علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =فرار_از_خانه.jpg | | تصویر =فرار_از_خانه.jpg | ||
| زیرنویس تصویر =غزل حیدری دختر 17ساله متاهل اهوازی، که بعد از فرار از | | زیرنویس تصویر =غزل حیدری دختر 17ساله متاهل اهوازی، که بعد از فرار از خانه، به دست همسرش کشته شد | ||
| image_alt =غزل حیدری | | image_alt =غزل حیدری | ||
| فایل پادکست =فرار از خانه.ogg | | فایل پادکست =فرار از خانه.ogg | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست =۳/۴۱ | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست =۱۴-۱-۱۴۰۵ | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''فرار از خانه'''}}؛ ترک منزل و خانواده بدون اجازهٔ سرپرست قانونی. | |||
گریختن فرزندان از خانه بهمنظور ترک [[خانواده]] و بدون | گریختن فرزندان از خانه بهمنظور ترک [[خانواده]] و بدون اجازهٔ والدین یا وصی قانونی آنها که اصطلاحاً فرار از خانه نامیده شده، نوعی واکنش نوجوانان یا جوانان نسبت به شرایطی است که از نظر آنها نامساعد، غیرقابل تحمل و تغییرناپذیر انگاشته میشود. بسته به نظام ارزشی حاکم در هر جامعه این عمل میتواند نوعی هنجارشکنی و آسیب اجتماعی بهشمار آید. | ||
فرار از خانه معمولاً بهدلیل مشکلات خانوادگی، اجتماعی یا اقتصادی اتفاق میافتد و میتواند به پیامدهای جدی منجر شود. مهمترین پیامدها شامل آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی است. فرار از خانه میتواند به جرمآوری، اعتیاد، روابط جنسی ناامن، آسیبهای جسمی و روانی، و تضعیف روابط خانوادگی بیانجامد. دختران بیشتر از پسران فرار میکنند و بیشتر در معرض خطر سوءاستفاده قرار میگیرند. بهعلاوه، فراریها معمولاً با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند که آنها را بهسمت کارهای غیرقانونی مانند دزدی و [[روسپیگری|خودفروشی]] سوق میدهد. | فرار از خانه معمولاً بهدلیل مشکلات خانوادگی، اجتماعی یا اقتصادی اتفاق میافتد و میتواند به پیامدهای جدی منجر شود. مهمترین پیامدها شامل آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی است. فرار از خانه میتواند به جرمآوری، اعتیاد، روابط جنسی ناامن، آسیبهای جسمی و روانی، و تضعیف روابط خانوادگی بیانجامد. دختران بیشتر از پسران فرار میکنند و بیشتر در معرض خطر سوءاستفاده قرار میگیرند. بهعلاوه، فراریها معمولاً با مشکلات اقتصادی روبهرو هستند که آنها را بهسمت کارهای غیرقانونی مانند دزدی و [[روسپیگری|خودفروشی]] سوق میدهد. | ||
==مفهومشناسی== | == مفهومشناسی == | ||
فرار از خانه، از نظر فرد فراری نوعی مکانیسم دفاعی بهمنظور کاهش ناملایمات زندگی و رهایی از محرکهای آزاردهنده و زیانبار است که با هدف دستیابی به خواستههای مورد نظر و آرزوهای دور و دراز صورت میگیرد. البته از نظر جامعه این کار نه تنها راهحل نیست بلکه زیان اور است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/56834/fa هاشمی و دیگران، «پیامدهای فرار دختران از منزل»، 1390ش، ص161.]</ref> این اقدام نوعی انحراف است که به جرایم دیگر منجر میشود. فرار از منزل، نقض مقررات خانواده است که افراد برای مدتی سایر مکانها را به منزل ترجیح میدهند. | فرار از خانه، از نظر فرد فراری نوعی مکانیسم دفاعی بهمنظور کاهش ناملایمات زندگی و رهایی از محرکهای آزاردهنده و زیانبار است که با هدف دستیابی به خواستههای مورد نظر و آرزوهای دور و دراز صورت میگیرد. البته از نظر جامعه این کار نه تنها راهحل نیست بلکه زیان اور است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/56834/fa هاشمی و دیگران، «پیامدهای فرار دختران از منزل»، 1390ش، ص161.]</ref> این اقدام نوعی انحراف است که به جرایم دیگر منجر میشود. فرار از منزل، نقض مقررات خانواده است که افراد برای مدتی سایر مکانها را به منزل ترجیح میدهند. | ||
=== انواع فرار === | === انواع فرار === | ||
فرار از جهتهای مختلفی تقسیمبندی شده است. از نظر جنس و تأهل؛ از نظر اطلاع خانواده؛ از نظر همراهان؛ از نظر مدت زمان؛ از نظر مبدأ و مقصد؛ و از نظر | فرار از جهتهای مختلفی تقسیمبندی شده است. از نظر جنس و تأهل؛ از نظر اطلاع خانواده؛ از نظر همراهان؛ از نظر مدت زمان؛ از نظر مبدأ و مقصد؛ و از نظر تکرار. | ||
از نظر جنس و تأهل؛ فرار از خانه در هر دو جنس زن و مرد و متأهل یا مجرد وجود دارد. با این وجود | از نظر جنس و تأهل؛ فرار از خانه در هر دو جنس زن و مرد و متأهل یا مجرد وجود دارد. با این وجود پدیدهٔ فرار در دختران به ترک محل زندگی بدون اجازهٔ سرپرست خود، اعم از شوهر یا والدین و زندگی در بهزیستی، زندان یا مرکز بازپروری زنان اشاره دارد.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص257.]</ref> پسران بهدلیل حس آزادی و استقلال بیشتر و خطر کمتر در محیط خارج از منزل، نسبت به دختران تمایل بیشتری به فرار دارند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص177.]</ref> درمورد پسران، ترک منزل بعد از دوازده سالگی، فرار تلقی نمیشود و پسران زیادی بعد از سن دوازده سالگی به کار مشغول میشوند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص253.]</ref> | ||
پدیده فرار دختران با دو رویکرد انگیزشی و شخصیتی توسط تحلیلگران مورد کنکاش قرار گرفته است. در رویکرد انگیزشی، انگیزههای افراد و عواملی مانند گرایش به یک موضوع و اجتناب از آن و نیازهای جسمی، روانشناختی و اجتماعی | پدیده فرار دختران با دو رویکرد انگیزشی و شخصیتی توسط تحلیلگران مورد کنکاش قرار گرفته است. در رویکرد انگیزشی، انگیزههای افراد و عواملی مانند گرایش به یک موضوع و اجتناب از آن و نیازهای جسمی، روانشناختی و اجتماعی تعیینکنندهٔ رفتار هستند. بر این اساس، دختران بر اثر تحقیر شدن در مدرسه، با انگیزهٔ فرار از مناقشات خانوادگی، جستوجوی خوشی و انجام دادن فعالیتهای ممنوع در خانه، مانند مصرف الکل و فعالیت جنسی فرار میکنند. در رویکرد شخصیتی که بر همراهی انگیزهها با ویژگیهای شخصیتی دختران و تسلط بیرونی و درونی تمرکز دارد، به رابطهٔ بین فرار و ویژگیهای شخصیتی مانند هیجانپذیری، خطرپذیری و تکانشی بودن تأکید دارد و بیان میکند که حس تسلط نداشتن، موجب میل به رفتارهای بیانگر حس ناامیدی مانند فرار از خانه میشود.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص255 و 256.]</ref> | ||
