خواستگاری: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =خواستگاری1.png

| زیرنویس تصویر    =مراسم خواستگاری در یکی از کشورهای عرب

| فایل پادکست      =خواستگاری.ogg

| حجم فایلپادکست    =9/70 

| تاریخ پادکست      =31-1-1405 

| زیرنویس عنوان    =

 

| عنوان اصلی        =  

| عنوان انگلیسی    =  

| عنوان عربی        =  

| عنوان علمی        =  

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

| معنای اصطلاحی      =  

| حوزه کاربرد      =  

| گستره جغرافیایی  =  

| منشأ تاریخی      =  

 

| نخستین کاربرد    =  

| ریشه واژه        =  

| مرتبط با          =  

| اهمیت            =  

| مبدع              =  

| مروج              =  

| مقدس برای        =  

| مورد احترام      =  

| آثار مرتبط        =  

<big>'''خواستگاری'''</big>؛ پیشنهاد همراه با درخواست ازدواج به طرف مقابل.

==مفهوم‌شناسی==

خواستگاری در لغت به‌معنای طلب ازدواج از زن است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/خواستگاری-کردن?q=خواستگاری دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه «خواستگاری‌کردن»].</ref> کلمه «خِطْبه» در زبان عربی، معادل خواستگاری است<ref>[https://lib.eshia.ir/40707/1/360 ابن‌منظور، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۳۶۰].</ref> و در متون دینی، از جمله قرآن کریم،<ref>سوره بقره، آیه ۲۳۵.</ref> به‌کار رفته است. پیش‌قدم شدن مرد برای طلب ازدواج از زن، ریشه در [[فطرت]] بشر دارد و در فرهنگ‌ها و جوامع مختلف به اشکال گوناگون رواج داشته است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/8842?خواستگاری فتحی، «خواستگاری»، وب‌سایت دانشنامه جهان اسلام].</ref> در اصطلاح، خواستگاری به‌معنای درخواست زناشویی و ازدواج است.<ref> - [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C دهخدا، لغت‌نامه، ذیل وازۀ خواستگاری.]</ref> در خواستگاری پیشنهاد ازدواج غالباً از سمت مرد به زن یا دختری داده می‌شود که مانعی برای ازدواج نداشته باشد.<ref> - عاملی، حقوق خانوداه، 1350ش، ص17.</ref>

==تاریخچه==

در ایران باستان، سنت خواستگاری مرسوم و از رسوم [[ازدواج در آیین زرتشت]] بوده است. برخی منابع حاکی از آن است که ریشۀ خواستگاری در اساطیر کهن ایرانی است. در ایران باستان خواستگاری و ازدواج امر فردی محسوب نمی‌شده، بلکه پیوندی میان خانواده‌ها بوده است<ref> - [https://www.icro.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-% «پایتخت باستانی بلغارستان میزبان تاریخ و فرهنگ ایران اسلامی بود»، وب‌سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی.]</ref> و بستگان نزدیک دختر و پسر در این وصلت دخیل بوده‌اند.<ref> - [https://borna.news/fa/news/1260786/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8 «خواستگاری ایرانی‌ها در دوران باستان چگونه بوده است؟»، خبرگزاری برنا.]</ref> خواستگاری با واسطۀ نزدیکان و اقوام در اساطیر ایرانی مانند ماجرای ازدواج سیاوش دیده می‌شود.

==اقسام خواستگاری==

خواستگاری از دو لحاظ قابل تقسیم است یکی به لحاظ پیشنهاد دهنده و دیگری به لحاظ فرهنگ و اقتضائات زمانی. بنا بر اینکه پیشنهاد ازدواج از طرف کدامیک از زوجین مطرح شود خواستگاری به دو قسم از سمت مرد یا زن تقسیم می‌شود. هم‌چنین از لحاظ فرهنگی و اقتضائات زمانی به دو قسم مدرن یا سنتی تقسیم می‌شود.<ref>8- [https://faslname.msy.gov.ir/article_263_b6d0b2c94de13019ebb26478a354409a.pdf جعفری و کوهستانی، «نگرش دختران جوان پیرامون فرهنگ خواستگاري به شیوه سنتی و جدید (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده رفاه در سال 1395-96)»، 1395ش، ص1.]</ref>

