علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
==== قانون سن ازدواج در ایران ==== | ==== قانون سن ازدواج در ایران ==== | ||
قانون مدنی مصوب سال ۱۳۱۳ش، سن ازدواج برای دختران را ۱۵ سال و برای پسران را ۱۸ سال تعیین کرد. در [[قانون حمایت خانواده]]، مصوب ۱۳۵۳ش، سن ازدواج برای دختران، به ۱۸ سال و برای پسران به ۲۰ تغییر کرد و فقط با گواهی دادگاه، سن ازدواج برای دختران میتوانست به ۱۵ سال تقلیل پیدا کند. در اصلاحات قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ش، قانون منع ازدواج قبل از بلوغ برداشته شد و با رعایت مصلحت توسط ولی طفل، مجاز دانسته شد. در سال ۱۳۸۱ش، بر لزوم اخذ مجوز دادگاه برای ازدواج کودکان تأکید و برای تخلفکننده از این قانون، مجازات قانونی در نظر گرفته شد. در سال ۱۳۹۶ش تغییری در قانون سن ازدواج داده شد و ازدواج دختران قبل از ۱۳ سال تمام شمسی و پسران قبل از ۱۶ سال تمام شمسی ممنوع میشد و طی تبصرهای قید شد که عقد ازدواج بین ۱۳ تا ۱۶ سال برای دختران و ۱۶ تا ۱۸ سال برای پسران منوط به [[اذن ولی در ازدواج|اذن ولی]] و رعایت مصلحت و تشخیص دادگاه خواهد بود. در حال حاضر و پس از تغییرات دیگری که انجام شد، سن قانونی ازدواج برای دختر، ۱۳ سال تمام شمسی و برای پسر، ۱۵ سال تمام شمسی است. | قانون مدنی مصوب سال ۱۳۱۳ش، سن ازدواج برای دختران را ۱۵ سال و برای پسران را ۱۸ سال تعیین کرد. در [[قانون حمایت خانواده]]، مصوب ۱۳۵۳ش، سن ازدواج برای دختران، به ۱۸ سال و برای پسران به ۲۰ تغییر کرد و فقط با گواهی دادگاه، سن ازدواج برای دختران میتوانست به ۱۵ سال تقلیل پیدا کند. در اصلاحات قانون مدنی در سال ۱۳۶۱ش، قانون منع ازدواج قبل از بلوغ برداشته شد و با رعایت مصلحت توسط ولی طفل، مجاز دانسته شد. در سال ۱۳۸۱ش، بر لزوم اخذ مجوز دادگاه برای ازدواج کودکان تأکید و برای تخلفکننده از این قانون، مجازات قانونی در نظر گرفته شد.<ref>[https://hoqoqmedia.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/ «تاریخچه سن ازدواج در ایران»، وبسایت حقوق مدیا].</ref> در سال ۱۳۹۶ش تغییری در قانون سن ازدواج داده شد و ازدواج دختران قبل از ۱۳ سال تمام شمسی و پسران قبل از ۱۶ سال تمام شمسی ممنوع میشد و طی تبصرهای قید شد که عقد ازدواج بین ۱۳ تا ۱۶ سال برای دختران و ۱۶ تا ۱۸ سال برای پسران منوط به [[اذن ولی در ازدواج|اذن ولی]] و رعایت مصلحت و تشخیص دادگاه خواهد بود.<ref>[https://hoqoqmedia.com/تاریخچه-سن-ازدواج-در-ایران/ «تاریخچه سن ازدواج در ایران»، وبسایت حقوق مدیا].</ref> در حال حاضر و پس از تغییرات دیگری که انجام شد، سن قانونی ازدواج برای دختر، ۱۳ سال تمام شمسی و برای پسر، ۱۵ سال تمام شمسی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/957821/fa شریعتی و همکاران، «بررسی فقهی_حقوقی سن ازدواج در حقوق ایران»، ۱۳۹۹ش، ص۱۷-۱۹].</ref> | ||
==== سن مطلوب برای ازدواج در ایران ==== | ==== سن مطلوب برای ازدواج در ایران ==== | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
