تربیت جنسی کودک: تفاوت میان نسخه‌ها

| حجم فایلپادکست    =3/44

| تاریخ پادکست      =11-1-1405

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

<big>'''تربیت ‌جنسی کودک'''</big>؛ ارائۀ تدریجی اطلاعات مورد نیاز در مورد موضوعات جنسی به کودک.

تربیت جنسی [[کودک]]، از مهم‌ترین و دشوارترین بخش‌های تربیتی کودک است. برای دستیابی به رشد جنسی سالم در کودکان و جلوگیری از انحرافات جنسی در بزرگسالی، لازم است زمینۀ شکل‌گیری هویت جنسی و نقش جنسی فراهم شده و به اقدامات پیشگیرانه و راهکارهای عملی برای جلوگیری از بیداری زودهنگام جنسی توجه شود و به پرسش‌های جنسی کودکان به‌صورت صحیح، با حفظ [[حیا]] و متناسب با سن، جنسیت و سطح درک کودک پاسخ داده شود.

==مفهوم‌شناسی==

مقصود از تربیت جنسی پرورش فرد در بازه‌های سنی کودکی، نوجوانی و جوانی جهت آشنایی با جنسیت خود، پذیرش آن و تمایل به ایفای نقش‌های فردی و اجتماعی منحصر به جنسیت خود، جلوگیری از انحرافات جنسی و نحوۀ تعامل با هم‌جنس و جنس مخالف و هنجارها و ناهنجاری‌های جنسی است.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/24869?pageNumber=13&viewType=pdf فقیهی، تربیت جنسی، 1387ش، ص19-21.]</ref> آموزش جنسی به موضوع ارتباط‌ جنسی بین دو انسان بالغ می‌پردازد و تربیت ‌جنسی ایجاد زمینۀ لازم برای رشد تدریجی و هماهنگ غریزۀ‌ جنسی با هدف حفظ فرد از آسیب‌های ‌جنسی در دوره‌های مختلف رشد است.<ref>[https://nazaninhabibi.ir/sex-education-necessary-for-psychological-education/ «تربیت‌ جنسی لازمۀ تربیت ‌روانی»، وب‌سایت نازنین حبیبی.]</ref> در تربیت جنسی کودکان، رعایت اصل تدریج و آموزش گام‌به‌گام، با در نظر داشتن رشد جسمی، عقلی و جنسیت کودک، لازمۀ اثربخشی آن است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص201. ]</ref> بیان زودهنگام مسائل جنسی می‌تواند موجب بروز ناهنجاری‌ در کودک شود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیب‌های جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص70. ]</ref> اهداف تربیت ‌جنسی کودک را چنین گزارش کردند:

*زمینه‌سازی مناسب برای رشد سالم جنسی؛

*آگاهی و انتظار صحیح از هویت جنسی خود؛

*ارضای درست و هنجارمند غریزه جنسی؛

*جلوگیری از کجروی‌های جنسی و ایجاد پاک‌دامنی در جامعه؛

*آشنایی با حلال و حرام جنسی هنگام رسیدن به سن بلوغ؛

*مهیا ساختن دختر و پسر برای زندگی سالم خانوادگی.<ref>[https://alr.ctb.iau.ir/article_540643_c68ee8195fd2d608949402538cd3da08.pdf قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامی‌بستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، 1396ش، ص184 – 182 و 178.]</ref>

هویت جنسی، شناخت شخصی کودک از سرشت طبیعی و جنسیت خود به‌عنوان دختر یا پسر و همچنین کسب آگاهی از نقش جنسیتی خود و تمایلات متناسب با نوع جنس خود است. در صورتی که میان جنسیت و رفتارها [[سازگاری]] وجود نداشته باشد، سبب بروز اختلالاتی همچون [[دوجنسیتی]]، همجنس‌گرایی، نارضایتی جنسی و مبدل‌پوشی می‌شود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55-56. ]</ref>