از نظر سنی، اولین تصمیم فرار از منزل از نه سالگی شروع میشود که برای | از نظر سنی، اولین تصمیم فرار از منزل از نه سالگی شروع میشود که برای دفعهٔ اول خطرناک نیست؛ زیرا کودکان و نوجوانان فراری، بعد از چند ساعت سرگردانی و پریشانی به منزل برمیگردند و در صورت برخورد و تنبیه شدید است که اقدام به فرار مجدد یا خودکشی میکنند. در ۱۲ تا ۲۰ سالگی میل به فرار جدیتر است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرمشناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص103.]</ref> کودکان و نوجوانان بهدلیل استقلال، خشم، عدم کنترل هیجان، جستوجوی هیجان و خودمختاری از خانه فرار میکنند.<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-3256-fa.pdf قاسمی و دیگران، «اثربخشی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی بر سیستمهای فعالساز/ بازداری رفتاری، رفتارهای پرخطر جنسی و اجتناب تجربی در نوجوانان دارای سابقۀ فرار از خانه»، 1400ش، ص262.]</ref> | ||
متخصصان، فرارها را از جهت انگیزه آنها، به انواع مختلفی تقسیم کردهاند. از جمله آنها فرار واکنشی است. در این حالت، فرار با هدف هشدار، استفاده میشود؛ مانند فرد نوجوانی که احساس میکند در خانه بهدست فراموشی سپرده شده و والدین را غرق در امور | متخصصان، فرارها را از جهت انگیزه آنها، به انواع مختلفی تقسیم کردهاند. از جمله آنها فرار واکنشی است. در این حالت، فرار با هدف هشدار، استفاده میشود؛ مانند فرد نوجوانی که احساس میکند در خانه بهدست فراموشی سپرده شده و والدین را غرق در امور روزمرهٔ خود میبیند و بهمنظور آگاهساختن آنها و اعتراض به شرایط موجود، تصمیم به فرار از خانه میگیرد. فرار برای [[زندگی]] راحت دیگر انگیزه فرار از خانه است. زمانیکه افراد، خانواده را مانعی بر سر راه فعالیتهای خود میبینند، تلاش میکنند تا با فرار از خانه، به گونهای از زندگی آزادتر دست پیدا کنند. فرار برای آینده نیز دیگر انگیزه فرار از خانه بیان شده است. در این حالت، افراد بهمنظور شکلدادن زندگی و ساختن آیندهٔ دلخواه، از خانه فرار میکنند.<ref>[https://www.migna.ir/news/57042/انگیزه-انواع-فرار-خانه «انگیزه و انواع فرار از خانه»، وبسایت روانشناسی میگنا.]</ref> | ||
از نظر اطلاع خانواده؛ در بیشتر موارد فرار بدون اطلاع اعضای خانواده و ناگهانی است؛ ولی پسران معمولاً قصد خود را بهشکل تهدید به فرار اطلاع میدهند. از نظر همراهان؛ فرار بهصورت تنها، فرارهای گروهی و فرار با جنس مخالف برای دوستی و قرار ملاقات. از نظر مدت زمان؛ فرار از خانه در صورت بیبرنامه بودن و مواجهه با مشکلات، کوتاه مدت و در صورت حاد بودن مشکلات خانوادگی بدون بازگشت خواهد بود. از نظر مبدأ و مقصد؛ فرار از شهرستانها به شهرهای بزرگ یا از شهرها به کشورهای دیگر. از نظر تکرار؛ فرار برای اولین بار و فرار مجدد علیرغم تلاش مددکاران برای برگشت به خانه.<ref name=":0" /> | از نظر اطلاع خانواده؛ در بیشتر موارد فرار بدون اطلاع اعضای خانواده و ناگهانی است؛ ولی پسران معمولاً قصد خود را بهشکل تهدید به فرار اطلاع میدهند. از نظر همراهان؛ فرار بهصورت تنها، فرارهای گروهی و فرار با جنس مخالف برای دوستی و قرار ملاقات. از نظر مدت زمان؛ فرار از خانه در صورت بیبرنامه بودن و مواجهه با مشکلات، کوتاه مدت و در صورت حاد بودن مشکلات خانوادگی بدون بازگشت خواهد بود. از نظر مبدأ و مقصد؛ فرار از شهرستانها به شهرهای بزرگ یا از شهرها به کشورهای دیگر. از نظر تکرار؛ فرار برای اولین بار و فرار مجدد علیرغم تلاش مددکاران برای برگشت به خانه.<ref name=":0"/> | ||
==انگیزههای فرار== | == انگیزههای فرار == | ||
فرار از خانه تلاشی برای جلب توجه، اثبات وجود و تحمیل تمایلات به دیگران است. این اقدام میتواند بهمنظور کسب آزادی از محدودیتها، فشارها و هنجارهای خانواده یا از سر لجاجت با والدین صورت گیرد.<ref>[https://www.migna.ir/news/57042/ | فرار از خانه تلاشی برای جلب توجه، اثبات وجود و تحمیل تمایلات به دیگران است. این اقدام میتواند بهمنظور کسب آزادی از محدودیتها، فشارها و هنجارهای خانواده یا از سر لجاجت با والدین صورت گیرد.<ref>[https://www.migna.ir/news/57042/انگیزه-انواع-فرار-خانه جوادی، «انگیزه و انواع فرار»، وبسایت میگنا.]</ref> | ||
=== نقش رسانه === | === نقش رسانه === | ||
رسانهها نقش دوگانه و مهمی در جامعهپذیری | رسانهها نقش دوگانه و مهمی در جامعهپذیری یا انحرافات اجتماعی دارند. رسانهها با آشناکردن افراد با لذتها و چشماندازهای جدید برخواستهها دامن میزنند، پاسخگونبودن خانواده به خواستههای ناشی از آشنایی افراد با لذتها و چشماندازهای جدید ناشی از رسانه، موجب دلزدگی فرزند از خانواده میشود. فیلمهای منتشرشده در مطبوعات و رسانهها در مورد فرار، قبح این عمل را از بین میبرد. حس شکاف بین چشمانداز ارائهشدهٔ خانوادگی و اجتماعی نشرشده و زندگی واقعی موجب شکاف میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص183.]</ref> | ||
=== نقش باورهای مذهبی === | === نقش باورهای مذهبی === | ||
تمایلات مذهبی بهعنوان عامل نظارتی، موجب جلوگیری از فرار از خانه میشود. افراد معتقد به عقاید مذهبی که جامعهپذیری خود را در خانواده گذراندهاند و برای خانواده و نقش آن اهمیت قائل هستند، بهدلیل اعتقاد و پایبندی به اصول شرع و امید دستیابی به لذتهای باقی، نیازهای خود را برای رسیدن به رستگاری به تأخیر میاندازند و از لذایذ افسارگسیخته دوری میکنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص180 و 181.]</ref> | تمایلات مذهبی بهعنوان عامل نظارتی، موجب جلوگیری از فرار از خانه میشود. افراد معتقد به عقاید مذهبی که جامعهپذیری خود را در خانواده گذراندهاند و برای خانواده و نقش آن اهمیت قائل هستند، بهدلیل اعتقاد و پایبندی به اصول شرع و امید دستیابی به لذتهای باقی، نیازهای خود را برای رسیدن به رستگاری به تأخیر میاندازند و از لذایذ افسارگسیخته دوری میکنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص180 و 181.]</ref> | ||
