اعتیاد دختران: تفاوت میان نسخه‌ها

'''{{درشت|اعتیاد دختران؛}}''' وابستگی روانی یا جسمی دختران به ماده مخدر.

اعتیاد دختران یک مسئله پیچیده در حوزه [[سلامت عمومی]] است که با الگوها، انگیزه‌ها و پیامدهای متفاوتی نسبت به [[مردان]] بروز می‌یابد. انگیزه‌های شایع شامل [[کاهش وزن]]، افزایش [[اعتماد به نفس]]، یا [[خوددرمانی]] برای [[مشکلات روانی]] مانند [[افسردگی]] و [[تروما|ترومای]] ناشی از [[خشونت]] است. عوامل مؤثر در گرایش به مواد، ترکیبی از عوامل فردی مانند [[اختلالات روانی]] همزمان، عوامل خانوادگی نظیر سابقه [[اعتیاد]] یا [[خشونت خانگی]] و عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند [[فقر]]، [[تبعیض]] و [[فشار همسالان]] است. پیامدهای آن نیز گسترده بوده و شامل آسیب‌های شدید جسمانی، [[آسیب‌های روانی|روانی]]، [[طرد اجتماعی]] و افزایش آسیب‌پذیری در برابر خشونت می‌شود. رویکرد مؤثر در مواجهه با این پدیده، نیازمند استراتژی‌های پیشگیری توانمندمحور، ارائه خدمات درمانی تخصصی و حمایت‌گر متناسب با نیازهای خاص [[دختران]]، و برنامه‌های پایدار بازتوانی و [[حمایت اجتماعی]] برای جلوگیری از عود است.

* '''شروع مستقیم با مواد پرخطر''': برخلاف الگوی پلکانی رایج در مردان (شروع از [[سیگار]])، گاهی مصرف در دختران مستقیماً با مواد پرخطرتری مانند متامفتامین ([[شیشه (روان‌گردان)|شیشه]]) یا [[مشروبات الکلی]] آغاز می‌شود.<ref>[https://sls.tabrizu.ac.ir/article_8621.html نیازی و نوروزی، «تحلیل تجارب زیسته زنان مصرف‌کننده مواد به‌واسطه سالن‌های زیبایی و ورزشی: پژوهش کیفی»، ۱۳۹۶ش، ص۱۶۷.]</ref>

* باورهای شناختی ناکارآمد مانند ناتوانی در تحمل پریشانی؛

* نگرش مثبت به مواد؛<ref>پوررضوی، «عوامل جرم‌شناسی مؤثر بر اعتیاد زنان و راهکارهای مقابله با آن»، ۱۴۰۲ش، ص۱۳۳–۱۳۲.</ref>

* اختلالات روان‌پزشکی همزمان مثل [[افسردگی]]، [[اضطراب]]، [[اختلال استرس پس از سانحه]] (PTSD)؛

* [[عزت‌نفس]] پایین و ضعف در [[مهارت حل مسئله|مهارت‌های حل مسئله.]]<ref>[http://dles.jrl.police.ir/article_12723.html قربانی و همکاران، «بررسی تأثیر والدین در گرایش به اعتیاد و فراز از خانه فرزندان (مطالعه موردی: شهرستان ارومیه)»، 1393ش، ص22-23.]</ref>

* سابقه اعتیاد در [[خانواده]]: قوی‌ترین عامل خطرپذیر؛

* سبک‌های فرزندپروری ناکارآمد ([[بی‌تفاوتی]]، [[سخت‌گیری افراطی]])؛

* کمبود [[حمایت عاطفی]] و [[طلاق والدین]]؛<ref>آبادینسکی، جامعه‌شناسی مواد مخدر، ۱۳۸۲ش، ص۹۵.</ref>

* [[خشونت خانگی]]: تجربه [[کودک‌آزاری]] جسمی، جنسی یا عاطفی.<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، 1382ش، ص125 و 131-132.]</ref>

* [[بیکاری]]،<ref>کی‌نیا، مبانی جرم‌شناسی، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۸۳.</ref> [[فقر]] و [[بی‌عدالتی]]؛<ref>[http://www.jsi-isa.ir/article_23891.html علیوردی‌نیا و همکاران، «مطالعه جامعه‌شناختی بزهکاری: آزمون تجربی نظریه فشار عمومی اگنیو»، 1386ش، ص91-93.]</ref>

