علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== جایگاه خانواده در اسلام == | == جایگاه خانواده در اسلام == | ||
خانواده در نگاه اسلام از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. خانواده هر چند از نظر جمعیت، یک جامعه بسیار کوچک دانسته میشود، اما اسلام به منظور سالمسازی جوامع بزرگتر انسانی اهتمام ویژهای به سلامت نهاد خانواده دارد. بنای خانواده محبوبترین بناها در پیشگاه خداوند است که روابط آن بر مودت و رحمت پایهگذاری شده است. نهاد خانواده از منظر اسلام، دارای حیات و قداست ویژهای است که قابل قیاس با هیچ نهاد اجتماعی دیگری نیست. | خانواده در نگاه اسلام از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است. خانواده هر چند از نظر جمعیت، یک جامعه بسیار کوچک دانسته میشود، اما اسلام به منظور سالمسازی جوامع بزرگتر انسانی اهتمام ویژهای به سلامت نهاد خانواده دارد. بنای خانواده محبوبترین بناها در پیشگاه خداوند است که روابط آن بر مودت و رحمت پایهگذاری شده است.<ref>سوره روم، آیه 21</ref> نهاد خانواده از منظر اسلام، دارای حیات و قداست ویژهای است که قابل قیاس با هیچ نهاد اجتماعی دیگری نیست.<ref>[http://amiralmvmnyyn.blogfa.com/post/14 کمساری، « نظام خانواده در اسلام »، شماره 158، 1433ق]</ref> | ||
خانواده، در نظر [[پیامبر اسلام]]، محبوبترین بنای اجتماعی نزد خداوند متعال است.<ref>مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج100، ص222.</ref> تشکیل خانواده از نظر اسلام، گرایشی فطری با هدف رسیدن به آرامش است که با ازدواج محقق میشود؛ ازدواج، سنت پیامبر اسلام است و ارضای غریزه جنسی، تأمین نیاز زوجخواهی، آرامش، خوشخلقی، پرورش جوانمردی، دوری از لغزشها، جلب یاری خداوند و در نهایت رسیدن به کمال از آثار فردی تشکیل خانواده است. همچنین افزایش جمعیت، سازندگی جامعه، جلوگیری از فساد و انتقال فرهنگ و تمدن از طریق تربیت فرزند، بخشی از فواید اجتماعی آن است.<ref>تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص222.</ref> | خانواده، در نظر [[پیامبر اسلام]]، محبوبترین بنای اجتماعی نزد خداوند متعال است.<ref>مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج100، ص222.</ref> تشکیل خانواده از نظر اسلام، گرایشی فطری با هدف رسیدن به آرامش است که با ازدواج محقق میشود؛ ازدواج، سنت پیامبر اسلام است و ارضای غریزه جنسی، تأمین نیاز زوجخواهی، آرامش، خوشخلقی، پرورش جوانمردی، دوری از لغزشها، جلب یاری خداوند و در نهایت رسیدن به کمال از آثار فردی تشکیل خانواده است. همچنین افزایش جمعیت، سازندگی جامعه، جلوگیری از فساد و انتقال فرهنگ و تمدن از طریق تربیت فرزند، بخشی از فواید اجتماعی آن است.<ref>تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص222.</ref> | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
== هدف از تشکیل خانواده از دیدگاه اسلام == | == هدف از تشکیل خانواده از دیدگاه اسلام == | ||