==علل و عوامل فرار== | == علل و عوامل فرار == | ||
حدود | حدود ۵درصد از دختران فراری بهدلیل ناسازگاری با والدین، ۵درصد مشکلات روانی، ۱۵درصد اوضاع نامساعد مالی، ۳درصد اعتیاد، ۱۳درصد نبود امنیت در خانه، ۱۶درصد اغفال، ۷درصد گرایش به موضوعات انحرافی، ۵درصد ازهمپاشیدگی خانواده، ۵درصد ازدواج نابسامان، ۷۰درصد برخورد ناشایست والدین، ۵۳درصد کنترل شدید رفتار توسط سرپرست و والدین، ۴۰درصد بهدلیل فرزند طلاق بودن، ۳۰درصد وجود اعضای معتاد در خانواده، ۲۲درصد داشتن سابقهٔ زندان و ۷درصد بهدلیل اینکه غالباً شاهد مشاجره در خانواده بودهاند، اقدام به فرار کردهاند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | ||
براساس آمارها، | براساس آمارها، ۸۰درصد از دختران فراری متعلق به خانوادههای نابسامان هستند. ۳۰درصد دختران جوان بهدلیل نارضایتی به ازدواج فرار میکنند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص252 و 255.]</ref> تبعیض بین فرزندان، محدودیت و آزادی مطلق آنان،<ref>[https://afsaran.ir/fa/17504/آسیب-اجتماعی-فرار-از-خانه-و-زمینه-ها-و-ا/ «آسیب اجتماعی فرار از خانه و زمینهها و ابعاد آن»، وبسایت افسران.]</ref> فرار از خانه با وعدهٔ پوچ مهاجرت به اروپا،<ref>[https://www.pgnews.ir/فرار-از-خانه-با-وعـده-پوشالی-مهاجرت-به-ا/ <nowiki>«فرار از خانه با وعدۀ پوشالی مهاجرت به اروپا»، وبسایت پایگاه خبری خلیجفارس.]</nowiki>]</ref> فریب دختران با وعدهٔ ازدواج،<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-حوادث-68/632456-دختر-فراری-وعده-ازدواج-مهاجرت «دختر جوان با رؤیای ازدواج و مهاجرت از خانه گریخت»، اعتمادآنلاین.]</ref> گسترش ارتباطات مجازی و روابط دختر و پسر،<ref>[https://www.irna.ir/news/81722546/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%8A-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D «ارتباطات مجازی فرار از خانه را به فرار در خانه تبدیل کرده است»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> رشد انحراف بهدنبال سختگیریهای غیرمنطقی و بیجای بزرگسالان، میل به رهایی از قیدوبندهای خانواده، فرار از فشارهای اجتماعی و خانواده، خشم، ترس، انتقامجویی، عوامل آشفتهٔ خانوادگی، اختلالات روحی، عاطفی و ژنتیکیِ منجر به [[افسردگی]] و خودگریزی، فساد اخلاقی، اعتیاد، بدرفتاری و بحرانهای اخلاقی والدین، [[طلاق عاطفی|طلاق]]، [[تنوعطلبی جنسی|تنوعطلبی]] والدین، دریافت حمایت کم، آزارهای جنسی از سوی خانواده، شرایط غیرقابل تحمل خانه، فقدان ابراز محبت در خانه، تنبیه زیاد، مشکلات ارتباطی در خانه، داشتن مشکل با نامادری و ناپدری، حس بیارزشی، خردشدگی، شنیدن ناسزا، بدرفتاری برادر بزرگتر در صورت سرپرستی، مشاجرهٔ دایمی و سوءرفتار جنسیتی دوران کودکی موجب فرار دختران از منزل میشود.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص252-253 و 255 و 263.]</ref> بهطور کلی عوامل فرار از خانه را به موارد زیر تقسیم کردهاند: | ||
* | * بین فرار از خانه با جنسیت، دلبستگی به خانواده و دوستان، نابسامانی و گسیختگی خانواده ارتباط وجود دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص163.]</ref> | ||
* درونی؛ ویژگیهای روانی، شخصیتی و جسمی شامل عوامل شخصیتی، ژنتیکی، روحی-روانی و بلوغ.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article%2039436%20c0a49db1cc598d76d9d81d8b5786b260.pdf عابدی تهرانی و افشاری، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بیبندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راهحلهای آن»، 1390ش، ص4.]</ref> | |||
* بیرونی؛ عوامل خانوادگی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تربیتی. | |||
* کمبود تعلیم و تربیت؛ نداشتن مهارتهای زندگی و پایین بودن سطح تعلیم افراد موجب کاهش سطح زندگی افراد، روی آوردن به مشاغل کاذب، بیتوجهی به خواستههای اعضای خانواده و کاهش توانایی افراد در درک اقدامات آینده میشود.<ref>[https://dad-man.ir/فرار-از-منزل/ «فرار از منزل چیست و علل فرار دختران از خانه چیست؟»، وبسایت مؤسسۀ حقوق سروش نافعان دادمان.]</ref> | |||
* زنان متأهل بهدلیل مشکلات اخلاقی همسر مانند [[خیانت جنسی|خیانت]] و [[خشونت علیه زنان|خشونت]] خانگی فرار میکنند.<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/707/انواع-فرار-از-خانه.html «انواع فرار از خانه»، وبسایت فیلیا.]</ref> مردان متأهل بهدلیل ناتوانی در تأمین هزینهٔ زندگی، نداشتن قدرت اِعمال خشونت و کتک خوردن توسط زنان از خانه فرار میکنند.<ref>[https://www.toseeirani.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-5/41907-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D8% «افزایش فرار مردان همسردار از خانه»، روزنامۀ توسعۀ ایرانی.]</ref> تشویق دوستان، خلأ عاطفی، نبود رابطهٔ مناسب والدین و فرزندان از علل فرار پسران از منزل است.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref>تحقیقات مختلفی در ایران نشان دادهاند که عواملی مانند درگیریها و تنشهای موجود در خانه، طلاق والدین و نداشتن سرپرست یا بدسرپرستی، [[مهاجرت]] از شهرستانها به [[تهران]]، ناآگاهی و بیبهره بودن از ضریب هوشی بالا (میانگین ضریب هوشی در حدود ۸۸ درصد)، منجر به انتخاب گزینهٔ فرار از خانه بهعنوان راه حل مشکلات از نظر فرد فراری شده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/24390/ویژگی-های-زمینه-ای-دختران-و-زنان-گریزان-از-خانه-تحت-پوشش-مراکز-بازپروری-سازمان-بهزیستی-استان-تهران میرزمانی و دیگران، «ویژگیهای زمینهای دختران و زنان گریزان از خانه، تحت پوشش مراکز بازپروری سازمان بهزیستی استان تهران»، 1383ش، ص41.]</ref> | |||
