بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۱: خط ۳۱:
'''تشییع جنازه'''، همراهی و مشارکت در انتقال جنازه تا مکان خاک‌سپاری.
'''تشییع جنازه'''، همراهی و مشارکت در انتقال جنازه تا مکان خاک‌سپاری.


تشییع جنازه در [[فرهنگ اسلامی]]، به‌عنوان بخشی از [[آیین تدفین]]، عملی [[مستحب]] است که از یک‌سو، حرمت [[انسان]] درگذشته و [[بدن]] او را پاس می‌دارد و از سوی دیگر، به حاضران در مراسم تشییع، ناپایداری [[زندگی]] در [[دنیا]] را یادآوری می‌کند تا آنان از باقی‌مانده [[سرمایه عمر|سرمایهٔ عمر]] خویش بهرهٔ بیشتری برگیرند و آن را [[توشه آخرت]] سازند. ازاین‌رو در سخن و سیرهٔ [[حضرت محمد]] و [[اهل‌بیت]] او به حضور و مشارکت در تشییع جنازه و [[طلب آمرزش]] از [[خدا]] برای خود و درگذشتگان، سفارش شده است.
تشییع جنازه در [[فرهنگ اسلامی]]، به‌عنوان بخشی از [[خاک‌سپاری#آیین تدفین|آیین تدفین]]، عملی [[مستحب]] است که از یک‌سو، حرمت [[انسان]] درگذشته و [[بدن]] او را پاس می‌دارد و از سوی دیگر، به حاضران در مراسم تشییع، ناپایداری [[زندگی]] در [[دنیا]] را یادآوری می‌کند تا آنان از باقی‌مانده [[سرمایه عمر|سرمایهٔ عمر]] خویش بهرهٔ بیشتری برگیرند و آن را [[توشه آخرت]] سازند. ازاین‌رو در سخن و سیرهٔ [[حضرت محمد]] و [[اهل‌بیت]] او به حضور و مشارکت در تشییع جنازه و [[طلب آمرزش]] از [[خدا]] برای خود و درگذشتگان، سفارش شده است.


== جایگاه تشییع جنازه در آیین خاک‌سپاری اسلامی ==
== جایگاه تشییع جنازه در آیین خاک‌سپاری اسلامی ==
در [[فرهنگ|فرهنگ‌های مختلف]]، مراسم [[خاک‌سپاری]] مردگان [[آداب]] متنوعی دارد. در فرهنگ اسلامی، [[مرگ]] به معنای جدایی [[روح]] و حقیقت وجود آدمی از جسم او است، اما بدن انسان که در وضعیت مرگ، جنازه نامیده می‌شود همچنان دارای احترام است و باید با آداب ویژه‌ای به خاک سپرده شود.<ref>مجلسی، [https://ar.lib.eshia.ir/11008/31/88/حرمة_المسلم_ميتا بحار الانوار]، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۸۸.</ref> آداب اسلامی مربوط به جنازه، از هنگام [[احتضار]] به معنای آشکار شدن نشانه‌های مرگ در [[انسان]]، آغاز می‌شود. در چارچوب فرهنگ اسلامی، هرگاه انسانی در آستانه مرگ و خروج روح از بدن قرار می‌گیرد، اطرافیان، جنازۀ او را به‌سوی [[قبله]] می‌گردانند و [[شهادتین]] را به او تلقین می‌کنند. [[ادب اسلامی]] دیگر آن است که [[جنابت|جُنُب]] و [[قاعدگی|حائض]] از حضور در کنار انسان در حال جان‌دادن، پرهیز کند. مسلمانان پس از مرگ، جنازه را [[غسل میت|می‌شویند]]، با [[کافور]]، آن را [[حنوط|خوش‌بو می‌کنند]] و [[کفن|پارچه‌ای پاکیزه]] بر آن می‌پوشانند؛ سپس بر جنازه، نماز می‌خوانند و آن را تا [[قبر|محل دفن]]، همراهی و مشایعت می‌کنند. [[مسلمان|مسلمانان]]، جنازه را به صورت کفن‌پوش، در قبر وارد می‌کنند، آن را روبه‌قبله قرار می‌دهند و صورت مرده را بر خاک گور می‌نهند. در پایان [[سنگ لحد]] را قرار می‌دهند و قبر را با خاک می‌پوشانند.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/18/توجيهه_إلى_القبلة العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، ص۱۸-۱۳۱.</ref>