اسلام میخواهد نظام خاصی در اجتماع بهوجود آورد که تمام قوای انسانها با تفاوتی که دارند، در راه ترقی و تعالی اجتماع بهکار افتد و هر یک وظائف محول خود را به نحو احسن انجام دهند و هماهنگی خاصی در قوای فعال آن پدیدآورد، بهطوریکه نه تنها بر ضد همدیگر بهکار نروند، بلکه تشریک مساعی کرده، زمینه نیل به هدف نهائی را تسهیل کنند. | اسلام میخواهد نظام خاصی در اجتماع بهوجود آورد که تمام قوای انسانها با تفاوتی که دارند، در راه ترقی و تعالی اجتماع بهکار افتد و هر یک وظائف محول خود را به نحو احسن انجام دهند و هماهنگی خاصی در قوای فعال آن پدیدآورد، بهطوریکه نه تنها بر ضد همدیگر بهکار نروند، بلکه تشریک مساعی کرده، زمینه نیل به هدف نهائی را تسهیل کنند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/267134/حقوق-خانواده-در-اسلام-66-حقوق-خانواده-در-اسلام حقانی زنجانی، «حقوق خانواده در اسلام»، 1346ش، ص563]</ref> | ||
=== امنیت و آرامش === | === امنیت و آرامش === | ||
نخستین و اساسیترین حکمتی که قرآن برای تشکیل خانواده قائل است، امنیت و آرامش است. اولین کارکرد خانه، تأمین آرامش جسم و تسکین جان اعضای آن است که البته مرهون امنیت همهجانبه این محیط برای اعضاست. فضای محدود و امن خانه، حریمی برای ابراز احساسات، بیان اسرار، ارضای غرایز و تأمین نیازهای جسمی و روحی انسان است. این سکونت و امنیت را خداوند به خود نسبت میدهد. آیه با صراحت بیان میکند که خداوند برای شما یا برای بهرهوری و نفع شما از جنس خودتان همسرانی را آفرید که از مواهب و نشانههای الهی هستند. آرامشبخشی | نخستین و اساسیترین حکمتی که قرآن برای تشکیل خانواده قائل است، امنیت و آرامش است.<ref>سوره روم، آیه 21</ref> اولین کارکرد خانه، تأمین آرامش جسم و تسکین جان اعضای آن است که البته مرهون امنیت همهجانبه این محیط برای اعضاست. فضای محدود و امن خانه، حریمی برای ابراز احساسات، بیان اسرار، ارضای غرایز و تأمین نیازهای جسمی و روحی انسان است. این سکونت و امنیت را خداوند به خود نسبت میدهد. آیه با صراحت بیان میکند که خداوند برای شما یا برای بهرهوری و نفع شما از جنس خودتان همسرانی را آفرید که از مواهب و نشانههای الهی هستند. آرامشبخشی [[ازدواج]] به این دلیل است که زن و مرد مکمل یکدیگر و مایه شکوفایی و نشاط یکدیگرند. قرآن به دنبال بحث آرامشبخشی ازدواج، اصل مودت و رحمت را مطرح میکند که در حقیقت به منزله پیوند دهنده و چسباننده مصالح ساختمانی جامعه انسانی است و افراد پراکنده را پیوند میدهد. مودت از «ود» به معنای تمنا و آرزو داشتن و دوستی از روی عشق است. و رحمت از رحم به معنی نرمی و نرمخویی و نیکی کردن به طرف مقابل است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/12543/پژوهشی%20قرآنی%20در%20خصوص%20جایگاه%20خانواده%20در%20اسلام حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام» 1384ش، ص150]</ref> در واقع آرامش و مودت جانمایه تحکیم پیوند خانوادگی است و هر قدر این جانمایه تقویت شود، نهاد خانواده مستحکمتر میگردد و آرامش بیشتری بر زندگی حاکم میشود.<ref>کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، ص79</ref> | ||
=== کمال جامعه === | === کمال جامعه === | ||
پیامدهای مثبت تشکیل خانواده آثار مطلوب و مفید آن بر جامعه انسانی است. خانواده در حفظ و گسترش قدرت ملی و از یک سو در انحطاط و تباهی ملتها نقش اساسی دارد. اسلام آئینی مقدس است که برای خانواده اهمیت فراوان قائل شده است و آن را سنگ بنای مهم حیات اجتماعی میشناسد. البته اجتماعی که در آن هم فردگرایی مهم است هم جمعگرایی. اسلام وحدت جامعه را نشأت گرفته از وحدت زوجین و وحدت اعضای خانواده میشناسد و علائق انسانی موجود در خانواده را قابل گسترش و نشر در جامعه