# وضعیت خانوادگی؛ از مهمترین عوامل فرار دختران از خانه است که ترکیبی از نااستواری روابط والدین، از هم گسیختگی خانوادگی، نابسامانی اقتصاد خانواده و ضعف کنترل اجتماعی خانواده است.<ref>گیدنز، جامعهشناسی، 1378ش، ص14.</ref> همچنین، کمرنگ بودن ارزشهای اخلاقی در خانواده، ضعف والدین در انتقال مهارتهای زندگی و عدم توجه به نیازهای روحی و عاطفی فرزندان در دوران بلوغ، باعث میشود تا گاهی نوجوانان و جوانان حتی در خانوادههای دارای وضعیت مالیِ مناسب، از خانه فرار کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106785/چرا-دختران-از-خانه-فرار-می-کنند «چرا دختران از خانه فرار میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# وضعیت روانی؛ در بُعد روانی، نگرش فرد به خود از اهمیت بسیاری برخوردار است. احساس اهمیت، احساس خوشبختی و احساس تبعیض در خانواده و جامعه، در تصمیم فرد به فرار تأثیرگذار است.<ref>معظمی، فرار دختران چرا؟، 1382ش، ص12.</ref> | |||
# تضاد در خانواده؛ این مفهوم متأثر از سبک تربیتی در خانواده است؛ برای مثال، در سبک تربیتی مستبدانه، والدین اهمیت کمی به شخصیت و نظرات فرد در خانواده میدهند؛ اما روابط صمیمی اعضای خانواده تضاد در خانوادهها را به حداقل میرساند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20121231090618-9613-23.pdf فولادیان و دیگران، «عوامل مؤثر بر فرار دختران از منزل»، بیتا، ص5.]</ref> | |||
# نحوهٔ گذران اوقات فراغت؛ هرچه میزان تماس روزانهٔ فرد با بیرون از خانه بیشتر باشد و نیز نگرش او نسبت به فضای بیرون از خانه مثبتتر از فضای درون خانه باشد، احتمال فرار فرد افزایش مییابد.<ref>اعزازی، «خشونت خانوادگی- خشونت اجتماعی»، 1380ش، ص200.</ref> | |||
# رابطهٔ فرد با همسالان؛ در صورتیکه فرد با همسالانی که در گذشته سابقهٔ مجرمیت و فرار داشتهاند، ارتباط نزدیک برقرار کند، میتواند فرار را بهعنوان مکانیسمی در مقابله با مشکلات خود انتخاب کند.<ref>Nye, “Family Relationships and Delinquent Behaviour”, 1975, P155.</ref> | |||
# گسترش شبکههای اجتماعی و شکاف بین نسلی؛ امروزه، بهدلیل گسترش شبکههای اجتماعی، افزایش اطلاعات، ارتباطات و آشنایی اعضای خانواده با حقوق خود، توقعات و انتظارات افراد از یکدیگر نیز افزایش یافته است. تأخر فرهنگی والدین از شرایط فعلی و متناسب با توقعات و انتظارات فرزندان، شکاف بین نسلی فرزندان و والدین را بیشتر کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/83418709/خانه-های-سلامت-چتری-امن-برای-دختران-در-معرض-آسیب «خانههای سلامت چتری امن برای دختران در معرض آسیب»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | |||
# رسانه؛ در صورتیکه آمارهای غلوآمیز در مورد فرار توسط رسانهها اعلام شده و فرار از خانه بهعنوان پدیدهای در جامعه مطرح شود که قبح زیادی ندارد، با افزایش شیوع پدیدهٔ فرار از خانه مواجه خواهیم شد. کارشناسان معتقدند که عدم نظارت خانواده در زمان تماشای بسیاری از فیلمها و سریالها، حتی در شبکههای داخلی، توسط فرزندان، منجر به ترویج پدیدهٔ فرار از خانه میشود.<ref>[https://www.migna.ir/news/18924/یک-تصمیم-غلط-دنیا-پشیمانی-روزهای-تلخ-فرار-خانه «یک تصمیم غلط، یک دنیا پشیمانی»، وبسایت ویرگول.]</ref> | |||
# سن بلوغ؛ افراد در سنین نوجوانی آسیبپذیرتر بوده و احساس میکنند که کسی آنها را درک نمیکند. آنها در این سنین که به سن بلوغ معروف است، دچار زودرنجی، حساسیت، درونگرایی، انزواطلبی و جلب توجه شده و در آستانهٔ آسیب اجتماعی خانهگریزی قرار دارند.<ref>[https://namnak.com/why-girl-run-away-from-home.p76471 «خانوادههای مستعد فرار دختران از خانه+ راه کار»، وبسایت نمناک.]</ref> | |||
# سختگیری والدین در ازدواج فرزندان؛ در برخی موارد، تلاشهای دختر و پسر برای [[ازدواج]]، بهدلیل سختگیریهای خانوادهٔ دختر، ناموفق بوده و در نتیجه آنها تلاش میکنند تا با فرار از خانه به این مهم دست یابند.<ref>[https://mehrilaw.com/farare-dokhtar-va-pesar-baraye-ezdevag/ «فرار دختر و پسر برای ازدواج»، وبسایت مهر پارسیان.]</ref> در برخی موارد نیز دختران از ترس ازدواج اجباری، دست به فرار زده و از بازگشت به خانه امتناع میکنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106785/چرا-دختران-از-خانه-فرار-می-کنند «چرا دختران از خانه فرار میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# تغییر ارزشها؛ بسیاری از جوانان امروزی با مشکل بحران هویت روبهرو بوده و در برخی موارد، ارزشهای اجتماعی و خانوادگی را در تضاد میانگارند. این گروه از اشخاص، ممکن است برای فرار از این حالت، به فرار از خانه متوسل میشوند.<ref>[https://article.tebyan.net/2898/فرار-از-خانه «آسیبشناسی اجتماعی زنان»، وبسایت تبیان.]</ref> | |||
== فرار در فرهنگ و ملل == | == فرار در فرهنگ و ملل == | ||
=== در جهان غرب === | === در جهان غرب === | ||
زوال ارزشهای خانواده در غرب با | زوال ارزشهای خانواده در غرب با مادیگرایی، رضایت شخصی و لذت آنی بهجای سعادت جمعی در خانواده مشهود است و دگرگونی هنجارهای اجتماعی موجب گرایش به خانوادههای ازهمپاشیده و نابسامانی کودکان شده است.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/309509 «مسابقۀ اروپا و آمریکا در فروپاشی زندگی خانوادگی»، وبسایت پیشخوان.]</ref> | ||
در آمریکا سالانه حدود | در آمریکا سالانه حدود ۱٫۵ میلیون کودک از خانه فرار میکنند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص252.]</ref> به ازای هر هفت نوجوان، یک نفر از خانه فرار میکند که بیشتر آنها پسر هستند.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/بیشترین-سن-فرار-از-خانه-چند-سالگی-است-چرا-نو «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی میآورند»، وبسایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران – ایسکانیوز.]</ref> درصد بالایی از دختران نوجوان فراری در آمریکا به خانوادههایی با مشکلات اقتصادی و اجتماعی شرایط نامتعادل تعلق دارند و دچار [[بارداری دختران مجرد|حاملگی قبل از ازدواج]] میشوند و در رفتارهایی مانند [[بیبندوباری|بیبندوباری جنسی]]، ولگردی و خودکشی درصد بالاتری از پسران دارند.<ref>[https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a%20id=2218&sid=1&slc%20lang=fa حقیقتدوست، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، 1383ش، ص254 و 262.]</ref> | ||