==اهمیت تربیت ‌جنسی==

تربیت جنسی کودکان یکی از ارکان اساسی در روند تربیت آنان به‌ شمار می‌رود. در جهان امروز، کودکان به طور گسترده در معرض پیام‌ها و اطلاعات جنسی از طریق رسانه‌هایی مانند فیلم‌ها، تبلیغات و [[فضای مجازی]] قرار دارند. آموزش صحیح در این زمینه، به آن‌ها کمک می‌کند تا خودآگاهی لازم را به‌دست آورده و بتوانند از خود در برابر آسیب‌ها و تهدیدهای احتمالی محافظت کنند. ارائه اطلاعات لازم و صحیح در زمینۀ مسائل ‌جنسی باعث کمک به تصمیم‌گیری، ایجاد چارچوب اخلاقی برای ابراز هیجانات جنسی، شجاعت، اراده، اقتدار، [[عفاف|عفّت]]، تواضع، کسب نقش‌ جنسی مطلوب و تحکیم بنیان [[خانواده]] می‌شود. همچنین تربیت ‌جنسی زمینۀ حسّ زیبایی‌دوستی، عشق‌ورزی، محبت، فداکاری، نگرش مثبت فرد از خود، [[اعتماد‌به‌نفس|اعتمادبه‌نفس]]، روابط‌ بین‌فردی مناسب، احترام به خود و سایرین، رضایت از زندگی، بهداشت‌روانی، هویّت ‌سالم، رشد سالم‌ جنسی و کاهش مشکلات و انحرافات‌ جنسی، ترویج فعالیت‌های ‌جنسی ایمن‌تر و آماده‌کردن کودکان برای زندگی سالم را فراهم می‌کند.

تربیت جنسی از مهم‌ترین و حساس‌ترین مسائل تربیتی کودکان است که بر سایر سطوح زندگی کودک اثر می‌گذارد.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص55.]</ref> توجه به این تربیت، زمینه‌های رشد طبیعی کودک را فراهم می‌کند و از بروز رفتارهای نابه‌هنگام و نابه‌هنجار در او جلوگیری می‌کند یا در صورت ابتلاء، برای آن راهکارهایی ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص185. ]</ref>

==دیدگاه‌ها در رابطه با تربیت ‌جنسی==

*دیدگاه اعتدالی؛ اسلام معتقد به شکوفایی طبیعی غریزۀ جنسی و ارضای آن از طریق [[ازدواج]] است و بر محرک‌های محیطی منجر به انحرافات اخلاقی گوشزد می‌کند.

==شیوه‌های تربیت ‌جنسی در کودک==

رشد و ثبات هویت جنسی و نقش جنسیتی، موجب سلامت جنسی کودک می‌شود. همچنین، اقدامات پیشگیرانه به‌منظور مراقبت از بیداری جنسی و جلوگیری از لغزش و اختلال جنسی، دو محور اساسی در تربیت جنسی کودک به شمار می‌روند.<ref> [https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69.]</ref> استفاده همزمان از روش‌های مستقیم و غیرمستقیم در تربیت جنسی کودک ضروری است:[[پرونده:تربیت-جنسی-کودک1.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|محبت به فرزند، تربیت ‌جنسی غیرمستقیم]]

===تربیت ‌جنسی مستقیم و غیر مستقیم===

در روش مستقیم؛ به آموزش نوع جنسیت، نقش جنسی، پرورش هویت جنسی و پیشگیری از تحریکات جنسی پرداخته می‌شود و شامل موضوعاتی است که به‌طور مستقیم با نقش، وظایف، تمایلات و رفتارهای جنسی دختر و پسر ارتباط دارد؛ مانند تربیت [[هویت‌ جنسی]]، پیشگیری از تحریکات جنسی و پاسخ به [[سؤالات جنسی کودک]].<ref name=":0" />