بهشمار میآورد. برای جامعهای تحت ضابطه در آینده، لازم است ابتدا خانوادهها تحت ضابطه درآیند و بعد دامنه سازندگی و گسترش به جامعه کشانده شود و حیات اجتماعی نیز تحت ضابطه درآید. [[پرونده:خانواده در اسلام copy 2.jpg|بندانگشتی]] | پیامدهای مثبت تشکیل خانواده آثار مطلوب و مفید آن بر جامعه انسانی است. خانواده در حفظ و گسترش قدرت ملی و از یک سو در انحطاط و تباهی ملتها نقش اساسی دارد. اسلام آئینی مقدس است که برای خانواده اهمیت فراوان قائل شده است و آن را سنگ بنای مهم حیات اجتماعی میشناسد. البته اجتماعی که در آن هم فردگرایی مهم است هم جمعگرایی. اسلام وحدت جامعه را نشأت گرفته از وحدت زوجین و وحدت اعضای خانواده میشناسد و علائق انسانی موجود در خانواده را قابل گسترش و نشر در جامعه بهشمار میآورد. برای جامعهای تحت ضابطه در آینده، لازم است ابتدا خانوادهها تحت ضابطه درآیند و بعد دامنه سازندگی و گسترش به جامعه کشانده شود و حیات اجتماعی نیز تحت ضابطه درآید.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1059863/نقش-تربیتی-خانواده-در-اسلام حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص59]</ref> [[پرونده:خانواده در اسلام copy 2.jpg|بندانگشتی]] | ||
=== بقای نسل بشر === | === بقای نسل بشر === | ||
اهمیت خانواده به دلیل اهمیت هدفی است که برای آن در نظر گرفته شده است، یعنی بتواند نقش بقای نسل و تربیتی خود را ایفا نماید. یکی از عمده تأکیدات اسلام بر تشکیل خانواده، بقای نسل انسان است. پسر و دختری که تشکیل خانواده میدهند، طالب این هستند که با مشاهده ثمره وجود خویش، خود را بر مسند پرافتخار مادری و پدری بنگرند و در حقیقت فرزند، جلوه وحدت ثمره پدر و مادر است. نسبت زنان به جامعه انسانی، نسبت کشتزار به انسان کشتکار است. همانگونه که بذرها به تنهایی ارزشی ندارند و وجود کشتزار برای بقای بذر، لازم است. این آیه در مقام بیان مسئله زناشویی و تولید نسل برای بقای نوع انسان است و '''[[مرد]]''' را مانند کشاورز بذرافشان و زن را چون کشتزاری میداند که نطفه مرد در رحم او رشد میکند و زن با تولید فرزند، مایهٔ بقای نسل آدمی است. برای تأکید بر حفظ نسل که هدف اصیل عمل زناشویی میباشد واژه «[[آیه حرث|حرث]]» در آیه تکرار شده است. هدف از آمیزش جنسی که میتواند هروقت و به هرگونه و در هرجا باشد، تنها لذاید جنسی نیست؛ بلکه لذت جنسی، مُزدی نقد برای تحمل زحمات طاقتفرسای تولید فرزند و پرورش او است. خداوند برای ترغیب به هدفدار کردن آمیزش '''[[جنسی]]''' میفرماید که از رهگذر مباشرت با زنانتان فرزندان شایستهای برای آخرت خود بفرستید. پس تولید مثل و بقای نسل امری بسیار مهم است. | اهمیت خانواده به دلیل اهمیت هدفی است که برای آن در نظر گرفته شده است، یعنی بتواند نقش بقای نسل و تربیتی خود را ایفا نماید. یکی از عمده تأکیدات اسلام بر تشکیل خانواده، بقای نسل انسان است. پسر و دختری که تشکیل خانواده میدهند، طالب این هستند که با مشاهده ثمره وجود خویش، خود را بر مسند پرافتخار مادری و پدری بنگرند و در حقیقت فرزند، جلوه وحدت ثمره پدر و مادر است. نسبت زنان به جامعه انسانی، نسبت کشتزار به انسان کشتکار است. همانگونه که بذرها به تنهایی ارزشی ندارند و وجود کشتزار برای بقای بذر، لازم است.