== آمار فرار == | == آمار فرار == | ||
بر اساس اعلام سازمان بهزیستی، سالانه بین | بر اساس اعلام سازمان بهزیستی، سالانه بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از دختران ۱۴ تا ۱۸ ساله از خانههای خود فرار میکنند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/642506/چقدر-دختر-فراری-در-ایران-وجود-دارد-مهم-ترین-عوامل-فرار-دختران «چقدر دختر فراری در ایران وجود دارد؟» همشهری آنلاین.]</ref> کارشناسان معتقدند اعدادی که بهعنوان آمار دختران فراری در ایران اعلام میشود، آمار دخترانی است که خدمات دریافت کرده و به نوعی ساماندهی شدهاند؛ بنابراین، اگر این آمار در شهر یا منطقهای بیشتر باشد، بهمعنای تعداد بیشتر فرار دختران از خانه نیست.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13980917000919/سرنوشت-متفاوت-دختران-فراری-در-مشهد--رفتار-اصلاحگرانه-با-پناهندگان-به «سرنوشت متفاوت دختران فراری در مشهد/ رفتار اصلاحگرانه با پناهندگان به امام مهربانیها»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
پسران نیز در مواردی از خانه فرار میکنند، اما بهدلیل حساسیت کمتر نسبت به پسران در این حوزه، آمار دقیقی از آن در دسترس نیست. در صورت فرار پسران از خانه، آنها را در مراکز کودکان کار و خیابان و مراکز نگهداری موقت، اسکان داده و در برخی موارد، به مراکز شبه خانواده میفرستند. کارشناسان معتقدند که پسران نیز در صورت فرار از [[خانه]]، در معرض انواع آسیب قرار میگیرند و خانوادهها باید نسبت به هر دو جنس پسر و دختر حساس باشند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83071878/31- | پسران نیز در مواردی از خانه فرار میکنند، اما بهدلیل حساسیت کمتر نسبت به پسران در این حوزه، آمار دقیقی از آن در دسترس نیست. در صورت فرار پسران از خانه، آنها را در مراکز کودکان کار و خیابان و مراکز نگهداری موقت، اسکان داده و در برخی موارد، به مراکز شبه خانواده میفرستند. کارشناسان معتقدند که پسران نیز در صورت فرار از [[خانه]]، در معرض انواع آسیب قرار میگیرند و خانوادهها باید نسبت به هر دو جنس پسر و دختر حساس باشند.<ref>[https://www.irna.ir/news/83071878/31-خانه-سلامت-به-دختران-فراری-خدمات-می-دهند «31 خانۀ سلامت به دختران فراری خدمات میدهند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>[[پرونده:فرار از خانه2.jpeg|جایگزین=روزنامه دیدبان__فرار دختران از خانه|بندانگشتی|آمار تلخ فرار دختران از خانه در روزنامه دیدبان]] | ||
*از نظر محل زندگی؛ بر اساس پژوهشی، | * از نظر محل زندگی؛ بر اساس پژوهشی، ۲۴درصد دختران فراری در ایران، قبل از فرار، با پدر و مادر، ۴۴درصد با یکی از والدین و ۳۲درصد با ناپدری و نامادری زندگی میکنند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | ||
*براساس جنسیت؛ آمار فرار از منزل در دختران در ایران شش برابر پسران است.<ref> [https://www.irna.ir/news/82806736/ | * براساس جنسیت؛ آمار فرار از منزل در دختران در ایران شش برابر پسران است.<ref>[https://www.irna.ir/news/82806736/بن-بستی-به-نام-فرار-از-خانه «بنبستی به نام فرار از خانه»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> ۴۴درصد دختران فراری ترک تحصیل کردهاند، بیش از ۳۵درصد دختران فراری سابقهٔ اعتیاد دارند و نیمی از آنها عمدتاً از تریاک و هروئین استفاده میکنند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | ||
*براساس سن؛ براساس آمار سازمان جهانی بهداشت سالانه حدود یک میلیون نوجوان سیزده تا نوزده سال منزل را ترک میکنند. <ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص164.]</ref> سن فرار در کودکان و نوجوانان در دنیا، زیر هجده سال است. <ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/ | * براساس سن؛ براساس آمار سازمان جهانی بهداشت سالانه حدود یک میلیون نوجوان سیزده تا نوزده سال منزل را ترک میکنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1088243/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%8 افراسیابی و عربمقدم، «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، 1390ش، ص164.]</ref> سن فرار در کودکان و نوجوانان در دنیا، زیر هجده سال است.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/بیشترین-سن-فرار-از-خانه-چند-سالگی-است-چرا-نو «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی میآورند»، وبسایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران –ایسکانیوز.]</ref> سن فرار از منزل دختران در ایران به نه سالگی کاهش یافته است و بر اساس گزارش نیروی انتظامی سالانه شش هزار دختر از خانه فرار میکنند<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/34875/سن-دختران-فراری-هر-روز-کاهش-می-یابد «سن دختران فراری هر روز کاهش مییابد»، خبرآنلاین.]</ref> که با افزایش ۱۵ تا ۲۰درصد در سال مواجه است.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | ||
*براساس شهر؛ شهرهای تهران، مشهد، رشت، اصفهان و شیراز بهترتیب مقصد افراد فراری است. بیشترین آمار فرار مربوط به استانهای خوزستان و لرستان است.<ref>[https://www.rokna.net/ | * براساس شهر؛ شهرهای تهران، مشهد، رشت، اصفهان و شیراز بهترتیب مقصد افراد فراری است. بیشترین آمار فرار مربوط به استانهای خوزستان و لرستان است.<ref>[https://www.rokna.net/بخش-اجتماعی-95/654227-دختران-پسران-فراری-به-این-استان «دختران و پسران فراری به این 5 استان میروند!/ علل فرار از خانه!»، وبسایت رکنا.]</ref> | ||