روش غیرمستقیم؛ این شیوه ناظر بر تأمین نیازهای روانی- عاطفی کودک با راهکارهایی، همچون محبت‌کردن، نوازش، [[هدیه‌دادن]]، حفظ شأن و ارزش کودک است؛ همچنین برقراری امنیت فردی و اجتماعی کودک، پرورش فطری کودک، تأدیب و پرورش روحیۀ پایبندی به ارزش‌ها، مجموعه عوامل مؤثر در رشد جنسی سالم کودکان است<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/62d58cc1-9ac5-4ecf-b83d-9d8d7eb7b001?p=1966674&m=6839 فقیهی، «خانواده و روش‌های تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزه‌های اسلامی»، 1395ش، ص41-49.]</ref> و شامل جنبه‌های عاطفی، عملکردی و شناختی اثرگذار بر رفتارهای جنسی، مانند محبت به فرزند، پرورش فضائل اخلاقی، رشد ارزش و باورهای مذهبی است. این موضوعات باعث تسهیل رشد طبیعی دختر و پسر و مصونیت از اختلالات و انحرافات جنسی می‌شوند.

=== زمان مناسب برای تربیت ‌جنسی کودک ===

اگرچه آغاز تربیت جنسی کودکان را پرسش‌های جنسی آنان که معمولاً در سنین سه تا پنج سالگی مطرح می‌شود، تعیین می‌کند؛ اما تربیت جنسی باید متناسب با رشد کودک در سنین مختلف اتفاق بیفتد:  

*1 تا 2 سالگی؛ کودکان باید بدانند بدن‌شان شخصی است و تمام اعضای بدن، از جمله [[اندام خصوصی]] را برای بیان موضوعات سلامتی، سوءاستفاده جنسی و کمک به داشتن درک عادی از این قسمت‌ها نام ببرند.

*2 تا 4 سالگی؛ کودک بداند کسی اجازۀ لمس [[بدن]] و اندام خصوصی او را ندارد.<ref name=":1" /> کودک باید نام صحیح اعضای بدن، آموزش مفهوم فضای خصوصی، حس مثبت به [[جنسیت]] خود و درک صحیح از اینکه نوزادان از کجا می‌آیند.<ref name=":2">[https://www.beytoote.com/baby/tuition/education4-marital-issues.html «در چه سنی مسائل جنسی را به کودکان آموزش دهیم؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>

*5 تا 8 سالگی؛ آموزش هنجارهای اجتماعی در [[برهنگی]]، [[حریم خصوصی]] و احترام به سایرین در روابط، نحوۀ استفادۀ ایمن از تلفن‌همراه، فضای مجازی، واکنش در موقعیت‌های مشکل‌ساز و اصول اولیۀ بلوغ و آگاهی از تفاوت‌های دو جنس، درک درست از [[تولیدمثل]] حیوانات و گیاهان.<ref name=":2" />

*9 تا 12 سال؛ آموزش‌های لازم دربارۀ بلوغ و تغییراتی که در جسم، ذهن و احساسات آنان رخ می‌دهد و آگاهی از موارد سوء استفادۀ جنسی، آشنایی با تغییرات جنسی دوران [[بلوغ]]، درک درست از روند تولیدمثل.<ref name=":2" />

=== واکنش‌های والدین در تربیت ‌جنسی ===

والدین، مهم‌ترین نقش را در تربیت ‌جنسی کودک و رفع ابهامات او دارند. والدین در پاسخ‌دادن به کنجکاوی کودک در مورد موضوعات ‌جنسی به شیوه‌های گوناگون رفتار می‌کنند:

#برخورد خشونت‌آمیز؛ در نتیجۀ این رفتار، کودک برای حلّ دغدغۀ ذهنی ایجاد شده، به سراغ منابع دیگری مانند دوستان و [[سن مجاز دسترسی کودکان به فضای مجازی|فضای مجازی]] می‌رود.

#ارائۀ اطلاعات کم و یا اشتباه به‌دلایلی مانند ناآگاهی و سؤالات مکرّر فرزند.