<ref>سوره بقره، آیه 223</ref> این آیه در مقام بیان مسئله زناشویی و تولید نسل برای بقای نوع انسان است و '''[[مرد]]''' را مانند کشاورز بذرافشان و زن را چون کشتزاری میداند که نطفه مرد در رحم او رشد میکند و زن با تولید فرزند، مایهٔ بقای نسل آدمی است. برای تأکید بر حفظ نسل که هدف اصیل عمل زناشویی میباشد واژه «[[آیه حرث|حرث]]» در آیه تکرار شده است. هدف از آمیزش جنسی که میتواند هروقت و به هرگونه و در هرجا باشد، تنها لذاید جنسی نیست؛ بلکه لذت جنسی، مُزدی نقد برای تحمل زحمات طاقتفرسای تولید فرزند و پرورش او است. خداوند برای ترغیب به هدفدار کردن آمیزش '''[[جنسی]]''' میفرماید که از رهگذر مباشرت با زنانتان فرزندان شایستهای برای آخرت خود بفرستید. پس تولید مثل و بقای نسل امری بسیار مهم است.<ref>کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، صفحه 83</ref> | ||
== ویژگیهای خانواده از نظر اسلام == | == ویژگیهای خانواده از نظر اسلام == | ||
اسلام برای ساختن خانواده شایسته و برتر کاملترین برنامه را ارائه داده و از هیچ چیزی در این زمینه فرونگذارده و برای تشکیل خانواده استانداردهایی را معرفی کرده است. هر قدر ارکان تشکیلدهنده خانواده با آن استانداردها منطبق باشند، به همان مقدار از شایستگی و برتری برخوردار خواهند بود. در روایات ویژگیهای فراوان برای شایستهترین زنان و مردان بیان شده است و در سیره معصومین (ع) نیز ارشاداتی وجود دارد که میتوان از آنها خانواده برتر و شایسته را شناخت. از این رو بهطور اجمال میتوان گفت خانواده برتر از نظر اسلام، خانوادهای است که ارکان آن شایسته و منطبق با استانداردهای اسلامی باشد، مناسبات و روابطی منطبق با آموزههای دینی بر آنها حاکم باشد و خروجی آن انسانهایی شایسته و مؤثر در ساخته شدن جامعه ایدهآل اسلامی باشد. | اسلام برای ساختن خانواده شایسته و برتر کاملترین برنامه را ارائه داده و از هیچ چیزی در این زمینه فرونگذارده و برای تشکیل خانواده استانداردهایی را معرفی کرده است. هر قدر ارکان تشکیلدهنده خانواده با آن استانداردها منطبق باشند، به همان مقدار از شایستگی و برتری برخوردار خواهند بود. در روایات ویژگیهای فراوان برای شایستهترین زنان و مردان بیان شده است و در سیره معصومین (ع) نیز ارشاداتی وجود دارد که میتوان از آنها خانواده برتر و شایسته را شناخت. از این رو بهطور اجمال میتوان گفت خانواده برتر از نظر اسلام، خانوادهای است که ارکان آن شایسته و منطبق با استانداردهای اسلامی باشد، مناسبات و روابطی منطبق با آموزههای دینی بر آنها حاکم باشد و خروجی آن انسانهایی شایسته و مؤثر در ساخته شدن جامعه ایدهآل اسلامی باشد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/223198/ویژگی-های-خانواده-برتر-در-اسلام یوسفیان، «ویژگیهای خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 103]</ref> | ||
=== اصالت خانوادگی === | === اصالت خانوادگی === | ||
اولین ویژگی خانواده برتر در اسلام اصالت خانوادگی و اصل و نسب پاکیزه است. اصلاب ارزشمند پدران و دامنهای پاک و مطهر مادران، که به هیچگونه پلیدی آلوده نشدهاند. | اولین ویژگی خانواده برتر در اسلام اصالت خانوادگی و اصل و نسب پاکیزه است. اصلاب ارزشمند پدران و دامنهای پاک و مطهر مادران، که به هیچگونه پلیدی آلوده نشدهاند. | ||