* [[تبعیض جنسیتی]]؛

* دسترسی آسان به مواد؛<ref>محمدی‌اصل، اعتیاد زنان، 1397ش، ص58.</ref>

* فشار همسالان برای پذیرفته شدن در گروه؛<ref>[https://etiadpajohi.ir/browse.php?a_id=492&sid=1&slc_lang=fa صفری، «اعتیاد و زنان: تفاوت‌های جنسیتی در زمینه سوء مصرف مواد و درمان آن»، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۶.]</ref>

* عادی‌سازی مصرف مواد در برخی فضاها مثل [[مهمانی]]؛<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی، «اعتیاد زنان، زمینه‌ها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۸۲.]</ref>

* [[کودک‌همسری]] و [[ازدواج اجباری|ازدواج‌های اجباری]]؛

* تأثیر رسانه‌ها و ترویج [[سبک زندگی]] [[مصرف‌گرایی|مصرف‌گرا]]<ref>مصطفوی، بهشت خانواده، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۲۸.</ref> یا عادی‌سازی مصرف در مهمانی‌ها.<ref>[https://rahtoosheh.dte.ir/article_67774.html مرادی، «اعتیاد زنان، زمینه‌ها و پیامدها»، ۱۳۹۷ش، ص۸۲.]</ref>

* تهدید [[سلامت جسمی]]: افزایش خطر سکته مغزی، [[بیماری‌های قلبی]]، سرطان‌ها، [[بیماری‌های آمیزشی]] ([[ایدز]] و [[هپاتیت]]) و مشکلات باروری ([[سقط جنین|سقط]]، [[ناباروری]] و [[یائسگی زودرس]]).

* '''سطح عمومی:''' توانمندسازی دختران، تقویت [[مهارت‌های زندگی]]، ایجاد فضاهای امن ورزشی و فرهنگی، مقابله با [[کلیشه‌های جنسیتی]].<ref>[https://etiadpajohi.ir/article-1-2421-fa.html نادری و همکاران، «تدوین الگویی در جهت ساماندهی زنان وابسته به مواد بی‌خانمان و خیابانی شهر کرمانشاه: یک رویکرد کیفی با نظریه داده بنیاد»، ۱۴۰۰ش، ص۱۰۵]؛ گل‌محمدی خامنه، «اعتیاد به مواد مخدر، جرم انگاری یا جرم زدایی؟»، ۱۳۷۸ش، ص۱۹۹.</ref>

* '''سطح انتخابی''' (برای گروه‌های در معرض خطر): غربالگری و شناسایی زودهنگام در مدارس، ارائه [[مشاوره]] و آموزش مهارت‌هایی مانند «نه گفتن» و [[مدیریت هیجان]] به دخترانی که در معرض [[خشونت]] یا [[ترک تحصیل]] هستند.<ref>شریفی‌نیا، الگوهای روان‌درمانی یکپارچه، 1391ش، ص296؛ قنبرپور، «نقش گروه همسالان و فشار جمعی در محیط‌های جوان»، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۹–۱۶۳.</ref>

* '''محیط امن و حمایت‌گر:''' مراکز درمانی باید از رویکردهای تنبیهی پرهیز کرده و فضایی امن و مبتنی بر [[اعتماد]] ایجاد کنند.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپ‌های ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۱–۷۹.</ref>

* '''تیم تخصصی چندرشته‌ای:''' حضور [[روان‌شناس]]، [[روان‌پزشک]] و [[مددکار اجتماعی]] آموزش‌دیده در حوزۀ [[اعتیاد زنان]] ضروری است.

* '''درمان اختلالات همزمان:''' درمان همزمان اختلالات روانی مانند افسردگی یا PTSD همراه با [[اعتیاد]].

* '''برنامه‌های توانمندسازی:''' ارائه [[حرفه‌آموزی]]، [[آموزش‌های تحصیلی]] و [[هنردرمانی]] برای بازسازی [[هویت]] و [[عزت‌نفس]].

* '''حمایت‌های پس از ترخیص:''' ایجاد شبکه‌های حمایتی اجتماعی سالم و پیگیری مستمر برای جلوگیری از عود که بازگشت به محیط قبلی از علل اصلی آن است.<ref>محمدی کرکانکی، «بررسی کارکردهای اجتماعی مثبت و منفی کمپ‌های ترک اعتیاد زنان در شهر تهران از منظر مددجویان»، ۱۳۹۲ش، ص۸۲.</ref>