#ارائه اطلاعات اضافی؛ در این حالت کودک به‌دلیل عدم درک اطلاعات فراتر از سطح درک خود، عوارض زیادی را متحمل می‌شود و منجر به [[بلوغ زودرس]] می‌شود.

#ارائه اطلاعات صحیح و لازم به فرزند؛ در نتیجۀ ایجاد محیطی مناسب برای تربیت ‌جنسی فرزند به‌خاطر مطالعه و ارتباط با مشاور، فضای مناسب برای اعتمادبه‌نفس کودک ایجاد می‌شود و سؤالات خود را بدون احساس خجالت می‌پرسد.

#استقبال از سؤال کودک، جدی‌گرفتن موضوع، عدم اضطراب از جواب‌دادن و طفره‌نرفتن؛

#تشویق کودک به ارائۀ نظرات و اطلاعات خود؛

#ارائۀ پاسخ مختصر، ساده، صادقانه و قابل ‌فهم و بیان ارزش‌های‌ دینی؛

#بررسی میزان درک و دریافت کودک از مطلب و تکرار آن برای اصلاحات مورد نیاز.<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/sexual-caress-of-children/ محمدی، «تربیت ‌جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح ‌کابل]</ref>

==عوامل==

=== عوامل مؤثر در تربیت ‌نادرست جنسی کودک ===

*خانواده؛ کمبود محبت در خانواده، عدم اعتماد‌به‌نفس، مکشوف‌‌بودن ارتباط ‌‌زناشویی‌ والدین، عدم‌آگاهی فرزندان از موضوعات‌ جنسی، حفظ‌‌نکردن حریم‌ها، تنظیم‌نبودن زمان بیداری و خواب، پوشش‌ نامناسب.

*عوامل محیطی و اجتماعی؛ فضاهای اطلاعاتی، مدرسه، دوستان، رسانه‌های منحرف‌کننده، ناکامی، بیکاری و [[اوقات فراغت زنان خانه‌دار|اوقات‌فراغت]] و الگوبرداری اشتباه از رفتارهای ضدّارزشی دیگران.

*عوامل جسمانی و روانی؛ بلوغ ‌زودرس، بیماری‌های طولانی، حساسیت‌های پوستی، ضعف تقوا و اراده.

=== موانع تربیت ‌جنسی در کودک ===

تربیت جنسی متناسب با باور، نژاد، قوم، مذهب، فرهنگ در میان خانواده‌ها متفاوت است. پنهانی‌ دانستن مسائل ‌جنسی از سوی خانواده و انکار آن، ترس از ارائۀ اطلاعات اشتباه، ترس از انحراف و تحریک‌‌ جنسی کودک، سبب تربیت‌ جنسی ناآگاهانه و ایجاد تصوّر غلط از موضوعات ‌جنسی می‌شود.

==نقش جنسی==

به مجموعه رفتارها و کنش‌های هماهنگ با جنسیت هر کودک و متناسب با طبیعتِ دختربودن یا پسربودن، از جمله سبک لباس، نوع اسباب‌بازی‌ها و بازی‌ها، نقش جنسی گفته می‌شود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص57-56. ]</ref>  

====توجه به بازی و اسباب‌بازی کودکان====

در آموزه‌های اسلامی به والدین توصیه شده که با کودکان خود هم‌بازی شوند تا در این همراهی، نوع بازی متناسب با هر جنس و عدم بازی دختران با پسران را نظارت کنند. والدین باید توجه داشته باشند که استفاده مدام از اسباب‌بازی‌های جنس دیگر در طولانی‌مدت موجب سردرگمی در هویت و اختلال جنسی کودک می‌شود. همچنین توجه والدین به این نکته ضروری است که بازی‌های کودکانه محتوای جنسی را شامل نشود؛ بازی‌هایی، همچون دکتربازی و مامان‌بازی موجب می‌شود کودکان در مورد اندام جنسی یکدیگر به کنجکاوی بپردازند. این مورد ممکن است در کودکانی که فیلم‌های جنسی دیده‌اند، شاهد روابط [[رابطه زناشویی|زناشویی]] والدین خود بوده‌اند و اندام جنسی آنها را دیده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص63. ]</ref>   و یا مورد سوء استفادۀ جنسی قرار گرفته‌اند، به‌صورت تقلید رفتار مشاهده شود؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.]</ref> والدین باید در صورت چنین مشاهده‌ای ممنوعیت و زشتی این نوع بازی‌ها و اینکه خدا این نوع بازی‌ها را دوست ندارد را به کودکان اعلام کنند.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص62-63. ]</ref>   ضمن اینکه رفتار هیجانی خود را کنترل کرده و از تنبیه افراطی خودداری کنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص127.]</ref>  