*از نظر | * از نظر نحوهٔ تأمین مخارج زندگی دختران فراری؛ بر اساس پژوهش انجام گرفته، حدود ۱۰درصد دختران فراری در ایران برنامهای برای تأمین مخارج ندارند، ۵۰درصد فاقد سرپناه مشخص برای سکونت، ۸درصد قرض گرفتن، ۵درصد خودفروشی، ۲۲درصد برداشتن پول از خانه، ۵درصد تبادل موادمخدر، ۶درصد زندگی با جنس مخالف و ازدواج با او، ۴درصد کار کردن و ۶درصد دزدی.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | ||
[[پرونده:فرار از خانه1.png|جایگزین=عوامل پیشگیرانه فرار از خانه|بندانگشتی|کتاب عوامل پیشگیرانه فرار دختران از منزل ]] | [[پرونده:فرار از خانه1.png|جایگزین=عوامل پیشگیرانه فرار از خانه|بندانگشتی|کتاب عوامل پیشگیرانه فرار دختران از منزل]] | ||
==راهکارهای پیشگیری== | == راهکارهای پیشگیری == | ||
کارشناسان، توصیههایی را در راستای پیشگیری از فرار فرزندان از خانه ارائه دادهاند: | کارشناسان، توصیههایی را در راستای پیشگیری از فرار فرزندان از خانه ارائه دادهاند: | ||
#بهبود ارتباط والدین با فرزندان بهخصوص نوجوانان؛ | # بهبود ارتباط والدین با فرزندان بهخصوص نوجوانان؛ نحوهٔ رفتار با فرزند نوجوان بهصورت کامل با [[کودک]] متفاوت است. برقراری ارتباط نزدیک با فرزندان باعث میشود تا والدین، بهتر به فرزندان نزدیک شده و از درون آنها باخبر شوند. | ||
#دقت کردن به وضعیت روانی فرزندان؛ بخش عمدهای از تصمیم فرزندان به فرار از خانه، با شرایط فشار و استرسهای آنها در خانه مرتبط است. | # دقت کردن به وضعیت روانی فرزندان؛ بخش عمدهای از تصمیم فرزندان به فرار از خانه، با شرایط فشار و استرسهای آنها در خانه مرتبط است. | ||
#جدی گرفتن هرگونه تهدید مبنی بر ترک خانه؛ این تهدیدها گاهی در راستای باجگیری از والدین صورت میگیرند اما کارشناسان معتقدند که | # جدی گرفتن هرگونه تهدید مبنی بر ترک خانه؛ این تهدیدها گاهی در راستای باجگیری از والدین صورت میگیرند اما کارشناسان معتقدند که هزینهٔ بررسی خواستههای فرزندان بهمراتب از هزینههای بیتوجهی به تهدیدها و مواجه شدن با فرار آنها از خانه کمتر است.<ref>[https://www.behzisti.ir/news/11431/مقاله-بررسی-عوامل-روانی-اجتماعی-مرتبط-با-فرار-دختران-از-خانه «بررسی عوامل روانی- اجتماعی مرتبط با فرار دختران از خانه»، وبسایت سازمان بهزیستی کشور.]</ref> | ||
# پررنگ شدن نقش مدارس؛ کارشناسان معتقدند که بیشترین آمار دختران و پسران فراری از خانه در سنی رخ میدهد که آنها مشغول تحصیل در مدارس هستند. آنها بر این باورند که آموزش مهارتهای زندگی و مدیریت کنترل رفتار در مدارس، ضعیف بوده و وزارت آموزش و پرورش با پررنگ کردن این آموزشها در مدارس میتواند در کاهش پدیدهٔ فرار از خانه تأثیرگذار باشد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106785/چرا-دختران-از-خانه-فرار-می-کنند «چرا دختران از خانه فرار میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
# | # اصلاح ویژگیهای شخصیتی؛ ارتقای تعادل شخصیتی و انعطافپذیری مانند عزتنفس، خودپندارهٔ مثبت، خودکنترلی، خودگردانی و خوشبینی. | ||
# ایجاد مهارت ارتباطی؛ توانایی بهرهٔ مناسب از مهارتهای کسب شده و ایجاد تعادل بین آموختهها و استعدادهای درونی نوجوانان. | |||
# آگاهسازی؛ افزایش آگاهی کودکان و نوجوانان، با نمایش فیلم، انتشار پوستر و کتاب و سخنرانی بهمنظور تغییر در نگرش و رفتار آنها و آگاهسازی والدین به جایگاه خود و تببین حق فرزندان و مشارکت آنها در اجرای برنامهها. | |||
# | # جایگزینی موقعیت؛ ایجاد موقعیتهایی جذاب مرتبط با زندگی واقعی برای تقویت [[اعتماد به نفس زنان|اعتمادبهنفس]] و استفاده از فعالیتهای هنری، ورزشی و تفریحی برای آرامش، نوجویی و هیجان. | ||
# | # پرورش عاطفی؛ رشد ویژگیهای عاطفی از راه برنامههایی مانند بهبود نگرش، مسئولیتپذیری، خودشناسی و کمک به تحقق نیازهای فردی. | ||
# | # حمایت خانواده؛ وجود پیوندهای عاطفی در خانواده، مراقبت والدین و تأمین رشد و پرورش، امن نگه داشتن محیط خانه، آموزش فرزندان برای بیان مشکلات خود، نشان دادن علاقه به فرزندان، همدلی با فرزندان، حمایت از آنها در بحرانها، توجه به تهدیدهای فرزندان در مورد فرار، جویا شدن علل و یافتن راهکار برای آن. | ||
# | # رسانه؛ ارائهٔ ارزشها، آموزش مهارتهای اجتماعی، آگاهسازی کودکان از موقعیتهای خطرناک، نقد رفتارهای نابهنجار در کودکان و ارتقای موفقیتجویی در نوجوانان با استفاده از رسانه قابل تحقق است. برنامهریزی درست و بررسی عوامل مؤثر بر فرار، نمایش هنجارهای سالم و متناسب با فرهنگ ایرانی در رسانه، آگاهسازی والدین به وظایف آنها در قبال فرزندان، افزایش اطلاعات جوانان و نوجوانان با هدف هویتبخشی، شخصیتسازی و فرهنگسازی، تقویت پایههای اعتقادی، مذهبی و فرهنگ ایرانی در رسانه و به تصویر کشیدن واقعیت زندگی فرار دختران از خانه برای تأمل در عواقب آن برای دخترانی که قصد فرار دارند. | ||
# حمایت آموزشوپرورش؛ برخورداری کودکان و نوجوانان از آموزشوپرورش رایگان، تناسب امکانات آموزشی با زندگی واقعی، ایجاد تحولات فرهنگی بنیادی و افزایش سطح دانش دانشآموزان. | |||
# آموزش والدین دربارهٔ نحوهٔ رفتار با جوانان از راه رسانه و سمینار، استفاده از مشاوران و مددکاران مجرب در مدارس؛ | |||
# کسب رویکرد عقلانی، اجتماعی و عاطفی؛ آموختن مهارتهای لازم توسط نوجوانان برای قدرت تشخیص و زیرسؤالبردن عقاید نامعقول اکتسابی و ساختهشده و حفظشده و تغییر واکنشهای هیجانی با توجه به موقعیتها. | |||
# توانمندسازی فرهنگی خانوادهها، آموزش مهارتهای فرزندپروری، همسویی ارزشهای خانواده و محیط آموزشی و رسانه برای ایجاد تعادل در پیشگیری از فرار کودکان و نوجوانان مؤثر است. | |||
== پیامدهای فرار از خانه == | |||
