr.gov.af/sites/default/files/2021-02/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA%D8%9B %D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84 %D9%88 %D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9 %D8%A2%D9%86.pdf میرزاد، «مهاجرت؛ علل و انواع آن»، وبسایت وزارت مهاجرین و عودتکنندگان.]</ref> در علتیابی مهاجرت از روستا به شهر نیز موارد زیر مورد توجه قرار گرفته است: شرایط نامناسب آموزشی، سطح بالای بیکاری، نامناسب جلوهدادن مشاغل سنتی؛ میل به افزایش تعاملات فرهنگی، مناقشات سیاسی و ناهمگونی نرخ افزایش طبیعی جمعیت.<ref>کلهری ندرآبادی و دیگران، «جریان مهاجرت شهر به روستا در ایران طی سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰: تحلیل دادگان آمارگیری نیرویکار»، 1402ش، ص395-399.</ref> | ||
== '''پیامدهای مهاجرت''' == | |||
از نظر جامعهشناسان هر مقولهٔ اجتماعی که در یک جامعه رخ میدهد دارای پیامدهای مثبت و منفی است و مهاجرت نیز تأثیراتی در فرهنگ و اجتماع دارد. پیامدهای مهاجرت، بسته به متغیرهایی همچون تحصیلات، شغل، میزان درآمد، سن، مدت اقامت و فاصله محل سکونت نسبت به مقصد، کاملاً متفاوت است. | از نظر جامعهشناسان هر مقولهٔ اجتماعی که در یک جامعه رخ میدهد دارای پیامدهای مثبت و منفی است و مهاجرت نیز تأثیراتی در فرهنگ و اجتماع دارد. پیامدهای مهاجرت، بسته به متغیرهایی همچون تحصیلات، شغل، میزان درآمد، سن، مدت اقامت و فاصله محل سکونت نسبت به مقصد، کاملاً متفاوت است. | ||
| خط ۱۲۱: | خط ۱۱۶: | ||
بر اساس پژوهش علمی محمد فاضلی و بهرام صلواتی در تیر ۱۴۰۲ش، حدود ۸۴درصد از پاسخدهندگان به مهاجرت فکر کردهاند و تنها ۱۶درصد اعلام کردهاند که اصلاً به مهاجرت نمیاندیشند. از این میان، ۱۶درصد اقدام عملی برای مهاجرت انجام دادهاند و حدود ۱۹درصد از کل نمونه در خارج از کشور زندگی میکنند. همچنین به گفته پژوهشگران، از میان افرادی که مهاجرت کردهاند، تنها ۲۰درصد قصد بازگشت دارند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-20/4135453-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> | بر اساس پژوهش علمی محمد فاضلی و بهرام صلواتی در تیر ۱۴۰۲ش، حدود ۸۴درصد از پاسخدهندگان به مهاجرت فکر کردهاند و تنها ۱۶درصد اعلام کردهاند که اصلاً به مهاجرت نمیاندیشند. از این میان، ۱۶درصد اقدام عملی برای مهاجرت انجام دادهاند و حدود ۱۹درصد از کل نمونه در خارج از کشور زندگی میکنند. همچنین به گفته پژوهشگران، از میان افرادی که مهاجرت کردهاند، تنها ۲۰درصد قصد بازگشت دارند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-20/4135453-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
از منظر این پژوهش عوامل کلان اقتصادی، ارزیابی از وضعیت اقتصادی کشور و فایده مهاجرت برای زندگی شخصی، تأثیر بیشتری بر تصمیم به مهاجرت داشتهاند تا متغیرهای مربوط به سازمان محل کار. همچنین به گفته آنان، افزایش تحصیلات و درآمد با افزایش انگیزه مهاجرت همراه است، در حالی که افزایش سن این تمایل را کاهش میدهد. به گزارش آنها مهجران پس از ۱۳۹۷ش نسبت به مهاجران پیش از آن، احساس عدالت توزیعی کمتری داشتهاند. این یافتهها نشان میدهد که مهاجرت از ایران بهطور عمده تحت تأثیر نگرش به آینده اقتصادی و کیفیت زندگی شخصی شکل گرفته و به گفته تحلیلگران، ارزشمندترین سرمایههای انسانی در معرض خروج قرار دارند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-20/4135453-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> | از منظر این پژوهش عوامل کلان اقتصادی، ارزیابی از وضعیت اقتصادی کشور و فایده مهاجرت برای زندگی شخصی، تأثیر بیشتری بر تصمیم به مهاجرت داشتهاند تا متغیرهای مربوط به سازمان محل کار. همچنین به گفته آنان، افزایش تحصیلات و درآمد با افزایش انگیزه مهاجرت همراه است، در حالی که افزایش سن این تمایل را کاهش میدهد. به گزارش آنها مهجران پس از ۱۳۹۷ش نسبت به مهاجران پیش از آن، احساس عدالت توزیعی کمتری داشتهاند. این یافتهها نشان میدهد که مهاجرت از ایران بهطور عمده تحت تأثیر نگرش به آینده اقتصادی و کیفیت زندگی شخصی شکل گرفته و به گفته تحلیلگران، ارزشمندترین سرمایههای انسانی در معرض خروج قرار دارند.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-20/4135453-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%81%DA%A9%D8%B1-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد.]</ref> | ||
== چالشهای مهاجرتی جمهوری اسلامی ایران == | |||
=== سالمندی جمعیت و کاهش موالید === | |||