====عدم تبعیض میان دختر و پسر====

برتر ندانستن جنسیتی خاص در محیط [[خانواده]] سبب احساس رضایت فرزندان از جنسیت خود، [[اعتمادبه‌نفس]] و رشد مناسب هویت جنسی کودک می‌شود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص64. ]</ref>

====ناراضی نبودن والدین از جنسیت خود====

برخی از مادران نارضایتی خود از جنسیت خویش را بارها در برابر فرزندان ابراز می‌کنند که این اظهار در برابر دختران سبب سردرگمی آنان و احساس عدم ارزشمندی و [[تنفر]] از جنست خود و گرایش به جنسیت مقابل می‌‌شود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67. ]</ref>

استفادۀ والدین از پوشش جنس مقابل یا ایجاد هر نوع تغییر در ظاهر که مختص جنس دیگر است، سبب بروز اختلال در نقش [[تفکیک جنسیتی|جنسیتی]] و هویت جنسی کودکان می‌شود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص67. ]</ref>

==رویکردها==

 

* اجازه‌گرفتن هنگام ورود به اتاق والدین: آموزش کسب اجازه برای ورود کودکان ممیز به اتاق خواب [[ادب قرآنی ورود به اتاق والدین|والدین]] در سه نوبت، قبل از نماز صبح، نیمۀ روز و بعد از نماز عشا مورد تأکید آیات و روایات است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیب‌های جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص71. ]</ref>

* رعایت نحوۀ پوشش والدین و فرزندان: سبک پوشش والدین در حضور فرزندان اهمیت دارد، پوشش‌های محرک و باز یا در مقابل، افراط در [[پوشش]] در حضور کودک هر دو سبب برانگیختن حس کنجکاوی کودک می‌شود. البته مادر در حضور فرزند دختر می‌تواند از پوشش راحت‌تری استفاده کند.

<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص126.]</ref>

* پرهیز والدین از معاشقه در حضور فرزندان: هر گونه رفتار جنسی و استفاده از الفاظ و عبارات با مضامین جنسی در حضور کودکان توسط والدین به شدت نهی شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیب‌های جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص72. ]</ref> برقراری روابط جنسی در برابر نوزاد نیز به‌دلیل فعال بودن حافظۀ تصویری او و برداشت خشونت از آن مورد منع واقع شده است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%AF/ «داشتن رابطۀ جنسی در حضور نوزاد»، وب‌سایت مجلۀ تصویر زندگی.]</ref> البته ابراز محبت‌های رفتاری والدین در برابر کودکان با رعایت حدود برای برقراری روابط صحیح عاطفی [[کودک]] در آینده لازم است.<ref>[https://alosalammoshavere.com/%D8%A8%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF/ «بوسیدن همسر در حضور فرزند»، وب‌سایت الو سلام مشاوره.]</ref>

* پرهیز از لمس اندام جنسی کودک: باید توجه داشت که هنگام خارش اندام جنسی کودک <ref>[https://article.tebyan.net/351241/15-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-7-%D8%B3%D8%A7%D9%84 تجاره، «15 اصل مهم برای تربیت جنسی کودکان زیر 7 سال»، وب‌سایت تبیان.]</ref> و شست‌وشوی آن، تا حد ممکن از لمس خودداری کرد تا موجب تحریک یا عادت کودک نشود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص73-72.]</ref>