===خواستگاری مرد از زن===

[[مرتضی مطهری]] بر این باور است که شکل مرسوم خواستگاری در اکثر فرهنگ‌ها، خواستگاری مرد از زن است که منطبق با قانون خلقت و طبیعت زن و مرد است و حفظ احترام و شخصیت زن را به‌دنبال دارد. مرد در طبیعت مظهر طلب و عشق و [[زن]] مظهر مطلوب و معشوق بودن است. علی‌رغم ضعف جسمانی زنان در مقابل مردان، طبیعت و خلقت این امتیاز و ویژگی را به زنان داده است تا مردان طالب و خواستار رسیدن به آن‌ها باشند و این تدبیر ظریف طبیعت، تعادل و قوام زندگی را رقم می‌زند.<ref> - [https://lib.eshia.ir/50013/1/49 مطهری، نظام حقوقی زن در اسلام، بی‌تا، ج1، ص49.]</ref>در اندیشۀ مطهری خواستگاری مرد از [[زن]] توهین به شخصیت زن و به‌مثابۀ مطالبۀ کالا نیست؛ بلکه به‌منظور حفظ ارزش و کرامت زن است. وی با ارجاع به طبیعت و خلقت، زن را معشوق و مطلوب معرفی می‌کند که مرد نیازمند و طالب وصال او است و این‌طور نیست هر طلبی مستلزم مالکیت باشد مانند دانشجو که طالب و خریدار علم است.<ref> - [https://lib.eshia.ir/50013/1/46 مطهری، نظام حقوقی زن در اسلام، بی‌تا، ج1، ص46- 49.]</ref>

===خواستگاری زن از مرد===

برخی بر این باورند که حق خواستگاری فقط مختص مردان نیست. زنان نیز هم‌چون مردان می‌توانند از این حق طبیعی استفاده کنند و در اسلام هیچ دستور صریحی برای اختصاص خواستگاری مردان از زنان وجود ندارد.<ref> - [https://lib.eshia.ir/10253/119/4 نجفی، «فمینیسم»، 1382ش، ج119، ص4.]</ref>

*دختر باکره بدون اذن ولی اجازۀ ازدواج ندارد و خواستگاری او از پسر فقط به‌منزلۀ اعلام آمادگی برای ازدواج است.

*بهتر است خواستگاری دختر از پسر تا جایی‌که ممکن است به شیوۀ غیرمستقیم صورت پذیرد تا به شخصیت زن آسیب نرسد.

*خواستگاری از سمت دختر، بهتر است در صورتی‌ اتفاق بیفتد که‌ طرف مقابل از لحاظ اخلاقی و ایمانی دارای صفات پسندیده باشد تا در آینده موجب خرده بر دختر نشود.<ref> - [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1_%D8%A7%D8%B2_%D9%BE%D8%B3%D8%B1 «خواستگاری دختر از پسر»،  ویکی‌فقه.]</ref>

برخی از تحقیقات نشان می‌دهند خواستگاری دختر از پسر آثار نامطلوبی از لحاظ روانی بر دختران دارد. آمار [[خودکشی]] دخترها در کشوری مثل هند که خواستگاری از سمت دختران اتفاق می‌افتد بسیار زیاد است؛ زیرا روحیۀ لطیف و شکنندۀ دختران در برابر جواب منفی مردان بسیار آسیب‌پذیر است.<ref> - [https://hawzah.net/fa/Article/View/111452/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 «خواستگاری در اسلام»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

===خواستگاری سنتی===

[[پرونده:Photo 6046434601620064387 x.jpg|جایگزین=مراسم خواستگاری با حضور اردوغان|بندانگشتی|حضور اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و همسرش در مراسم خواستگاری]]