افزایش سن ازدواج دختران روستایی، بهعنوان تحولی اجتماعی با پیامدهای فردی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نشاندهندهٔ تغییر ارزشها و سبک زندگی است. این موضوع، برای برنامهریزی توسعه و سیاستگذاری اجتماعی ضروری است، چراکه بر الگوهای خانواده، نرخ باروری و ساختار سنی [[جمعیت]] تأثیر میگذارد.<ref>[https://www.farhangeilam.ir/article_141439_ef09968d137cd1a7091b82cefe43f0b8.pdf تاجبخش و پویافر، واکاوی علل تغییر الگوی سنی ازدواج روستاییان، 1400ش، ص149].</ref> سن ازدواج در ایران که در گذشته، بهویژه در روستاها، پایینتر بود، از اواسط قرن بیستم به دلیل تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به تدریج افزایش یافته و در دهههای اخیر میانگین آن برای زنان و مردان، بهویژه در شهرها، بهطور قابل توجهی بیشتر شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص106].</ref> | افزایش سن ازدواج دختران روستایی، بهعنوان تحولی اجتماعی با پیامدهای فردی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نشاندهندهٔ تغییر ارزشها و سبک زندگی است. این موضوع، برای برنامهریزی توسعه و سیاستگذاری اجتماعی ضروری است، چراکه بر الگوهای خانواده، نرخ باروری و ساختار سنی [[جمعیت]] تأثیر میگذارد.<ref>[https://www.farhangeilam.ir/article_141439_ef09968d137cd1a7091b82cefe43f0b8.pdf تاجبخش و پویافر، واکاوی علل تغییر الگوی سنی ازدواج روستاییان، 1400ش، ص149].</ref> سن ازدواج در ایران که در گذشته، بهویژه در روستاها، پایینتر بود، از اواسط قرن بیستم به دلیل تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به تدریج افزایش یافته و در دهههای اخیر میانگین آن برای زنان و مردان، بهویژه در شهرها، بهطور قابل توجهی بیشتر شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص106].</ref> | ||
میانگین سن ازدواج دختران روستایی ایران از ۱۹ سال در سال ۱۳۳۵ش به ۲۲ سال در سال ۱۳۹۵ش افزایش یافته و همراه با کاهش ازدواجها، افزایش [[طلاق]]ها و رشد [[تجرد قطعی]]، نگرانیهایی را ایجاد کرده است، بهویژه که نسبت دختران مجرد در روستاها دو برابر شهرها گزارش شده و این تغییرات به عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نسبت داده میشود.<ref>[https://amar.org.ir/news/ID/2384/میانگین-سن-در-اولین-ازدواج-برای-زنان-کاهش-و-برای-مردان-افزایش-یافت «میانگین سن در اولین ازدواج برای زنان کاهش و برای مردان افزایش یافت»، وبسایت مرکز آمار ایران].</ref> میانگین سن ازدواج در شهرها بهدلیل عواملی مانند تحصیلات، [[اشتغال زنان]] و هزینههای بالاتر، بیشتر از روستاها است، اما با مدرن شدن جوامع، این تفاوت کاهش یافته است. [[مهاجرت]] پسران روستایی به شهرها نیز فرصتهای ازدواج دختران روستایی را محدود کرده و آمار ازدواج پسران را در مقایسه با دختران افزایش داده است. | میانگین سن ازدواج دختران روستایی ایران از ۱۹ سال در سال ۱۳۳۵ش به ۲۲ سال در سال ۱۳۹۵ش افزایش یافته و همراه با کاهش ازدواجها، افزایش [[طلاق]]ها و رشد [[تجرد قطعی]]، نگرانیهایی را ایجاد کرده است، بهویژه که نسبت دختران مجرد در روستاها دو برابر شهرها گزارش شده و این تغییرات به عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نسبت داده میشود.