| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
== کاربرد و خواستگاه سوزندوزی == | == کاربرد و خواستگاه سوزندوزی == | ||
ایرانیان برای آفرینش نقش در هنر سوزندوزی، از عناصر طبیعت،<ref>افروغ، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، ۱۳۸۸ش، ص۸۳.</ref> زیورآلات، اعضای بدن بهخصوص چشم، آرزوها، تخیلات، مذهب و باورهای قومی و فرهنگی الهام گرفتهاند.<ref>دکالی، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۶.</ref> سوزندوزی علاوه بر لباس، روی پرده، روبالشی، سجاده، جانماز، کیسهٔ [[پول]]، سفرهٔ [[نان]]، سفرهٔ قند، [[بقچه]]، خوانچه، روقوری، جلد قرآن و قنداق نوزادان نیز استفاده میشد که برخی از آنها هنوز هم رایج است.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | ایرانیان برای آفرینش نقش در هنر سوزندوزی، از عناصر طبیعت،<ref>افروغ، «فرم و رنگ در هنر بلوچ»، ۱۳۸۸ش، ص۸۳.</ref> زیورآلات، اعضای بدن بهخصوص چشم، آرزوها، تخیلات، مذهب و باورهای قومی و فرهنگی الهام گرفتهاند.<ref>دکالی، «هنر سوزندوزی زنان بلوچ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۶.</ref> سوزندوزی علاوه بر لباس، روی پرده، روبالشی، سجاده، جانماز، کیسهٔ [[پول]]، سفرهٔ [[نان]]، سفرهٔ قند، [[بقچه]]، خوانچه، روقوری، جلد قرآن و قنداق نوزادان نیز استفاده میشد که برخی از آنها هنوز هم رایج است.<ref>تحویلدار، جغرافیای اصفهان، ۱۳۴۲ش، ص۹۹.</ref> | ||
== انواع سوزندوزی == | |||
برخی از انواع رایج سوزندوزی شامل موارد زیر است: | |||
# '''[[خامهدوزی]]'''؛ خامهدوزی روی پارچههای ساتن، کتان و چلوار با سوزن ظریف و نخ ابریشمی خام انجام میشود؛ | |||
# '''[[سوزندوزی بلوچی|بلوچیدوزی]]'''؛ در این مدل بیشتر از نخی با رنگ قرمز و پارچههای استفاده میشود که تاروپود صاف و مستقیم داشته باشد؛ | |||
# '''[[ممقاندوزی]]'''؛ این هنر روی پارچههای ساتن و متقال مشکی با نخهای ابریشمی رنگی دوخته میشود؛ | |||
# '''سیاهدوزی'''؛ این سوزندوزی روی پارچهٔ سیاه بیشتر با طرح جانوران، طبیعت، ادوات جنگی و نقوش وابسته به عقاید و باورها دوخته میشود.<ref>[https://www.digikala.com/mag/everything-about-needlework/ نکیدان، «سوزندوزی؛ هنری که با نام مردم بلوچ گره خورده است»، دیجیکالا.]</ref> | |||
# '''نواردوزی'''؛ در این هنر از نوارهای آماده استفاده میشود. بهدلیل صرفهجویی نقشهای زیبایی را روی کنارههای اضافی پارچه به نام نوار، سوزندوزی کرده بعد در کارهای تکمیلی از آن استفاده میکنند؛ | |||
# '''پریواردوزی'''؛ از این دوخت با نقوش هندسی بهصورت حصیری، بیشتر روی دامن استفاده میشود.<ref>[https://mag.sarak-co.com/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86/ میرزایی، «بررسی لباس اقوام بلوچ»، وبسایت سارک.]</ref> همچنین از نخ ابریشیمی با ظرافت زیاد در قسمت حاشیهٔ روسری زنان بلوچ استفاده میشود که بعد از ختم کار بخیههای روی پارچه، حالت مخملی پیدا میکند. نام اصلی این دوخت از زیبایی پرهای طاووس گرفته شده است.<ref>[https://blog.dipia.ir/%D8%B3%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «سوزندوزی»، وبسایت مجلۀ دیپیا.]</ref> | |||
# '''سکهدوزی'''؛ زنان بلوچ از این هنر برای تزیین رویههای رختخواب، اتاق و تزیین گردن شتر در روز [[مراسم عروسی|عروسی]] استفاده میکنند. زنان بلوچ دکمههای سفید را روی تکه دوخته و در لابهلای آن آینههای کوچک و بزرگ و پلوکها را قرار داده، اشکال هندسی و ستارهای ایجاد میکنند.<ref>[https://www.beytoote.com/art/handicrafts/introduction-crochet2-coin.html «آشنایی با هنر سکهدوزی»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
# '''[[آینهدوزی]]'''؛ در این هنر [[زن بلوچ|زنان بلوچ]] از آینه و پولک در سایزهای مختلف، نخ ابریشمی، پارچههای ترگال، مخمل، ساتن و جیر با رنگ تیره و امید آنکه آینه نظر بد را از صاحب محصول دور میکند، استفاده میکنند.<ref>[https://bahrolfonun.com/%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B2%DB%8C/ «آینه دوزی»، وبلاگ فنون.]</ref> | |||
# [[پولکدوزی]]: در این گونه از سوزندوزی و رودوزی، پولکهای رنگی روی پارچه دوخته میشود و گاهی برای ایجاد زیبایی بیشتر، [[گلدوزی]]، [[منجوق]]، [[ملیله]]، [[ابریشم]] و سنگ [[مروارید]] نیز بهکار میرود.<ref>اربابزاده بروجنی، کاربرد پارچههای تزیینی در اماکن مذهبی ارامنه: حفظ و مرمت یک نمونه متعلق به کلیسای وانک اصفهان، 1387ش، ص3.</ref> | |||
== ابزارهای سوزندوزی == | == ابزارهای سوزندوزی == | ||
