| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان شناخته شده هستند، همچون هاشم صالحی مدرس، نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلامحسین اخلاقی.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref> | فیاض، شاگردان فراوانی تربیت کرد که برخی از آنها از عالمان و مدرسان شناخته شده هستند، همچون هاشم صالحی مدرس، نادر مهدوی، علی رفیعی، علی مروج وغلامحسین اخلاقی.<ref>[http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref> | ||
==سیرۀ اخلاقی== | ==سیرۀ اخلاقی== | ||
فیاض، از شهرت علمی پرهیز میکند. او در زمان حیات خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از [[آیتالله سیستانی]] سفارش میکرد.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133</ref> فیاض، خوشبرخورد و نسبت به سادات بسیار متواضع است و توجه خاصی به توسل به اهلبیت دارد.<ref> [http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref> | فیاض، از شهرت علمی پرهیز میکند. او در زمان حیات خویی حاضر نشد اعلام مرجعیت کرده و توضیح المسائل خود را چاپ و منتشر کند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> بعد از فوت خویی نیز از پذیرش مرجعیت و نشر توضیح المسائل خودداری کرد و مردم را به تقلید از [[آیتالله سیستانی]] سفارش میکرد.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص133</ref> وی با واگذاری تدبیر امور سیاسی عراق به سید علی سیستانی، تقویت جایگاه وی را برای حفظ کیان شیعه ضروری میدانست. هر از چندگاهی به ملاقات وی میرفته است.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> فیاض، خوشبرخورد و نسبت به [[سید|سادات]] بسیار متواضع است و توجه خاصی به [[توسل]] به [[اهلبیت]] دارد.<ref> [http://pajoohe.ir/ صادقی، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم.]</ref> | ||
==جایگاه علمی- اجتماعی== | ==جایگاه علمی- اجتماعی== | ||
فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع [[قم]] و [[نجف]] دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیتالله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تامالاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] نیز شناخته شده است. او، از همدورههای مراجعی همچون [[سید محمدباقر صد]]<nowiki/>ر، [[آقا جواد تبریزی]]، [[وحید خراسانی]] و [[سید علی سیستانی]] است.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref> | فیاض، جایگاه علمی بالایی نزد مراجع [[قم]] و [[نجف]] دارد. وی، از افراد فعال و مورداطمینان آیتالله خویی بود. در شورای استفتاء مسئول استفتاءات او، و در امور حج نمایندۀ تامالاختیار و در سفرهای دور و نزدیک، همواره در کنار خویی بود. فیاض در میان علما و طلاب [[حوزه علمیه|حوزههای علمیه]] نیز شناخته شده است. او، از همدورههای مراجعی همچون [[سید محمدباقر صد]]<nowiki/>ر، [[آقا جواد تبریزی]]، [[وحید خراسانی]] و [[سید علی سیستانی]] است.<ref>ناصری، مشاهیر تشیع در افغانستان، 1379ش، ج1، ص131؛ [https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه].</ref> | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
== فیاض از نگاه اندیشمندان== | == فیاض از نگاه اندیشمندان== | ||
سید ابوالقاسم خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل میدانست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.]</ref> سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش میکرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/ فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور.]</ref> به اعتقاد عیسی محقق خراسانی، فیاض از مفاخر حوزههای علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.<ref>محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.</ref> | سید ابوالقاسم خویی، فیاض را نور چشم، دانشمند، علامه، محقق و فاضل میدانست.<ref>«[https://www.noorsoft.org/fa/Mostabser/View/ زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور.]