ایجاد لینک داخلی |
علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
==جغرافیای چالوس== | ==جغرافیای چالوس== | ||
مختصات جغرافیایی چالوس، در حدود °۵۱ و´۲۵ طول شرقی و°۳۶ و´۳۹ عرض شمالی است و در ارتفاع 25 متر پایینتر از سطح آبهای آزاد قرار گرفته است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> این شهر از شمال به دریای خزر، از شرق به نوشهر، از غرب به عباس آباد و از جنوب به استان تهران محدود میشود.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-chalus-city/ زارع، «چالوس کجاست؟ شهری در پناه البرز و دریا»، وبسایت اتاقک.]</ref> تا پیش از 1325ش، چالوس، دهستانی از توابع بخش نوشهر در شهرستان شهسوار بهشمار میرفت. پس از 1325ش، بخش نوشهر از شهرستان شهسوار جدا شده و به شهرستان ارتقا یافت. بنابراین دهستان چالوس به بخش تبدیل شد. در 1375ش، بخش چالوس، به مرکزیت شهر چالوس، به شهرستان تبدیل شد.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، ۱۳۱۶ش، ص۷۱؛ | مختصات جغرافیایی چالوس، در حدود °۵۱ و´۲۵ طول شرقی و°۳۶ و´۳۹ عرض شمالی است و در ارتفاع 25 متر پایینتر از سطح آبهای آزاد قرار گرفته است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> این شهر از شمال به دریای خزر، از شرق به نوشهر، از غرب به عباس آباد و از جنوب به استان تهران محدود میشود.<ref>[https://www.otaghak.com/blog/about-chalus-city/ زارع، «چالوس کجاست؟ شهری در پناه البرز و دریا»، وبسایت اتاقک.]</ref> چالوس، از نظر جغرافیا و طبیعت، به دو سرزمین کاملا متفاوت تقسیم میشود: | ||
# بخش جلگهای که شامل باریکهای ساحلی به پهنای 3 کیلومتر از ساحل دریا تا دامنه کوه است. | |||
# بخش کوهستانی که شامل کوههای پوشیده از جنگل البرز، روستاهای دامنهای و بخش کلاردشت است که از جنوب تا قلۀ کنداون را فرا میگیرد.<ref>شجاع شفیعی، تاریخ اسلام در نواحی شمالی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۴۱۶؛ <br /> | |||
جعفری، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، ۱۳۷۹ش، ص۳۶۰.</ref> | |||
تا پیش از 1325ش، چالوس، دهستانی از توابع بخش نوشهر در شهرستان شهسوار بهشمار میرفت. پس از 1325ش، بخش نوشهر از شهرستان شهسوار جدا شده و به شهرستان ارتقا یافت. بنابراین دهستان چالوس به بخش تبدیل شد. در 1375ش، بخش چالوس، به مرکزیت شهر چالوس، به شهرستان تبدیل شد.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، ۱۳۱۶ش، ص۷۱؛ | |||
مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، ۱۳۷۶ش، ص۶۰۶.</ref> شهرستان چالوس، از سمت شمال به دریای خزر، از سمت غرب به شهرستان [[تنکابن]]، از سمت شرق به شهرستان نوشهر، از سمت جنوب شرقی به شهرستان نور، از سمت جنوب غرب با شهرستانهای عباسآباد و کلاردشت و از سمت جنوب نیز به کوههای البرز و شهرستان کرج میرسد.<ref>اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، ۱۳۸۳ش، ص۱۷۷؛ <br /> | |||
سالنامۀ آماری مازندران، ۱۳۸۰ش، ص12.</ref> | |||
=== تقسیمات کشوری === | |||
براساس آخرین تقسیمات کشوری، شهرستان چالوس دارای 2 بخش (مرکزی و مرزنآباد)، 4 دهستان (کلارستان شرقی، کلارستان غربی، کوهستان، بیرونبشم) و 3 شهر (چالوس، هچیرود و مرزنآباد) است.<ref>نشریۀ اسامی و عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، ۱۳۸۷ش.</ref> تا پیش از 1325ش، چالوس، دهستانی از توابع بخش نوشهر در شهرستان شهسوار بهشمار میرفت. پس از 1325ش، بخش نوشهر از شهرستان شهسوار جدا شده و به شهرستان ارتقا یافت. بنابراین دهستان چالوس به بخش تبدیل شد. در 1375ش، بخش چالوس، به مرکزیت شهر چالوس، به شهرستان تبدیل شد.<ref>مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، ۱۳۱۶ش، ص۷۱؛ <br /> | |||
مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، ۱۳۷۶ش، ص۶۰۶.</ref> | مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، ۱۳۷۶ش، ص۶۰۶.</ref> | ||
==جمعیت | === منابع آبی === | ||
بنابر سرشماریهای صورت گرفته در 1385ش، جمعیت این شهر در حدود 44,618 تن بوده که در 1395ش به 65,196 تن افزایش یافته است.<ref>[https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395 سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران.]</ref> | از مهمترین منابع آبی این شهرستان، رودخانه چالوس است. این رودخانه، یکی از مهمترین رودخانههای استان مازندران نیز محسوب میشود. شاخه اصلی رودخانه چالوس، از دامنههای شرقی کوههای تخت سلیمان سرچشمه گرفته و در مسیر راه خود به رودهای دیگری که از سمت غربی کوههای کندوان سرازیر شدهاند، پیوند میخورد. این رودخانه، در حدود 3 هزار هکتار شالیزار را در دهستانهای «قشلاق» و «کران» آبیاری کرده و در دو کیلومتری شهر چالوس، به دریای خزر منتهی میشود. طول این رودخانه، از سرچشمه تا دریا در حدود 80 کیلومتر است و پهنای آن نیز در برخی از نقاط به 70 متر میرسد. از دیگر رودخانههای این شهرستان میتوان به رودخانههای «زوات» و «کلیاک» اشاره کرد.<ref>شایان، مازندران، ۱۳۶۴ش، ص۳۵؛ <br /> | ||
افشین، رودخانههای ایران، ۱۳۷۳ش، ج2، ص110 و 230-231؛ <br /> | |||
فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> | |||
=== ناهمواریها === | |||
از جمله بلندیهای این شهرستان، کوههای کردکتی (با ارتفاع 1300 متر) و مگسخانی (با ارتفاع 800 متر) هستند.<ref>فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، ۱۳۷۶ش، ج4، ص338 و 360 و 372.</ref> | |||
==جمعیت== | |||
بنابر سرشماریهای صورت گرفته در 1385ش، جمعیت این شهر در حدود 44,618 تن بوده که در 1395ش به 65,196 تن افزایش یافته است.<ref>[https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395 سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران.]</ref> بر اساس سرشماریهای صورت گرفته در 1395ش، جمعیت شهرستان چالوس، در مجموع، به 116,542 نفر رسیده است.<ref> [https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395 سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران.]</ref> | |||
==مردمشناسی چالوس== | === مردمشناسی چالوس === | ||
بیشتر جمعیت این شهر را بومیان کَلارستاق تشکیل میدهند که اصالتی طبری دارند. مردم بومی شهر چالوس گویش مازندرانی دارند.<ref>برجیان، متون طبری، 1388ش، ص11.</ref> در نواحی شرقی چالوس، قومی بهنام کُجور ساکن هستند که به گویش کجوری، یکی از زیرشاخههای زبان مازندران، صحبت میکنند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language/ Borjian, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, 2016.] </ref> همچنین، بخشی از جمعیت چالوس را مهاجرانی از سرزمین گیلان و مردم کردزبان تشکیل دادهاند. این مردم، به زبانهای گیلکی و کردی سخن میگویند. درآمیختگی فرهنگی در چالوس، از غلظت تمامی این زبانهای محلی کاسته و این جریان را بهسمت زبان فارسی پیش برده است.