آمارها و شواهد نشان دادهاند که فرار از خانه، مشکلات دختران را کاهش نمیدهد، بلکه آنها را وارد یک چرخهٔ آسیبزای اجتماعی میکند. کارشناسان معتقدند که فرار دختران از خانه، منجر به افزایش جرم و جنایت در جامعه شده و امنیت و سلامت اجتماعی را به خطر میاندازد. خود فروشی، اعتیاد به مواد مخدر، توزیع مواد مخدر، رواج روسپیگری، شیوع انواع بیماریهای مقاربتی، تشکیل باندهای فساد و فریب سایر زنان و دختران،<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20121231090618-9613-23.pdf فولادیان و دیگران، «عوامل مؤثر بر فرار دختران از منزل»، بیتا، ص4.]</ref> ضربه خوردن به حیثیت و شرافت خانوادگی، طرد شدن از خانواده، تحملناپذیری فضای خانواده پس از فرار و کاهش احتمال تشکیل خانواده برای دختر، از پیامدهای فرار دختران از خانه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/56834/fa هاشمی و دیگران، «پیامدهای فرار دختران از منزل»، 1390ش، ص175-176.]</ref> اگرچه فرار از منزل پدیدهای فردی بهنظر میآید؛ ولی منشأ رفتارهای ضداجتماعی، آشفتگی و اختلال در جامعه است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرمشناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص100.]</ref> | |||
* فرار از خانه موجب بیخانمانی، فحشا، اعتیاد به موادمخدر، بیبندوباری جنسی،<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/701/فرار-از-خانه.html «فرار از خانه»، وبسایت فیلیا.]</ref> سرقت، اعتیاد، توزیع موادمخدر، تشکیل خانههای فساد، مورد آزار و سوءاستفاده قرارگرفتن، افزایش جرم و جنایت، پیدایش و افزایش باندهای جنایت و بزهکاری برای استثمار دختران نوجوان، آسیب سلامت و امنیت میشود. | |||
* پیامدهای فرار کودکان و نوجوانان؛ فرار کودکان از منزل موجب ایجاد پدیدهٔ کودکان خیابانی، بزهکاری، ورود زودرس به محیط آسیبزای بیرون منزل، فریب نوجوانان دیگر، ازبینرفتن نوجوانان بهعنوان آیندهسازان و سرمایهٔ اجتماعی ملی<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1637486761-10483-1400-74.pdf معظمی و اسمعیلی، «جرمشناسی پدیدۀ فرار از منزل نوجوانان»، 1399ش، ص100 و 119.]</ref> و ر[[رابطه جنسی پیش از ازدواج|فتارهای جنسی پرخطر]] میشود. نوجوانان پس از فرار در مواجهه با محیط خارج از منزل، دچار سردرگمی میشوند. با افزایش مخاطرات و تنشها، بهدلیل ناتوانی در کنترل هیجان، قادر به ارزیابی موقعیت جدید و بازداری بر رفتار خود نیستند و بهجای حل مسئله، دچار هیجان میشوند که موجب ایجاد الگوی غیرمنعطف تجربه و پاسخ و آسیبهای اجتماعی و روانشناختی میشود.<ref>[http://frooyesh.ir/article-1-3256-fa.pdf قاسمی و دیگران، «اثربخشی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی بر سیستمهای فعالساز/ بازداری رفتاری، رفتارهای پرخطر جنسی و اجتناب تجربی در نوجوانان دارای سابقۀ فرار از خانه»، 1400ش، ص263 و 268.]</ref> | |||
* پیامدهای فرار دختران؛ به ۶۰درصد از دختران فراری از هفتهٔ اول تعرض میشود و بیش از نیمی از آنها برای کسب سرپناه یا پول در مدت فرار، هر روز ارتباط جنسی دارند. ۹۰درصد دختران فراری جذب باندهای فساد میشوند. به بیشتر دختران فراری در کمتر از ۲۴ ساعت پس از فرار تجاوز میشود. طبق آمار بینالمللی، این باندها، سالانه ده میلیون دلار بابت قاچاق و تجارت دختران و زنان سود میکنند.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-نگاهی-به-علل-و-پيامدهای-فر.htm «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز.]</ref> | |||
* فرار دختران از منزل موجب میشود که آنها در تربیت نسل آینده و الگوبودن برای فرزندان دچار مشکل شوند. بروز معضل زنان خیابانی، کاهش سن آسیبهای اجتماعی، خودفروشی و خودکشی از پیامدهای فرار دختران از منزل است.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article%2039436%20c0a49db1cc598d76d9d81d8b5786b260.pdf عابدی تهرانی و افشاری، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بیبندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راهحلهای آن»، 1390ش، ص6.]</ref> فرار دختران باعث بدنامی و ننگ خانواده میشود و ضربهٔ شدیدی به شرافت و حیثیت خانواده وارد میکند و نمایانگر ناکارآمدی، اختلاف و تعارض خانواده است.<ref>[https://afsaran.ir/fa/17504/آسیب-اجتماعی-فرار-از-خانه-و-زمینه-ها-و-ا/ «آسیب اجتماعی فرار از خانه و زمینهها و ابعاد آن»، وبسایت افسران.]</ref> | |||
== حمایت از فراریان == | |||
مددکاران مستقر در پارکها و پایانههای مسافربری، دختران و پسران فراری را شناسایی میکنند.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/904138/بیشترین-سن-فرار-از-خانه-چند-سالگی-است-چرا-نو «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟/ چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی میآورند»، وبسایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران – ایسکانیوز.]</ref> پذیرش افراد فراری در مراکز بهزیستی بهصورت خودمعرف، دستور قاضی یا نیروی انتظامی و اورژانس اجتماعی است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5682234/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8% «اختلاف نظر فرزندان با پدر و مادر دلیل فرار از خانه»، مهرنیوز.]</ref> | |||
توجه نداشتن به ریشهٔ فرار و طراحی مکانی موقت، محیطی برای کسب اطلاعات و تجارب تازهکارها، توجیه فرار، جسورتر شدن آنها، عاملی برای تکرار این عمل برای افراد مستقر در بهزیستی است.<ref>[https://bankmaghale.ir/تحقیق-بررسي-علل-فرار-دختران/ «تحقیق بررسی علل فرار دختران»، وبسایت بانک مقاله.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* افراسیابی، حسین و عرب مقدم، نرگس، «مطالعهٔ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از خانه»، فصلنامهٔ دانش انتظامی، شمارهٔ دوم، ۱۳۹۰ش. | |||
* «افزایش فرار مردان همسردار از خانه»، روزنامهٔ توسعهٔ ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۱ش. | |||
* «انواع فرار از خانه»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «اختلاف نظر فرزندان با پدر و مادر دلیل فرار از خانه»، مهرنیوز، تاریخ درج مطلب: ۳ بهمن ۱۴۰۱ش. | |||