در [[فرهنگ|فرهنگ‌های مختلف]]، مراسم [[خاک‌سپاری]] مردگان [[آداب]] متنوعی دارد. در فرهنگ اسلامی، [[مرگ]] به معنای جدایی [[روح]] و حقیقت وجود آدمی از جسم او است، اما [[بدن]] انسان که در وضعیت مرگ، جنازه نامیده می‌شود همچنان دارای احترام است و باید با آداب ویژه‌ای به خاک سپرده شود.<ref>مجلسی، [https://ar.lib.eshia.ir/11008/31/88/حرمة_المسلم_ميتا بحار الانوار]، ۱۴۰۳ق، ج۳۱، ص۸۸.</ref> آداب اسلامی مربوط به جنازه، از هنگام [[احتضار]] به معنای آشکار شدن نشانه‌های مرگ در [[انسان]]، آغاز می‌شود. در چارچوب فرهنگ اسلامی، هرگاه انسانی در آستانه مرگ و خروج روح از بدن قرار می‌گیرد، اطرافیان، جنازۀ او را به‌سوی [[قبله]] می‌گردانند و [[شهادتین]] را به او تلقین می‌کنند. [[ادب اسلامی]] دیگر آن است که [[جنابت|جُنُب]] و [[قاعدگی|حائض]] از حضور در کنار انسان در حال جان‌دادن، پرهیز کند. مسلمانان پس از مرگ، جنازه را [[غسل میت|می‌شویند]]، با [[کافور]]، آن را [[حنوط|خوش‌بو می‌کنند]] و [[کفن|پارچه‌ای پاکیزه]] بر آن می‌پوشانند؛ سپس بر جنازه، نماز می‌خوانند و آن را تا [[قبر|محل دفن]]، همراهی و مشایعت می‌کنند. [[مسلمان|مسلمانان]]، جنازه را به صورت کفن‌پوش، در قبر وارد می‌کنند، آن را روبه‌قبله قرار می‌دهند و صورت مرده را بر خاک گور می‌نهند. در پایان [[سنگ لحد]] را قرار می‌دهند و قبر را با خاک می‌پوشانند.<ref>طباطبایی یزدی، [https://ar.lib.eshia.ir/10027/2/18/توجيهه_إلى_القبلة العروة الوثقی]، ١٤١٩ق، ج۲، ص۱۸-۱۳۱.</ref>


== حکم شرعی ==
== حکم شرعی ==
خط ۵۴: خط ۵۴:
== آداب تشییع جنازه ==
== آداب تشییع جنازه ==
مسلمانان و به‌ویژه [[شیعه|شیعیان]] در آداب و مناسک دینی، پیرو [[پیامبر اکرم]] و اهل‌بیت او هستند. مورخان و حدیث‌نگاران در سیره پیامبر و [[اهل‌بیت]] به آداب بسیاری دربارهٔ تشییع جنازه توجه کرده‌اند، ازجمله:
مسلمانان و به‌ویژه [[شیعه|شیعیان]] در آداب و مناسک دینی، پیرو [[پیامبر اکرم]] و اهل‌بیت او هستند. مورخان و حدیث‌نگاران در سیره پیامبر و [[اهل‌بیت]] به آداب بسیاری دربارهٔ تشییع جنازه توجه کرده‌اند، ازجمله:
* [[حضرت محمد]]، مسلمانان را به حفظ آرامش و وقار و آرام راه‌رفتن در تشییع جنازه سفارش کرده و از آنها خواسته است که جنازه را با شدت، بالا و پایین نکنند. او هنگام تشییع جنازه، اندوهگین می‌شد، کم سخن می‌گفت و بیشتر حدیث نفس می‌کرد. او همچنین به [[ابوذر]] سفارش کرد که در تشییع جنازه، با خشوع به یاد داشته باش که تو نیز به او می‌پیوندی.