رسم معمول سنت خواستگاری در ایران بدین شکل بوده است که آشنایی دختر و پسر برای ازدواج از طریق آشنایی خانواده‌ها صورت پذیرد. در این روش واسطه‌ای، بر اساس هم‌طرازی فرهنگی، فیزیکی و اقتصادی خانواده دختر را به خانواده [[پسر]] معرفی می‌‌کند. در برخی از شهرها ابتدا مادر و خواهر پسر به دیدار خانودۀ دختر می‌روند و در صورت پسند با پسر نزد خانواده حاضر می‌شوند.<ref>- [https://faslname.msy.gov.ir/article_263_b6d0b2c94de13019ebb26478a354409a.pdf جعفری وکوهستانی، «نگرش دختران جوان پیرامون فرهنگ خواستگاري به شیوۀ سنتی و جدید (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده رفاه درسال1395-96)»، 1395ش، ص2-3.]</ref> حضور بزرگان خانواده در مراسم خواستگاری و آشنایی دو خانوده قبل از ازدواج از نکات مثبت این نوع خواستگاری محسوب می‌شود.<ref>- [https://jz.ac.ir/post/826-%D8%AA%DB%8C%D8%BA-%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D8%AA-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «تیغ بدعت روی فرهنگ خواستگاری»، وب‌سایت جامعه الزهرا.]</ref> در این شیوۀ مرسوم خواستگاری، خانواده و سنت‌ها پشتوانۀ محکمی برای ازدواج جوانان و مهم‌ترین مولفۀ این مدل از خواستگاری هستند.<ref>- [https://www.soorban.com/wedding-guide/945-the-etiquette-of-courtship-that-lucky-girls-and-girls-should-know جعفری وکوهستانی، «نگرش دختران جوان پیرامون فرهنگ خواستگاري به شیوۀ سنتی و جدید (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده رفاه در سال1395-96)»، 1395ش، ص22.]</ref> این سبک از خواستگاری به‌معنای اهمیت نداشتن انتخاب دختر و پسر نیست؛ بلکه به‌معنای همراهی و هدایت خانواده برای انتخاب درست‌تر است.<ref> - [https://www.soorban.com/wedding-guide/945-the-etiquette-of-courtship-that-lucky-girls-and-girls-should-know «آداب و رسوم مراسم خواستگاری که دختر پسرهای دم بخت باید بدانند»، وب‌سایت سوربان.]</ref> در این شیوه خانواده‌ها در کنار طرفین ازدواج حضور دارند و شناخت جمعی صورت می‌گیرد و اطمینان و آرامش بیشتری برای انتخاب طرفین حاصل می‌شود.<ref>-  [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/01/30/1051625/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «آداب جلسۀ خواستگاری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین از آنجایی که مدیریت این شیوه از خواستگاری برعهدۀ خانواده‌ها است، قبل از درگیری عاطفی و احساسی دختر و پسر، زمینۀ شناخت معقول‌تر و منطقی‌تر برای پیوندی مستحکم‌تر مهیا می‌شود. مهم‌ترین محاسن این شیوۀ از خواستگاری عبارتند از:

*این شیوه با عقلانیت بیشتری همراه است؛

*این شیوه با فرهنگ و رسوم ایرانیان سازگارتر است؛

*با توجه به مدیریت و همراهی خانواده زمان بیشتری برای شناخت وجود دارد؛

*امنیت روانی و اجتماعی بالاتری دارد؛

*اهداف خواستگاری به این شیوه روشن‌تر است.<ref> - [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/01/30/1051625/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «آداب و رسوم مراسم خواستگاری که دختر پسرهای دم بخت باید بدانند»، وب‌سایت سوربان.]</ref>