<ref>[https://amar.org.ir/news/ID/2384/میانگین-سن-در-اولین-ازدواج-برای-زنان-کاهش-و-برای-مردان-افزایش-یافت «میانگین سن در اولین ازدواج برای زنان کاهش و برای مردان افزایش یافت»، وبسایت مرکز آمار ایران].</ref> میانگین سن ازدواج در شهرها بهدلیل عواملی مانند تحصیلات، [[اشتغال زنان]] و هزینههای بالاتر، بیشتر از روستاها است، اما با مدرن شدن جوامع، این تفاوت کاهش یافته است. [[مهاجرت]] پسران روستایی به شهرها نیز فرصتهای ازدواج دختران روستایی را محدود کرده و آمار ازدواج پسران را در مقایسه با دختران افزایش داده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص117].</ref> | ||
=== چالشهای افزایش سن ازدواج === | === چالشهای افزایش سن ازدواج === | ||
افزایش سن ازدواج پیامدهای منفی متعددی را به دنبال دارد که به برخی از آنها اشاره میشود: | افزایش سن ازدواج پیامدهای منفی متعددی را به دنبال دارد که به برخی از آنها اشاره میشود: | ||
* تجرد بالا؛ حرکت بهسمت افزایش سنّ ازدواج، احتمال تجرد قطعی را بهویژه برای دختران افزایش میدهد. با انتقال از گروه سنّی ۲۹–۲۵ سال به ۳۰ سال و بالاتر، شانس ازدواج دختران بر مبنای تقاضای پسران برای ازدواج، بهشدت کاهش مییابد. بر اساس نتایج برخی تحقیقات، احتمال اینکه دختری در سنّین ۳۴–۳۰ سالگی ازدواج کند حدود نصف احتمال ازدواج دختری در سنین ۲۹–۲۵ ساله است و اگر این دختر در گروه سنّی ۳۵ تا ۳۹ سالگی قرار گیرد این احتمال به یکپنجم کاهش خواهد یافت. اگر سنّ زن به همین ترتیب به گروههای سنّی بالاتر انتقال یابد، شانس ازدواج او بهمیزان بیشتری کاهش خواهد یافت تا جاییکه در ۵۰ سالگی، این شانس به صفر نزدیک میشود. بر اساس برآوردهای موجود، کاهشی که در عمومیت ازدواج مقطعبهمقطع از سرشماری ۱۳۸۵ش تا ۱۳۹۵ش آغاز شده، تا ۴۰ سال آینده ادامه خواهد یافت و نسبت زنانی را که تا ۵۰ سالگی هرگز ازدواج نخواهند کرد تا بیش از ۲۰ درصد در ۱۴۳۵ش افزایش خواهد داد. | * تجرد بالا؛ حرکت بهسمت افزایش سنّ ازدواج، احتمال تجرد قطعی را بهویژه برای دختران افزایش میدهد. با انتقال از گروه سنّی ۲۹–۲۵ سال به ۳۰ سال و بالاتر، شانس ازدواج دختران بر مبنای تقاضای پسران برای ازدواج، بهشدت کاهش مییابد. بر اساس نتایج برخی تحقیقات، احتمال اینکه دختری در سنّین ۳۴–۳۰ سالگی ازدواج کند حدود نصف احتمال ازدواج دختری در سنین ۲۹–۲۵ ساله است و اگر این دختر در گروه سنّی ۳۵ تا ۳۹ سالگی قرار گیرد این احتمال به یکپنجم کاهش خواهد یافت. اگر سنّ زن به همین ترتیب به گروههای سنّی بالاتر انتقال یابد، شانس ازدواج او بهمیزان بیشتری کاهش خواهد یافت تا جاییکه در ۵۰ سالگی، این شانس به صفر نزدیک میشود. بر اساس برآوردهای موجود، کاهشی که در عمومیت ازدواج مقطعبهمقطع از سرشماری ۱۳۸۵ش تا ۱۳۹۵ش آغاز شده، تا ۴۰ سال آینده ادامه خواهد یافت و نسبت زنانی را که تا ۵۰ سالگی هرگز ازدواج نخواهند کرد تا بیش از ۲۰ درصد در ۱۴۳۵ش افزایش خواهد داد.<ref>[https://resalat-news.com/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F/ طباطبایی، «چرا سن ازدواج بالا رفت؟»، وب¬سایت روزنامۀ رسالت.]</ref> | ||