<ref>یوسفینیا، مشروطه بینقاب، 1388ش، ص330.</ref> | بیشتر جمعیت این شهر را بومیان کَلارستاق تشکیل میدهند که اصالتی طبری دارند. مردم بومی شهر چالوس گویش مازندرانی دارند.<ref>برجیان، متون طبری، 1388ش، ص11.</ref> در نواحی شرقی چالوس، قومی بهنام کُجور ساکن هستند که به گویش کجوری، یکی از زیرشاخههای زبان مازندران، صحبت میکنند.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language/ Borjian, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, 2016.] </ref> همچنین، بخشی از جمعیت چالوس را مهاجرانی از سرزمین گیلان و مردم کردزبان تشکیل دادهاند. این مردم، به زبانهای گیلکی و کردی سخن میگویند. درآمیختگی فرهنگی در چالوس، از غلظت تمامی این زبانهای محلی کاسته و این جریان را بهسمت زبان فارسی پیش برده است.<ref>یوسفینیا، مشروطه بینقاب، 1388ش، ص330.</ref> مردم در این شهرستان، به زبان فارسی و گویش مازندرانی و گیلکی صحبت میکنند.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص98.</ref> | ||
==اقتصاد چالوس== | ==اقتصاد چالوس== | ||
اقتصاد شهر چالوس، بیشتر بر پایۀ کشاورزی و دامداری است. خاک مساعد و حاصلخیز این منطقه و نیز آب و هوای مناسب آن، زمینه را برای فعالیتهای کشاورزی مساعد کرده است. کاشت برنج، مرکبات و کِشت گندم و جو در شهر چالوس بسیار رایج است. دامداری نیز در این منطقه، بهشکل سنتی صورت گرفته و شامل پرورش [[گاو]] و گوسفند است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> | اقتصاد شهر چالوس، بیشتر بر پایۀ کشاورزی و دامداری است. خاک مساعد و حاصلخیز این منطقه و نیز آب و هوای مناسب آن، زمینه را برای فعالیتهای کشاورزی مساعد کرده است. کاشت برنج، مرکبات و کِشت گندم و جو در شهر چالوس بسیار رایج است. دامداری نیز در این منطقه، بهشکل سنتی صورت گرفته و شامل پرورش [[گاو]] و گوسفند است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> | ||
==آب و هوا== | |||
اقلیم این شهرستان، دارای آب و هوای معتدل و مرطوب است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص98.</ref> | |||
==اقتصاد== | |||
اقتصاد شهرستان چالوس، بیشتر بر پایۀ کشاورزی و دامداری است. خاک مساعد و حاصلخیز این منطقه و نیز آب و هوای مناسب آن، زمینه را برای فعالیتهای کشاورزی مساعد کرده است. کاشت برنج، مرکبات و کِشت گندم و جو در شهرستان چالوس بسیار رایج است. دامداری نیز در این منطقه، بهشکل سنتی صورت گرفته و شامل پرورش گاو و گوسفند است.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99.</ref> | |||
==آثار تاریخی چالوس== | ==آثار تاریخی چالوس== | ||
چالوس، بهدلیل دارا بودن رود چالوس، دارای چندین پل است. از آن جمله میتوان به پل معلقی اشاره کرد که از جنس بتون بوده و دارای 1200 متر طول و 50 متر عرض است. این پل، در 1312ش، بهرهبرداری شد.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99؛ <br> | چالوس، بهدلیل دارا بودن رود چالوس، دارای چندین پل است. از آن جمله میتوان به پل معلقی اشاره کرد که از جنس بتون بوده و دارای 1200 متر طول و 50 متر عرض است. این پل، در 1312ش، بهرهبرداری شد.<ref>فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، ۱۳۸۰ش، ج27، ص99؛ <br /> | ||