===خواستگاری مدرن===

با گذر زمان و گسترش ویژگی‌های ساختاری مدرنیته مانند شهرنشینی، صنعتی شدن، گسترش تحصیلات، تغییر الگوهای فرهنگی و مهاجرت، ساختار اجتماعی جوامع تغییر کرده است و بستر تعامل و آشنایی با جنس مخالف نسبت به گذشته افزایش یافته است. فردگرایی برآمده از مدرنیته، مسالۀ ازدواج و شیوۀ آن را تحت ‌تاثیر قرار داده است و سبک جدیدی از خواستگاری و ازدواج بدون حضور خانواده‌ها را رقم زده است.<ref> - [https://profdoc.um.ac.ir/articles/a/1087127.pdf اکبری و نخعی‌راد، «بررسی جامعه‌شناختی دایرۀ همسرگزینی دختران در ارتباط با فضای مجازی»، بی‌تا، ص1-5.]</ref> خواستگاری بدین شیوه در اکثر موارد بدون اطلاع و دخالت خانواده‌ها و از طریق ارتباط دختر و پسر با یکدیگر در اماکن اجتماعی مانند محل کار، محل تحصیل، فضای مجازی و اماکن تفریحی اتفاق می‌افتد.<ref>- [https://faslname.msy.gov.ir/article_263_b6d0b2c94de13019ebb26478a354409a.pdf جعفری وکوهستانی، «نگرش دختران جوان پیرامون فرهنگ خواستگاري به شیوۀ سنتی و جدید (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده رفاه در سال1395-96)»، 1395ش، ص3.]</ref> آشنایی توسط خود جوانان و انتخاب سلیقۀ آنها، مهم‌ترین مولفۀ این سبک از خواستگاری است.<ref>- [https://faslname.msy.gov.ir/article_263_b6d0b2c94de13019ebb26478a354409a.pdf جعفری وکوهستانی، «نگرش دختران جوان پیرامون فرهنگ خواستگاري به شیوۀ سنتی و جدید (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده رفاه در سال1395-96)»، 1395ش، ص22.]</ref> بر اساس گزارش آمارها این سبک از خواستگاری تاکنون نتایج خوبی به‌دنبال نداشته است. مهم‌ترین معایب این خواستگاری عبارتند از:

*تصمیم‌گیری احساسی و عاطفی برای ازدواج و درنظر نگرفتن معایب طرف مقابل؛

*کم‌رنگ شدن نقش و سهم خانواده‌ها و استفاده نکردن از تجربیات آنها؛

*نداشتن شناخت دقیق از طرف مقابل؛

*مخالفت و طرد خانواده‌ها.<ref> - [https://www.soorban.com/wedding-guide/945-the-etiquette-of-courtship-that-lucky-girls-and-girls-should-know «آداب و رسوم مراسم خواستگاری که دختر پسرهای دم بخت باید بدانند»، وب‌سایت سوربان.]</ref>

==خواستگاری در آموزه‌های دینی==

یکی از رسوم قدیمی زرتشتیان، نامه‌نگاری از سمت خواستگار برای پدر دختر بوده که تا دهه‌های اخیر در میان زرتشتیان مرسوم بوده است. زرتشتیان برای میمنت و مبارکی، نامه را در کاغذی سبز می‌نوشتند و در پاکت سبز قرار می‌دادند. خانوادۀ [[دختر]] هم با همین تشریفات پاسخ نامه را برای خانوادۀ داماد می‌فرستادند. تهیۀ [[هدیه]] برای خانواده عروس در مراسم خواستگاری هم از جمله رسومی است که در فرهنگ ایرانی و در جریان ماجرای ازدواج سیاوش قابل ملاحظه است. در دورۀ ساسانی سرپرست و یا مادر داماد وظیفۀ خواستگاری را برعهده داشت که با بردن هدایایی مانند گل برای خانواده دختر تقاضا مطرح می‌شد. در برخی اساطیر ایرانی مانند ماجرای زال و رودابه خواستگاری زن از مرد هم مشاهده می‌شود.<ref> - [https://www.cgie.org.ir/fa/article/246516/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C احمدی و مجتهدپور، «خواستگاری»، وب‌سایت دائره المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

در آیین‌ها و اساطیر کهن ایرانی ملکه نقش مهمی در بقای زندگی داشت. همسر او که بارورکنندۀ او و در نهایت طبیعت بود، جایگاه ویژه‌ای داشت و لازم بود انتخاب او با دقت زیادی صورت پذیرد تا شخصی انتخاب شود که توانایی لازم برای اجرای این مسئولیت را داشته باشد. در این افسانه‌ها مردان برای دستیابی به ملکه باید آزمون‌های سختی را پشت‌سر می‌گذاشتند تا شایستگی خود را اثبات کنند. این آزمون‌ها در سه سطح هوش، قدرت و ثروت طبقه‌بندی می‌شد.<ref> - [https://www.irannamag.com/wp-content/uploads/2018/03/1p-Esparsham-IranNamag3.1Final.pdf اسپرغم و دیگران، «آزمون مردانۀ ازدواج در قصه‌های پریان ایرانی»، 1397ش، ص3-5.] </ref>