* کاهش فرزندآوری؛ ازدواج در سنین بالاتر، بهطور طبیعی سن باروری را کاهش میدهد. این امر میتواند منجر به کاهش نرخ باروری و افزایش [[سالمندی]] جمعیت شود. کاهش فرزندآوری پیامدهای منفی متعددی برای جامعه بهدنبال دارد که از جملهٔ آنها کمبود نیروی کار جوان، افزایش بار مالی بر روی سیستمهای مراقبتهای بهداشتی و رفاهی و بهطور کلی، برهم خوردن تعادل جمعیتی است. | * کاهش فرزندآوری؛ ازدواج در سنین بالاتر، بهطور طبیعی سن باروری را کاهش میدهد. این امر میتواند منجر به کاهش نرخ باروری و افزایش [[سالمندی]] جمعیت شود.<ref>[https://resalat-news.com/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F/ طباطبایی، «چرا سن ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامۀ رسالت.]</ref> کاهش فرزندآوری پیامدهای منفی متعددی برای جامعه بهدنبال دارد که از جملهٔ آنها کمبود نیروی کار جوان، افزایش بار مالی بر روی سیستمهای مراقبتهای بهداشتی و رفاهی و بهطور کلی، برهم خوردن تعادل جمعیتی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/419299/fa محمودیان، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، ۱۳۸۳ش، ص۲۸].</ref> | ||
* افزایش سالمندی، افزایش سالمندی و پیری جمعیت از آثار افزایش سنّ ازدواج میتواند باشد. امروزه بسیاری از افرادی که بهنگام ازدواج نمیکنند در معرض عبور از سن مناسب برای ازدواج و ورود به مرحله تجرد قطعی و تنهایی تا پایان عمر هستند. افزایش جمعیت سالخورده باعث سنگینتر شدن تأمین هزینهها و امکانات و کمتر شدن پساندازها شده و در نتیجه سرمایهگذاری عمومی و رشد اقتصادی را کاهش میدهد. | * افزایش سالمندی، افزایش سالمندی و پیری جمعیت از آثار افزایش سنّ ازدواج میتواند باشد. امروزه بسیاری از افرادی که بهنگام ازدواج نمیکنند در معرض عبور از سن مناسب برای ازدواج و ورود به مرحله تجرد قطعی و تنهایی تا پایان عمر هستند. افزایش جمعیت سالخورده باعث سنگینتر شدن تأمین هزینهها و امکانات و کمتر شدن پساندازها شده و در نتیجه سرمایهگذاری عمومی و رشد اقتصادی را کاهش میدهد.<ref>[https://ijer.atu.ac.ir/article_8302.html قویدل و میرغیاثیمرادی، «پیری جمعیت، امید به زندگی و رشد اقتصادی»، 1396، ص160.]</ref> | ||
* افزایش روابط نامشروع؛ به تعویق افتادن ازدواج ممکن است افراد را به سمت روابط نامشروع و خارج از چارچوب خانواده سوق دهد. این امر میتواند به بارداریهای ناخواسته، [[سقط جنین]]، بیماریهای مقاربتی و مشکلات خانوادگی منجر شود. | * افزایش روابط نامشروع؛ به تعویق افتادن ازدواج ممکن است افراد را به سمت روابط نامشروع و خارج از چارچوب خانواده سوق دهد. این امر میتواند به بارداریهای ناخواسته، [[سقط جنین]]، بیماریهای مقاربتی و مشکلات خانوادگی منجر شود.<ref>[https://vista.ir/m/a/7qj62/تحلیل-روان-شناختی-افزایش-سن-ازدواج-و-نقش-آن-در-انحرافات-اخلاقی-جوانان شجاعی، «تحلیل روانشناختی افزایش سن ازدواج و نقش آن در انحرافات اخلاقی جوانان»، وبسایت مجله ویستا].</ref> | ||