تأثیر دودمان و خانواده بر نسلهای بعدی با گسترش علوم تربیتی بهویژه بحث گسترده وراثت یا عوامل ژنتیکی. امروزه غیرقابل انکار است که انسان وارث خصوصیات اخلاقی و روحی و جسمی نیاکان خویش است. وراثت به یک معنا همانندی فرع با اصل خویش در ویژگیها و خصوصیات ظاهری و هوشمندی است و این عظمت و نقش خانواده را در سرنوشت انسان نشان میدهد. | تأثیر دودمان و خانواده بر نسلهای بعدی با گسترش علوم تربیتی بهویژه بحث گسترده وراثت یا عوامل ژنتیکی. امروزه غیرقابل انکار است که انسان وارث خصوصیات اخلاقی و روحی و جسمی نیاکان خویش است. وراثت به یک معنا همانندی فرع با اصل خویش در ویژگیها و خصوصیات ظاهری و هوشمندی است و این عظمت و نقش خانواده را در سرنوشت انسان نشان میدهد.<ref>حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام»، 1384ش، ص147</ref> | ||
=== دین و ایمان === | === دین و ایمان === | ||
در آموزههای اسلامی برای گزینش همسر شایسته، بر ویژگی دین و ایمان بسیار تأکید شده است. در اسلام بعد از ایمان به خدا، فایدهای بالاتر از زن مؤمن، متدین و زیبا نمیتوان سراغ گرفت. در خانواده برتر، زن و شوهر هر دو از عقیده و ایمانی خالص برخوردارند. | در آموزههای اسلامی برای گزینش همسر شایسته، بر ویژگی دین و ایمان بسیار تأکید شده است. در اسلام بعد از ایمان به خدا، فایدهای بالاتر از زن مؤمن، متدین و زیبا نمیتوان سراغ گرفت. در خانواده برتر، زن و شوهر هر دو از عقیده و ایمانی خالص برخوردارند.<ref>یوسفیان، «ویژگیهای خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 109</ref> | ||
=== علم و آگاهی === | === علم و آگاهی === | ||
ارکان تشکیل دهنده خانواده برتر از لحاظ علم و آگاهی ثروتمند هستند. در این خانواده، زن افزون بر آگاهیهای مذهبی، به عنوان '''[[همسر]]'''، مادر، مدیر و کدبانوی خانه، از آگاهیهای لازم زندگی برخوردار است و راه و رسم شوهرداری و خانهداری را به خوبی میداند. مرد چنین خانوادهای نیز افزون بر اطلاعات دینی به عنوان مدیر و سرپرست خانواده، شوهر و پدر از آگاهیهای لازم برخوردار است و با وظایفی که اسلام بر عهدهاش نهاده، به خوبی آشناست. خانواده برتر از نظر اسلام خانودهای است که به نماز، روزه و سایر واجبات به عنوان نمادهای معنویت اهتمام ورزد، اندیشه و افکار خود را متوجه ملکوت کند و غل و زنجیرهای دنیایی او را زمینگیر نسازد. | ارکان تشکیل دهنده خانواده برتر از لحاظ علم و آگاهی ثروتمند هستند. در این خانواده، زن افزون بر آگاهیهای مذهبی، به عنوان '''[[همسر]]'''، مادر، مدیر و کدبانوی خانه، از آگاهیهای لازم زندگی برخوردار است و راه و رسم شوهرداری و خانهداری را به خوبی میداند. مرد چنین خانوادهای نیز افزون بر اطلاعات دینی به عنوان مدیر و سرپرست خانواده، شوهر و پدر از آگاهیهای لازم برخوردار است و با وظایفی که اسلام بر عهدهاش نهاده، به خوبی آشناست.<ref>یوسفیان، «ویژگیهای خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص109</ref> خانواده برتر از نظر اسلام خانودهای است که به نماز، روزه و سایر واجبات به عنوان نمادهای معنویت اهتمام ورزد، اندیشه و افکار خود را متوجه ملکوت کند و غل و زنجیرهای دنیایی او را زمینگیر نسازد.<ref>یوسفیان، «ویژگیهای خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 111</ref> | ||
=== مدیریت و کارگردانی === | === مدیریت و کارگردانی === | ||
