امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴: خط ۴:


== تعریف ==
== تعریف ==
خامه‌دوزی یا خامک‌دوزی نوعی تکنیک گلدوزی است که برای دوخت از نخ ابریشم استفاده می‌شود. در گذشته به‌دلیل استفاده از نخ ابریشم سفیدرنگ در فرآیند گلدوزی، به سفیددوزی نیز شهرت یافته است.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «خامه‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> این رنگ در ایران باستان بسیار مقدس بوده و فرد را ناچار به رعایت پاکیزگی می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیک‌های دوخت و معرفی نقوش رایج خمک‌دوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref>
خامه‌دوزی نوعی تکنیک گلدوزی است که برای دوخت از نخ ابریشم استفاده می‌شود. در گذشته به‌دلیل استفاده از نخ ابریشم سفیدرنگ در فرآیند گلدوزی، به سفیددوزی نیز شهرت یافته است.<ref>[https://honari.com/blog/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%AA%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «خامه‌دوزی»، وب‌سایت هنری.]</ref> این رنگ در ایران باستان بسیار مقدس بوده و فرد را ناچار به رعایت پاکیزگی می‌کند.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیک‌های دوخت و معرفی نقوش رایج خمک‌دوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref>  


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
هنر خامه‌دوزی قدمتی دیرینه دارد و ابداع آن به‌زمان پیدایش نخ ابریشم یعنی دورۀ اشکانی و ساسانی در استان سیستان و بلوچستان باز می‌گردد.<ref>کرمانی، جغرافیای نیمروز، 1374ش، ص93.</ref> دختران سیستانی از سنین نوجوانی، این هنر را در خانه از مادرانشان یاد می‌گرفتند. آن‌ها با ظرافتِ تمام، بخش مهمی از جهیزیه‌شان را خودشان می‌دوختند و با این کار، علاوه بر آماده‌سازی مقدمات ازدواج، کمک‌خرج خانواده نیز بودند.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیک‌های دوخت و معرفی نقوش رایج خمک‌دوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref>
هنر خامه‌دوزی قدمتی دیرینه دارد و ابداع آن به‌زمان پیدایش نخ ابریشم یعنی دورۀ اشکانی و ساسانی در استان سیستان و بلوچستان باز می‌گردد.<ref>کرمانی، جغرافیای نیمروز، 1374ش، ص93.</ref> دختران سیستانی از سنین نوجوانی، این هنر را در خانه از مادرانشان یاد می‌گرفتند. آن‌ها با ظرافتِ تمام، بخش مهمی از جهیزیه‌شان را خودشان می‌دوختند و با این کار، علاوه بر آماده‌سازی مقدمات ازدواج، کمک‌خرج خانواده نیز بودند.<ref>[https://civilica.com/doc/1856723/ قاسمی و دیگران، «بررسی تکنیک‌های دوخت و معرفی نقوش رایج خمک‌دوزی در پوشاک معاصر»، 1402ش، ص3.]</ref> هنر خامه‌دوزی در افغانستان به خامک‌دوزی شهرت دارد<ref>[https://khamakshop.com/%D8%AE%D8%A7%D9%85%DA%A9-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ صادقی، «خامک‌دوزی افغانستان، هنر اصیل زنان این مرز و بوم»، وب‌سایت مجلۀ خامک.]</ref> و برخی سابقه آن را به 6000 سال پیش نسبت می‌دهند.<ref>[https://www.awna.af/?p=37007 ابراهیمی، «خامک‌دوزی هنر دستان زنان افغانستانی؛ بازتاب‌دهندۀ هویت فرهنگی»، خبرگزاری بانوان افغانستان.]</ref>


== کاربرد ==
== کاربرد ==