نوشین، چالوس، ۱۳۵۵ش، ص۹۶-۹۷.</ref> در همان سالها، ساختمانهایی دیگر همچون کارخانه حریربافی، بیمارستان و کاخ سلطنتی که امروزه به کتابخانه تبدیل شده و نیز پلی فلزی در این شهر ساخته شدند.<ref>نوشین، چالوس، ۱۳۵۵ش، ص۹0-97؛ <br> | نوشین، چالوس، ۱۳۵۵ش، ص۹۶-۹۷.</ref> در همان سالها، ساختمانهایی دیگر همچون کارخانه حریربافی، بیمارستان و کاخ سلطنتی که امروزه به کتابخانه تبدیل شده و نیز پلی فلزی در این شهر ساخته شدند.<ref>نوشین، چالوس، ۱۳۵۵ش، ص۹0-97؛ <br /> | ||
شایان، مازندران، ۱۳۶۴ش، ص۱۷۳-۱۷۴؛ <br> | شایان، مازندران، ۱۳۶۴ش، ص۱۷۳-۱۷۴؛ <br /> | ||
محبوبی اردکانی، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، ۱۳۶۸ش، ج3، ص166-167.</ref> پس از آن، مسجد و مدرسه علوم دینی (مدرسه علمیۀ امام صادق) و کتابخانهای در کنار آن نیز احداث شد. این کتابخانه، بیش از 2200 جلد کتاب دارد که برخی از آنها چاپ سنگی و یا نسخ خطی هستند. پل زغال چالوس نیز یکی از یادگاریهای کهن و تاریخی در این شهر است. این پل، بر روی رود چالوس، در 1307ش ساخته شده و بهعنوان یکی از پلهای کهن، از جاهای دیدنی چالوس محسوب میشود.<ref>طیار مراغی، فهرست نسخههای خطی در مدرسۀ امام صادق(ع)، ۱۳۸۱ش، ص۲۵-۲۶؛ <br /> | محبوبی اردکانی، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، ۱۳۶۸ش، ج3، ص166-167.</ref> پس از آن، مسجد و مدرسه علوم دینی (مدرسه علمیۀ امام صادق) و کتابخانهای در کنار آن نیز احداث شد. این کتابخانه، بیش از 2200 جلد کتاب دارد که برخی از آنها چاپ سنگی و یا نسخ خطی هستند. پل زغال چالوس نیز یکی از یادگاریهای کهن و تاریخی در این شهر است. این پل، بر روی رود چالوس، در 1307ش ساخته شده و بهعنوان یکی از پلهای کهن، از جاهای دیدنی چالوس محسوب میشود.<ref>طیار مراغی، فهرست نسخههای خطی در مدرسۀ امام صادق(ع)، ۱۳۸۱ش، ص۲۵-۲۶؛ <br /> | ||
موسوی، «مسجد جامع چالوس»، ۱۳۸۱ش، ص۶۴-۶۷.</ref><br>از جمله آثار تاریخی ساخته شده در این شهر، تپهای در محوطه کاخ سلطانی است که مورخان آن را ویرانههای قلعۀ کهن چالوس میدانند. بقعه حمزه رضا، برج مدور اسپی سنگ، امامزاده خلیل، گورستان کهن گرمابک، بقعۀ آقا عبدالرضا، بقعۀ سیدمحمد فرزند امام جعفر صادق، امامزاده یحیی، امامزاده علی بن موسی الرضا، قلعۀ سنگ سَرَک و بقعۀ شاه علمدار، از دیگر آثار تاریخی این شهر هستند.<ref>ستوده، از آستارا تا استارباد، ۱۳۵۵ش، ج3، ص107.</ref><br>کاخ چایخوران، از بناهای ساخته شده در دوران پهلوی است که امروزه بهعنوان اداره میراث فرهنگی در چالوس، استفاده میشود. کاخ ملکه مادر (کاخ مادر شاه) نیز از بناهای دوران پهلوی دوم است. هتل بنیاد پهلوی چالوس نیز امروزه به درمانگاه تخصصی امام رضا تبدیل شده است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/740 «معرفی و اطلاعات کامل شهر چالوس»، سایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> پارک جنگلی فین چالوس، کلبهها و کومههای سنتی موجود در آن، نیلوفران مردابی، رودخانه و آواز انواع پرنده در آن، از جاذبههای گردشگری چالوس است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/chalus-attraction/ تخت روان، «جاهای دیدنی چالوس»، سایت علی بابا.]</ref> | موسوی، «مسجد جامع چالوس»، ۱۳۸۱ش، ص۶۴-۶۷.</ref><br>از جمله آثار تاریخی ساخته شده در این شهر، تپهای در محوطه کاخ سلطانی است که مورخان آن را ویرانههای قلعۀ کهن چالوس میدانند. بقعه حمزه رضا، برج مدور اسپی سنگ، امامزاده خلیل، گورستان کهن گرمابک، بقعۀ آقا عبدالرضا، بقعۀ سیدمحمد فرزند امام جعفر صادق، امامزاده یحیی، امامزاده علی بن موسی الرضا، قلعۀ سنگ سَرَک و بقعۀ شاه علمدار، از دیگر آثار تاریخی این شهر هستند.