تافتون (نان): تفاوت میان نسخه‌ها

تافتان یا تافتون، یکی از انواع نان‌های اصیل و سنتی ایرانی است که در تنور داغ پخته می‌شود. این نانِ مسطح، گرد و نازک پیشینه‌ای کهن‌تر از نان [[سنگک]] دارد و در ابتدا به‌عنوان نانی خانگی پخت می‌شده و سپس به شکل بازاری درآمده است. خمیر تافتون از ترکیب آرد، آب‌نمک و مایه خمیر تهیه شده و پیش از چسباندن به دیواره تنور، روی آن با ابزاری مخصوص سوراخ‌دار می‌شود. تافتان که در گویش‌های محلی مناطق مختلف ایران با نام‌های گوناگونی (مانند تفتُن، تفتو، نون تنوری، کماج و تابون) شناخته می‌شود، علاوه بر مصرف روزمره غذایی، جایگاه نمادین و ویژه‌ای در آیین‌ها و فرهنگ عامه ایرانیان دارد؛ به‌طوری که حضور آن در سفره‌های [[هفت‌سین]]، سفره عقد و مراسم سوگواری رایج است و اصطلاحات مرتبط با آن به ضرب‌المثل‌ها و ادبیات شفاهی نیز راه یافته است.

==نان تافتان در گویش‌های محلی==

تافتان، از انواع نان‌های اصیل و سنتی سفره‌های ایرانی است<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج2، ۱۳۸۴ش، ص1725 و 1726. </ref> که هنوز پخت و مصرف آن در بیشتر نقاط ایران رواج دارد. این نان را «تافتان» یا «تَفتان» (نان تفت داده شده در آتش) می‌گویند که بنابر لهجه مردم هر منطقه به‌صورت‌های مختلفی نامیده می‌شود. برای مثال، مردم در سمنان به آن «تفتُن»،<ref>شاه‌حسینی، پاده، روستایی کهن بر کران کویر، ۱۳۸۸ش، ص91. </ref>  در بیرجند «تفتان»،<ref>صبوحی، گویش بیرجند، ج1، ۱۳۴۴ش، ص41. </ref>  سبزواری‌ها «تِفْتون»،<ref>بیهقی، دایرةالمعارف بزرگ سبزوار، ج1، ۱۳۸۳ش، ص310.</ref>  در شیراز و کازرون آن را «نون تنوری» یا «تفتون»،<ref>بهروزی، واژه‌ها و مثل‌های شیرازی و کازرونی، ۱۳۴۸ش، ص603. </ref> در شهر ری «نان کماج»،<ref>صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۱۵۸.</ref> در کاشان «نو تَفتُ»<ref>مزرعتی، فرهنگ بیذُوُی (ابوزیدآباد کاشان)، ۱۳۷۴ش، ص۱۵۶.</ref> و مردم عشایر آن را «تابون»<ref>Wulff, The Traditional Crafts of Persia,n1966, p291. </ref> می‌خوانند.