در اسلام مسئولیت زندگی مربوط به بیرون از خانواده بر عهده مردان است، از آن بابت که حضور مرد در جامعه اسلامی چشمگیرتر از حضور زن است. مسئولیت مربوط به داخل خانه و قوامبخشی آن مربوط به زنان است و این امر با ظرافتها و خوی زنانه سازگارتر است. در مسئولیت مشترک هم تصمیمگیری مشترک است. البته در اموری که از جانب خدا واجب خوانده میشود، مرد یا زن استقلال کامل دارند و کسی نمیتواند بر حکم خدا پیشی گیرد. | در اسلام مسئولیت زندگی مربوط به بیرون از خانواده بر عهده مردان است، از آن بابت که حضور مرد در جامعه اسلامی چشمگیرتر از حضور زن است. مسئولیت مربوط به داخل خانه و قوامبخشی آن مربوط به زنان است و این امر با ظرافتها و خوی زنانه سازگارتر است. در مسئولیت مشترک هم تصمیمگیری مشترک است. البته در اموری که از جانب خدا واجب خوانده میشود، مرد یا زن استقلال کامل دارند و کسی نمیتواند بر حکم خدا پیشی گیرد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/104613/بنیاد-خانواده-در-اسلام-و-غرب قایمی، «بنیاد خانواده در اسلام و غرب»، 1378 ش، ص 508]</ref> | ||
=== شیوه زندگی === | === شیوه زندگی === | ||
خانواده برتر در شیوه زندگی خود حد و اندازه را نگه میدارند، نعمتهای الهی را بیحساب و کتاب مصرف نمیکنند و آنها را ضایع نمیسازند و در زندگیشان اثری از تجملات و تشریفات وجود ندارد. آنها کرامت انسانی خود را ارزشمندتر از آن میدانند که اسیر زرق و برق و تجملات دنیا شوند. نه اینکه نتوانند از امکانات دنیوی برخوردار باشند بکله دارایی و ناداری هیچ تغییری در شیوه زندگی آنها ندارد. | خانواده برتر در شیوه زندگی خود حد و اندازه را نگه میدارند، نعمتهای الهی را بیحساب و کتاب مصرف نمیکنند و آنها را ضایع نمیسازند و در زندگیشان اثری از تجملات و تشریفات وجود ندارد. آنها کرامت انسانی خود را ارزشمندتر از آن میدانند که اسیر زرق و برق و تجملات دنیا شوند. نه اینکه نتوانند از امکانات دنیوی برخوردار باشند بکله دارایی و ناداری هیچ تغییری در شیوه زندگی آنها ندارد.<ref>یوسفیان، «ویژگیهای خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 117</ref> | ||
=== تربیت نسل صالح === | === تربیت نسل صالح === | ||
دین مبین اسلام برنامهها و دستوراتی خاص برای رشد و تربیت کودک از بدو تولد تا بزرگسالی تنظیم نموده و اجرای آن را بر عهده خانواده قرار داده است. بدین ترتیب تبعیت از برنامهها و دستورات مذکور، موفقیت خانوادهها را در تربیت فرزندان میسر خواهد ساخت. از جمله برنامهها و دستورات بسیاری که در این زمینه سفارش شده است میتوان به اموری نظیر: انتخاب نام، محبت و مهرورزی، زبانآموزی، تعالیم دینی و اعتقادی، آداب و معاشرت، عدالتخواهی و کمک به همنوع را که زمینهساز تکامل معنوی انسان است، اشاره نمود. | دین مبین اسلام برنامهها و دستوراتی خاص برای رشد و تربیت کودک از بدو تولد تا بزرگسالی تنظیم نموده و اجرای آن را بر عهده خانواده قرار داده است. بدین ترتیب تبعیت از برنامهها و دستورات مذکور، موفقیت خانوادهها را در تربیت فرزندان میسر خواهد ساخت. از جمله برنامهها و دستورات بسیاری که در این زمینه سفارش شده است میتوان به اموری نظیر: انتخاب نام، محبت و مهرورزی، زبانآموزی، تعالیم دینی و اعتقادی، آداب و معاشرت، عدالتخواهی و کمک به همنوع را که زمینهساز تکامل معنوی انسان است، اشاره نمود.<ref>حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص57</ref> | ||
== توصیههای اسلام برای تحکیم خانواده == | == توصیههای اسلام برای تحکیم خانواده == | ||