به گزارش پژوهشگران، ایران از جمله کشورهایی است که با پدیده سالمندی جمعیت مواجه شده و سطح پایین باروری به تشدید این روند دامن زده است. مهاجرت گسترده جوانان و نیروهای فعال به خارج از کشور، از جمله عواملی است که این روند را تسریع میکند. خروج جمعیت در سنین باروری و فعالیت اقتصادی، ضمن کاهش نرخ موالید در داخل، ساختار سنی جمعیت را به سمت پیری سوق میدهد. به گفته محققان، جمعیت ایران دوران جوانی خود را پشت سر گذاشته و با روند صعودی در حال ورود به سالخوردگی است و مهاجرت این روند را شتاب بیشتری میبخشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | |||
=== خروج نیروهای متخصص و نخبه === | |||
بر اساس گزارش سالنامه مهاجرتی ایران، نخستین گروه شغلی ایرانیان در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، گروه متخصصان هستند و آمار این متخصصان از ۲۰۰۰م تا ۲۰۱۵م از ۲۵درصد به حدود ۳۰درصد افزایش یافته است. به گفته پژوهشگران، ایران جزو سه کشور با بالاترین میزان فرار مغزها محسوب میشود. همچنین گزارشها نشان میدهد که ۳۷.۲ درصد از پذیرفتهشدگان آزمونهای بینالمللی، ۲۵.۵درصد از مشمولان بنیاد نخبگان و ۱۵.۴درصد از رتبههای یک تا هزار کنکور سراسری در خارج از کشور اقامت دارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | |||
=== ضعف در جذب نخبگان خارجی === | |||
به گزارش پژوهشگران، سیاستها و قوانین سختگیرانۀ مهاجرتی ایران مانع جذب و ادغام مهاجران نخبه، متخصص، کارآفرین و سرمایهگذار شده است. بر اساس شاخص جهانی رقابتپذیری برای استعدادها که در ۲۰۱۳م برای سنجش توانایی کشورها در توسعه، جذب و تقویت استعدادها ایجاد شده، ایران در میان ۱۳۲ کشور، رتبه ۱۰۲ و در میان ده کشور برتر آسیایی جنوبی و مرکزی، رتبه هفتم را کسب کرده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | |||
=== پیامدهای اقتصادی و جمعیتی مهاجرت نخبگان === | |||
به گفته تحلیلگران، خروج متخصصان و تحصیلکردگان از کشور، هزینههای هنگفتی را به ایران تحمیل میکند. بر اساس برآورد دفتر سازمان بینالمللی کار، ارزش آموزش هر نیروی انسانی که از کشورهای جهان سوم به آمریکا مهاجرت میکند، حدود دو هزار دلار برآورد شده است. به گفته پژوهشگران، ارزش مهاجرت ۱۷۰ هزار دانشآموخته ایرانی به آمریکا تا سال ۱۳۸۰ش حدود ۳.۴ میلیارد دلار محاسبه شده است. همچنین در صورت ادامه روند موجود، ایران در دهههای آینده با جمعیتی سالخورده و کاهش شدید نیروهای متخصص، کارآفرین و نخبه مواجه خواهد شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2319693/%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C فیروزی و عثمانی، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، 1404ش، ص44-46.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۴۷: | ||
* عیسیزاده، سعید، مهرانفر، جهانبخش، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 89-90، 1393ش. | * عیسیزاده، سعید، مهرانفر، جهانبخش، «مهاجرت ببن اللمللی و اثرات اقتصادی آن در بازار کار»، فصلنامۀ جمعیت، شمارۀ 89-90، 1393ش. | ||
* کلهری ندرآبادی، لیدا و دیگران، «جریان مهاجرت شهر به روستا در ایران طی سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰: تحلیل دادگان آمارگیری نیرویکار»، مجلۀ نامۀ انجمن جمعیتشناسی ایران، دوره 18، شماره 36، 1402ش. | * کلهری ندرآبادی، لیدا و دیگران، «جریان مهاجرت شهر به روستا در ایران طی سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰: تحلیل دادگان آمارگیری نیرویکار»، مجلۀ نامۀ انجمن جمعیتشناسی ایران، دوره 18، شماره 36، 1402ش. | ||
* کوئن، بروس، مبانی جامعهشناسی، ترجمه غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران، سمت، 1382ش. | |||
* «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 30 آذر 1393ش. | * «فقط ۱۶ درصد ایرانیها به مهاجرت فکر نمیکنند!»، وبسایت روزنامۀ دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 30 آذر 1393ش. | ||
* فیروزی، سیدمحمد و عثمانی، ذبیحالله، «حکمرانی مهاجرت در ایران: خلاهای سیاستگذاری و چالشهای مدیریتی»، مجلۀ نسیم کوثر، شمارۀ 18، 1404ش، | |||
* محرابی شاتوری، محمدرضا، «مهاجرت و پیامدهای آن»، در سایت احیا سپاهان، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | * محرابی شاتوری، محمدرضا، «مهاجرت و پیامدهای آن»، در سایت احیا سپاهان، تاریخ بازدید: ۲ تیر ۱۴۰۱ش. | ||
* مطهری، مرتضی، آزادی معنوی، در مجموعه آثار شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش. | * مطهری، مرتضی، آزادی معنوی، در مجموعه آثار شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۸ش. | ||