* «ارتباطات مجازی فرار از خانه را به فرار در خانه تبدیل کرده است»، خبرگزاری ایرنا، تایخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «اصرار غرب بر ترویج فردگرایی در ایران»، وبسایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۱ش. | |||
* «آسیب اجتماعی فرار از خانه و زمینهها و ابعاد آن»، وبسایت افسران، تاریخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «بنبستی به نام فرار از خانه»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۴ بهمن ۱۳۹۶ش. | |||
* «بیشترین سن فرار از خانه چند سالگی است؟ / چرا نوجوانان فراری به تهران و مشهد روی میآورند»، وبسایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران - ایسکانیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۵ بهمن ۱۳۹۶ش. | |||
* «تحقیق بررسی علل فرار دختران»، وبسایت بانک مقاله، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «جلوگیری از فرار در منزل» وبسایت ذهن نو، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* جوادی، محمدرضا، «انگیزه و انواع فرار»، وبسایت میگنا، تاریخ درج مطلب ۳۰ دی ۱۴۰۰ش. | |||
* حقیقتدوست، زهرا، «عوامل زمینهساز فرار دختران از خانه»، فصلنامهٔ رفاه اجتماعی، شمارهٔ سیزده، تابستان ۱۳۸۳ش. | |||
* «خانواده در فرهنگ ایرانی»، وبسایت بلوگفا، تاریخ بازدید: ۲ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «دختران و پسران فراری به این ۵ استان میروند!/ علل فرار از خانه!»، وبسایت رکنا، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۹ش. | |||
* «دختر جوان با رؤیای ازدواج و مهاجرت از خانه گریخت»، اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۴۰۲ش. | |||
* «سن دختران فراری هر روز کاهش مییابد»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۶ دی ۱۳۸۸ش. | |||
* صدیق اورعی، غلامرضا، «نفوذ فرهنگ غرب در ایران»، نامهٔ پژوهش، شمارهٔ چهارده و پانزده، پاییز و زمستان ۱۳۷۸ش. | |||
* عابدی تهرانی، طاهره و افشاری، فاطمه، «تأثیر رسانه در گسترش مصادیق بیبندوباری (فرار از خانه و روابط جنسی نامشروع) و راهحلهای آن»، فقه و حقوق خانوده، شمارهٔ ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۰ش. | |||
* «علل و پیامدهای فرار دختران از خانه»، وبسایت مگز ایرانز، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۳ش. | |||
* «فرار از خانه»، وبسایت فیلیا، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۲ش. | |||
* «فرار از خانه با وعدهٔ پوشالی مهاجرت به اروپا»، وبسایت پایگاه خبری خلیجفارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ شهریور ۱۴۰۲ش. | |||
* «فرار از منزل چیست و علل فرار دختران از خانه چیست؟»، وبسایت مؤسسهٔ حقوق سروش نافعان دادمان، تاریخ بازدید: ۲۵ اسفند ۱۴۰۲ش. | |||
* قاسمی، اعظم و دیگران، «اثربخشی رفتار درمانی عقلانی- هیجانی بر سیستمهای فعالساز/ بازداری رفتاری، رفتارهای پرخطر جنسی و اجتناب تجربی در نوجوانان دارای سابقهٔ فرار از خانه»، رویش روانشناسی، شمارهٔ دوازده، اسفند ۱۴۰۰ش. | |||
* «مسابقهٔ اروپا و آمریکا در فروپاشی زندگی خانوادگی»، وبسایت پیشخوان، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۴۰۲ش. معظمی، شهلا و اسمعیلی، محسن، «جرمشناسی پدیدهٔ فرار از منزل نوجوانان»، رهیافت پیشگیری از جرم، دورهٔ سوم، تابستان ۱۳۹۹ش. | |||
* نیکپور، سحر، «مقایسهٔ نهاد خانواده در اسلام و غرب»، فصلنامهٔ تحقیقات نوین میان رشتهای حقوق، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۴۰۱ش. | |||
* «۳۱ خانهٔ سلامت به دختران فراری خدمات میدهند»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۷ش. | |||
* «آسیبشناسی اجتماعی زنان»، وبسایت تبیان، تاریخ بارگذاری: ۲ مرداد ۱۳۸۲ش. | |||
* اعزازی، شهلا، «خشونت خانوادگی- خشونت اجتماعی»، نامهٔ انجمن جامعهشناسی ایران، ویژهنامه همایش آسیبهای اجتماعی ایران، تهران، شمار هٔ ۴، ۱۳۸۰ش. | |||
* «انگیزه و انواع فرار از خانه»، وبسایت روانشناسی میگنا، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش. | |||
* «بررسی عوامل روانی- اجتماعی مرتبط با فرار دختران از خانه»، وبسایت سازمان بهزیستی کشور، تاریخ درج مطلب: ۲۰ آذر ۱۳۹۸ش. | |||
* «چرا دختران از خانه فرار میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۹ خرداد ۱۴۰۲ش. | |||
* «چقدر دختر فراری در ایران وجود دارد؟» همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ آذر ۱۴۰۰ش. | |||
* «خانوادههای مستعد فرار دختران از خانه+ راه کار»، وبسایت نمناک، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* «سرنوشت متفاوت دختران فراری در مشهد/ رفتار اصلاحگرانه با پناهندگان به امام مهربانیها»، خبرگزاری فارس، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
* گیدنز، آنتونی، جامعهشناسی، ترجمهٔ منوچهر منصوری، تهران، نی، ۱۳۷۸ش. | |||
* «فرار دختر و پسر برای ازدواج»، وبسایت مهر پارسیان، تاریخ بارگذاری: ۲۷ فروردین ۱۳۹۸ش. | |||
* فولادیان، مجید و دیگران، «عوامل مؤثر بر فرار دختران از منزل»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پرتال جامع علوم انسانی، بیتا. | |||
* معظمی، شهلا، فرار دختران چرا؟، تهران، گرایش، ۱۳۸۲ش. | |||
* میرزمانی، محمود و دیگران، «ویژگیهای زمینهای دختران و زنان گریزان از خانه، تحت پوشش مراکز بازپروری سازمان بهزیستی استان تهران»، مجلهٔ تازههای روان درمانی، شماره ۳۳ و ۳۴، ۱۳۸۳ش. | |||
* هاشمی، سیدضیا و دیگران، «پیامدهای فرار دختران از منزل»، نشریهٔ رفاه اجتماعی، دوره ۱۱، شماره ۴۰، ۱۳۹۰ش. | |||
* «یک تصمیم غلط، یک دنیا پشیمانی»، وبسایت ویرگول، تاریخ بازدید: ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۲ش. | |||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* | * Nye, Ivan, F. “Family Relationships and Delinquent Behaviour”, New york, John Wiley Press, 1975. | ||
{{پایان منابع}} | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
