| خط ۱۱۲: | خط ۱۱۲: | ||
بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/78347/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%83%D8%AF%E2%80%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%E2%80%8C «مهاجران خارجي به كدام شهرهاي ايران ميروند»، اعتماد آنلاین.]</ref> به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ش رقم رسمی اتباع افغانستانی یک میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر اعلام شده است. ایران در سال ۱۳۹۶ش چهارمین میزبان پناهندگان در جهان بود و در دهههای شصت و هفتاد پس از پاکستان، رتبه دوم پناهندهپذیری را در جهان داشت. بر اساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران، بین سالهای ۲۰۰۲م تا ۲۰۱۳م و پس از سقوط طالبان در افغانستان و صدام در عراق، بیش از ۹۰۷ هزار پناهنده افغانستانی و عراقی تحت برنامه بازگشت داوطلبانه به کشورهای خود بازگشتند. اکنون نزدیک به چهار دهه از حضور نخستین گروه مهاجران افغانستانی در ایران میگذرد و جمعیت قابل توجهی از آنان همچنان در کشور سکونت دارند.<ref>[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-56/832047-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF مختارزاده، سعیده، «مروری بر چهار دهه حضور پناهندگان در ایران»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1397ش.]</ref> | بر اساس آمار مرکز آمار ایران، بیشترین جمعیت اتباع خارجی ساکن در ایران به ترتیب متعلق به کشورهای افغانستان، عراق و پاکستان است و استان تهران بیشترین میزان مهاجرپذیری را دارد.<ref>[https://etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/78347/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%8A-%D8%A8%D9%87-%D9%83%D8%AF%E2%80%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%E2%80%8C «مهاجران خارجي به كدام شهرهاي ايران ميروند»، اعتماد آنلاین.]</ref> به گزارش مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در سال ۱۴۰۴ش جمعیت مهاجران افغانستانی در ایران بالغ بر ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده است،<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-اجتماعی-23/706655-آمار-رسمی-مهاجران-افغانستانی «آمار رسمی مهاجران افغانستانی اعلام شد؛ ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر!»، اعتماد آنلاین.]</ref> هرچند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ش رقم رسمی اتباع افغانستانی یک میلیون و ۵۸۳ هزار و ۹۷۹ نفر اعلام شده است. ایران در سال ۱۳۹۶ش چهارمین میزبان پناهندگان در جهان بود و در دهههای شصت و هفتاد پس از پاکستان، رتبه دوم پناهندهپذیری را در جهان داشت. بر اساس اعلام کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در ایران، بین سالهای ۲۰۰۲م تا ۲۰۱۳م و پس از سقوط طالبان در افغانستان و صدام در عراق، بیش از ۹۰۷ هزار پناهنده افغانستانی و عراقی تحت برنامه بازگشت داوطلبانه به کشورهای خود بازگشتند. اکنون نزدیک به چهار دهه از حضور نخستین گروه مهاجران افغانستانی در ایران میگذرد و جمعیت قابل توجهی از آنان همچنان در کشور سکونت دارند.<ref>[https://www.pana.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-56/832047-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%AF%DA%AF مختارزاده، سعیده، «مروری بر چهار دهه حضور پناهندگان در ایران»، خبرگزاری پانا، تاریخ درج مطلب: 4 تیر 1397ش.]</ref> | ||
== ادبیات مهاجرت<ref> | == مهاجرت در ادبیات و هنر == | ||
مهاجرت بهعنوان پدیدهای مؤثر در زندگی فردی و اجتماعی، به موضوعی میانرشتهای در علوم انسانی تبدیل شده و بازتاب آن در اشکال مختلف هنری برجسته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص131.]</ref> | |||