* [[حضرت محمد]]، مسلمانان را به حفظ آرامش و وقار و آرام راه‌رفتن در تشییع جنازه سفارش کرده و از آنها خواسته است که جنازه را با شدت، بالا و پایین نکنند. او هنگام تشییع جنازه، اندوهگین می‌شد، کم سخن می‌گفت و بیشتر حدیث نفس می‌کرد. او همچنین به [[ابوذر]] سفارش کرد که در تشییع جنازه، با خشوع به یاد داشته باش که تو نیز به او می‌پیوندی.<ref>ری‌شهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%A3%D8%AF%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D9%8A%D9%8A%D8%B9 میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶-۲۹۷۷.</ref>
* [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] آنگاه که در تشییع جنازه‌ای صدای خنده مردی را شنید به او یادآوری کرد که [[زندگی]] در این دنیا جاودان نیست و مرگ، سرنوشت حتمی همگان است. او هنگامی که جنازه‌ای را پس از تشییع به خاک سپردند به خانواده میت که بر مرگ او شیون و زاری کردند، سفارش کرد که فرارسیدن مرگ خود را به یاد داشته باشند.
* [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] آنگاه که در تشییع جنازه‌ای صدای خنده مردی را شنید به او یادآوری کرد که [[زندگی]] در این دنیا جاودان نیست و مرگ، سرنوشت حتمی همگان است. او هنگامی که جنازه‌ای را پس از تشییع به خاک سپردند به خانواده میت که بر مرگ او شیون و زاری کردند، سفارش کرد که فرارسیدن مرگ خود را به یاد داشته باشند.<ref>ری‌شهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%A3%D8%AF%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D9%8A%D9%8A%D8%B9 میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶-۲۹۷۷.</ref>
* [[امام محمد باقر]] به تشییع‌کنندگان سفارش کرده است که هنگام تشیع جنازه، خود را به‌جای او فرض کنند که از خدا می‌خواهد تا به دنیا بازگردد و همچون زندگان تلاش کند. [[امام جعفر صادق]] نیز به تشییع‌کنندگان سفارش می‌کند که در تشییع جنازه، عبرت‌پذیر باشند. وی از سرخوشی کسانی که مرگ دیگران را می‌بینند و همچنان در غفلت و فراموشی می‌مانند، ابراز شگفتی می‌کند.<ref>ری‌شهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/أدب_التشييع میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶-۲۹۷۷.</ref>
* [[امام محمد باقر]] به تشییع‌کنندگان سفارش کرده است که هنگام تشیع جنازه، خود را به‌جای او فرض کنند که از خدا می‌خواهد تا به دنیا بازگردد و همچون زندگان تلاش کند. <ref>ری‌شهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/%D8%A3%D8%AF%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D9%8A%D9%8A%D8%B9 میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶-۲۹۷۷.</ref>
* [[امام جعفر صادق]] به تشییع‌کنندگان سفارش می‌کند که در تشییع جنازه، عبرت‌پذیر باشند. وی از سرخوشی کسانی که مرگ دیگران را می‌بینند و همچنان در غفلت و فراموشی می‌مانند، ابراز شگفتی می‌کند.<ref>ری‌شهری، [https://ar.lib.eshia.ir/11023/4/2976/أدب_التشييع میزان الحکمة]، ۱۴۱۶ق، ج۴، ص۲۹۷۶-۲۹۷۷.</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==