</ref> نگارش کتاب دهجلدی محاضرات فی أصول الفقه توسط وی در ۳۲ سالگی، تمجید ویژه خویی را در پی داشت؛ بهگونهای که استادش بیتوجه به سن پایین و تبار افغانستانی او، نوشتههایش را اعجابانگیز خواند.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> سید محمد صدر، فیاض را از مراجع اعلم دانسته و به مقلدان خود سفارش میکرد که بعد از فوت او، از اسحاق فیاض تقلید کند.<ref>[https://fa.wikinoor.ir/wiki/ فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور.]</ref> به اعتقاد عیسی محقق خراسانی، فیاض از مفاخر حوزههای علمیه و از مراجع بزرگ تقلید است.<ref>محقق خراسانی،1389ق، المؤالفون الافغانیون المعاصرون، ص33.</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات [[فقه اسلامی]]، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> | فیاض، تاکنون بیش از 40 اثر در موضوعات [[فقه اسلامی]]، اصولی، اجتماعی و سیاسی نوشته است. محاضرات فی اصول الفقه، تعلیقة علی العروة الوثقی، منهاج الصالحین، احکام البنوک، منهج الحکومة الاسلامیه، موقع المراة فی النظام السیاسی الاسلامی، المسائل الطبیة و توضیح المسایل از جمله آثار اسحاق فیاض است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==دیدگاهها== | ==دیدگاهها== | ||
دیدگاههای سیاسی و اجتماعی فیاض عمدتاً در دو کتاب حکومت اسلامی و جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام به شرح زیر تبیین شده است: | |||
* ولایت فقیه و حکومت اسلامی: ولایت فقیه با ادله عقلی اثبات میشود، نه روایات. فقیه حاکم باید اعلم باشد و مشروعیت او از طریق انتصاب الهی است، نه صندوقهای رأی و انتخابات. | |||
* حدود اختیارات حاکم: اختیارات حاکم مقید به چارچوب شریعت است و او حق تغییر احکام الزامآور شرعی را ندارد. حاکم همچنین ملزم به استفاده از نظر کارشناسان در برنامهریزیها و تشکیل مجلس شورا است.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> | |||
* حقوق و جایگاه زنان: احادیث دال بر [[عقل زن|نقص عقل زنان]] و ناتوانی آنان در امور مدیریتی، از نظر سندی نامعتبر و خلاف واقع است. حضور زنان در مناصب اجرایی، تقنینی، سفارت و پلیس با حفظ شئون اسلامی بلامانع است. در حکومت اسلامی، تنها مناصب رهبری، قضاوت و صدور فتوا برای زنان اشکال فقهی دارد؛ اما در حکومتهای غیراسلامی تصدی تمام مناصب برای آنان جایز است.<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/511871 آیت الله فیاض، من فرق بین زن و مرد نمیدانم»، خبرگزازی افتاب]؛ [https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> | |||
* اقتصاد اسلامی: اقتصاد اسلامی مبتنی بر مالکیت دوگانه (عمومی و فردی) و اقتصاد آزاد در چارچوب شریعت است و مکاتب سوسیالیستی و سرمایهداری مطلق مردود است.<ref>[https://mobahesat.ir/2626 فتحی، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات.]</ref> فیاض [[بلوغ دختران]] را اتمام 13 سال قمری میداند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ «محمد اسحاق فیاض»، ویکی شیعه.]</ref> | |||
=== در گذشت === | === در گذشت === | ||
| خط ۴۹: | خط ۵۴: | ||
* «زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «زندگینامة محمد اسحاق فیاض»، سایت مرکز تحقیقات کامپیوتری نور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
* صادقی، غلام حسین، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | * صادقی، غلام حسین، «محمد اسحاق فیاض»، دانشنامه پژوهه پژوهشگاه باقرالعلوم، تاریخ بازدید: 24 آذر1401ش. | ||
* فتحی، علی اشرف، «اندیشه سیاسی اجتماعی آیتاللهالعظمی شیخ محمداسحاق فیاض»، وبسایت مباحثات، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1392ش. | |||
* «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «فیاض محمد اسحاق»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
* «فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | * «فیاض، محمد اسحاق»، ویکینور، تاریخ بازدید: 23 آذر1401ش. | ||