* جدا کردن بستر خواب فرزندان:‌ در روایات از جداسازی بستر خواب کودکان از شش سالگی از یکدیگر تأکید شده است. این جداسازی تنها شامل رختخواب فرزندان پسر از دختر، یا فرزندان از والدین نیست؛ بلکه شامل دختران از هم و پسران از هم نیز می‌شود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1629010275-9521-1400-2-12.pdf محمدی پناه و دیگران، «مؤلفه‌های تربیت جنسی کودک از منظر فقه تربیتی»، 1400ش، ص229-231.]</ref>

* منع حرکات تهییج‌آمیز نسبت به کودک:‌ پرهیز از نشاندن دختر خردسال روی زانوی فرد غریبه، پرهیز افراد بالغ از بوسیدن کودک جنس مخالف، پرهیز از خوابیدن چند کودک زیر یک لحاف، پرهیز از پوشاندن لباس دخترانه به پسران و بالعکس.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/105612/%d8%aa%d8%b1%d8%a8%db%8c%d8%aa-%d8%ac%d9%86%d8%b3%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85 مدن، «تربیت جنسی در اسلام»، 1383ش، ص205-206. ]</ref>

* نظارت بر ابزار و محیط‌های مرتبط با کودک: وظیفۀ نظارت و مراقبت از ذهن و روان کودک در برابر محتواهای نامناسب موجود در بازی‌های رایانه‌ای، تلفن همراه، [[اینترنت]]، فیلم، شبکه‌های ماهواره‌ای، [[کتاب‌]]<nowiki/>ها و لوازم‌التحریرها از دیگر مؤلفه‌های تربیت جنسی در کودکان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1223810/%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%A8-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85?q=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&score=25.0&rownumber=1 مقدادی و جوادپور، «پیشگیری از آسیب‌های جنسی کودکان در اسلام»، 1396ش، ص73. ]</ref>

* پاسخ مناسب به سؤالات جنسی کودک: سؤالاتی که معمولاً کودکان در ابتدا با آن مواجه می‌شوند؛ پرسش دربارۀ دلیل تفاوت آلت جنسی دختر و پسر، نحوۀ [[تولد]] کودک و محل خروج نوزاد است. برای پاسخ به این سؤالات صلاح نیست به تشریح مسائل پیچیدۀ زناشویی پرداخته شود. برخورد [[هوش هیجانی کودک|هیجانی]] و نفرت‌انگیز، شتاب‌زدگی، خندیدن و عصبانی‌شدن هنگام پرسش کودک سبب برانگیختن کنجکاوی کودک می‌شود؛ اما برخورد معمولی با این پرسش این تصور را به کودک می‌دهد که پرسش او با دیگر پرسش‌ها تفاوتی ندارد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/62d58cc1-9ac5-4ecf-b83d-9d8d7eb7b001?p=1966674&m=6839 فقیهی، «خانواده و روش‌های تربیت جنسی کودکان بر مبنای آموزه‌های اسلامی»، 1395ش، ص57-55.]</ref> پاسخ به سؤال‌های جنسی کودک متناسب با سطح درک او، با حفظ [[حیا]] و با بهره‌گیری از تمثیل و نظام تکوین و [[زندگی]] حیوانات باشد؛ برای مثال با بیان تخم‌زایی مرغ، بچه‌زایی گربه و گوسفند و تکثیر گیاهان، کودک به پاسخ می‌رسد. پاسخ به سؤال‌های جنسی در حد نیاز کودک و به‌صورت اجمالی کافی است؛ پاسخ‌ها نباید تحریک‌آمیز باشد و والدین نباید از پاسخ به سؤال‌های کودک طفره روند و یا احساس شرم کنند. پاسخ‌گویی به سؤالات کودک نیاز به آگاهی، هنرمندی و زکاوت دارد. از پاسخ‌های غیرواقعی، مانند اینکه خدا تو را از آسمان به ما داده یا از بیمارستان خریده‌ایم باید کاملاً اجتناب کرد.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص75-76.]</ref>