* افزایش تنهایی و ایجاد مشکلات روانی؛ افراد تنها در سنین بالاتر، به دلیل عدم تجربه زندگی مشترک و تشکیل خانواده، ممکن است بیشتر در معرض [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] و تنهایی قرار بگیرند. این احساس تنهایی میتواند منجر به گوشهگیری، [[انزوای اجتماعی]] و حتی مشکلات روحی و روانی جدیتر شود. | * افزایش تنهایی و ایجاد مشکلات روانی؛ افراد تنها در سنین بالاتر، به دلیل عدم تجربه زندگی مشترک و تشکیل خانواده، ممکن است بیشتر در معرض [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] و تنهایی قرار بگیرند. این احساس تنهایی میتواند منجر به گوشهگیری، [[انزوای اجتماعی]] و حتی مشکلات روحی و روانی جدیتر شود.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/687410/فصل-تنهایی-ها-افزایش-سن-ازدواج-دختران-تبدیل-به-یک-آسیب-اجتماعی حاجیان، «فصل تنهاییها/ افزایش سن ازدواج دختران تبدیل به یک آسیب اجتماعی میشود» وبسایت باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران].</ref> | ||
* سختگیری در انتخاب؛ افراد با افزایش سن، تجربیات و دیدگاههای بیشتری در زندگی کسب میکنند. این امر ممکن است منجر به افزایش معیارها و انتظارات آنها در انتخاب همسر شده و یافتن فردی که تمام این معیارها را بهطور کامل داشته باشد، دچار چالش کند. | * سختگیری در انتخاب؛ افراد با افزایش سن، تجربیات و دیدگاههای بیشتری در زندگی کسب میکنند. این امر ممکن است منجر به افزایش معیارها و انتظارات آنها در انتخاب همسر شده و یافتن فردی که تمام این معیارها را بهطور کامل داشته باشد، دچار چالش کند.<ref>[https://farsnews.ir/fars/news/14000914000617/همسریابی-سخت%E2%80%8Cترین-مرحله-ازدواج-افزایش-سن-ازدواج-و-سخت-شدن-معیارهای «همسریابی، سختترین مرحله ازدواج/ افزایش سن ازدواج و سختشدن معیارهای انتخاب»، خبرگزاری فارس]؛ [https://www.isna.ir/news/99073022045/وسواس-در-انتخاب-با-بالا-رفتن-سن-ازدواج میرمعینی، «وسواس در انتخاب با بالارفتن سن ازدواج»، خبرگزاری ایسنا].</ref> | ||
* کاهش نیروی انسانی؛ از اثرات افزایش سنّ ازدواج کاهش نیروی انسانی در جامعه است. با پایین آمدن آمار ازدواج، آمار رشد جمعیت نیز پایین آمده، نیروی انسانی کشور با کاهش مواجه میشود. این امر که بر اثر کاهش تشکیل خانواده و فرزندآوری به وجود آمده، به یک مسألهٔ اجتماعی تبدیل شده است. جمعیت یک جامعه، جهت پیشبرد اهداف توسعهای، مهم است و بههمین دلیل بسیاری از دولتها طرحهای حمایت از ازدواج بهنگام، تشکیل [[خانواده]] و [[فرزندآوری]] را در دستور کار خود قرار میدهند. | * کاهش نیروی انسانی؛ از اثرات افزایش سنّ ازدواج کاهش نیروی انسانی در جامعه است. با پایین آمدن آمار ازدواج، آمار رشد جمعیت نیز پایین آمده، نیروی انسانی کشور با کاهش مواجه میشود. این امر که بر اثر کاهش تشکیل خانواده و فرزندآوری به وجود آمده، به یک مسألهٔ اجتماعی تبدیل شده است. جمعیت یک جامعه، جهت پیشبرد اهداف توسعهای، مهم است و بههمین دلیل بسیاری از دولتها طرحهای حمایت از ازدواج بهنگام، تشکیل [[خانواده]] و [[فرزندآوری]] را در دستور کار خود قرار میدهند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن ازدواج«، خبرگزاری جمهوری¬ اسلامی.]</ref> | ||
=== راهکارهای کاهش سن ازدواج === | === راهکارهای کاهش سن ازدواج === | ||