سنت خواستگاری از سفارش‌های مؤکد اسلام برای آغاز پیوند زناشویی است. [[حضرت محمد|پیامبر]] مردم را جمع کرد و بر خواستگاری مردان از دختران با عنوان «خطبه» تاکید کرد. <ref> - [https://lib.eshia.ir/26385/1/17 یوسفیان و الهامی‌نیا، احکام خانواده، بی‌تا، ج1، ص17.]</ref> برخی از فقها این سنت را عملی مستحب دانسته‌اند.<ref>- [https://ensani.ir/fa/article/107332/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82 مقدادی، «خواستگاری در فقه و حقوق»، 1383ش.]</ref> در [[فقه اسلامی]] خواستگاری از دو گروه از زنان حرام است؛ یک گروه زنانی هستند که همسر دارند و گروه دیگر زنانی هستند که در [[عده طلاق|عده]] به‌سر می‌برند.<ref>- [https://ensani.ir/fa/article/107332/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82 مقدادی، «خواستگاری در فقه و حقوق»، 1383ش.]</ref> در [[اسلام]] خواستگاری از زنی که از او خواستگاری شده است و پاسخ مثبت داده، کراهت دارد. همچنین خواستگاری در حال احرام کراهت دارد.<ref> - [https://lib.eshia.ir/23017/3/516/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C هاشمی ‌شاهرودی، فرهنگ فقه فارسی، 1382ش، ج3، ص516.] </ref>

*در خفا برگزار کردن مراسم خواستگاری؛ بنا به توصیه پیامبر پنهانی برگزار کردن مراسم خواستگاری از جمله آدابی است که برای خواستگاری کردن وارد شده است، برخلاف مراسم عروسی که توصیه به آشکار کردن آن است.

*ملاک‌های معقول داشتن برای انتخاب؛

*تحقیق کردن در مسیر خواستگاری؛

*توجه به معیارهای صحیح و شایسته و پرهیز از سطحی‌نگری و توجه صرف به ملاک‌های ظاهری؛

*دقت در نسب پدر و مادر طرفین؛

*دیدار عروس و داماد در مراسم خواستگاری؛

*مشورت کردن با شخص عاقل و خیرخواه؛

*ذکر خصوصیات طرفین در مراسم خواستگاری و سوال از یکدیگر؛

*توجه به هم‌کفو و هم‌شان بودن؛

*بی‌تکلف و آسان گرفتن مراسم خواستگاری؛

*[[دعا]] کردن در مراسم خواستگاری؛<ref> - [https://www.hawzahnews.com/news/330876/%D8%A7%D8%B2-%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D9%87 اصلانی، «درنگی در آداب ازدواج»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> مستحب است قبل از خواستگاری، خواستگار و ولی دختر خطبه‌ای با حمد و صلوات بخوانند.

*اولویت توجه به ارزش‌های دینی و اخلاقی خواستگار و قبول کردن پیشنهاد خواستگار مومن.<ref> - [https://lib.eshia.ir/11026/5/347 کلینی، الکافی، 1401ق، ج5، ص347.]</ref>

*پوشش مناسب و آراستگی در جلسۀ خواستگاری.

*همراه بردن گل و شیرینی توسط خانوادۀ پسر که نمایانگر حسن سلیقه و محبت پسر است.

*پذیرایی معقول در مراسم خواستگاری که نشان‌‌دهنده فرهنگ و شخصین خانوادۀ دختر است.<ref>-  [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/01/30/1051625/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «آداب جلسۀ خواستگاری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

===نگاه در جلسۀ خواستگاری===

با توجه به قداست و اهمیت ازدواج و تشکیل خانواده در اسلام، حکم نگاه به نامحرم به قصد ازدواج از حکم اولیۀ حرمت نگاه به نامحرم استثنا شده است. به همین دلیل فقهای اسلامی بر اصل حکم جواز نگاه به نامحرم به قصد ازدواج اتفاق نظر دارند؛ اگرچه با توجه به ادلۀ روایی متعدد در مورد محدودۀ نگاه میان فقها اختلاف نظر وجود دارد، سه نظریه دربارۀ محدودۀ نگاه به نامحرم به قصد ازدواج موقع خواستگاری وجود دارد.