<ref>ستوده، از آستارا تا استارباد، ۱۳۵۵ش، ج3، ص107.</ref><br>کاخ چایخوران، از بناهای ساخته شده در دوران پهلوی است که امروزه بهعنوان اداره میراث فرهنگی در چالوس، استفاده میشود. کاخ ملکه مادر (کاخ مادر شاه) نیز از بناهای دوران پهلوی دوم است. هتل بنیاد پهلوی چالوس نیز امروزه به درمانگاه تخصصی امام رضا تبدیل شده است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/740 «معرفی و اطلاعات کامل شهر چالوس»، سایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref> پارک جنگلی فین چالوس، کلبهها و کومههای سنتی موجود در آن، نیلوفران مردابی، رودخانه و آواز انواع پرنده در آن، از جاذبههای گردشگری چالوس است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/chalus-attraction/ تخت روان، «جاهای دیدنی چالوس»، سایت علی بابا.]</ref> | ||
| خط ۳۳: | خط ۵۳: | ||
{{ب|بنگر یکی بهمنظر چالوس کز جمال|صد ره به زیب و زینت مازندران فزود}} | {{ب|بنگر یکی بهمنظر چالوس کز جمال|صد ره به زیب و زینت مازندران فزود}} | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
*برجیان، حبیب، متون طبری، تهران، آینه میراث، 1388ش. | * افشین، یدالله، رودخانههای ایران، تهران، ۱۳۷۳ش. | ||
* اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، بهتحقیق سعید بختیاری، تهران، ۱۳۸۳ش. | |||
* جعفری، عباس، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، تهران، ۱۳۷۹ش. | |||
* سالنامۀ آماری مازندران، تهران، ۱۳۸۰ش . | |||
* سرشماری عمومی نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران. | |||
* شایان، عباس، مازندران، تهران، ۱۳۶۴ش. | |||
* شجاع شفیعی، محمدمهدی، تاریخ اسلام در نواحی شمالی ایران، تهران، ۱۳۷۹ش. | |||
* فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، چالوس ـ آمل، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران، ۱۳۸۰ش. | |||
* فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران، ۱۳۷۶ش. | |||
* مجموعه قوانین سال ۱۳۱۶ش، وزارت کشور، تهران، ۱۳۱۶ش. | |||
* مجموعه قوانین سال ۱۳۷۵ش، روزنامۀ رسمی کشور، تهران، ۱۳۷۶ش. | |||
* نشریۀ اسامی و عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، وزارت کشور، تهران، ۱۳۸۷ش. | |||
* برجیان، حبیب، متون طبری، تهران، آینه میراث، 1388ش. | |||
*تخت روان، امیر، «جاهای دیدنی چالوس»، سایت علی بابا، تاریخ بارگذاری: 9 دی 1398ش. | *تخت روان، امیر، «جاهای دیدنی چالوس»، سایت علی بابا، تاریخ بارگذاری: 9 دی 1398ش. | ||
*زارع، نازنین، «چالوس کجاست؟ شهری در پناه البرز و دریا»، وبسایت اتاقک، تاریخ بازدید: 21 آبان 1403ش. | *زارع، نازنین، «چالوس کجاست؟ شهری در پناه البرز و دریا»، وبسایت اتاقک، تاریخ بازدید: 21 آبان 1403ش. | ||
| خط ۵۸: | خط ۸۹: | ||
*یوسفینیا، علیاصغر، مشروطه بینقاب، تهران، آرون، 1388ش. | *یوسفینیا، علیاصغر، مشروطه بینقاب، تهران، آرون، 1388ش. | ||
*Borjian, Habib, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, online edition, 2016, available at (accessed on 19 May 2016). | *Borjian, Habib, “KOJUR ii. Language,” Encyclopædia Iranica, online edition, 2016, available at (accessed on 19 May 2016). | ||