=== مهاجرت در ادبیات === | |||
در ادبیات، آثار متعددی با محوریت مهاجرت منتشر شده ازجمله «مرثیهای برای آرژانتین»، «وزارت درد»، «زنبوردار حلب» و در ایران «پاییز فصل آخر سال است» و «خروجی غرب».<ref>[https://taaghche.com/blog/1400/02/07/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA/ «معرفی کتابهایی با موضوع مهاجرت»، وبسایت طاقچه.]</ref> مفاهیم مرتبط با مهاجرت در ادبیات کودک ایران نیز به دو شکل ترجمه و تألیف بازتاب یافته است.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص135.]</ref> | |||
به گزارش پژوهشگران، ادبیات مهاجرت ایران پس از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری یافت و به شاخهای تنومند از ادبیات معاصر فارسی تبدیل شد. این ادبیات عمدتاً در سه جریان اصلی قابل طبقهبندی است: داستاننویسی سیاسی، داستاننویسی هویتمحور و داستاننویسی زنان مهاجر. | به گزارش پژوهشگران، ادبیات مهاجرت ایران پس از انقلاب اسلامی رشد چشمگیری یافت و به شاخهای تنومند از ادبیات معاصر فارسی تبدیل شد. این ادبیات عمدتاً در سه جریان اصلی قابل طبقهبندی است: داستاننویسی سیاسی، داستاننویسی هویتمحور و داستاننویسی زنان مهاجر. | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۲۴: | ||
* جریان سوم، داستاننویسی زنان مهاجر است. زنان نویسنده در مهاجرت، با نگاهی زنانه به روایت زندگی زنان مهاجر و مسائل آنان پرداختهاند. به گفته تحلیلگران، نگاه زنان به مهاجرت عموماً مثبتتر از مردان بوده و آثار آنان کمتر از خصلت نوستالژیک برخوردار است و بیشتر به طرح مسائل جنسیت، نابرابری، استقلال زنان و عشق گرایش داشته است. زنان نویسنده همچنین در عرصه نقد ادبی و انتشار نشریات تخصصی در خارج از کشور نیز فعال بودهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1558776158-9459-49-5.pdf قربانپور آرانی و دیگران، «جریان شناسی ادبیات داستانی مهاجرت ایرانی»، 1397ش، ص117-118.] </ref> | * جریان سوم، داستاننویسی زنان مهاجر است. زنان نویسنده در مهاجرت، با نگاهی زنانه به روایت زندگی زنان مهاجر و مسائل آنان پرداختهاند. به گفته تحلیلگران، نگاه زنان به مهاجرت عموماً مثبتتر از مردان بوده و آثار آنان کمتر از خصلت نوستالژیک برخوردار است و بیشتر به طرح مسائل جنسیت، نابرابری، استقلال زنان و عشق گرایش داشته است. زنان نویسنده همچنین در عرصه نقد ادبی و انتشار نشریات تخصصی در خارج از کشور نیز فعال بودهاند.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1558776158-9459-49-5.pdf قربانپور آرانی و دیگران، «جریان شناسی ادبیات داستانی مهاجرت ایرانی»، 1397ش، ص117-118.] </ref> | ||
== مهاجرت در | === مهاجرت در سینما === | ||
در سینمای ایران، آثاری مانند «جدایی نادر از سیمین»، «بغض»، «ملبورن»، «گذشته» و «ارتفاع پست» به بازنمایی چالشهای هویتی، فرهنگی و اخلاقی مهاجرت پرداختهاند. برخلاف برخی سینماهای غربی که مهاجرت را با امید و فرصت تصویر میکنند، در آثار ایرانی مهاجرت غالباً با ناامیدی اجتماعی و بحرانهای فرهنگی همراه است.<ref>[https://civilica.com/note/14776/ دهقانی، «مدیوم سینما و هویت فرهنگی ؛ بازنمایی مهاجرت در سینما»، وبسایت سیلیویکا.]</ref> در سینمای خارجی نیز فیلمهایی مانند «Mimmo»، «مرز» و «گرگها» به موضوعات بحران مهاجرت، حمایت از پناهندگان و چالشهای هویتی مهاجران پرداختهاند.<ref>[https://spri.sharif.ir/uploads/mohajeratnameh1.pdf رصدخانه مهاجرت ایران، «گفتار تحلیلی-انتقادی پیرامون ریشهها و پیامدهای مهاجرت ایرانیان»، ویژهنامۀ مهاجرتنامه، 1381ش، ص135.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