 

===پوشش و آراستگی در جلسۀ خواستگاری===

نوع پوشش انسان‌ها نشان‌دهندۀ طرز تفکر و [[فرهنگ]] آنها است. از این رو کارشناسان توصیه می‌کنند لباس دختر و پسر در جلسۀ خواستگاری دارای رنگ مناسب، متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی و بدون چشم‌و‌هم‌چشمی باشد. انتخاب صحیح در پوشش خواستگاری در انتخاب طرفین اثرگذار است. آرایش و آراستگی جلسۀ خواستگاری نباید در حدی باشد که عیوب طرفین را پنهان کند. از لحاظ فقهی پنهان کردن عیوب موقع ازدواج موجب بطلان عقد است.<ref>-  [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/01/30/1051625/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C «آداب جلسۀ خواستگاری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>  

خواستگاری در فرهنگ‌های مختلف با آداب و رسوم متفاوتی برگزار می‌شود. در اکثر مناطق اقوام، نزدیکان عروس و داماد در این مراسم حضور دارند و برای انتخاب صحیح به طرفین کمک می‌کنند. در برخی از کشورها مانند هندوستان خواستگاری از سمت خانواده دختر صورت می‌پذیرد. در برخی از فرهنگ‌ها مانند دزفول و ترکمنستان چای خوردن دختر در مجلس خواستگاری نشانۀ جواب مثبت به داماد است. در لاهیجان دو استکان چای یکجا خوردن نشانۀ رد خواستگار است.

در فرهنگ اعراب پیش از اسلام هم، خواستگاری یکی از مولفه‌های اصلی ازدواج محسوب می‌شد. در آن زمان اگر مردی تقاضای ازدواج با دختری را داشت نزد ولیِ او می‌رفت و دختر را خواستگاری می‌کرد. ولیِ دختر بدون در نظر داشتن رضایت دختر تقاضای خواستگار را رد یا قبول می‌کرد.<ref> - [https://lib.eshia.ir/10265/8/8/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C منتظری مقدم، «گونه‌های ازدواج در عصر جاهلی»، 1384ش، ص8.] </ref>

در قرون وسطی ازدواج در پیوند با مذهب بوده است و خواستگاری‌ها در طول مراسم مذهبی انجام می‌شد.‌ یکی از آداب رایج خواستگاری در فرهنگ غرب که ریشه در تفکرات قرون وسطی دارد رسم زانو زدن به‌هنگام خواستگاری است. این شیوۀ پیشنهاد ازدواج صرفاً بیانگر عشق و علاقه نبوده، بلکه حاکی از احترام و تمکین و بردگی ابدی بوده است. امروزه اشک شوق ریختن دختر در فرهنگ غربی هنگام خواستگاری با این شیوه امری رمانتیک به‌شمار می‌رود؛ اما کارشناسان معتقدند این اشک شوق نشانۀ یک ظلم پنهانی در غرب در حق زنان است. رابطۀ زن و مرد در فرهنگ مدرن غربی در حد روابط دوستانه تعریف شده است و خواستگاری زن از سوی مرد و درخواست برای زندگی مشترک و متعهدانه، امری شگفت‌آور برای زن غربی تلقی می‌شود.