* تقویت مهارت‌های خودمراقبتی در کودکان: آموزش قسمت‌های خصوصی بدن و قوانین مربوط به آن، آموزش نحوۀ واکنش کودک در مواقع احساس خطر، تعیین قوانینی، مانند ممنوعیت بوسیدن لب‌ها، نشان دادن یا خارج‌کردن لباس زیر در برابر دیگران، معرفی افراد مجاز برای شست‌وشوی او از مواردی هستند که از سوءاستفادۀ جنسی کودکان جلوگیری می‌کنند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1823539/%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?q=%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87%20%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%87%20%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA%20%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86%20%D9%BE%DB%8C%D8%B4%20%D8%A7%D8%B2%20%D8%AF%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&score=25.0&rownumber=1 نادری و دیگران، «تجربۀ زیستۀ مادران از تربیت جنسی کودکان پیش از دبستان»، 1400ش، ص122.]</ref>

تفکیک مدارس پسران و دختران، برنامه‎‌‌ریزی آموزشی متفاوت، تفاوت در برخی واحدهای درسی، استفاده از کارکنان آموزشی هم‌جنس در ایران و برخی از کشورها سبب فراهم شدن زمینه‌های رشد سالم جنسی، جسمی و روحی دانش‌آموزان و پیشرفت تحصیلی می‌شود.<ref>[https://pasokhgoo.ir/node/96896 «فواید و مضرات جداکردن کلاس‌ها و تک جنسیتی شدن»، مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی.]</ref>

تربیت جنسی کودک با تأکید بر [[حرمت تن|حرمت بدن]]، به‌معنای آموزش اصول احترام به حریم جسمی و جنسی فرد است، به‌طوری‌که کودک از سنین ابتدایی یاد بگیرد بدن او دارای ارزش و حریم خصوصی است که باید از تعرض، دسترسی غیرمجاز و نقض آن محافظت شود. آموزش حرمت بدن به کودک باید از سنین پایین شروع شود. والدین باید هنگام تعویض پوشک یا لباس کودک، از انجام این کار در حضور دیگران خودداری کنند تا پیام حفظ حریم بدن به کودک منتقل شود. همچنین، به کودک باید آموخته شود که در مکان‌های خصوصی مثل حمام، لباس‌های خود را عوض کند و از بدنش محافظت کند. این اصول باید در تمامی مراحل رشد کودک رعایت شود تا او درک کند بدنش دارای حرمت است و نباید در معرض دید یا لمس دیگران قرار گیرد.<ref>[https://www.eghtesadonline.com/news/365952/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85 «مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»،  وب‌سایت اقتصاد آنلاین.]</ref>

در صورتی که مسائل جنسی بدون هیچ گونه محدودیتی و به صورت علنی مطرح شوند، این امر می‌تواند موجب از بین رفتن حیا در کودکان شود. فقدان حیا و نبود حساسیت در مورد حفظ حریم شخصی، به تدریج باعث تضعیف ارزش‌های اخلاقی و دینی در ذهن کودک می‌شود و در نهایت ممکن است کودک را به [[انحرافات جنسی]] هدایت کند.<ref>[[«تربیت جنسی کودکان از منظر اسلام»، وب‌سایت راسخون.]]</ref>  

 