در [[مازندران]] مرحلهٔ قبل از خواستگاری؛ «کیجا وین» (دختر دیدن)<ref>[https://jayedenj.ir/wedding-customs-in-mazandaran/ «رسم‌ورسوم عروسی در مازندران: قبلاً به چه شکل بود؟»، وب‌سایت جای دنج.]</ref> و خواستگاری اصلی «خازندی» گفته می‌شود،<ref>[http://olom2007.blogfa.com/post/17 «آداب‌ورسوم ازدواج در مازندران»، وبلاگ علوم 2007.]</ref> پس از مرحلهٔ اول، در صورت موافقت خانوادهٔ دختر، فردای [[خواستگاری]]، خانوادهٔ پسر غذا و شیرینی به خانهٔ دختر می‌فرستند.<ref>[https://www.isna.ir/news/92041207522/نگاهی-به-آداب-و-رسوم-ازدواج-در-مازندران «نگاهی به آداب‌ورسوم ازدواج در مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref>

«اِلچیلیخ» در زبان ترکی به‌معنای [[خواستگاری]] است.<ref>[https://www.isna.ir/amp/orumiyeh-10191/ «آشنایی با برخی رسوم و سنت‌های قدیمی آذربایجان غربی»، خبرگزاری دانشجویان ایران.]</ref> پس از طی مرحلهٔ اول خواستگاری و دریافت جواب مثبت، خواستگاری اصلی به‌همراه داماد، خانوادهٔ پسر و بزرگان فامیل صورت می‌گیرد. در این مراسم خانوادهٔ داماد؛ گل و شیرینی، نبات و کله‌قند به منزل عروس می‌برند. در این مجلس دختر و پسر با اجازهٔ بزرگترها در اتاقی صحبت کرده و با یکدیگر آشنا می‌شوند. خانواده‌ها نیز، در رابطه با [[مهریه]] و دیگر رسوم با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند تا به توافق برسند. در انتهای این مراسم، در صورت توافق دو [[خانواده]]، با شیرینی از مهمان‌ها پذیرایی می‌شود و کله‌قند را یکی از بزرگان خانواده داماد می‌شکند. هر یک از حاضرین نیز به نیت خوشبختی عروس و داماد، مقداری از آن قند را می‌خورند.<ref>[https://tashrifino.com/Blog/409/آداب-رسوم-مردم-تبریز-ارومیه-آذری-ها-عروسی «آداب‌ورسوم مردم تبریز، ارومیه و آذری‌ها در عروسی»، وب‌سایت تشریفینو.]</ref>

==مسائل حقوقی==

*«آداب و رسوم مراسم خواستگاری که دختر پسرهای دم بخت باید بدانند»، وب‌سایت سوربان، تاریخ بازدید: 20 دی 1402ش.

*«آداب جلسۀ خواستگاری»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 30 فروردین 1395ش.

*احمدی، محسن و مجتهدپور، یاسمین، «خواستگاری»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1398ش.

*امینی، پناه، «زانو زدن هنگام خواستگاری: چرا برای پیشنهاد ازدواج زانو می‌زنند؟»، وب‌سایت خبرنامه، تاریخ درج مطلب: 29 بهمن 1401ش.

*«خواستگاری دختر از پسر»، ویکی‌فقه، تاریخ بازدید: 20 دی 1402ش.

*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 20 دی 1402ش.

*«عادی شدن به‌معنای رواج یافتن نوعی از پوشش‌های غیرعفیفانه، مشکل جامعه را حل نخواهد کرد»، وب‌سایت خیبر، تاریخ بازدید: 20 دی 1402ش.

*هاشمی ‌شاهرودی، محمود، فرهنگ فقه فارسی، قم، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، 1382ش.

* حاجی‌زاده، محبوبه، «خواستگاری»، دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، وب‌سایت دائرهٔ المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ دی ۱۳۹۸ش.

* خزائی، مرتضی، «ناشناخته‌های آداب‌ورسوم ازدواج در مشهد (قسمت اول)»، وب‌سایت رهام ۷۲۴، تاریخ درج مطلب: ۸ اسفند ۱۳۹۸ش.

* «مراسم ازدواج بختیاری‌ها»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مراد ۱۳۹۹ش.

* «مراسم پیش از ازدواج مردم بلوچ»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مرداد ۱۳۹۹ش.

* «نگاهی به آداب‌ورسوم ازدواج در مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۲ تیر ۱۳۹۲ش.

* «۲۰ مورد از مهم‌ترین سوالات شناخت قبل از ازدواج که باید پرسیده شوند!»، وب‌سایت مرکز روانشناختی رهیاب، تاریخ بازدید: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.