کارشناسان معتقدند که [[غریزۀ جنسی]] از سه سالگی در کودکان به‌صورت نهفته وجود دارد. عدم توجه به تربیت جنسی در کودکان و استفاده نکردن از تدابیر تربیتی می‌تواند خطرات جدی به‌ویژه در دورۀ [[نوجوانی]] آنان در پی داشته باشد. آشناسازی کودک با مسائل جنسی و قراردادن او در معرض عوامل و تحریکات بیرونی پیش از زمان مناسب آن، سبب بیداری نابه‌هنگام جنسی، مشغولیت ذهنی و بروز عادت‌های ناپسند، انحراف‌ها و اختلال‌های جنسی همچون [[خودارضایی]]، [[پریشانی]]، قراردادن خود در معرض سوء استفادۀ جنسی، کندشدن دورۀ [[رشد طبیعی]]، جامعه‌پذیری منفی کودک و سرانجام توسعۀ مفاسد خواهد بود.<ref>[https://noorlib.ir/en/book/view/56349?pageNumber=56&viewType=pdf مرویان حسینی، تربیت جنسی در اسلام، 1395ش، ص69-71.]</ref>

==پانویس==

{{پانویس}}  

==منابع==

*«آموزش مسائل ‌جنسی برای کودکان زیر 5 سال، نکات ساده و حیاتی»، وب‌سایت کیدزی، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش.

*اذانی، اختر، «تربیت ‌جنسی کودکان»، وب‌سایت ایمپو، تاریخ درج مطلب: خرداد 1401ش.

*اعلایی، معصومه، «تربیت ‌جنسی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*«تربیت ‌جنسی فرزندان»، ویکی‌پرسه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*«تربیت جنسی کودک در سنین ۲ تا ۱۲ سال»، وب‌سایت کیدزی، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش

*«تربیت ‌جنسی کودک و نوجوان چگونه باید باشد؟»، وب‌سایت انتخاب ‌نو، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*«تربیت جنسی کودک و نوجوان»، وب‌سایت نیک‌اندیشان، تاریخ بازدید، 27 فروردین 1402ش.

*«تربیت ‌جنسی کودکان را از چه سنی شروع کنیم؟»، وب‌سایت بینش‌‌ نوین، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*«تربیت ‌جنسی کودکان»، وب‌سایت دکتر مهاجرانی، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*تربیت جنسی کودکان»، وب‌سایت فیلیا تخصصی‌ترین سایت مشاوره روانشناسی، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش.

*«تربیت ‌جنسی لازمۀ تربیت ‌روانی»، وب‌سایت نازنین حبیبی، تاریخ درج مطلب: 9 مهر 1398ش.

*«چگونه با فرزندان خود در مورد آموزش‌های ‌جنسی صحبت کنیم؟»، وب‌سایت ایران اچ آی وی، تاریخ بازدید: 24 اسفند 1401ش.

*«راهکارهای تربیت ‌جنسی صحیح»، وب‌سایت مرکز مشاوره و روان‌شناسی آیه، تاریخ بازدید: 25 اسفند 1401ش.

*«شیوه‌های آموزش و تربیت‌ جنسی با نگاهی به سبک زندگی اهل‌بیت علیهم‌السلام»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بازدید: 26 اسفند 1401ش.

*قبادیان و دیگران، «تربیت جنسی کودکان ونوجوانان با رویکرد اسلامی بستري براي پیشگیري ازجرائم و انحرافات»، فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین‌الملل، سال دهم، شماره سی‌وهشتم، زمستان 1396ش.

*«مراقبت جنسی را جایگزین تربیت جنسی کنیم»، وب‌سایت اقتصاد آنلاین، تاریخ درج مطلب: 20 تیر 1398ش.

*محمدی، خدیجه، «تربیت ‌جنسی کودکان را جدی بگیرید»، روزنامۀ صبح ‌کابل، تاریخ درج مطلب: 14 اکتبر 2019.

*محمدی بلبان‌آباد، سمیرا، «جزوه آموزشی راهنمای تربیت جنسی کودکان برای دانشجویان مامایی»، 1396ش.

*معتمدی، الهه، «تربیت جنسی کودکان؛ در چنین مسائلی باید چه کار انجام داد؟»، وب‌سایت درمانکده، تاریخ بازدید: 22 فروردین 1404ش.

*«نقش نهاد تربیتی در تنظیم زیستی جامعه»، کارگر آنلاین، تاریخ درج مطلب: 25 شهریور 1399ش.